ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.60.1
सञ्जयस्य वचः श्रुत्वा प्रज्ञाचक्षुर्जनेश्वरः ।
ततः सङ्ख्यातुमारेभे तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.१ ॥
ਸੰਜਯ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਿਆਚਕਸ਼ੂ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਤੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
5.60.2
प्रसङ्ख्याय च सौक्ष्म्येण गुणदोषान्विचक्षणः ।
यथावन्मतितत्त्वेन जयकामः सुतान्प्रति ॥ ५.६०.२ ॥
ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ ਕਰ ਕੇ ਸਿਆਣੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
5.60.3
बलाबलं विनिश्चित्य याथातथ्येन बुद्धिमान् ।
यदा तु मेने भूयिष्ठं तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.३ ॥
ਬਲ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੇਰੇ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ।
5.60.4
पुनरेव कुरूणां च पाण्डवानां च बुद्धिमान् ।
शक्तिं शङ्ख्यातुमारेभे तदा वै मनुजाधिपः ॥ ५.६०.४ ॥
ਫਿਰ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਾਉਣਾ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
5.60.5
देवमानुषयोः शक्त्या तेजसा चैव पाण्डवान् ।
कुरूञ्शक्त्याऽल्पतरया दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ५.६०.५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
5.60.6
दुर्योधनेयं चिन्ता मे शश्वन्न व्युपशाम्यति ।
सत्यं ह्येतदहं मन्ये प्रत्यक्षं नानुमानतः ॥ ५.६०.६ ॥
ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
5.60.7
आत्मजेषु परं स्नेहं सर्वभातिनि कुर्वते ।
प्रियामि चैषां कुर्वन्ति यथाशक्ति हितानि च ॥ ५.६०.७ ॥
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.60.8
एवमेवोपकर्तॄणां प्रायशो लक्षयामहे ।
इच्छन्ति बहुलं सन्तः प्रतिकर्तुं महत्प्रियम् ॥ ५.६०.८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਚੁਕਾਉਣ ਦੀ ਸੱਜਣ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ।
5.60.9
अग्निः साचिव्यर्ता स्यात्खाण्डवे तत्कृतं स्मरन् ।
अर्जुनस्यापि भीमेऽस्मिन्कुरुपाण्डुसमागमे ॥ ५.६०.९ ॥
ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਕੁਰੂ-ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮੇਲ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ।
5.60.10
जातिगृद्ध्याऽभिपन्नाश्च पाण्डवानामनेकशः ।
धर्मादयः समेष्यन्ति समाहूता दिवौकसः ॥ ५.६०.१० ॥
ਕੁਲ-ਮੋਹ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਧਰਮ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਬੁਲਾਏ ਜਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ।
5.60.11
भीष्मद्रोणकृपादीनां भयादशनिसन्निभम् ।
रिरक्षिषन्तः संरभ्यं गमिष्यन्तीति मे मतिः ॥ ५.६०.११ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਭੈ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
5.60.12
ते देवैः सहिताः पार्था न शक्याः प्रतिवीक्षितुम् ।
मानुषेण नरव्याघ्रा वीर्यवन्तोऽस्त्रपारगाः ॥ ५.६०.१२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ, ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
5.60.13
दुरासदं यस्य दिव्यं गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ।
वारुणौ चाक्षयौ दिव्यौ शरपूर्णौ महेषुधी ॥ ५.६०.१३ ॥
ਜਿਸਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਗਾਂਡੀਵ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਅਜੇਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਅਕਸ਼ੈ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਤਰਕਸ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
5.60.14
वानरश्च ध्वजे दिव्यो निःसङ्गे धूमवद्गतिः ।
रथश्च चतुरन्तायां यस्य नास्ति समः क्षितौ ॥ ५.६०.१४ ॥
ਜਿਸਦੀ ਧੁਜਾ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਗਤੀ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦੇ ਰੱਥ ਵਰਗਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
5.60.15
महामेघनिभश्चापि निर्घोषः श्रूयते जनैः ।
महाशनिसमः शब्दःत शात्रवाणां भयंकरः ॥ ५.६०.१५ ॥
ਮਹਾਨ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਉਸਦੀ ਗਰਜ ਵੀ ਲੋਕ ਸੁਣਦੇ ਹਨ; ਮਹਾਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
5.60.16
यं चातिमानुषं वीर्ये कृत्स्नो लोको व्यवस्यति ।
देवानामपि जेतारं यं विदुः पार्थिवा रणे ॥ ५.६०.१६ ॥
ਜਿਸਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅਤਿਮਾਨੁਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
5.60.17
शतानि पञ्च चैवेषून्यो गृह्णन्नैव दृश्यते ।
निमेषान्तरमात्रेण मुञ्चन्दूरं च पातयन् ॥ ५.६०.१७ ॥
ਜੋ ਪੰਜ ਸੌ ਬਾਣ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
5.60.18
यमाह भीष्मो द्रोणश्च कृपो द्रौणिस्तथैव च ।
मद्रराजस्तथा शल्यो मध्यस्था ये च मानवाः ॥ ५.६०.१८ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੱਦਰਾਜ ਸ਼ਲਯ, ਅਤੇ ਮੱਧਸਥ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸਦੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲੇ।
5.60.19
युद्धायावस्थितं पार्थं पार्थिवैरतिमानुषैः ।
अशक्यं रथशार्दूलं पराजेतुमरिंदमम् ॥ ५.६०.१९ ॥
ਯੁੱਧ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਉਹ ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.60.20
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
सदृशं बाहुवीर्येण कार्तवीर्यस्य पाण्डवम् ॥ ५.६०.२० ॥
ਇੱਕੋ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸੌ ਬਾਣ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ; ਬਾਹੂ-ਬਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਹ ਪਾਂਡਵ।
5.60.21
तमर्जुनं महेष्वासं महेन्द्रोपेन्द्रविक्रमम् ।
निघ्नन्तमिव पश्याभि विमर्देऽस्मिन्महाहवे ॥ ५.६०.२१ ॥
ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ — ਮਹੇਂਦਰ ਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ — ਇਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਦੇ ਮਰਦਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖੋ।
5.60.22
इत्येवं चिन्तयन्कृत्स्नमहोरात्राणि भारत ।
अनिद्रो निःसुखश्चास्मि कुरूणां शमचिन्तया ॥ ५.६०.२२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁਖੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹਾਂ।
5.60.23
क्षयोदयोऽयं सुमहान्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अस्य चेत्कलहन्यान्तः शमादन्यो न विद्यते ॥ ५.६०.२३ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਉਦੈ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੇ ਇਸ ਝਗੜੇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.60.24
शमो मे रोचते नित्यं पार्थैस्तात न विग्रहः ।
कुरुभ्यो हि सदा मन्ये पाण्डवाञ्शक्तिमत्तरान् ॥ ५.६०.२४ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਪਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਵਿਗਰਹ ਨਹੀਂ; ਪਾਂਡਵ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।