ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.76.1
भावं जिज्ञासमानोऽहं प्रणयादिदमब्रवम् ।
न चाक्षेपान्न पाण्डित्यान्न क्रोधान्न विवक्षया ॥ ५.७६.१ ॥
ਤੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਹਾ; ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਵਿਦਵੱਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੇਵਲ ਬੋਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
5.76.2
वेदाहं तव माहात्म्यसुत ते वेद यद्बलम् ।
उत ते वेद कर्माणि न त्वां परिभवाम्यहम् ॥ ५.७६.२ ॥
ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਬਲ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
5.76.3
यथा चात्मनि कल्याणं संभावयसि पाण्डव ।
सहस्रगुणमप्येतत्त्वयि संभावयाम्यहम् ॥ ५.७६.३ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਮਾਨਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਮਾਨਦਾ ਹਾਂ।
5.76.4
यादृशे च कुले जन्म सर्वराजाभिपूजिते ।
बन्धुभिश्च सुहृद्भिश्च भीम त्वमसि तादृशः ॥ ५.७६.४ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਜਿਸ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੂੰ, ਹੇ ਭੀਮ, ਤੂੰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈਂ।
5.76.5
जिज्ञासन्तो हि धर्मस्य सन्दिग्धस्य वृकोदर ।
पर्यायं नाध्यवस्यन्ति देवमानुषयोर्जनाः ॥ ५.७६.५ ॥
ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ! ਸੰਦੇਹ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਪੱਕੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।
5.76.6
स एव हेतुर्भूत्वा हि पुरुषस्यार्थसिद्धिषु ।
विनाशेऽपि स एवास्य सन्दिग्धं कर्म पौरुषम् ॥ ५.७६.६ ॥
ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਉਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਦਾ ਕਰਮ ਸੰਦੇਹਯੋਗ ਹੈ।
5.76.7
अन्यथा परिदृष्टानि कविभिर्दोवदर्शिभिः ।
अन्यथा परिवर्तन्ते वेगा इव नभस्वतः ॥ ५.७६.७ ॥
ਦੋਸ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
5.76.8
सुमन्त्रितं सुनीतं च न्यायतश्चोपपादितम् ।
कृतं मानुष्यकं कर्म दैनेनापि विरुद्ध्यते ॥ ५.७६.८ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ, ਉੱਤਮ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਵੀ ਦੈਵ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.76.9
दैवमप्यकृतं कर्म पौरुषेण विहन्यते ।
शीतमुष्णं तथा वर्षं क्षुत्पिपासे च भारत ॥ ५.७६.९ ॥
ਦੈਵ ਦੁਆਰਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਵੀ ਪੌਰਸ਼ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਠੰਢ, ਗਰਮੀ, ਬਰਸਾਤ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
5.76.10
यदन्यद्दिष्टभावस्य पुरुषस्य स्वयं कृतम् ।
तस्मादनुपरोधश्च विद्यते तत्र लक्षणम् ॥ ५.७६.१० ॥
ਦਿਸ਼ਟ-ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੀਤਾ ਹੋਰ ਕਰਮ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।
5.76.11
लोकस्य नान्यतो वृत्तिः पाण्डवान्यत्र कर्मणः ।
एवंबुद्धिः प्रवर्तेत फलं स्यादुभयान्वये ॥ ५.७६.११ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਹੋਰ ਕਿਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ; ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਏਹੋ ਜਿਹੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਦੋਵਾਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲ ਹੋਵੇਗਾ।
5.76.12
य एवं कृतबुद्धिः स कर्मस्वेव प्रवर्तते ।
नासिद्धो व्यथते तस्य न सिद्धौ हर्षमश्रुते ॥ ५.७६.१२ ॥
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
5.76.13
तत्रेयमनुमात्रा मे भीमसेन विवक्षिता ।
नैकान्तसिद्धिर्वक्तव्या शत्रुभिः सह संयुगे ॥ ५.७६.१३ ॥
ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ: ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
5.76.14
नातिप्रहीणरश्मिः स्यात्तथा भावविपर्यये ।
विषादमर्च्छेद् ग्लानिं वाप्येतमर्थं ब्रवीमिते ॥ ५.७६.१४ ॥
ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਣ ਤੇ ਲਗਾਮ ਬਹੁਤ ਢਿੱਲੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ — ਇਹੀ ਅਰਥ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
5.76.15
श्वोभूते धृतराष्ट्रस्य समीपं प्राप्य पाण्डव ।
यतिष्ये प्रशमं कर्तुं युष्मदर्थमहापयन् ॥ ५.७६.१५ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਭਲਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਾਂਗਾ ਨਹੀਂ।
5.76.16
शमं चेत्ते करिष्यन्ति ततोऽनन्तं यशो मम ।
भवतां कच कृतः कामस्तेषां च श्रेय उत्तमम् ॥ ५.७६.१६ ॥
ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਯਸ਼ ਅਨੰਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਰਮ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
5.76.17
ते चेदभिनिवेक्ष्यन्ते नाभ्युपैष्यन्ति मे वचः ।
कुरवो युद्धमेवात्र घोरं कर्म भविष्यति ॥ ५.७६.१७ ॥
ਜੇ ਉਹ ਜ਼ਿੱਦ ਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨਣ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
5.76.18
अस्मिन्युद्धे भीमसेन त्वयि भारः समाहितः ।
धूरर्जुनेन धार्या स्याद्वेढव्य इतरो जनः ॥ ५.७६.१८ ॥
ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਭਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਬੋਝ ਅਰਜੁਨ ਚੁੱਕੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਰੋਕੇ ਜਾਣ।
5.76.19
अहं हि यन्ता बीभत्सोर्भविता संयुगे सति ।
धनञ्जयस्यैष कामो न हि युद्धं न कामये ॥ ५.७६.१९ ॥
ਜੇ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੀ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾਂਗਾ। ਇਹ ਧਨੰਜੈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
5.76.20
तस्मादाशङ्कमानोऽहं वृकोदर मतिं तव ।
गदतः क्लीबया वाचा तेजस्ते समदीदिपम् ॥ ५.७६.२० ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਤੇਰੇ ਇਰਾਦੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੇਰੀ ਕਾਇਰਤਾ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਤੇਜ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।