महाभारत · अध्याय 5.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.87.1
राजन्बहुमतश्चासि त्रैलोक्यस्यापि सत्तमः ।
संभावितश्च लोकस्य संमतश्चासि भारत ॥ ५.८७.१ ॥
हे राजा, तू त्रैलोक्यातही अत्यंत मान्य आणि सत्पुरुषांत श्रेष्ठ आहेस. हे भारता, तू लोकांनी सन्मानित आणि स्वीकृत आहेस.
5.87.2
यत्त्वमेवंगते ब्रूयाः पश्चिमे वयसि स्थितः ।
शास्त्राद्वा सुप्रतर्काद्वा सुस्थिरः स्थविरो ह्यसि ॥ ५.८७.२ ॥
अशा स्थितीत तू जीवनाच्या शेवटच्या टप्प्यावर उभा असल्याने तू जे बोलशील ते शास्त्रावर किंवा उत्तम तर्कावर आधारित असून अत्यंत स्थिर असेल; तू वयोवृद्ध आहेस.
5.87.3
लेखा शशिनिभाः सूर्ये महोर्मिरिव सागरे ।
धर्मस्त्वयि तथा राजन्निति व्यवसिताः प्रजाः ॥ ५.८७.३ ॥
हे राजा, सूर्यात चंद्ररेषा आणि समुद्रात मोठी लाट असावी तसा तुझ्यात धर्म स्थिर आहे; म्हणूनच प्रजा तुझ्यावर अवलंबून आहे.
5.87.4
सदैव भावितो लोको गुणौघैस्तव पार्थिव ।
गुणानां रक्षणे नित्यं प्रयतस्व सबान्धवः ॥ ५.८७.४ ॥
हे राजा, तुझ्या गुणसमूहांनी लोक नेहमी संस्कारित झाला आहे; बांधवांसह गुणांच्या रक्षणासाठी सदैव प्रयत्न कर.
5.87.5
आर्जवं प्रतिपद्यस्व मा बाल्याद्ब्रहु नीनशः ।
राजन्पुत्रांश्च पौत्रांश्च सुहृदश्चैव सुप्रियान् ॥ ५.८७.५ ॥
सरळपणा स्वीकार; बालिशपणामुळे पुष्कळ नाश करू नकोस. हे राजा, तुझे पुत्र, नातू आणि प्रिय सुहृदही नष्ट करू नकोस.
5.87.6
यत्त्वं दित्ससि कृष्णाय राजन्नतिथये बहु ।
एतदन्यच्च दाशार्हः पृथिवीमपि चार्हति ॥ ५.८७.६ ॥
हे राजा, अतिथी म्हणून कृष्णाला तू जे पुष्कळ देऊ इच्छितोस, हे आणि इतर — दाशार्ह पृथ्वीलाही योग्य आहे.
5.87.7
न तु त्वं धर्ममुद्दिश्य तस्य वा प्रियकारणात् ।
एतद्दित्ससि कृष्णाय सत्येनात्मानमालभे ॥ ५.८७.७ ॥
परंतु तू धर्माच्या उद्देशाने किंवा त्याला प्रिय वाटावे म्हणून हे कृष्णाला देऊ इच्छित नाहीस. सत्याची शपथ घेऊन मी स्वतःला स्पर्श करतो.
5.87.8
मायैषा सत्यमेवैतच्छद्मैतद्भूरिदक्षिणा ।
जानामि त्वन्मतं राजन्गूढं बाह्येन कर्मणा ॥ ५.८७.८ ॥
ही माया आहे; हे सत्यासारखे वाटले तरी छल आहे, हे भरपूर दक्षिणेचे ढोंग आहे. हे राजा, बाह्य कर्माने झाकलेला तुझा गुप्त हेतू मी जाणतो.
5.87.9
पञ्च पञ्चैव लिप्स्यन्ति ग्रामकान्पाण्डवा नृप ।
न च दित्ससि तेभ्यस्तांस्तच्छमं न करिष्यसि ॥ ५.८७.९ ॥
हे राजा, पांडव फक्त पाच-पाच गावे मागतील; परंतु तू त्यांना देऊ इच्छित नाहीस, म्हणून तू त्यांच्याशी शांती करणार नाहीस.
5.87.10
अर्थेन तु महाबाहुं वार्ष्णेयं त्वं जिहीर्षसि ।
अनेन चाप्युपायेन पाण्डवेभ्यो विभेत्स्यसि ॥ ५.८७.१० ॥
परंतु तू धनाने महाबाहू वार्ष्णेयाला (कृष्णाला) आपल्या बाजूला वळवू इच्छितोस; या उपायानेही तू पांडवांपासून दूर होशील.
5.87.11
न च वित्तेन शक्योऽसौ नोद्यमेन न गर्हया ।
अन्यो धनञ्जयात्कर्तुमेतत्तत्त्वं ब्रवीमि ते ॥ ५.८७.११ ॥
त्याला धनाने, प्रयत्नाने किंवा निंदेने वश करता येत नाही; धनंजयाशिवाय दुसरा कोणीही हे करू शकत नाही — हे तत्त्व मी तुला सांगतो.
5.87.12
वेद कृष्णस्य माहात्म्यं वेदास्य दृढभक्तिताम् ।
अत्याज्यमस्य जानामि प्राणैस्तुल्यं धनञ्जयम् ॥ ५.८७.१२ ॥
मी कृष्णाचे माहात्म्य जाणतो आणि त्याची दृढ भक्तीही जाणतो. धनंजय त्याला त्यागता न येणारा, प्राणांइतका प्रिय आहे हे मी जाणतो.
5.87.13
अन्यत्कुम्भादपांपूर्णादन्यत्पादावसेचनात् ।
अन्यत्कुशलसंप्रश्नान्नैवेक्ष्यति जनार्दनः ॥ ५.८७.१३ ॥
पाण्याने भरलेला घडा, पाय धुणे, कुशलप्रश्न यांशिवाय जनार्दन दुसरे काही पाहणार नाहीत.
5.87.14
यत्त्वस्य प्रियमातिथ्यं मानार्हस्य महात्मनः ।
तदस्मै क्रियतां राजन्मानार्होऽसौ जनार्दनः ॥ ५.८७.१४ ॥
हे राजा, या महात्म्याला जे प्रिय आतिथ्य आहे ते यांच्यासाठी करावे; हे जनार्दन सन्मानास पात्र आहेत.
5.87.15
आशंसमानः कल्याणं कुरूनभ्येति केशवः ।
येनैव राजन्नर्थेन तदेवास्मा उपाकुरु ॥ ५.८७.१५ ॥
हे राजा, कल्याणाची आशा धरून केशव कुरूंकडे येत आहेत; ज्या प्रयोजनासाठी ते येत आहेत त्याप्रमाणेच त्यांची व्यवस्था करा.
5.87.16
शममिच्छति दाशार्हस्तव दुर्योधनस्य च ।
पाण्डवानां च राजेन्द्र तदस्य वचनं कुरु ॥ ५.८७.१६ ॥
हे राजेंद्रा, दाशार्ह तुमच्यात, दुर्योधनात आणि पांडवांत शांती इच्छितात; म्हणून त्यांचे वचन पाळा.
5.87.17
पिताऽसि राजन्पुत्रास्ते वृद्धस्त्वं शिशवः परे ।
वर्तस्व पितृवत्तेषु वर्तन्ते ते हि पुत्रवत् ॥ ५.८७.१७ ॥
हे राजा, तुम्ही पिता आहात; तुमचे पुत्र आणि इतर बालके आहेत. तुम्ही वृद्ध आहात; त्यांच्याशी पित्याप्रमाणे वागा, कारण तेही तुमच्याशी पुत्राप्रमाणे वागतात.