మహాభారతం · అధ్యాయం 5.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.60.1
सञ्जयस्य वचः श्रुत्वा प्रज्ञाचक्षुर्जनेश्वरः ।
ततः सङ्ख्यातुमारेभे तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.१ ॥
సంజయుని మాటలు విని, ప్రజ్ఞాచక్షువైన ఆ జనేశ్వరుడు అప్పుడు ఆ మాటలను గుణదోషాల ప్రకారం బేరీజు వేయడం ప్రారంభించాడు.
5.60.2
प्रसङ्ख्याय च सौक्ष्म्येण गुणदोषान्विचक्षणः ।
यथावन्मतितत्त्वेन जयकामः सुतान्प्रति ॥ ५.६०.२ ॥
సూక్ష్మంగా గుణదోషాలను సంపూర్ణంగా లెక్కించిన వివేకవంతుడు, విజయాన్ని కోరి, తన కుమారుల విషయంలో తన బుద్ధి తత్త్వంతో యథావిధిగా ఆలోచించాడు.
5.60.3
बलाबलं विनिश्चित्य याथातथ्येन बुद्धिमान् ।
यदा तु मेने भूयिष्ठं तद्वचो गुणदोषतः ॥ ५.६०.३ ॥
బలాబలాలను యథార్థంగా నిశ్చయించిన బుద్ధిమంతుడు, ఆ మాటలను గుణదోషాల ప్రకారం ఎక్కువగా సరైనవిగా భావించినప్పుడు.
5.60.4
पुनरेव कुरूणां च पाण्डवानां च बुद्धिमान् ।
शक्तिं शङ्ख्यातुमारेभे तदा वै मनुजाधिपः ॥ ५.६०.४ ॥
మళ్లీ కురువుల, పాండవుల శక్తిని లెక్కించడం ఆ బుద్ధిమంతుడైన మనుజాధిపుడు అప్పుడు ప్రారంభించాడు.
5.60.5
देवमानुषयोः शक्त्या तेजसा चैव पाण्डवान् ।
कुरूञ्शक्त्याऽल्पतरया दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ५.६०.५ ॥
దేవమానవుల శక్తిని, తేజస్సును బట్టి పాండవులను, తక్కువ శక్తి గల కురువులను పరిగణించి, అతడు దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
5.60.6
दुर्योधनेयं चिन्ता मे शश्वन्न व्युपशाम्यति ।
सत्यं ह्येतदहं मन्ये प्रत्यक्षं नानुमानतः ॥ ५.६०.६ ॥
దుర్యోధనా, నా ఈ చింత ఎప్పటికీ శాంతించదు. ఇది సత్యమని నేను భావిస్తున్నాను; ఇది ప్రత్యక్షంగా కనిపించినదే, అనుమానం వల్ల కాదు.
5.60.7
आत्मजेषु परं स्नेहं सर्वभातिनि कुर्वते ।
प्रियामि चैषां कुर्वन्ति यथाशक्ति हितानि च ॥ ५.६०.७ ॥
తమ కుమారులపై ప్రజలు అత్యధిక ప్రేమ చూపుతారు; తమ శక్తి కొలది వారికి ప్రియమైనవి, హితమైనవి చేస్తారు.
5.60.8
एवमेवोपकर्तॄणां प्रायशो लक्षयामहे ।
इच्छन्ति बहुलं सन्तः प्रतिकर्तुं महत्प्रियम् ॥ ५.६०.८ ॥
ఇలాగే, ఉపకారం చేసినవారికి ప్రతిఉపకారం చేయాలని సజ్జనులు ఎంతో కోరుకుంటారని మనం సాధారణంగా గమనిస్తాము.
5.60.9
अग्निः साचिव्यर्ता स्यात्खाण्डवे तत्कृतं स्मरन् ।
अर्जुनस्यापि भीमेऽस्मिन्कुरुपाण्डुसमागमे ॥ ५.६०.९ ॥
ఖాండవ వనంలో అర్జునుడు చేసిన ఆ కార్యాన్ని స్మరించి, కురు-పాండవుల ఈ సమాగమంలో అగ్ని కూడా సహాయకుడిగా ఉంటాడు.
5.60.10
जातिगृद्ध्याऽभिपन्नाश्च पाण्डवानामनेकशः ।
धर्मादयः समेष्यन्ति समाहूता दिवौकसः ॥ ५.६०.१० ॥
కులాభిమానంతో, పాండవుల కోసం అనేకసార్లు బాధపడినవారై, ధర్ముడు మొదలైన దేవతలు పిలవబడి కలుస్తారు.
5.60.11
भीष्मद्रोणकृपादीनां भयादशनिसन्निभम् ।
रिरक्षिषन्तः संरभ्यं गमिष्यन्तीति मे मतिः ॥ ५.६०.११ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు మొదలైనవారి వజ్రసమానమైన భయం నుండి వారిని రక్షించాలనే కోరికతో వారు ఆవేశంగా వెళ్తారని నా అభిప్రాయం.
5.60.12
ते देवैः सहिताः पार्था न शक्याः प्रतिवीक्षितुम् ।
मानुषेण नरव्याघ्रा वीर्यवन्तोऽस्त्रपारगाः ॥ ५.६०.१२ ॥
దేవతలతో కూడిన ఆ పృథ కుమారులు పాండవులు, నరశ్రేష్ఠులు, పరాక్రమవంతులు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులు; మనుషులు వారిని ఎదుర్కొనలేరు.
5.60.13
दुरासदं यस्य दिव्यं गाण्डीवं धनुरुत्तमम् ।
वारुणौ चाक्षयौ दिव्यौ शरपूर्णौ महेषुधी ॥ ५.६०.१३ ॥
ఎవరి దివ్యమైన గాండీవం అనే ఉత్తమ ధనుస్సు అజేయమైనదో, వరుణుని అక్షయమైన రెండు దివ్య అంబులపొదులు బాణాలతో నిండినవో.
5.60.14
वानरश्च ध्वजे दिव्यो निःसङ्गे धूमवद्गतिः ।
रथश्च चतुरन्तायां यस्य नास्ति समः क्षितौ ॥ ५.६०.१४ ॥
ఎవరి ధ్వజంపై దివ్యమైన వానరం ఉందో, అడ్డులేకుండా పొగవలె గమనించేదో, నాలుగు దిక్కుల్లో ఎవరి రథానికి భూమిపై సమానమైనది లేదో.
5.60.15
महामेघनिभश्चापि निर्घोषः श्रूयते जनैः ।
महाशनिसमः शब्दःत शात्रवाणां भयंकरः ॥ ५.६०.१५ ॥
పెద్ద మేఘంలా ఆయన గర్జన కూడా జనులు వింటారు; గొప్ప పిడుగువంటి ఆయన శబ్దం శత్రువులకు భయంకరం.
5.60.16
यं चातिमानुषं वीर्ये कृत्स्नो लोको व्यवस्यति ।
देवानामपि जेतारं यं विदुः पार्थिवा रणे ॥ ५.६०.१६ ॥
ఎవరి పరాక్రమాన్ని సమస్త లోకం అతిమానుషమని భావిస్తుందో, యుద్ధంలో దేవతలను కూడా జయించువాడని రాజులు ఎరుగుదురో.
5.60.17
शतानि पञ्च चैवेषून्यो गृह्णन्नैव दृश्यते ।
निमेषान्तरमात्रेण मुञ्चन्दूरं च पातयन् ॥ ५.६०.१७ ॥
ఐదువందల బాణాలను తీసుకుంటున్నా కనిపించనివాడు; ఒక్క కనురెప్పపాటులో బాణాలు వదిలి దూరంలోని వారిని కూల్చేవాడు.
5.60.18
यमाह भीष्मो द्रोणश्च कृपो द्रौणिस्तथैव च ।
मद्रराजस्तथा शल्यो मध्यस्था ये च मानवाः ॥ ५.६०.१८ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, మద్రరాజు శల్యుడు, మధ్యస్థులైన మనుష్యులు ఎవరిని గురించి చెప్పారో.
5.60.19
युद्धायावस्थितं पार्थं पार्थिवैरतिमानुषैः ।
अशक्यं रथशार्दूलं पराजेतुमरिंदमम् ॥ ५.६०.१९ ॥
యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచిన పార్థుడిని, మానవాతీత రాజులు కూడా ఓడించడం అసాధ్యం; అతడు రథవీరులలో సింహం, శత్రుదమనుడు.
5.60.20
क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्चबाणशतानि यः ।
सदृशं बाहुवीर्येण कार्तवीर्यस्य पाण्डवम् ॥ ५.६०.२० ॥
ఒకే వేగంతో ఐదు వందల బాణాలు ప్రయోగించేవాడు; తన బాహుబలంలో కార్తవీర్యునితో సమానుడైన ఆ పాండవుడు.
5.60.21
तमर्जुनं महेष्वासं महेन्द्रोपेन्द्रविक्रमम् ।
निघ्नन्तमिव पश्याभि विमर्देऽस्मिन्महाहवे ॥ ५.६०.२१ ॥
ఆ మహాధనుర్ధారి అర్జునుడిని — మహేంద్రుడు, ఉపేంద్రుడి పరాక్రమంతో సమానుడైనవాడిని — ఈ మహాయుద్ధపు తాకిడిలో సంహరిస్తున్నవానిగా చూడు.
5.60.22
इत्येवं चिन्तयन्कृत्स्नमहोरात्राणि भारत ।
अनिद्रो निःसुखश्चास्मि कुरूणां शमचिन्तया ॥ ५.६०.२२ ॥
భారతా, ఈ విధంగా రాత్రింబవళ్ళు ఆలోచిస్తూ, కౌరవుల శాంతి గురించిన చింతతో నేను నిద్రలేకుండా, సుఖం లేకుండా ఉన్నాను.
5.60.23
क्षयोदयोऽयं सुमहान्कुरूणां प्रत्युपस्थितः ।
अस्य चेत्कलहन्यान्तः शमादन्यो न विद्यते ॥ ५.६०.२३ ॥
కౌరవులకు ఈ మహా వినాశ ఉదయం సమీపించింది; ఈ కలహానికి ముగింపు వస్తే, శాంతి తప్ప మరో మార్గం లేదు.
5.60.24
शमो मे रोचते नित्यं पार्थैस्तात न विग्रहः ।
कुरुभ्यो हि सदा मन्ये पाण्डवाञ्शक्तिमत्तरान् ॥ ५.६०.२४ ॥
ప్రియుడా, పార్థులతో నాకు ఎల్లప్పుడూ శాంతియే ఇష్టం, యుద్ధం కాదు; పాండవులు కౌరవుల కంటే ఎక్కువ శక్తిమంతులని నేను ఎప్పుడూ భావిస్తాను.