મહાભારત · અધ્યાય 5.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.9.1
कथमिन्द्रेण राजेन्द्र सभार्येण महात्मना ।
दुःखं प्राप्तं परं घोरमेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ ५.९.१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, મહાત્મા ઇન્દ્રે પત્ની સહિત આ ઘોર પરમ દુઃખ કેવી રીતે મેળવ્યું? હું આ જાણવા ઇચ્છું છું.
5.9.2
शृणु राजन्पुरावृत्तमितिहासं पुरातनम् ।
सभार्येण यथा प्राप्तं दुःखमिन्द्रेण भारत ॥ ५.९.२ ॥
હે રાજન, પ્રાચીન ઇતિહાસ સાંભળો. હે ભારત, ઇન્દ્રે પત્ની સહિત દુઃખ કેવી રીતે મેળવ્યું તે સાંભળો.
5.9.3
त्वष्टा प्रजापतिर्ह्यासीद्देवश्रेष्ठो महातपाः ।
स पुत्रं वै त्रिशिरसमिन्द्रद्रोहात्किलासृजत् ॥ ५.९.३ ॥
ત્વષ્ટા પ્રજાપતિ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાતપસ્વી હતા. ઇન્દ્ર પ્રત્યેના દ્વેષથી તેમણે ત્રણ મસ્તકવાળો પુત્ર સર્જ્યો હતો એમ કહેવાય છે.
5.9.4
ऐन्द्रं स प्रार्थयत्स्थानं विश्वरूपो महाद्युतिः ।
तैस्त्रिभिर्वदनैर्घोरैः सूर्येन्दुज्वलनोपमैः ॥ ५.९.४ ॥
મહાદ્યુતિ વિશ્વરૂપે ઇન્દ્રસ્થાનની ઇચ્છા કરી. સૂર્ય, ચંદ્ર, અગ્નિ સમાન એ ત્રણ ઘોર મુખો વડે.
5.9.5
वेदानेकेन सोऽधीते सुरामेकेन चापिबत् ।
एकेन च दिशः सर्वाः पिबन्निव निरीक्षते ॥ ५.९.५ ॥
એક મુખે તે વેદોનો અભ્યાસ કરતો, એકે સુરા પીતો, અને એકે બધી દિશાઓને જાણે પીતો હોય તેમ જોતો.
5.9.6
स तपस्वी मुदुर्दान्तो धर्मे तपसि चोद्यतः ।
तपस्तस्य महत्तीव्रं सुदुश्चरमरिन्दम ॥ ५.९.६ ॥
તે તપસ્વી, દમન કરવો મુશ્કેલ, ધર્મ અને તપમાં તત્પર હતો. હે અરિંદમ, તેનું તપ મહાન, તીવ્ર અને અતિ દુષ્કર હતું.
5.9.7
तस्य दृष्ट्वा तपोवीर्यं सत्यं चामिततेजसः ।
विषादमगमच्छक्र इन्द्रोऽयं मा भवेदिति ॥ ५.९.७ ॥
અમિતતેજસ્વીના તપોવીર્ય અને તેની સત્યતા જોઈને ઇન્દ્ર વિષાદમાં પડ્યા, 'આ ઇન્દ્ર ન થઈ જાય' એમ વિચારીને.
5.9.8
कथं सज्जेच्च भोगेषु न च तप्येन्महत्तपः ।
विवर्धमानस्त्रिशिराः सर्वं हि भुवनं ग्रसेत् ॥ ५.९.८ ॥
તે ભોગોમાં કેમ આસક્ત ન થાય, અને મહાન તપથી કેમ તપ્ત ન થાય? વધતો ત્રિશિરા સમગ્ર લોકને ગળી જશે.
5.9.9
इति संचिन्त्य बहुधा बुद्धिमान्भरतर्षभ ।
आज्ञापयत्सोऽप्सरसस्त्वष्टृपुत्रप्रलोभने ॥ ५.९.९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આમ અનેક પ્રકારે વિચારીને તે બુદ્ધિમાને ત્વષ્ટ્રના પુત્રને લલચાવવા અપ્સરાઓને આજ્ઞા આપી.
5.9.10
यथा स सज्जेत्रिशिराः कामभोगेषु वै भृशम् ।
क्षिप्रं कुरुत गच्छध्वं प्रलोभयत माचिरम् ॥ ५.९.१० ॥
ત્રિશિરા કામભોગોમાં ખૂબ આસક્ત થાય તે માટે ઝડપથી કરો, જાઓ, વિલંબ વગર તેને લલચાવો.
5.9.11
शृङ्गारवेषाः सुश्रोण्यो हारैर्युक्ता मनोहरैः ।
हावभावसमायुक्ताः सर्वाः सौन्दर्यशोभिताः ॥ ५.९.११ ॥
શૃંગારવેશધારી, સુંદર કટિવાળી, મનોહર હારથી સજ્જ, હાવભાવથી યુક્ત, સૌંદર્યથી શોભતી તે સૌ.
5.9.12
प्रलोभयत भद्रं वः शमयध्वं भयं मम ।
अस्वस्थं ह्यात्मनात्मानं लक्षयामि वराङ्गनाः ॥ ५.९.१२ ॥
તેને લલચાવો, તમારું કલ્યાણ થાઓ. મારો ભય શાંત કરો. હે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, હું મને જ અસ્વસ્થ જોઉં છું.
5.9.13
भयं तन्मे महाघोरं क्षिप्रं नाशयताबलाः ।
तथा यत्नं करिष्यामः शक्र तस्य प्रलोभने।
यथा नावाप्स्यसि भयं तस्माद्बलनिषूदन ॥ ५.९.१३ ॥
તે ભય મારા માટે અતિ ભયંકર છે; હે અબલાઓ, તેને શીઘ્ર નષ્ટ કરો. હે શક્ર, અમે તેને લલચાવવાનો એવો પ્રયત્ન કરીશું કે તમને ભય ન થાય; તેથી, હે બલનિષૂદન.
5.9.14
निर्दहन्निव चक्षुर्भ्यां योऽसावास्ते तपोनिधिः ।
तं प्रलोयितुं देव गच्छामः सहिता वयम् ॥ ५.९.१४ ॥
આંખોથી જાણે બાળતો હોય તેમ ત્યાં જે બેઠો છે તે તપનો ભંડાર છે; હે દેવ, તેને લલચાવવા અમે સૌ સાથે જઈએ છીએ.
5.9.15
यतिष्यामो वशे कर्तुं व्यपनेतुं च ते भयम् ।
इन्द्रेण तास्त्वनुज्ञाता जग्मुस्त्रिशिरसोऽन्तिकम्।
तत्र ता विविधैर्भावैर्लोभयन्त्यो वराङ्गनाः ॥ ५.९.१५ ॥
તારો ભય દૂર કરવા અને તેને વશ કરવા અમે પ્રયત્ન કરીશું. ઇન્દ્રની અનુમતિ મેળવીને તેઓ ત્રિશિરા પાસે ગઈ; ત્યાં તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓએ વિવિધ હાવભાવોથી તેને લલચાવ્યો.
5.9.16
नृत्तं संदर्शयामासुस्तथैवाङ्गेषु सौष्ठवम् ।
नाभ्यगच्छत्प्रहर्षं ताः स पश्यन्सुमहातपाः ॥ ५.९.१६ ॥
તેઓએ નૃત્ય બતાવ્યું અને અંગોનું સૌષ્ઠવ પણ તેવી જ રીતે બતાવ્યું; પરંતુ તેમને જોતા રહીને પણ તે મહાતપસ્વીને હર્ષ ન થયો.
5.9.17
इन्द्रियाणि वशे कृत्वा पूर्णसागरसन्निभः ।
तास्तु यत्नं परं कृत्वा पुनः शक्रमुपस्थिताः ॥ ५.९.१७ ॥
ઇન્દ્રિયોને વશ કરીને તે ભરેલા સાગર જેવો સ્થિર હતો; પછી તેઓ ઘણો પ્રયત્ન કરીને ફરી શક્ર પાસે આવી.
5.9.18
कृताञ्जलिपुटाः सर्वा देवराजमथाब्रुवन् ।
न स शक्यः सुदुर्धर्षो धैर्याच्चालयितुं प्रभो ॥ ५.९.१८ ॥
હાથ જોડીને સૌએ દેવરાજને કહ્યું: 'હે પ્રભુ, તે અતિ દુર્ધર્ષ છે; ધીરજથી તેને ચલિત કરવો શક્ય નથી.'
5.9.19
यत्ते कार्यं महाभाग क्रियतां तदनन्तरम् ।
संपूज्याप्सरसः शक्रो विसृज्य च महामतिः ॥ ५.९.१९ ॥
હે મહાભાગ, હવે તારું જે કર્તવ્ય છે તે કર. મહામતિ ઇન્દ્રે અપ્સરાઓનું સન્માન કરીને તેમને વિદાય આપી.
5.9.20
चिन्तयामास तस्यैव वधोपायं युधिष्ठिर ।
स तूष्णीं चिन्तयन्वीरो देवराजः प्रतापवान् ॥ ५.९.२० ॥
હે યુધિષ્ઠિર, તેણે તેને મારવાનો જ ઉપાય વિચાર્યો. વીર અને પ્રતાપી દેવરાજ મૌન રહીને ચિંતન કરતા રહ્યા.
5.9.21
विनिश्चितमतिर्धीमान्वधे त्रिशिरसोऽभवत् ।
वज्रमस्य क्षिपाम्यद्य स क्षिप्रं नभविष्यति ॥ ५.९.२१ ॥
બુદ્ધિમાન ઇન્દ્રે ત્રિશિરાને મારવાનો નિશ્ચય કર્યો. 'હમણાં જ એના પર વજ્ર ફેંકું છું; તે તરત નાશ પામશે' એમ તેણે વિચાર્યું.
5.9.22
शत्रुः प्रवृद्धो नोपेक्ष्यो दुर्बलोऽपि बलीयसा ।
शास्त्रबुद्ध्या विनिश्चित्य कृत्वा बुद्धिं वधे दृढाम् ॥ ५.९.२२ ॥
વધેલો શત્રુ નિર્બળ હોય તોપણ બળવાનોએ તેની ઉપેક્ષા ન કરવી. શાસ્ત્રબુદ્ધિથી નિશ્ચય કરીને વધ માટે દૃઢ સંકલ્પ કરવો.
5.9.23
अथ वैश्वानरनिभं घोररूपं भयावहम् ।
मुमोच वज्रं संक्रुद्धः शक्रस्त्रिशिरसं प्रति ॥ ५.९.२३ ॥
ત્યારે ક્રોધિત ઇન્દ્રે વૈશ્વાનર અગ્નિ જેવું, ભયંકર રૂપવાળું, ભય જન્માવનારું વજ્ર ત્રિશિરા તરફ છોડ્યું.
5.9.24
स पपात हतस्तेन वज्रेण दृढमाहतः ।
पर्वतस्येव शिखरं प्रणुन्नं मेदिनीतले ॥ ५.९.२४ ॥
તે વજ્રથી જોરદાર પ્રહાર પામીને તે પડી ગયો; પર્વતનું શિખર તૂટીને ધરતી પર પડે તેમ.
5.9.25
तं तु वज्रहतं दृष्ट्वा शयानमचलोपमम् ।
न शर्म लेभे देवेन्द्रो दीपिततस्तस्य तेजसा ॥ ५.९.२५ ॥
વજ્રથી ઘવાયેલા, પર્વત સમાન પડેલા તેને જોઈને દેવેન્દ્રને શાંતિ મળી નહીં, કારણ કે તેનું તેજસ્વી તેજ હજી ઝળહળતું હતું.
5.9.26
हतोऽपि दीप्ततेजाः स जीवन्निव हि दृश्यते ।
घातितस्य शिरांस्याजौ जीवन्तीवाद्भुतानि वै ॥ ५.९.२६ ॥
મરાયા છતાં તેજસ્વી તેજથી તે જીવતા હોય તેમ દેખાતો હતો; યુદ્ધમાં કપાયેલા તેના માથા પણ અદ્ભુત રીતે જીવતા લાગતા હતા.
5.9.27
शिरांसि तस्याजायन्त त्रीण्येव शकुनास्त्रयः ।
तित्तिरिः कलविङ्कश्च तथैव च कपिञ्जलः ।
विश्वरूपशिरांस्येव जायन्ते तानि भारत ॥ ५.९.२७ ॥
તેના માથા ત્રણ પક્ષીરૂપે જન્મ્યા — તિત્તિરિ, કલવિંક અને કપિંજલ; હે ભારત, તે વિશ્વરૂપના માથા જ હતા.
5.9.28
ततोऽतिभीतगात्रस्तु शक्र आस्ते विचारयन् ।
अथाजगाम परशुं स्कन्धेनादाय वर्धकिः ॥ ५.९.२८ ॥
ત્યારે અત્યંત ભયભીત શરીરવાળો ઇન્દ્ર વિચારતો રહ્યો; ત્યારે ખભે કુહાડી લઈને એક સુથાર આવ્યો.
5.9.29
तदरण्यं महाराज यत्रास्तेऽसौ निपातितः ।
स भीतस्तत्र तक्षाणं घटमानं शचीपतिः ॥ ५.९.२९ ॥
હે મહારાજ, જે વનમાં તે પાડી દેવાયેલો પડ્યો છે, ત્યાં ભયભીત શચીપતિ પ્રયત્ન કરતા સુથારને જોતો હતો.
5.9.30
अपश्यदब्रवीच्चैनं सत्वरं पाकशासनः ।
क्षिप्रं छिन्धि शिरांस्यस्य कुरुष्व वचनं मम ॥ ५.९.३० ॥
પાકશાસન ઇન્દ્રે તેને જોયો અને ઝડપથી કહ્યું — 'આના માથા જલદી કાપ; મારું વચન પૂરું કર.'
5.9.31
महास्कन्धो भृशं ह्येष परशुर्नभविष्यति ।
कर्तुं चाहं न शक्ष्यामि कर्म राद्भिर्विगर्हितम् ॥ ५.९.३१ ॥
આના ખભા વિશાળ છે, આ કુહાડી પૂરતી નહીં થાય. સફળ દેવોએ નિંદેલું આ કર્મ હું કરી શકીશ નહીં.
5.9.32
मा भैस्त्वं शीघ्रमेतद्वै कुरुष्व वचनं मम ।
मत्प्रसादाद्धि ते शस्त्रं वज्रकल्पं भविष्यति ॥ ५.९.३२ ॥
ડરીશ નહીં; જલદી આ કર, મારું વચન માન. મારી કૃપાથી તારું શસ્ત્ર વજ્ર જેવું થશે.
5.9.33
कं भवन्तमहं विद्यां घोरकर्माणमद्य वै ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथयस्व मे ॥ ५.९.३३ ॥
આજે હું તમને કયા ઘોર કર્મ કરનારા તરીકે જાણું? આ હું ખરેખર સાંભળવા ઇચ્છું છું; મને સાચું કહો.
5.9.34
अहमिन्द्रो देवराजस्तक्षन्विदितमस्तु ते ।
कुरुष्वैतद्यथोक्तं मे तक्षन्माऽत्र विचारय ॥ ५.९.३४ ॥
હું ઇન્દ્ર, દેવોનો રાજા છું. હે તક્ષ, આ તને જાણ થાય. મેં કહ્યું તેમ જ કર; હે તક્ષ, આ વિશે વિચાર ન કર.
5.9.35
मया हि निहतः शेते त्रिशिरास्त्वं च विद्वि वै ।
स प्रह्वः प्राञ्जलिर्भूत्वा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.९.३५ ॥
મારાથી હણાયેલો ત્રણ માથાવાળો પડ્યો છે, એ તું જાણ. તે નમીને, હાથ જોડીને આ વચન બોલ્યો.
5.9.36
क्रूरेण नापत्रपसे कथं शक्रेह कर्मणा ।
ऋषिपुत्रमिमं हत्वा ब्रह्महत्याभयं न ते ॥ ५.९.३६ ॥
હે શક્ર, આ ક્રૂર કર્મથી તને લજ્જા કેમ નથી આવતી? આ ઋષિપુત્રને હણીને તને બ્રહ્મહત્યાનો ભય નથી?
5.9.37
पश्चाद्धर्मं चरिष्यामि पावनार्थ सुदुश्चरम् ।
शत्रुरेष महावीर्यो वज्रेण निहतो मया ॥ ५.९.३७ ॥
પછી પવિત્રતા માટે અતિ કઠિન ધર્મનું હું આચરણ કરીશ. આ મહાપરાક્રમી શત્રુ મારા વડે વજ્રથી હણાયો છે.
5.9.38
अद्यापि चाहमुद्विग्नस्तक्षन्नस्माद्बिभेमि वै ।
क्षिप्रं छिन्धि शिरांसि त्वं करिष्येऽनुग्रहं तव ॥ ५.९.३८ ॥
આજે પણ હું તેનાથી ઉદ્વિગ્ન થઈને ડરું છું. હે તક્ષા, જલદી તેના માથાં કાપી નાખ; હું તારા પર કૃપા કરીશ.
5.9.39
शिरः पशोस्ते दास्यन्ति भागं यज्ञेषु मानवाः ।
एष तेऽनुग्रहस्तक्षन्क्षिप्रं कुरु मम प्रियम् ॥ ५.९.३९ ॥
યજ્ઞોમાં મનુષ્યો પશુના માથામાં તને ભાગ આપશે. આ જ તારી કૃપા છે. હે તક્ષા, જલદી મારું પ્રિય કાર્ય કર.
5.9.40
एतच्छ्रुत्वा तु तक्षा स महेन्द्रवचनात्तदा ।
शिरांस्यथ त्रिशिरसः कुठारेणाच्छिनत्तदा ॥ ५.९.४० ॥
આ સાંભળીને તક્ષાએ મહેન્દ્રના વચનથી ત્યારે ત્રિશિરાના માથાં કુહાડીથી કાપી નાખ્યાં.
5.9.41
निकृत्तेषु ततस्तेषु निष्क्रामन्नण्डजास्त्वथ ।
कपिञ्जलास्तित्तिराश्च कलविङ्काश्च सर्वशः ॥ ५.९.४१ ॥
તે કપાયાં ત્યારે ઈંડાંમાંથી જન્મેલાં પક્ષીઓ બહાર આવ્યાં — કપિંજલ, તિત્તિર અને કલવિંક, સર્વત્ર.
5.9.42
येन वेदानधीते स्म पिबते सोममेव च ।
तस्माद्वक्रार्द्विनिश्चेरुः क्षिप्रं तस्य कपिञ्जलाः ॥ ५.९.४२ ॥
જે મુખથી તે વેદો ભણતો અને સોમ પીતો, તે જ મુખમાંથી તેના કપિંજલ પક્ષીઓ જલદી બહાર આવ્યાં.
5.9.43
येन सर्वा दिशो राजन्पिबन्निव नीरीक्षते ।
तस्माद्वक्राद्विनिश्चेरुस्तित्तिरास्तस्य पाण्डव ॥ ५.९.४३ ॥
હે રાજા, જે મુખથી તે જાણે બધી દિશાઓ પીતો હોય તેમ જોતો હતો, તે મુખમાંથી, હે પાંડવ, તેના તેતર બહાર નીકળ્યા.
5.9.44
यत्सुरापं तु तस्यासीद्वक्रं त्रिशिरसस्तदा ।
कलविङ्काः समुत्पेतुः श्येनाश्च भरतर्षभ ॥ ५.९.४४ ॥
ત્યારે ત્રિશિરાનું જે મુખ સુરાપાન કરતું હતું, તે મુખ તેવું જ હતું; હે ભરતર્ષભ, કલવિંક અને બાજ ઊડી ગયાં.
5.9.45
ततस्तेषु निकृत्तेषु विज्वरो मघवानथ ।
तक्ष्णे तथा वरं दत्त्वा प्रहृष्टस्त्रिदशेश्वरः ॥ ५.९.४५ ॥
પછી તેઓ કાપાયા ત્યારે જ્વરમુક્ત થયેલ મઘવાન; પછી તક્ષકને વર આપીને પ્રસન્ન થયેલ દેવેશ્વર.
5.9.46
जगाम त्रिदिवं देवस्तक्षाऽपि स्वगृहान्ययौ ।
मेने कृतार्थमात्मानं हत्वा शत्रुं सुरारिहा ॥ ५.९.४६ ॥
દેવ (ઇન્દ્ર) સ્વર્ગે ગયા, તક્ષક પણ પોતાના ઘરે ગયો; સુરારિહાએ શત્રુને મારીને પોતાને કૃતાર્થ માન્યો.
5.9.47
तक्षापि स्वगृहं गत्वा नैव शंसति कस्यचित् ।
अथैनं नाभिजानन्ति वर्षमेकं तथागतम् ॥ ५.९.४७ ॥
તક્ષક પણ પોતાના ઘરે જઈને કોઈને કંઈ કહેતો ન હતો; પછી એક વર્ષ સુધી આ રીતે ગયેલા તેને કોઈ ઓળખતું ન હતું.
5.9.48
अथ संवत्सरे पूर्णे भूताः पशुपतेः प्रभो ।
तमाक्रोशन्त मघवान्नः प्रभुर्ब्रह्महा इति। ॥ ५.९.४८ ॥
પછી એક વર્ષ પૂર્ણ થયે, હે પ્રભુ, પશુપતિ (શિવ)ના ભૂતગણોએ તેને શાપ આપ્યો — 'અમારો પ્રભુ મઘવાન (ઇન્દ્ર) બ્રહ્મહત્યારો છે' એમ કહીને.
5.9.49
तत इन्द्रो व्रतं घोरमाचरत्पाकशासनः ।
तपसा च सुसंयुक्तः सह देवैर्मरुद्गणैः ॥ ५.९.४९ ॥
ત્યારે પાકશાસન ઇન્દ્રે ઘોર વ્રત આચર્યું; તપથી યુક્ત થઈને, દેવો અને મરુદ્ગણો સાથે.
5.9.50
समुद्रेषु पृथिव्यां च वनस्पतिषु स्त्रीषु च ।
विभज्य ब्रह्महत्यां च तान्वरैरप्ययोजयत् ॥ ५.९.५० ॥
સમુદ્રો, પૃથ્વી, વૃક્ષો અને સ્ત્રીઓમાં બ્રહ્મહત્યાને વહેંચીને, વરદાનો દ્વારા તેમને તે સોંપી.
5.9.51
वरदस्तु वरं दत्त्वा पृथिव्यै सागराय च ।
वनस्पतिभ्यः स्त्रीभ्यश्च ब्रह्महत्यां नुनोद ताम् ॥ ५.९.५१ ॥
વરદાતાએ પૃથ્વી, સાગર, વૃક્ષો અને સ્ત્રીઓને વર આપીને તે બ્રહ્મહત્યાને તેમનામાં ધકેલી દીધી.
5.9.52
ततस्तु शुद्धो भगवान्देवैर्लोकैश्च पूजितः ।
इन्द्रस्थानमुपातिष्ठत्पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ ५.९.५२ ॥
પછી શુદ્ધ થયેલા ભગવાન ઇન્દ્ર, દેવો અને લોકો દ્વારા પૂજિત થઈને, મહર્ષિઓ દ્વારા સન્માનિત થતાં ઇન્દ્રસ્થાને પહોંચ્યા.
5.9.53
त्वष्टा प्रजापतिः श्रुत्वा शक्रेणाथ हतं सुतम् ।
क्रोधसंरक्तनयन इदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.९.५३ ॥
પ્રજાપતિ ત્વષ્ટાએ શક્ર દ્વારા પોતાના પુત્રને મરાયો સાંભળીને, ક્રોધથી લાલ નેત્રો સાથે આ વચન કહ્યું.
5.9.54
तप्यमानं तपो नित्यं क्षान्तं दान्तं जितेन्द्रियम् ।
विनाऽपराधेन यतः पुत्रं हिंसितवान्मम ॥ ५.९.५४ ॥
સદા તપ કરનાર, ક્ષમાશીલ, સંયમી અને ઇન્દ્રિયજયી એવા મારા પુત્રને, કોઈ અપરાધ વિના, તેં માર્યો છે.
5.9.55
तस्माच्छक्रविनाशाय वृत्रमुत्पादयाम्यहम् ।
लोकाः पश्यन्तु मे वीर्यं तपसश्च बलं महम् ।
स च पश्यतु देवेन्द्रो दुरात्मा पापचेतनः ॥ ५.९.५५ ॥
તેથી ઇન્દ્રના વિનાશ માટે હું વૃત્રને ઉત્પન્ન કરું છું. લોકો મારું પરાક્રમ અને મારા તપનું બળ જુએ. તે દુરાત્મા, પાપી ચિત્તવાળો દેવેન્દ્ર પણ જુએ.
5.9.56
उपस्पृश्य ततः क्रुद्धस्तपस्वी सुमहायशाः ।
अग्नौ हुत्वा समुत्पाद्य घोरं वृत्रमुवाच ह ॥ ५.९.५६ ॥
પછી આચમન કરીને ક્રોધિત, અત્યંત યશસ્વી તે તપસ્વીએ અગ્નિમાં આહુતિ આપીને, ભયંકર વૃત્રને ઉત્પન્ન કરીને તેને કહ્યું.
5.9.57
इन्द्रशत्रो विवर्धस्व प्रभावात्तपसो मम ।
सोऽवर्घत दिवं स्तब्ध्वा सूर्यवैश्वानरोपमः ॥ ५.९.५७ ॥
હે ઇન્દ્રના શત્રુ, મારા તપના પ્રભાવથી વધ. તે સૂર્ય અને વૈશ્વાનર સમાન આકાશને ભરીને વધ્યો.
5.9.58
किं करोमीति चोवाच कालसूर्य इवोदितः ।
शक्रं जहीति चाप्युक्तो जगाम त्रिदिवं ततः ॥ ५.९.५८ ॥
"હું શું કરું?" એમ કહીને, પ્રલયના સૂર્ય જેમ ઉદય પામીને, "શક્રને હણ" એમ કહેવાતાં તે ત્રિદિવ તરફ ગયો.
5.9.59
ततो युद्धं समभवद्वृत्रवासवयोर्महत् ।
संक्रुद्धयोर्महाघोरं प्रसक्तं कुरुसत्तम ॥ ५.९.५९ ॥
પછી વૃત્ર અને વાસવ વચ્ચે મહાન યુદ્ધ થયું. બંને ક્રોધિત હતા; હે કુરુશ્રેષ્ઠ, તે અતિ ભયંકર અને સતત ચાલતું હતું.
5.9.60
ततो जग्राह देवेन्द्रं वृत्रो वीरः शतक्रतुम् ।
अपावृत्याक्षिपद्वक्रे शक्रं कोपसमन्वितः ॥ ५.९.६० ॥
પછી વીર વૃત્રે દેવેન્દ્ર શતક્રતુને પકડ્યો. ક્રોધથી ભરાઈ, મોં ખોલીને તેણે શક્રને અંદર ફેંકી દીધો.
5.9.61
ग्रस्ते वृत्रेण शक्रे तु संभ्रान्तास्त्रिदिवेश्वराः ।
असृजंस्ते महासत्वा जृम्भिकां वृत्रनाशिनीम् ॥ ५.९.६१ ॥
વૃત્રે ઇન્દ્રને ગ્રસી લેતાં ત્રિદિવેશ્વરો વ્યાકુળ થયા. તે મહાસત્ત્વ દેવોએ વૃત્રનો નાશ કરનારી જૃંભિકા સર્જી.
5.9.62
विजृम्भमाणस्य ततो वृत्रस्यास्यादपावृतात् ।
स्वान्यङ्गान्यभिसंक्षिप्य निष्क्रान्तो बलनाशनः ॥ ५.९.६२ ॥
ત્યારે બગાસું ખાતા વૃત્રનું મોં ખૂલતાં, પોતાના અંગો સંકોરીને બલનાશક બહાર નીકળ્યો.
5.9.63
ततः प्रभृति लोकस्य जृम्भिका प्राणिसंश्रिता ।
जहृषुश्च सुराः सर्वे शक्रं दृष्ट्वा विनिःसृतम् ॥ ५.९.६३ ॥
ત્યારથી જગતમાં પ્રાણીઓમાં આશ્રિત જૃંભિકા રહી. ઇન્દ્રને બહાર નીકળતો જોઈને સર્વ દેવો હર્ષિત થયા.
5.9.64
ततः प्रववृते युद्धं वृत्रवासवयोः पुनः ।
संरब्धयोस्तदा घोरं सुचिरं भरतर्षभ ॥ ५.९.६४ ॥
પછી વૃત્ર અને વાસવ વચ્ચે ફરી યુદ્ધ શરૂ થયું. હે ભરતર્ષભ, ક્રોધે ભરેલા તે બંનેનું ભયાનક યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલ્યું.
5.9.65
यदा व्यवर्धत रणे वृत्रो बलसमन्वितः ।
त्वष्टुस्तेजोबलाविद्धस्तदा शक्रो न्यवर्तत। ॥ ५.९.६५ ॥
યુદ્ધમાં બલસંપન્ન વૃત્ર વધ્યો ત્યારે ત્વષ્ટાના તેજ અને બળથી આહત ઇન્દ્ર પાછો ફર્યો.
5.9.66
निवृत्ते च तदा देवा विषादमगमन्परम् ।
समेत्य सह शक्रेण त्वष्टुस्तेजोविमोहिताः ॥ ५.९.६६ ॥
ઇન્દ્ર પાછા ફરતા દેવો અત્યંત વિષાદમાં પડ્યા. ઇન્દ્રને મળીને, ત્વષ્ટાના તેજથી મોહિત થયેલા તે દેવો ઘણા શોકમાં ડૂબી ગયા.
5.9.67
अमन्त्रयन्त ते सर्वे मुनिभिः सह भारत ।
किं कार्यमिति वै राजन्विचिन्त्य भयमोहिताः ॥ ५.९.६७ ॥
હે ભરતવંશી, ત્યારે સર્વ દેવોએ મુનિઓ સાથે મંત્રણા કરી. હે રાજન, ભયથી મોહિત થઈને તેમણે હવે શું કરવું તે વિચાર્યું.
5.9.68
जग्मुः सर्वे महात्मानं मनोभिर्विष्णुमव्ययम् ।
उपविष्टा मन्दराग्रे सर्वे वृत्रवधेप्सवः ॥ ५.९.६८ ॥
તેઓ સૌ મનથી મહાત્મા, અવ્યય વિષ્ણુ પાસે ગયા. વૃત્રવધની ઇચ્છાવાળા તેઓ સૌ મંદર પર્વતના શિખર પર બેઠા.