মহাভারত · অধ্যায় 5.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.65.1
दुर्योधन विजानीहि यत्त्वां वक्ष्यामि पुत्रक ।
उत्पथं मन्यसे मार्गमनभिज्ञ इवाध्वगः ॥ ५.६५.१ ॥
হে দুর্যোধন, পুত্র, আমি তোমাকে যা বলতে যাচ্ছি তা বুঝে নাও। পথ না-জানা পথিকের মতো তুমি ভুল পথকেই সঠিক ভাবছ।
5.65.2
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां यत्तेजः प्रजिहीर्षसि ।
पञ्चानामिव भूतानां महतां लोकधारिणाम् ॥ ५.६५.२ ॥
পাণ্ডুর পাঁচ পুত্রের যে তেজ তুমি হরণ করতে চাইছ, তা লোকধারক পঞ্চমহাভূতের মতো।
5.65.3
युधिष्ठिरं हि कौन्तेयं परं धर्ममिहास्थितम् ।
परां गतिमसंप्रेत्य न त्वं जेतुमिहार्हसि ॥ ५.६५.३ ॥
কুন্তীপুত্র যুধিষ্ঠির এখানে পরম ধর্মে প্রতিষ্ঠিত। পরম গতি লাভ না করে তুমি তাঁকে এখানে জয় করতে পারবে না।
5.65.4
भीमसेनं च कौन्तेयं यस्य नास्ति समो बले ।
रणान्तकं तर्जयसे महावातमिव द्रुमः ॥ ५.६५.४ ॥
কুন্তীপুত্র ভীমসেনের সমান বলশালী কেউ নেই। যুদ্ধের অন্তকারী সেই ভীমকে তুমি ভয় দেখাচ্ছ, যেমন মহাঝড়কে বৃক্ষ ভয় দেখায়।
5.65.5
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं मेरुं सिखरिणामिव ।
युधि गाण्डिवधन्वानं को नु युध्येत बुद्धिमान् ॥ ५.६५.५ ॥
সকল অস্ত্রধারীর শ্রেষ্ঠ, পর্বতের মধ্যে মেরুর মতো গাণ্ডীবধারী অর্জুনের সঙ্গে যুদ্ধে কোন বুদ্ধিমান যুদ্ধ করবে?
5.65.6
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः कमिवाद्य न शातयेत् ।
शत्रुमध्ये शरान्मुञ्चन्देवराडशनीमिव ॥ ५.६५.६ ॥
পাঞ্চাল রাজপুত্র ধৃষ্টদ্যুম্ন শত্রুদের মাঝে বাণ নিক্ষেপ করলে, দেবরাজের বজ্রের মতো আজ কাকে সে বধ না করে ছাড়বে?
5.65.7
सात्यकिश्चापि दुर्धर्षः संमतोऽन्धकवृष्णिषु ।
ध्वंसयिष्यति ते सेनां पाण्डवेयहिते रतः ॥ ५.६५.७ ॥
অন্ধক-বৃষ্ণিদের মধ্যে সম্মানিত, দুর্ধর্ষ সাত্যকিও পাণ্ডবদের হিতে রত হয়ে আপনার সেনাকে ধ্বংস করবেন।
5.65.8
यः पुनः प्रतिमानेन त्रील्लोकानतिरिच्यते ।
तं कृष्णं पुण्डरीकाक्षं को नु युद्ध्येत बुद्धिमान् ॥ ५.६५.८ ॥
যিনি তুলনায় ত্রিলোককেও অতিক্রম করেন, সেই পুণ্ডরীকাক্ষ কৃষ্ণের সঙ্গে কোন বুদ্ধিমান যুদ্ধ করবে?
5.65.9
एकतो ह्यस्य दाराश्च ज्ञातयश्च सबान्धवाः ।
आत्मा च पृथिवी चेयमेकतश्च धनञ्जयः ॥ ५.६५.९ ॥
একদিকে তাঁর স্ত্রীরা, আত্মীয়-স্বজন ও বান্ধবেরা, স্বয়ং তিনি এবং এই পৃথিবী; অন্যদিকে ধনঞ্জয়।
5.65.10
वासुदेवोऽपि दुर्धर्षो यतात्मा यत्र पाण्डवः ।
अविषह्यं पृथिव्यापि तद्बलं यत्र केशवः ॥ ५.६५.१० ॥
বাসুদেবও দুর্ধর্ষ; সংযতচিত্ত পাণ্ডব যেখানে, সেখানে পৃথিবীও সহ্য করতে পারে না; কেশব যেখানে, সেই বল অসহনীয়।
5.65.11
तिष्ठ तात सतां वाक्ये सुहृदामर्थवादिनाम् ।
वृद्धं शान्तनवं भीष्मं तितिक्षस्व पितामहम् ॥ ५.६५.११ ॥
বৎস, সজ্জন ও হিতৈষীদের হিতকর বাক্যে স্থির হও; বৃদ্ধ শান্তনুপুত্র ভীষ্ম, তোমার পিতামহ, তাঁকে সহ্য কর।
5.65.12
मां च ब्रुवाणं शुश्रूष कुरूणामर्थदर्शिनम् ।
द्रोणं कृपं विकर्णं च महाराजं च बाह्लिकम् ॥ ५.६५.१२ ॥
কুরুদের হিত দর্শনকারী আমার কথা শোন; দ্রোণ, কৃপ, বিকর্ণ, মহারাজ ও বাহ্লিকের কথাও শোন।
5.65.13
एते ह्यपि यतैवाहं मन्तुमर्हसि तांस्तथा ।
सर्वे धर्मविदो ह्येते तुल्यस्नेहाश्च भारत ॥ ५.६५.१३ ॥
এঁরা সকলেই ধর্মজ্ঞ এবং আমার প্রতি তাঁদের স্নেহ সমান। অতএব হে ভারত, তুমি তাঁদেরও আমারই মতো গণ্য করা উচিত।
5.65.14
यत्तद्विराटनगरे सह भ्रातृभिरग्रतः ।
उत्सृज्य गाः सुसन्त्रस्तं बलं ते समशीर्यत ॥ ५.६५.१४ ॥
বিরাট নগরে ভ্রাতাদের সঙ্গে সামনে থাকাকালে, গাভীগুলিকে ছেড়ে, অত্যন্ত ভীত হয়ে তোমার সেনা সম্পূর্ণ ছত্রভঙ্গ হয়েছিল — সেই ঘটনা।
5.65.15
यच्चैव नगरे तस्मिञ्श्रूयते महदद्भुतम् ।
एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ ५.६५.१५ ॥
সেই নগরে শোনা যায় যে মহা অদ্ভুত ঘটনা — একজন অনেককে জয় করার জন্য সেটিই যথেষ্ট দৃষ্টান্ত।
5.65.16
अर्जुनस्तत्तथाकार्षीत्किं पुनः सर्व एव ते ।
स भ्रातॄनभिजानीहि वृत्त्या तं प्रतिपादय ॥ ५.६५.१६ ॥
অর্জুন যদি তা এভাবে করে থাকে, তবে তোমরা সবাই আরও বেশি করতে পারো না কি? সে তোমার ভ্রাতা; তার আচরণ দেখে তাকে চিনে নাও এবং সেইমতো তার সম্মান করো।