महाभारत · अध्याय 5.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.88.1
यदाह विदुरः कृष्णे सर्वं तत्सत्यमच्युते ।
अनुरक्तो ह्यसंहार्यः पार्थान्प्रति जनार्दनः ॥ ५.८८.१ ॥
विदुराने कृष्णाविषयी जे सांगितले ते सर्व खरे आहे. जनार्दन पांडवांवर अनुरक्त आहेत; त्यांना मागे फिरवता येणार नाही.
5.88.2
यत्तत्सत्कारसंयुक्तं देयं वसु जनार्दने ।
अनेकरूपं राजेन्द्र न तद्देयं कदाचन ॥ ५.८८.२ ॥
जनार्दनाला सत्कारपूर्वक द्यावे असे अनेक रूपांचे धन आहे; हे राजेंद्रा, ते कधीही देऊ नये.
5.88.3
देशः कालस्तथाऽयुक्तो न हि नार्हति केशवः ।
मंस्यत्यधोक्षजो राजन्भयादर्चति मामिति ॥ ५.८८.३ ॥
ही जागा आणि ही वेळ योग्य नाही; केशव तसा मान मिळवण्यास पात्र नाही. हे राजा, अधोक्षज मला भयाने मान देतो असे समजेल.
5.88.4
अवमानश्च यत्र स्यात्क्षत्रियस्य विशांपते ।
न तत्कुर्याद्बुधः कार्यमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.८८.४ ॥
हे विशांपते, जिथे क्षत्रियाचा अपमान होईल ते कार्य शहाण्या माणसाने करू नये — हेच माझे निश्चित मत आहे.
5.88.5
स हि पूज्यतमो लोके कृष्णः पृथुललोचनः ।
त्रयाणामपि लोकानां विदितं मम सर्वथा ॥ ५.८८.५ ॥
विशाल नेत्रांचा कृष्ण जगात अत्यंत पूजनीय आहे; तिन्ही लोकांतही हे मला सर्वप्रकारे ठाऊक आहे.
5.88.6
न तु तस्मै प्रदेयं स्यात्तथा कार्यगतिः प्रभो ।
विग्रहः समुपारब्धो न हि शाम्यत्यविग्रहात् ॥ ५.८८.६ ॥
पण त्याला काही देऊ नये; हे प्रभो, कार्याची गती अशीच आहे. वैर सुरू झाले आहे; वैर सोडल्याशिवाय ते शांत होत नाही.
5.88.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीष्मः कुरुपितामहः ।
वैचित्रवीर्यं राजानमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.८८.७ ॥
त्याचे ते बोलणे ऐकून कुरुपितामह भीष्म विचित्रवीर्याचा पुत्र जो राजा त्याला म्हणाले.
5.88.8
सत्कृतोऽसत्कृतो वाऽपि न क्रुध्येत जनार्दनः ।
नावमंस्यत्यवज्ञातॄनवज्ञातोऽपि केशवः।
नालमेनमवज्ञातुं नावज्ञेयो हि केशवः ॥ ५.८८.८ ॥
सन्मान मिळो वा अपमान, जनार्दन रागावत नाहीत. अवमान करणाऱ्यांचाही ते अवमान करणार नाहीत; अवमानित झाले तरी केशव तसे करणार नाहीत, कारण केशवाचा अवमान करता येत नाही.
5.88.9
यत्तु कार्यं महाबाहो मनसा कार्यतां गतम् ।
सर्वोपायैर्न तच्छक्यं केनचित्कर्तुमन्यथा ॥ ५.८८.९ ॥
परंतु हे महाबाहो, मनात जे कार्य निश्चित झाले आहे ते सर्व उपायांनीही कोणालाही वेगळ्या प्रकारे करणे शक्य नाही.
5.88.10
स यद्ब्रूयान्महाबाहुस्तत्कार्यमविशङ्कया ।
वासुदेवेन तीर्थेन क्षिप्रं संशाभ्य पाण्डवैः ॥ ५.८८.१० ॥
तो महाबाहू जे सांगेल तेच कार्य संशय न घेता करावे; वासुदेवामार्फत, योग्य मार्गाने, लवकरच पांडवांशी समेट करून.
5.88.11
धर्म्यमर्थ्यं च धर्मात्मा ध्रुवं वक्ता जनार्दनः ।
तस्मिन्वाच्याः प्रिया वाचो भवता बान्धवैः सह ॥ ५.८८.११ ॥
धर्मयुक्त आणि हितकारक बोलणे धर्मात्मा जनार्दन निश्चितच सांगतील. म्हणून तुम्ही आपल्या बांधवांसह त्यांच्याशी प्रिय वचने बोलावीत.
5.88.12
न पर्याप्तोस्मि यद्राजञ्श्रियं निष्केवलामहम् ।
तैः सहेमामुपाश्रीयां यावज्जीवं पितामह ॥ ५.८८.१२ ॥
हे राजा, या एकट्या राजलक्ष्मीने मी समाधानी नाही. हे पितामहा, त्यांच्यासह मिळून आयुष्यभर हिचा उपभोग घ्यावा असे मला वाटते.
5.88.13
इदं तु सुमहत्कार्यं श्रुणु मे यत्समर्थितम् ।
परायणं पाण्डवानां नियच्छामि जनार्दनम् ॥ ५.८८.१३ ॥
हे अत्यंत मोठे कार्य आहे; मी जे ठरवले आहे ते माझ्याकडून ऐक. पांडवांचा आधार असलेल्या जनार्दनाला मी बांधून ठेवीन.
5.88.14
तस्मिन्बद्धे भविष्यन्ति वृष्णयः पृथिवी तथा ।
पाण्डवाश्च विधेया मे स च प्रातरिहैप्यति ॥ ५.८८.१४ ॥
तो बंदी झाल्यास वृष्णी, पृथ्वी आणि पांडव माझ्या अधीन होतील; तो सकाळी येथे येईल.
5.88.15
अत्रोपायान्यथा सम्यङ्न बुद्ध्येत जनार्दनः ।
न चापायो भवेत्कश्चित्तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ ५.८८.१५ ॥
यात जनार्दनाला पूर्ण समजू नये अशा उपाय असावेत आणि कोणतेही संकट येऊ नये; ते आपण मला सांगावे.
5.88.16
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा घोरं कृष्णेऽभिसंहितम् ।
धृतराष्ट्रः सहामात्यो व्यथितो विमनाभवत् ॥ ५.८८.१६ ॥
कृष्णाविरुद्ध योजलेले ते भयंकर बोलणे ऐकून धृतराष्ट्र मंत्र्यांसह व्यथित आणि खिन्न झाला.
5.88.17
ततो दुर्योधनमिदं धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्वचः ।
मैवं वोचः प्रजापाल नैष धर्मः सनातनः ॥ ५.८८.१७ ॥
तेव्हा धृतराष्ट्र दुर्योधनाला म्हणाला: "हे प्रजापालका, असे बोलू नकोस; हा सनातन धर्म नाही."
5.88.18
दूतश्च हि हृषीकेशः संबन्धी च प्रियश्च नः ।
अपापः कौरवेयेषु स कथं बन्धमर्हति ॥ ५.८८.१८ ॥
हृषीकेश हा दूत आहे, आमचा नातेवाईक आणि प्रिय आहे; कौरवांबाबत तो निष्पाप आहे; तो बंधनास कसा पात्र आहे?
5.88.19
परीतस्तव पुत्रोऽयं धृतराष्ट्र सुमन्दधीः ।
वृणोत्यनर्थं नैवार्थं याच्यमानः सुहृज्जनैः ॥ ५.८८.१९ ॥
हे धृतराष्ट्र, तुझा हा पुत्र अत्यंत मंदबुद्धी असून चोहोबाजूंनी घेरलेला आहे. सुहृदांनी विनवूनही तो हित नव्हे, अनर्थच निवडतो.
5.88.20
इममुत्पथि वर्तन्तं पापं पापानुबन्धिनम् ।
वाक्यानि सुहृदां हित्वा त्वमप्यस्यानुवर्तसे ॥ ५.८८.२० ॥
हा वाईट मार्गाने चालतो; पापी असून पापाचाच वाहक आहे. सुहृदांची वचने सोडून तूही याचेच अनुसरण करतोस.
5.88.21
कृष्णमक्लिष्टकर्माणमासाद्यायं सुदुर्मतिः ।
तव पुत्रः सहामात्यः क्षणेन न भविष्यति ॥ ५.८८.२१ ॥
अनायास कर्म करणाऱ्या कृष्णाला सामोरा गेल्यास हा अति दुर्मती तुझा पुत्र मंत्र्यांसह क्षणात उरणार नाही.
5.88.22
पापस्यास्य नृशंसस्य त्यक्तधर्मस्य दुर्मतेः ।
नोत्सहेऽनर्थसंयुक्ताः श्रोतुं वाचः कथंचन ॥ ५.८८.२२ ॥
या पापी, क्रूर, धर्मत्यागी आणि दुर्बुद्धीच्या अनर्थकारक वचनांचे श्रवण मला कोणत्याही प्रकारे करायचे नाही.
5.88.23
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठो वृद्धः परममन्युमान् ।
उत्थाय तस्मात्प्रातिष्ठद्भीष्मः सत्यपराक्रमः ॥ ५.८८.२३ ॥
असे बोलून भरतश्रेष्ठ, वृद्ध, अत्यंत क्रोधित, सत्यपराक्रमी भीष्म तेथून उठून निघून गेले.