ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.89.1
प्रातरुत्थाय कृष्णस्तु कृतवान्सर्वमाह्निकम् ।
ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञातः प्रययौ नगरं प्रति ॥ ५.८९.१ ॥
ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਿੱਤ-ਕਰਮ ਕੀਤੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
5.89.2
तं प्रयान्तं महाबाहुमनुज्ञाप्य महाबलम् ।
पर्यवर्तन्त ते सर्वे वृकस्थलनिवासिनः ॥ ५.८९.२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਬਲੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਿਕਸਥਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਮੁੜ ਗਏ।
5.89.3
प्रददौ पुण्डरीकाक्षो रत्नानि च धनानि च ।
तान्प्रस्थाप्य महाबाहुरुपायात्कुरुसंसदम् ॥ ५.८९.३ ॥
ਕਮਲਨੈਨ ਨੇ ਰਤਨ ਅਤੇ ਧਨ ਦਿੱਤੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੁਰੂ-ਸਭਾ ਵੱਲ ਗਏ।
5.89.4
धार्तराष्ट्रास्तमायान्तं प्रत्युञ्जग्मुः स्वलङ्कृताः ।
दुर्योधनादृते सर्वे भीष्मद्रोणकृपादयः ॥ ५.८९.४ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਨਿਕਲੇ।
5.89.5
पौराश्च बहुला राजन्हृषीकेशं दिदृक्षवः ।
यानैर्बहुविधैरन्ये पद्भिरेव तथाऽपरे ॥ ५.८९.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਦਲ ਹੀ ਆਏ।
5.89.6
स वै पथि समागम्य भीष्मेणाक्लिष्टकर्मणा ।
द्रोणेन धार्तराष्ट्रैश्च तैर्वृतो नगरं ययौ ॥ ५.८९.६ ॥
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਨਗਰ ਨੂੰ ਗਿਆ।
5.89.7
कृष्णसंमाननार्थं च नगरं समलङ्कृतम् ।
बभूव राजमार्गश्च बहुरत्नसमाचितः ॥ ५.८९.७ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਨਗਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.89.8
न च कश्चिद्गृहे राजंस्तदाऽऽसीद्भरतर्षभ ।
न स्त्री न वृद्धो न शिशुर्वासुदेवदिदृक्षया ॥ ५.८९.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ — ਨਾ ਇਸਤਰੀ, ਨਾ ਬੁੱਢਾ, ਨਾ ਬਾਲਕ।
5.89.9
राजमार्गे नरास्तस्मिन्संस्तुवन्त्यवनिं गताः ।
तस्मिन्काले महाराज हृषीकेशप्रवेशने ॥ ५.८९.९ ॥
ਉਸ ਰਾਜਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਝੁਕ ਕੇ ਉਸਤਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵੇਲੇ।
5.89.10
आवृतानि वरस्त्रीभिर्गृहाणि सुमहान्त्यपि ।
प्रचलन्तीव भारेण दृश्यन्तेस्म महीतले ॥ ५.८९.१० ॥
ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
5.89.11
तथा च गतिमन्तस्ते वासुदेवस्य वाजिनः ।
प्रनष्टगतयोऽभूवन्राजमार्गे नरैर्वृते ॥ ५.८९.११ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਉਹ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਰਾਜਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।
5.89.12
स गृहं धृतराष्ट्रस्य प्राविशच्छत्रुकर्शनः ।
पाण्डुरैः पुण्डरीकाक्षः प्रासादैरुपशोभितम् ॥ ५.८९.१२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
5.89.13
तिस्रः कक्ष्या व्यतिक्रम्य केशवो राजवेश्मनः ।
वैचित्रवीर्यं राजानमभ्यगच्छदरिन्दमः ॥ ५.८९.१३ ॥
ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਹੜੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
5.89.14
अभ्यागच्छति दाशार्हे प्रज्ञाचक्षुर्नराधिपः ।
तहैव द्रोणभीष्माभ्यामुदतिष्ठन्महायशाः ॥ ५.८९.१४ ॥
ਦਾਸ਼ਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸ਼ੁ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਸਮੇਤ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
5.89.15
कृपश्च सोमदत्तश्च महाराजश्च बाह्लिकः ।
आसनेभ्योऽचलन्सर्वे पूजयन्तो जनार्दनम् ॥ ५.८९.१५ ॥
ਕ੍ਰਿਪ, ਸੋਮਦੱਤ, ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਬਾਹਲੀਕ ਸਭ ਆਪਣੇ ਆਸਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
5.89.16
ततो राजानमासाद्य धृतराष्ट्रं यशस्विनम् ।
सभीष्मं पूजयामास वार्ष्णेयो वाग्भिरञ्जसा ॥ ५.८९.१६ ॥
ਫਿਰ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਸਮੇਤ ਉਚਿਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
5.89.17
तेषु धर्मानुपूर्वी तां प्रयुज्य मधुसूदनः ।
यथावयः समीयाय राजभिः सह माधवः ॥ ५.८९.१७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪ੍ਰਤੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਕ੍ਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਮਾਧਵ ਉਮਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
5.89.18
अथ द्रोणं सबाह्लीकं सपुत्रं च यशस्विनम् ।
कृपं च सोमदत्तं च समीयाय जनार्दनः ॥ ५.८९.१८ ॥
ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ, ਬਾਹਲੀਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਤੇ ਸੋਮਦੱਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।
5.89.19
तत्रासीदूर्जितं मृष्टं काञ्चनं महदासनम् ।
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य तत्रोपाविशदच्युतः ॥ ५.८९.१९ ॥
ਉੱਥੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉੱਚਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਸਣ ਸੀ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਚੁਤ ਬੈਠੇ।
5.89.20
अथ गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने ।
उपजह्नुर्यथान्यायं धृतराष्ट्रपुरोहिताः ॥ ५.८९.२० ॥
ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਮਧੁਪਰਕ ਅਤੇ ਜਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
5.89.21
कृतातिथ्यस्तु गोविन्दः सर्वान्परिहसन्कुरून् ।
आस्ते सांबन्धिकं कुर्वन्कुरुभिः परिवारितः ॥ ५.८९.२१ ॥
ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਗੋਵਿੰਦ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮਖੌਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਠਹਿਰੇ।
5.89.22
सोऽर्चितो धृतराष्ट्रेण पूजितश्च महायशाः ।
राजानं समनुज्ञाप्य निरक्रामदरिन्दमः ॥ ५.८९.२२ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰੇ ਅਤੇ ਪੂਜੇ ਗਏ ਉਸ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।
5.89.23
तैः समेत्य यथान्यायं कुरुभिः कुरुसंसदि ।
विदुरावसथं रम्यमुपातिष्ठत माधवः ॥ ५.८९.२३ ॥
ਕੁਰੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਧਵ ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਗਏ।
5.89.24
विदुरः सर्वकल्याणैरभिगम्य जनार्दनम् ।
अर्चयामास दाशार्हं सर्वकामैरुपस्थितम् ॥ ५.८९.२४ ॥
ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਜਨਾਰਦਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਆਏ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
5.89.25
कृतातिथ्यं तु गोविन्दं विदुरः सर्वधर्मवित् ।
कुशलं पाण्डुपुत्राणामपृच्छन्मधुसूदनम् ॥ ५.८९.२५ ॥
ਸਰਬਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਆਤਿਥਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਗੋਵਿੰਦ (ਮਧੁਸੂਦਨ) ਤੋਂ ਪਾਂਡੁਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
5.89.26
प्रीयमाणस्य सुहृदो विदुरो बुद्धिसत्तमः ।
धर्मार्थनित्यस्य सतो गतरोवस्य धीमतः ॥ ५.८९.२६ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਮਿੱਤਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਦੁਰ — ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਜਣ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਧੀਰਬੁੱਧੀ ਸਨ।
5.89.27
तस्य सर्वं सविस्तारं पाण्डवानां विचेष्टितम् ।
क्षत्तुराचष्ट दाशार्हः सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान् ॥ ५.८९.२७ ॥
ਦਾਸ਼ਾਰਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਆਚਰਣ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।