มหาภารตะ · อัธยายะ 5.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.60.1
सञ्जयस्य वचः श्रुत्वा प्रज्ञाचक्षुर्जनेश्वरः ।
ततः सङ्ख्यातुमारेभे तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.१ ॥
ธฤตราษฎร์ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ซึ่งมีปัญญาเป็นดวงตา เมื่อได้ฟังถ้อยคำของสัญชัยแล้ว ก็เริ่มชั่งถ้อยคำเหล่านั้นตามคุณและโทษ
5.60.2
प्रसङ्ख्याय च सौक्ष्म्येण गुणदोषान्विचक्षणः ।
यथावन्मतितत्त्वेन जयकामः सुतान्प्रति ॥ ५.६०.२ ॥
ครั้นพิจารณาคุณและโทษด้วยความละเอียดรอบคอบแล้ว กษัตริย์ผู้ฉลาดซึ่งปรารถนาชัยชนะ ก็ได้พิจารณาบรรดาโอรสของตนอย่างถูกต้องด้วยวิจารณญาณที่แท้จริง
5.60.3
बलाबलं विनिश्चित्य याथातथ्येन बुद्धिमान् ।
यदा तु मेने भूयिष्ठं तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.३ ॥
เมื่อกษัตริย์ผู้มีปัญญาได้ตัดสินกำลังและความอ่อนแอตามความจริงแล้ว เมื่อนั้นก็ทรงเห็นว่าถ้อยคำเหล่านั้นส่วนใหญ่เป็นจริง ตามคุณและโทษ
5.60.4
पुनरेव कुरूणां च पाण्डवानां च बुद्धिमान् ।
शक्तिं शङ्ख्यातुमारेभे तदा वै मनुजाधिपः ॥ ५.६०.४ ॥
กษัตริย์ผู้มีปัญญาซึ่งเป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ก็เริ่มพิจารณากำลังของเการพและปาณฑพอีกครั้งหนึ่ง
5.60.5
देवमानुषयोः शक्त्या तेजसा चैव पाण्डवान् ।
कुरूञ्शक्त्याऽल्पतरया दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ५.६०.५ ॥
ทรงชั่งกำลังและความรุ่งเรืองของปาณฑพ ซึ่งมีพลังทั้งของเทพและมนุษย์ และชั่งเการพซึ่งมีกำลังน้อยกว่ามาก แล้วจึงตรัสกับทุรโยธน์
5.60.6
दुर्योधनेयं चिन्ता मे शश्वन्न व्युपशाम्यति ।
सत्यं ह्येतदहं मन्ये प्रत्यक्षं नानुमानतः ॥ ५.६०.६ ॥
ทุรโยธน์ ความกังวลนี้ของเราไม่เคยสงบลงเลย เราถือว่าเรื่องนี้เป็นความจริง เห็นได้ประจักษ์ มิใช่เพียงคาดคะเน
5.60.7
आत्मजेषु परं स्नेहं सर्वभातिनि कुर्वते ।
प्रियामि चैषां कुर्वन्ति यथाशक्ति हितानि च ॥ ५.६०.७ ॥
ผู้คนย่อมมีความรักยิ่งต่อบุตรของตน และตามกำลังของตนก็ย่อมทำสิ่งที่เป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่บุตรเหล่านั้น
5.60.8
एवमेवोपकर्तॄणां प्रायशो लक्षयामहे ।
इच्छन्ति बहुलं सन्तः प्रतिकर्तुं महत्प्रियम् ॥ ५.६०.८ ॥
ดังนี้เองเราจึงสังเกตเห็นโดยทั่วไปว่า คนดีย่อมปรารถนาอย่างยิ่งที่จะตอบแทนความมีบุญคุณของผู้ที่ได้ทำความดีแก่ตน
5.60.9
अग्निः साचिव्यर्ता स्यात्खाण्डवे तत्कृतं स्मरन् ।
अर्जुनस्यापि भीमेऽस्मिन्कुरुपाण्डुसमागमे ॥ ५.६०.९ ॥
พระอัคนีก็จะเป็นผู้ช่วยฝ่ายนั้นเช่นกัน เพราะทรงระลึกถึงสิ่งที่อรชุนได้ทำในป่าขาณฑวะ ในการประชุมครั้งนี้ระหว่างเการพและปาณฑุ
5.60.10
जातिगृद्ध्याऽभिपन्नाश्च पाण्डवानामनेकशः ।
धर्मादयः समेष्यन्ति समाहूता दिवौकसः ॥ ५.६०.१० ॥
เทวดามีพระธรรมเป็นประธาน ถูกความรักต่อญาติพงศ์ครอบงำ และได้รับความทุกข์เพราะปาณฑพหลายครั้ง เมื่อได้รับเชิญแล้วจะมาประชุมกัน
5.60.11
भीष्मद्रोणकृपादीनां भयादशनिसन्निभम् ।
रिरक्षिषन्तः संरभ्यं गमिष्यन्तीति मे मतिः ॥ ५.६०.११ ॥
ด้วยความปรารถนาจะคุ้มครองเหล่านั้นจากความกลัวอย่างสายฟ้าของภีษมะ โทรณะ กฤปะ และผู้อื่น เทวดาเหล่านั้นจะเดินทางไปด้วยความกราดเกรี้ยว เราคิดเช่นนั้น
5.60.12
ते देवैः सहिताः पार्था न शक्याः प्रतिवीक्षितुम् ।
मानुषेण नरव्याघ्रा वीर्यवन्तोऽस्त्रपारगाः ॥ ५.६०.१२ ॥
บุตรของปฤถา คือปาณฑพเหล่านั้น ซึ่งมีเทวดาร่วมด้วย มนุษย์ไม่อาจเผชิญหน้าได้ พวกเขาเป็นเสือท่ามกลางมนุษย์ มีกำลังและชำนาญในอาวุธ
5.60.13
दुरासदं यस्य दिव्यं गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ।
वारुणौ चाक्षयौ दिव्यौ शरपूर्णौ महेषुधी ॥ ५.६०.१३ ॥
ผู้ที่มีคันธนูทิพย์คาณฑีวะ อันเลิศยิ่ง ซึ่งยากที่ใครจะต้านทานได้ และมีแล่งธนูทิพย์ไม่รู้หมดของพรุณเทพสองใบ เต็มไปด้วยลูกศร
5.60.14
वानरश्च ध्वजे दिव्यो निःसङ्गे धूमवद्गतिः ।
रथश्च चतुरन्तायां यस्य नास्ति समः क्षितौ ॥ ५.६०.१४ ॥
บนธงของผู้นั้นมีลิงทิพย์ ซึ่งเคลื่อนไปดุจควันโดยไม่มีอะไรขัดขวาง และรถรบของผู้นั้นไม่มีใครเสมอเหมือนบนแผ่นดินในทั้งสี่ทิศ
5.60.15
महामेघनिभश्चापि निर्घोषः श्रूयते जनैः ।
महाशनिसमः शब्दःत शात्रवाणां भयंकरः ॥ ५.६०.१५ ॥
เสียงคำรามของผู้นั้นดุจเมฆใหญ่ ผู้คนได้ยินกัน เสียงของผู้นั้นดุจสายฟ้าใหญ่ น่าสะพรึงกลัวแก่ศัตรูทั้งหลาย
5.60.16
यं चातिमानुषं वीर्ये कृत्स्नो लोको व्यवस्यति ।
देवानामपि जेतारं यं विदुः पार्थिवा रणे ॥ ५.६०.१६ ॥
ผู้ซึ่งโลกทั้งสิ้นถือว่ามีความกล้าหาญเกินมนุษย์ และผู้ซึ่งกษัตริย์ทั้งหลายในสนามรบรู้จักว่าเป็นผู้ชนะแม้เทวดาทั้งหลาย
5.60.17
शतानि पञ्च चैवेषून्यो गृह्णन्नैव दृश्यते ।
निमेषान्तरमात्रेण मुञ्चन्दूरं च पातयन् ॥ ५.६०.१७ ॥
ผู้ที่แม้หยิบลูกศรห้าร้อยดอกก็ไม่มีใครเห็น และในเวลาเพียงชั่วกะพริบตาเดียวก็ปล่อยลูกศรเหล่านั้นไป ทำให้ผู้ที่อยู่ไกลต้องล้มลง
5.60.18
यमाह भीष्मो द्रोणश्च कृपो द्रौणिस्तथैव च ।
मद्रराजस्तथा शल्यो मध्यस्था ये च मानवाः ॥ ५.६०.१८ ॥
ผู้ซึ่งภีษมะ โทรณะ กฤปะ บุตรของโทรณะ และพระเจ้ามัทรราชศัลยะ รวมทั้งบรรดามนุษย์ผู้วางตัวเป็นกลางได้กล่าวถึง
5.60.19
युद्धायावस्थितं पार्थं पार्थिवैरतिमानुषैः ।
अशक्यं रथशार्दूलं पराजेतुमरिंदमम् ॥ ५.६०.१९ ॥
ปารถะผู้ยืนพร้อมเพื่อการรบ ผู้เป็นเสือแห่งนักรบรถ ผู้ปราบศัตรู ไม่อาจถูกเอาชนะโดยกษัตริย์ทั้งหลายผู้เกินมนุษย์ได้
5.60.20
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
सदृशं बाहुवीर्येण कार्तवीर्यस्य पाण्डवम् ॥ ५.६०.२० ॥
ปาณฑพผู้ซึ่งยิงลูกศรห้าร้อยดอกด้วยการเคลื่อนไหวเพียงครั้งเดียวอย่างรวดเร็ว และมีกำลังแขนเสมอด้วยการตวีรยะ
5.60.21
तमर्जुनं महेष्वासं महेन्द्रोपेन्द्रविक्रमम् ।
निघ्नन्तमिव पश्याभि विमर्देऽस्मिन्महाहवे ॥ ५.६०.२१ ॥
จงดูอรชุนผู้ธนูยิ่งใหญ่นั้นเถิด ผู้มีพิกรมเทียบได้กับพระมเหนทร์และพระอุเปนทร์ กำลังฟาดฟันอยู่ท่ามกลางการเข่นฆ่าในมหาสงครามนี้
5.60.22
इत्येवं चिन्तयन्कृत्स्नमहोरात्राणि भारत ।
अनिद्रो निःसुखश्चास्मि कुरूणां शमचिन्तया ॥ ५.६०.२२ ॥
ข้าแต่ภรตะ เมื่อข้าพเจ้าคิดเช่นนี้ตลอดทั้งกลางวันและกลางคืน ข้าพเจ้าจึงไม่หลับและไร้ความสุข เพราะห่วงใยในความสงบสุขของเการพ
5.60.23
क्षयोदयोऽयं सुमहान्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अस्य चेत्कलहन्यान्तः शमादन्यो न विद्यते ॥ ५.६०.२३ ॥
ความพินาศครั้งใหญ่นี้ได้มาถึงเการพแล้ว หากการทะเลาะนี้จะยุติลง ก็ไม่มีทางอื่นใดนอกจากความสงบ
5.60.24
शमो मे रोचते नित्यं पार्थैस्तात न विग्रहः ।
कुरुभ्यो हि सदा मन्ये पाण्डवाञ्शक्तिमत्तरान् ॥ ५.६०.२४ ॥
ข้าแต่ลูกรัก ข้าพเจ้าพอใจในความสงบกับบุตรของปฤถาอยู่เสมอ ไม่พอใจในการทำศึก ข้าพเจ้าคิดเสมอว่าปาณฑพมีกำลังเหนือกว่าเการพ