મહાભારત · અધ્યાય 5.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.76.1
भावं जिज्ञासमानोऽहं प्रणयादिदमब्रवम् ।
न चाक्षेपान्न पाण्डित्यान्न क्रोधान्न विवक्षया ॥ ५.७६.१ ॥
તારા અંતરના ભાવને જાણવાની ઇચ્છાથી, સ્નેહવશ થઈને મેં આ કહ્યું; આક્ષેપથી નહીં, પાંડિત્ય બતાવવા નહીં, ક્રોધથી નહીં, કે માત્ર બોલવાની ઇચ્છાથી પણ નહીં.
5.76.2
वेदाहं तव माहात्म्यसुत ते वेद यद्बलम् ।
उत ते वेद कर्माणि न त्वां परिभवाम्यहम् ॥ ५.७६.२ ॥
તારી મહિમા હું જાણું છું, તારું બળ પણ જાણું છું; તારાં કર્મો પણ જાણું છું. હું તારો તિરસ્કાર કરતો નથી.
5.76.3
यथा चात्मनि कल्याणं संभावयसि पाण्डव ।
सहस्रगुणमप्येतत्त्वयि संभावयाम्यहम् ॥ ५.७६.३ ॥
હે પાંડવ! તું તારામાં કલ્યાણને જેમ માને છે, તેને હું તારામાં હજારગણું માનું છું.
5.76.4
यादृशे च कुले जन्म सर्वराजाभिपूजिते ।
बन्धुभिश्च सुहृद्भिश्च भीम त्वमसि तादृशः ॥ ५.७६.४ ॥
સર્વ રાજાઓથી પૂજિત એવા જે કુળમાં તારો જન્મ થયો છે, અને સ્વજનો તથા હિતેચ્છુઓથી ઘેરાયેલો તું છે, હે ભીમ, તું એવો જ છે.
5.76.5
जिज्ञासन्तो हि धर्मस्य सन्दिग्धस्य वृकोदर ।
पर्यायं नाध्यवस्यन्ति देवमानुषयोर्जनाः ॥ ५.७६.५ ॥
હે વૃકોદર! સંદિગ્ધ ધર્મને જાણવા ઇચ્છતા લોકો પણ દેવો અને મનુષ્યો વચ્ચે કોઈ નિશ્ચિત નિષ્કર્ષ પર આવતા નથી.
5.76.6
स एव हेतुर्भूत्वा हि पुरुषस्यार्थसिद्धिषु ।
विनाशेऽपि स एवास्य सन्दिग्धं कर्म पौरुषम् ॥ ५.७६.६ ॥
તે જ મનુષ્યની અર્થસિદ્ધિનું કારણ બને છે, અને વિનાશનું પણ તે જ કારણ છે; મનુષ્યના પુરુષાર્થનું કર્મ સંદિગ્ધ છે.
5.76.7
अन्यथा परिदृष्टानि कविभिर्दोवदर्शिभिः ।
अन्यथा परिवर्तन्ते वेगा इव नभस्वतः ॥ ५.७६.७ ॥
દોષ જોનારા કવિઓ દ્વારા બધું જુદી રીતે જોવાય છે; પવનના વેગની જેમ તેઓ જુદી રીતે ફરે છે.
5.76.8
सुमन्त्रितं सुनीतं च न्यायतश्चोपपादितम् ।
कृतं मानुष्यकं कर्म दैनेनापि विरुद्ध्यते ॥ ५.७६.८ ॥
સારી રીતે વિચારાયેલું, ઉત્તમ નીતિથી અને ન્યાયપૂર્વક સિદ્ધ કરાયેલું માનવ કર્મ પણ દૈવથી અવરોધાય છે.
5.76.9
दैवमप्यकृतं कर्म पौरुषेण विहन्यते ।
शीतमुष्णं तथा वर्षं क्षुत्पिपासे च भारत ॥ ५.७६.९ ॥
દૈવે ન કરેલું કર્મ પણ પૌરુષથી નાશ પામે છે; હે ભારત, ઠંડી, ગરમી, વરસાદ, ભૂખ અને તરસ પણ તેમ જ.
5.76.10
यदन्यद्दिष्टभावस्य पुरुषस्य स्वयं कृतम् ।
तस्मादनुपरोधश्च विद्यते तत्र लक्षणम् ॥ ५.७६.१० ॥
દિષ્ટભાવવાળા પુરુષે પોતે કરેલું જે બીજું કર્મ છે, તેમાં અનુપરોધનું લક્ષણ છે.
5.76.11
लोकस्य नान्यतो वृत्तिः पाण्डवान्यत्र कर्मणः ।
एवंबुद्धिः प्रवर्तेत फलं स्यादुभयान्वये ॥ ५.७६.११ ॥
લોકનું જીવન બીજા કોઈથી નહીં, માત્ર કર્મથી જ ચાલે છે; હે પાંડવ, આવી બુદ્ધિથી માણસે કર્મમાં પ્રવૃત્ત થવું જોઈએ; ત્યારે બંને વંશમાં ફળ થશે.
5.76.12
य एवं कृतबुद्धिः स कर्मस्वेव प्रवर्तते ।
नासिद्धो व्यथते तस्य न सिद्धौ हर्षमश्रुते ॥ ५.७६.१२ ॥
જે આ રીતે દૃઢ બુદ્ધિવાળો થઈ કર્મમાં જ પ્રવૃત્ત થાય છે, તેને અસિદ્ધિમાં વ્યથા નથી અને સિદ્ધિમાં હર્ષ નથી.
5.76.13
तत्रेयमनुमात्रा मे भीमसेन विवक्षिता ।
नैकान्तसिद्धिर्वक्तव्या शत्रुभिः सह संयुगे ॥ ५.७६.१३ ॥
હે ભીમસેન, અહીં મારો થોડો અભિપ્રાય આ છે: શત્રુઓ સાથેના યુદ્ધમાં નિશ્ચિત સફળતા વિશે કહેવું નહીં.
5.76.14
नातिप्रहीणरश्मिः स्यात्तथा भावविपर्यये ।
विषादमर्च्छेद् ग्लानिं वाप्येतमर्थं ब्रवीमिते ॥ ५.७६.१४ ॥
પરિસ્થિતિ બદલાય ત્યારે લગામ વધુ ઢીલી ન કરવી; વિષાદ કે થાક ન અનુભવવો — આ જ અર્થ હું તને કહું છું.
5.76.15
श्वोभूते धृतराष्ट्रस्य समीपं प्राप्य पाण्डव ।
यतिष्ये प्रशमं कर्तुं युष्मदर्थमहापयन् ॥ ५.७६.१५ ॥
હે પાંડવ, આવતીકાલે ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે પહોંચીને તમારા માટે શાંતિ સ્થાપવાનો પ્રયત્ન કરીશ; તેને છોડીશ નહીં.
5.76.16
शमं चेत्ते करिष्यन्ति ततोऽनन्तं यशो मम ।
भवतां कच कृतः कामस्तेषां च श्रेय उत्तमम् ॥ ५.७६.१६ ॥
જો તેઓ શાંતિ કરશે તો મારી કીર્તિ અનંત થશે; તમારી ઇચ્છા પૂરી થશે, અને તેમનું પણ પરમ કલ્યાણ થશે.
5.76.17
ते चेदभिनिवेक्ष्यन्ते नाभ्युपैष्यन्ति मे वचः ।
कुरवो युद्धमेवात्र घोरं कर्म भविष्यति ॥ ५.७६.१७ ॥
તેઓ હઠ પર અડગ રહીને મારી વાત નહીં માને, તો અહીં કૌરવો સાથે ભયંકર યુદ્ધ જ થશે.
5.76.18
अस्मिन्युद्धे भीमसेन त्वयि भारः समाहितः ।
धूरर्जुनेन धार्या स्याद्वेढव्य इतरो जनः ॥ ५.७६.१८ ॥
હે ભીમસેન, આ યુદ્ધનો ભાર તારા પર મુકાયો છે; તેનું વજન અર્જુન ઉઠાવે, અને બીજા લોકોને રોકવામાં આવે.
5.76.19
अहं हि यन्ता बीभत्सोर्भविता संयुगे सति ।
धनञ्जयस्यैष कामो न हि युद्धं न कामये ॥ ५.७६.१९ ॥
યુદ્ધ થશે તો હું જ બીભત્સુ (અર્જુન)નો સારથિ બનીશ. આ ધનંજયની ઇચ્છા છે; મારી નહીં, હું યુદ્ધ ઇચ્છતો નથી.
5.76.20
तस्मादाशङ्कमानोऽहं वृकोदर मतिं तव ।
गदतः क्लीबया वाचा तेजस्ते समदीदिपम् ॥ ५.७६.२० ॥
તેથી હે વૃકોદર, તારા ઇરાદા પર શંકા કરીને, તારી કાયરતાભરી વાણી સાંભળીને મેં તારું તેજ વધુ પ્રજ્વલિત કર્યું છે.