ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.88.1
यदाह विदुरः कृष्णे सर्वं तत्सत्यमच्युते ।
अनुरक्तो ह्यसंहार्यः पार्थान्प्रति जनार्दनः ॥ ५.८८.१ ॥
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨੁਰਕਤ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
5.88.2
यत्तत्सत्कारसंयुक्तं देयं वसु जनार्दने ।
अनेकरूपं राजेन्द्र न तद्देयं कदाचन ॥ ५.८८.२ ॥
ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਦੇਣ ਯੋਗ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
5.88.3
देशः कालस्तथाऽयुक्तो न हि नार्हति केशवः ।
मंस्यत्यधोक्षजो राजन्भयादर्चति मामिति ॥ ५.८८.३ ॥
ਇਹ ਥਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਕੇਸ਼ਵ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਸੋਚਣਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਡਰ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
5.88.4
अवमानश्च यत्र स्यात्क्षत्रियस्य विशांपते ।
न तत्कुर्याद्बुधः कार्यमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.८८.४ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਮਤ ਹੈ।
5.88.5
स हि पूज्यतमो लोके कृष्णः पृथुललोचनः ।
त्रयाणामपि लोकानां विदितं मम सर्वथा ॥ ५.८८.५ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੂਜਨੀਕ ਹਨ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ।
5.88.6
न तु तस्मै प्रदेयं स्यात्तथा कार्यगतिः प्रभो ।
विग्रहः समुपारब्धो न हि शाम्यत्यविग्रहात् ॥ ५.८८.६ ॥
ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਵੈਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਵੈਰ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
5.88.7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीष्मः कुरुपितामहः ।
वैचित्रवीर्यं राजानमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.८८.७ ॥
ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.88.8
सत्कृतोऽसत्कृतो वाऽपि न क्रुध्येत जनार्दनः ।
नावमंस्यत्यवज्ञातॄनवज्ञातोऽपि केशवः।
नालमेनमवज्ञातुं नावज्ञेयो हि केशवः ॥ ५.८८.८ ॥
ਆਦਰ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਿਰਾਦਰ, ਜਨਾਰਦਨ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਉਹ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਕੇਸ਼ਵ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
5.88.9
यत्तु कार्यं महाबाहो मनसा कार्यतां गतम् ।
सर्वोपायैर्न तच्छक्यं केनचित्कर्तुमन्यथा ॥ ५.८८.९ ॥
ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਜੋ ਕੰਮ ਮਨ ਵਿੱਚ ਠਾਨਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
5.88.10
स यद्ब्रूयान्महाबाहुस्तत्कार्यमविशङ्कया ।
वासुदेवेन तीर्थेन क्षिप्रं संशाभ्य पाण्डवैः ॥ ५.८८.१० ॥
ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਜੋ ਕਹੇ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਰਾਹੀਂ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਕਰ ਕੇ।
5.88.11
धर्म्यमर्थ्यं च धर्मात्मा ध्रुवं वक्ता जनार्दनः ।
तस्मिन्वाच्याः प्रिया वाचो भवता बान्धवैः सह ॥ ५.८८.११ ॥
ਧਰਮ-ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਧਰਮਾਤਮਾ ਜਨਾਰਦਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਬੋਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
5.88.12
न पर्याप्तोस्मि यद्राजञ्श्रियं निष्केवलामहम् ।
तैः सहेमामुपाश्रीयां यावज्जीवं पितामह ॥ ५.८८.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਇਕੱਲੀ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਇਸਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
5.88.13
इदं तु सुमहत्कार्यं श्रुणु मे यत्समर्थितम् ।
परायणं पाण्डवानां नियच्छामि जनार्दनम् ॥ ५.८८.१३ ॥
ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਜੋ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰ ਤੋਂ ਸੁਣੋ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂਗਾ।
5.88.14
तस्मिन्बद्धे भविष्यन्ति वृष्णयः पृथिवी तथा ।
पाण्डवाश्च विधेया मे स च प्रातरिहैप्यति ॥ ५.८८.१४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ।
5.88.15
अत्रोपायान्यथा सम्यङ्न बुद्ध्येत जनार्दनः ।
न चापायो भवेत्कश्चित्तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ ५.८८.१५ ॥
ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਉਪਾਅ ਹੋਣ ਕਿ ਜਨਾਰਦਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
5.88.16
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा घोरं कृष्णेऽभिसंहितम् ।
धृतराष्ट्रः सहामात्यो व्यथितो विमनाभवत् ॥ ५.८८.१६ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਰੁੱਧ ਰਚੀ ਗਈ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ।
5.88.17
ततो दुर्योधनमिदं धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्वचः ।
मैवं वोचः प्रजापाल नैष धर्मः सनातनः ॥ ५.८८.१७ ॥
ਤਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਐਸਾ ਨਾ ਬੋਲ; ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
5.88.18
दूतश्च हि हृषीकेशः संबन्धी च प्रियश्च नः ।
अपापः कौरवेयेषु स कथं बन्धमर्हति ॥ ५.८८.१८ ॥
ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੂਤ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਸੰਬੰਧੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਕੌਰਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ; ਉਹ ਬੰਧਨ ਦੇ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੈ?
5.88.19
परीतस्तव पुत्रोऽयं धृतराष्ट्र सुमन्दधीः ।
वृणोत्यनर्थं नैवार्थं याच्यमानः सुहृज्जनैः ॥ ५.८८.१९ ॥
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹੈ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਅਨਰਥ ਹੀ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।
5.88.20
इममुत्पथि वर्तन्तं पापं पापानुबन्धिनम् ।
वाक्यानि सुहृदां हित्वा त्वमप्यस्यानुवर्तसे ॥ ५.८८.२० ॥
ਇਹ ਕੁਰਾਹੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ; ਪਾਪੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਨੂੰ ਹੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
5.88.21
कृष्णमक्लिष्टकर्माणमासाद्यायं सुदुर्मतिः ।
तव पुत्रः सहामात्यः क्षणेन न भविष्यति ॥ ५.८८.२१ ॥
ਅਨਾਇਆਸ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਤਿ ਦੁਰਮਤੀ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
5.88.22
पापस्यास्य नृशंसस्य त्यक्तधर्मस्य दुर्मतेः ।
नोत्सहेऽनर्थसंयुक्ताः श्रोतुं वाचः कथंचन ॥ ५.८८.२२ ॥
ਇਸ ਪਾਪੀ, ਨਿਰਦਈ, ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਰਮਤੀ ਦੇ ਅਨਰਥਕਾਰੀ ਬੋਲ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
5.88.23
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठो वृद्धः परममन्युमान् ।
उत्थाय तस्मात्प्रातिष्ठद्भीष्मः सत्यपराक्रमः ॥ ५.८८.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬੁੱਢੇ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਠ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।