महाभारत · अध्याय 5.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.9.1
कथमिन्द्रेण राजेन्द्र सभार्येण महात्मना ।
दुःखं प्राप्तं परं घोरमेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ ५.९.१ ॥
हे राजेंद्रा, महात्मा इंद्राने पत्नीसह हे घोर परम दुःख कसे प्राप्त केले? हे जाणण्याची माझी इच्छा आहे.
5.9.2
शृणु राजन्पुरावृत्तमितिहासं पुरातनम् ।
सभार्येण यथा प्राप्तं दुःखमिन्द्रेण भारत ॥ ५.९.२ ॥
हे राजा, पुरातन इतिहास ऐक. हे भारता, इंद्राने पत्नीसह दुःख कसे प्राप्त केले ते ऐक.
5.9.3
त्वष्टा प्रजापतिर्ह्यासीद्देवश्रेष्ठो महातपाः ।
स पुत्रं वै त्रिशिरसमिन्द्रद्रोहात्किलासृजत् ॥ ५.९.३ ॥
त्वष्टा प्रजापती देवांमध्ये श्रेष्ठ आणि महातपस्वी होते. इंद्रद्वेषातून त्यांनी त्रिशिरस नावाचा एक पुत्र निर्माण केला, असे म्हणतात.
5.9.4
ऐन्द्रं स प्रार्थयत्स्थानं विश्वरूपो महाद्युतिः ।
तैस्त्रिभिर्वदनैर्घोरैः सूर्येन्दुज्वलनोपमैः ॥ ५.९.४ ॥
महातेजस्वी विश्वरूपाने इंद्रस्थानाची इच्छा केली. सूर्य, चंद्र, अग्नीसारखी ती तीन घोर मुखे धारण करून.
5.9.5
वेदानेकेन सोऽधीते सुरामेकेन चापिबत् ।
एकेन च दिशः सर्वाः पिबन्निव निरीक्षते ॥ ५.९.५ ॥
एका मुखाने तो वेद पठण करी, एकाने सुरा पीई, आणि एकाने सर्व दिशा जणू पिऊन टाकत असल्यासारखा पाहत असे.
5.9.6
स तपस्वी मुदुर्दान्तो धर्मे तपसि चोद्यतः ।
तपस्तस्य महत्तीव्रं सुदुश्चरमरिन्दम ॥ ५.९.६ ॥
तो तपस्वी, दमन करण्यास कठीण, धर्म व तपात तत्पर होता. हे अरिंदमा, त्याचे तप महान, तीव्र आणि अत्यंत दुष्कर होते.
5.9.7
तस्य दृष्ट्वा तपोवीर्यं सत्यं चामिततेजसः ।
विषादमगमच्छक्र इन्द्रोऽयं मा भवेदिति ॥ ५.९.७ ॥
अमिततेजस्वी त्याचे तपोवीर्य आणि त्याची सत्यता पाहून इंद्र विषादग्रस्त झाला, 'हा इंद्र होऊ नये' असे म्हणत.
5.9.8
कथं सज्जेच्च भोगेषु न च तप्येन्महत्तपः ।
विवर्धमानस्त्रिशिराः सर्वं हि भुवनं ग्रसेत् ॥ ५.९.८ ॥
तो भोगांमध्ये कसा आसक्त होणार नाही आणि महान तपाने कसा तप्त होणार नाही? वाढणारा त्रिशिरा सर्व जग गिळून टाकील.
5.9.9
इति संचिन्त्य बहुधा बुद्धिमान्भरतर्षभ ।
आज्ञापयत्सोऽप्सरसस्त्वष्टृपुत्रप्रलोभने ॥ ५.९.९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, असा अनेक प्रकारे विचार करून त्या बुद्धिमान इंद्राने त्वष्टृपुत्राला मोहित करण्यासाठी अप्सरांना आज्ञा दिली.
5.9.10
यथा स सज्जेत्रिशिराः कामभोगेषु वै भृशम् ।
क्षिप्रं कुरुत गच्छध्वं प्रलोभयत माचिरम् ॥ ५.९.१० ॥
त्रिशिरा कामभोगांमध्ये अत्यंत आसक्त व्हावा म्हणून लवकर करा, जा, विलंब न लावता त्याला मोहित करा.
5.9.11
शृङ्गारवेषाः सुश्रोण्यो हारैर्युक्ता मनोहरैः ।
हावभावसमायुक्ताः सर्वाः सौन्दर्यशोभिताः ॥ ५.९.११ ॥
शृंगारवेश धारण केलेल्या, सुंदर कटिप्रदेशाच्या, मनोहर हार घातलेल्या, हावभावांनी युक्त, सौंदर्याने शोभणाऱ्या त्या सर्व.
5.9.12
प्रलोभयत भद्रं वः शमयध्वं भयं मम ।
अस्वस्थं ह्यात्मनात्मानं लक्षयामि वराङ्गनाः ॥ ५.९.१२ ॥
त्याला मोहित करा, तुमचे कल्याण होवो. माझी भीती शमवा. हे श्रेष्ठ स्त्रियांनो, मला स्वतःच अस्वस्थ वाटत आहे.
5.9.13
भयं तन्मे महाघोरं क्षिप्रं नाशयताबलाः ।
तथा यत्नं करिष्यामः शक्र तस्य प्रलोभने।
यथा नावाप्स्यसि भयं तस्माद्बलनिषूदन ॥ ५.९.१३ ॥
ते भय माझ्यासाठी अत्यंत भयंकर आहे; हे अबलांनो, ते लवकर नष्ट करा. हे शक्रा, त्याला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न आम्ही असा करू की तुम्हाला भय प्राप्त होणार नाही; म्हणून, हे बलनिषूदना.
5.9.14
निर्दहन्निव चक्षुर्भ्यां योऽसावास्ते तपोनिधिः ।
तं प्रलोयितुं देव गच्छामः सहिता वयम् ॥ ५.९.१४ ॥
डोळ्यांनी जणू जाळीत असा जो तेथे बसला आहे, तो तपाचा निधी आहे; हे देवा, त्याला मोहात पाडण्यासाठी आम्ही सर्व एकत्र जात आहोत.
5.9.15
यतिष्यामो वशे कर्तुं व्यपनेतुं च ते भयम् ।
इन्द्रेण तास्त्वनुज्ञाता जग्मुस्त्रिशिरसोऽन्तिकम्।
तत्र ता विविधैर्भावैर्लोभयन्त्यो वराङ्गनाः ॥ ५.९.१५ ॥
तुझे भय दूर करण्याचा आणि त्याला वश करण्याचा आम्ही प्रयत्न करू. इंद्राची अनुमती घेऊन त्या त्रिशिरसाजवळ गेल्या; तेथे त्या श्रेष्ठ स्त्रियांनी नाना भावांनी त्याला मोहात पाडले.
5.9.16
नृत्तं संदर्शयामासुस्तथैवाङ्गेषु सौष्ठवम् ।
नाभ्यगच्छत्प्रहर्षं ताः स पश्यन्सुमहातपाः ॥ ५.९.१६ ॥
त्यांनी नृत्य दाखवले आणि अवयवांचे सौष्ठवही तसेच दाखवले; परंतु त्यांना पाहूनही तो महातपस्वी हर्षित झाला नाही.
5.9.17
इन्द्रियाणि वशे कृत्वा पूर्णसागरसन्निभः ।
तास्तु यत्नं परं कृत्वा पुनः शक्रमुपस्थिताः ॥ ५.९.१७ ॥
इंद्रियांना वश करून तो भरलेल्या समुद्रासारखा स्थिर होता; नंतर त्या मोठा प्रयत्न करून पुन्हा शक्राकडे आल्या.
5.9.18
कृताञ्जलिपुटाः सर्वा देवराजमथाब्रुवन् ।
न स शक्यः सुदुर्धर्षो धैर्याच्चालयितुं प्रभो ॥ ५.९.१८ ॥
हात जोडून सर्वजणी देवराजाला म्हणाल्या: 'हे प्रभो, तो अत्यंत दुर्धर्ष आहे; धैर्यापासून त्याला विचलित करणे शक्य नाही.'
5.9.19
यत्ते कार्यं महाभाग क्रियतां तदनन्तरम् ।
संपूज्याप्सरसः शक्रो विसृज्य च महामतिः ॥ ५.९.१९ ॥
हे महाभागा, आता तुझे जे कर्तव्य आहे ते कर. महामती इंद्राने अप्सरांचा सन्मान करून त्यांना निरोप दिला.
5.9.20
चिन्तयामास तस्यैव वधोपायं युधिष्ठिर ।
स तूष्णीं चिन्तयन्वीरो देवराजः प्रतापवान् ॥ ५.९.२० ॥
हे युधिष्ठिरा, त्याला मारण्याचाच उपाय त्याने विचारात घेतला. वीर आणि प्रतापी देवराज मौन राहून चिंतन करत राहिला.
5.9.21
विनिश्चितमतिर्धीमान्वधे त्रिशिरसोऽभवत् ।
वज्रमस्य क्षिपाम्यद्य स क्षिप्रं नभविष्यति ॥ ५.९.२१ ॥
बुद्धिमान इंद्राने त्रिशिराला मारण्याचा निश्चय केला. 'आताच याच्यावर वज्र फेकतो; तो लवकरच नष्ट होईल' असे त्याने ठरवले.
5.9.22
शत्रुः प्रवृद्धो नोपेक्ष्यो दुर्बलोऽपि बलीयसा ।
शास्त्रबुद्ध्या विनिश्चित्य कृत्वा बुद्धिं वधे दृढाम् ॥ ५.९.२२ ॥
वाढलेला शत्रू दुर्बल असला तरी बलवानाने त्याची उपेक्षा करू नये. शास्त्रबुद्धीने निश्चय करून वधासाठी दृढ निश्चय करावा.
5.9.23
अथ वैश्वानरनिभं घोररूपं भयावहम् ।
मुमोच वज्रं संक्रुद्धः शक्रस्त्रिशिरसं प्रति ॥ ५.९.२३ ॥
तेव्हा संतप्त झालेल्या इंद्राने वैश्वानर अग्नीसारखे, भयंकर रूप असलेले, भीती निर्माण करणारे वज्र त्रिशिराच्या दिशेने सोडले.
5.9.24
स पपात हतस्तेन वज्रेण दृढमाहतः ।
पर्वतस्येव शिखरं प्रणुन्नं मेदिनीतले ॥ ५.९.२४ ॥
त्या वज्राने जोरदार आघात होऊन तो पडला; पर्वताचे शिखर तुटून पृथ्वीवर कोसळावे तसा.
5.9.25
तं तु वज्रहतं दृष्ट्वा शयानमचलोपमम् ।
न शर्म लेभे देवेन्द्रो दीपिततस्तस्य तेजसा ॥ ५.९.२५ ॥
वज्राने आघात झालेल्या, पर्वतासारख्या पडलेल्या त्याला पाहून देवेंद्राला शांती मिळाली नाही, कारण त्याच्या तेजस्वी प्रभेमुळे तो अजूनही प्रज्वलित होता.
5.9.26
हतोऽपि दीप्ततेजाः स जीवन्निव हि दृश्यते ।
घातितस्य शिरांस्याजौ जीवन्तीवाद्भुतानि वै ॥ ५.९.२६ ॥
मारला गेला असूनही त्याचे तेजस्वी रूप जिवंतासारखे दिसत होते; युद्धात कापलेली त्याची मस्तकेही आश्चर्यकारकपणे जिवंत वाटत होती.
5.9.27
शिरांसि तस्याजायन्त त्रीण्येव शकुनास्त्रयः ।
तित्तिरिः कलविङ्कश्च तथैव च कपिञ्जलः ।
विश्वरूपशिरांस्येव जायन्ते तानि भारत ॥ ५.९.२७ ॥
त्याची मस्तके तीन पक्ष्यांच्या रूपाने जन्मली — तित्तिरी, कलविंक आणि कपिञ्जल; हे भारता, ती विश्वरूपाचीच मस्तके होती.
5.9.28
ततोऽतिभीतगात्रस्तु शक्र आस्ते विचारयन् ।
अथाजगाम परशुं स्कन्धेनादाय वर्धकिः ॥ ५.९.२८ ॥
तेव्हा अत्यंत भयभीत शरीर असलेला इंद्र विचार करत राहिला; तेव्हा खांद्यावर कुर्‍हाड घेऊन एक सुतार तेथे आला.
5.9.29
तदरण्यं महाराज यत्रास्तेऽसौ निपातितः ।
स भीतस्तत्र तक्षाणं घटमानं शचीपतिः ॥ ५.९.२९ ॥
हे महाराजा, तो पाडलेला जो अरण्यभाग आहे, तिथे भयभीत शचीपतीने प्रयत्न करणाऱ्या त्या सुताराला पाहिले.
5.9.30
अपश्यदब्रवीच्चैनं सत्वरं पाकशासनः ।
क्षिप्रं छिन्धि शिरांस्यस्य कुरुष्व वचनं मम ॥ ५.९.३० ॥
पाकशासन इंद्राने त्याला पाहिले आणि त्वरेने म्हणाला — 'याची मस्तके लवकर छाट; माझी आज्ञा पाळ.'
5.9.31
महास्कन्धो भृशं ह्येष परशुर्नभविष्यति ।
कर्तुं चाहं न शक्ष्यामि कर्म राद्भिर्विगर्हितम् ॥ ५.९.३१ ॥
याचे खांदे प्रचंड आहेत, ही कुऱ्हाड पुरेशी होणार नाही. यशस्वी देवांनी निंदिलेले हे कर्म मी करू शकणार नाही.
5.9.32
मा भैस्त्वं शीघ्रमेतद्वै कुरुष्व वचनं मम ।
मत्प्रसादाद्धि ते शस्त्रं वज्रकल्पं भविष्यति ॥ ५.९.३२ ॥
भिऊ नकोस; लवकर हे कर, माझे वचन ऐक. माझ्या प्रसादाने तुझे शस्त्र वज्रासारखे होईल.
5.9.33
कं भवन्तमहं विद्यां घोरकर्माणमद्य वै ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथयस्व मे ॥ ५.९.३३ ॥
आज मी तुम्हाला कोणता घोर कर्म करणारा म्हणून ओळखावे? हे मला खरोखर ऐकायचे आहे; मला खरे सांगा.
5.9.34
अहमिन्द्रो देवराजस्तक्षन्विदितमस्तु ते ।
कुरुष्वैतद्यथोक्तं मे तक्षन्माऽत्र विचारय ॥ ५.९.३४ ॥
मी इंद्र, देवांचा राजा आहे. हे तक्षा, हे तुला माहीत असो. मी सांगितल्याप्रमाणेच कर; हे तक्षा, यावर विचार करू नकोस.
5.9.35
मया हि निहतः शेते त्रिशिरास्त्वं च विद्वि वै ।
स प्रह्वः प्राञ्जलिर्भूत्वा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.९.३५ ॥
माझ्याकडून मारला गेलेला त्रिशिर्ष पडला आहे, हे तू जाण. तो नम्र होऊन, हात जोडून हे वचन बोलला.
5.9.36
क्रूरेण नापत्रपसे कथं शक्रेह कर्मणा ।
ऋषिपुत्रमिमं हत्वा ब्रह्महत्याभयं न ते ॥ ५.९.३६ ॥
हे शक्रा, या क्रूर कर्माने तुला लाज का वाटत नाही? या ऋषिपुत्राला मारून तुला ब्रह्महत्येचे भय नाही का?
5.9.37
पश्चाद्धर्मं चरिष्यामि पावनार्थ सुदुश्चरम् ।
शत्रुरेष महावीर्यो वज्रेण निहतो मया ॥ ५.९.३७ ॥
पुढे पवित्रतेसाठी अत्यंत कठीण धर्माचे मी आचरण करीन. हा महापराक्रमी शत्रू माझ्याकडून वज्राने मारला गेला आहे.
5.9.38
अद्यापि चाहमुद्विग्नस्तक्षन्नस्माद्बिभेमि वै ।
क्षिप्रं छिन्धि शिरांसि त्वं करिष्येऽनुग्रहं तव ॥ ५.९.३८ ॥
आजही मी त्याच्यामुळे उद्विग्न होऊन भीत आहे. हे तक्षा, लवकर त्याची डोकी छिन्न कर; मी तुझ्यावर अनुग्रह करीन.
5.9.39
शिरः पशोस्ते दास्यन्ति भागं यज्ञेषु मानवाः ।
एष तेऽनुग्रहस्तक्षन्क्षिप्रं कुरु मम प्रियम् ॥ ५.९.३९ ॥
यज्ञांमध्ये मानव पशूच्या शिरात तुला भाग देतील. हाच तुझा अनुग्रह. हे तक्षा, लवकर माझे प्रिय कार्य कर.
5.9.40
एतच्छ्रुत्वा तु तक्षा स महेन्द्रवचनात्तदा ।
शिरांस्यथ त्रिशिरसः कुठारेणाच्छिनत्तदा ॥ ५.९.४० ॥
हे ऐकून तक्षाने महेंद्राच्या वचनाने तेव्हा त्रिशिराचे मस्तक कुऱ्हाडीने छाटले.
5.9.41
निकृत्तेषु ततस्तेषु निष्क्रामन्नण्डजास्त्वथ ।
कपिञ्जलास्तित्तिराश्च कलविङ्काश्च सर्वशः ॥ ५.९.४१ ॥
ती छाटली गेल्यावर अंड्यांतून जन्मलेले पक्षी बाहेर पडले — कपिंजल, तित्तिर आणि कलविंक, सर्वत्र.
5.9.42
येन वेदानधीते स्म पिबते सोममेव च ।
तस्माद्वक्रार्द्विनिश्चेरुः क्षिप्रं तस्य कपिञ्जलाः ॥ ५.९.४२ ॥
ज्या मुखाने तो वेद पठण करीत असे आणि सोम पीत असे, त्याच मुखातून त्याचे कपिंजल पक्षी लवकर बाहेर पडले.
5.9.43
येन सर्वा दिशो राजन्पिबन्निव नीरीक्षते ।
तस्माद्वक्राद्विनिश्चेरुस्तित्तिरास्तस्य पाण्डव ॥ ५.९.४३ ॥
हे राजा, ज्या मुखाने तो जणू सर्व दिशा पीत असल्यासारखा पाहत होता, त्या मुखातून, हे पाण्डवा, त्याचे तित्तिर बाहेर पडले.
5.9.44
यत्सुरापं तु तस्यासीद्वक्रं त्रिशिरसस्तदा ।
कलविङ्काः समुत्पेतुः श्येनाश्च भरतर्षभ ॥ ५.९.४४ ॥
तेव्हा त्रिशिराच्या ज्या मुखातून सुरापान होत होते, ते मुख तसेच होते; हे भरतर्षभा, कलविंक आणि ससाणे उडून गेले.
5.9.45
ततस्तेषु निकृत्तेषु विज्वरो मघवानथ ।
तक्ष्णे तथा वरं दत्त्वा प्रहृष्टस्त्रिदशेश्वरः ॥ ५.९.४५ ॥
नंतर ती तोडली गेल्यावर ज्वरमुक्त झालेला मघवान; मग तक्षकाला वर देऊन प्रसन्न झालेला देवेश्वर.
5.9.46
जगाम त्रिदिवं देवस्तक्षाऽपि स्वगृहान्ययौ ।
मेने कृतार्थमात्मानं हत्वा शत्रुं सुरारिहा ॥ ५.९.४६ ॥
देव (इंद्र) स्वर्गाला गेला, तक्षकही आपल्या घरी गेला; सुरारिहाने शत्रूला मारून स्वतःला कृतार्थ मानले.
5.9.47
तक्षापि स्वगृहं गत्वा नैव शंसति कस्यचित् ।
अथैनं नाभिजानन्ति वर्षमेकं तथागतम् ॥ ५.९.४७ ॥
तक्षकही आपल्या घरी जाऊन कोणाला काही सांगत नसे; मग एक वर्षभर असे गेलेल्या त्याला कोणी ओळखले नाही.
5.9.48
अथ संवत्सरे पूर्णे भूताः पशुपतेः प्रभो ।
तमाक्रोशन्त मघवान्नः प्रभुर्ब्रह्महा इति। ॥ ५.९.४८ ॥
नंतर एक वर्ष पूर्ण झाल्यावर, हे प्रभो, पशुपतीच्या (शिवाच्या) भूतगणांनी त्याला शाप दिला — 'आमचा प्रभू मघवान (इंद्र) ब्रह्महत्यारा आहे' असे म्हणत.
5.9.49
तत इन्द्रो व्रतं घोरमाचरत्पाकशासनः ।
तपसा च सुसंयुक्तः सह देवैर्मरुद्गणैः ॥ ५.९.४९ ॥
तेव्हा पाकशासन इंद्राने घोर व्रत आचरले; तपाने युक्त होऊन, देव आणि मरुद्गणांसह.
5.9.50
समुद्रेषु पृथिव्यां च वनस्पतिषु स्त्रीषु च ।
विभज्य ब्रह्महत्यां च तान्वरैरप्ययोजयत् ॥ ५.९.५० ॥
समुद्र, पृथ्वी, वृक्ष आणि स्त्रिया यांमध्ये ब्रह्महत्येची विभागणी करून, वरांद्वारे त्यांना ती नेमून दिली.
5.9.51
वरदस्तु वरं दत्त्वा पृथिव्यै सागराय च ।
वनस्पतिभ्यः स्त्रीभ्यश्च ब्रह्महत्यां नुनोद ताम् ॥ ५.९.५१ ॥
वरदात्याने पृथ्वी, सागर, वृक्ष आणि स्त्रिया यांना वर देऊन त्याने ती ब्रह्महत्या त्यांच्याकडे ढकलली.
5.9.52
ततस्तु शुद्धो भगवान्देवैर्लोकैश्च पूजितः ।
इन्द्रस्थानमुपातिष्ठत्पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ ५.९.५२ ॥
नंतर शुद्ध झालेला भगवान इंद्र देव आणि लोकांनी पूजित होऊन, महर्षींनी सन्मानित होत इंद्रस्थानी आला.
5.9.53
त्वष्टा प्रजापतिः श्रुत्वा शक्रेणाथ हतं सुतम् ।
क्रोधसंरक्तनयन इदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.९.५३ ॥
प्रजापती त्वष्टा शक्राने आपला पुत्र मारला गेला हे ऐकून, क्रोधाने लाल झालेल्या डोळ्यांनी हे वचन बोलला.
5.9.54
तप्यमानं तपो नित्यं क्षान्तं दान्तं जितेन्द्रियम् ।
विनाऽपराधेन यतः पुत्रं हिंसितवान्मम ॥ ५.९.५४ ॥
सदैव तप करणारा, क्षमाशील, संयमी आणि इंद्रियजयी असलेल्या माझ्या पुत्राला, कोणताही अपराध नसताना, तू मारलेस.
5.9.55
तस्माच्छक्रविनाशाय वृत्रमुत्पादयाम्यहम् ।
लोकाः पश्यन्तु मे वीर्यं तपसश्च बलं महम् ।
स च पश्यतु देवेन्द्रो दुरात्मा पापचेतनः ॥ ५.९.५५ ॥
म्हणून इंद्राच्या नाशासाठी मी वृत्राला उत्पन्न करतो. लोकांनी माझे पराक्रम आणि तपाचे बल पाहावे. तो दुरात्मा, पापी मनाचा देवेंद्रही पाहो.
5.9.56
उपस्पृश्य ततः क्रुद्धस्तपस्वी सुमहायशाः ।
अग्नौ हुत्वा समुत्पाद्य घोरं वृत्रमुवाच ह ॥ ५.९.५६ ॥
मग आचमन करून क्रुद्ध झालेल्या, अत्यंत यशस्वी त्या तपस्व्याने अग्नीत आहुती देऊन, भयंकर वृत्राला उत्पन्न करून त्याला म्हटले.
5.9.57
इन्द्रशत्रो विवर्धस्व प्रभावात्तपसो मम ।
सोऽवर्घत दिवं स्तब्ध्वा सूर्यवैश्वानरोपमः ॥ ५.९.५७ ॥
हे इंद्रशत्रू, माझ्या तपाच्या प्रभावाने वाढ. तो सूर्य आणि वैश्वानरासारखा आकाश व्यापून वाढला.
5.9.58
किं करोमीति चोवाच कालसूर्य इवोदितः ।
शक्रं जहीति चाप्युक्तो जगाम त्रिदिवं ततः ॥ ५.९.५८ ॥
"मी काय करू?" असे म्हणून, प्रलयसूर्यासारखा उदित होऊन, "शक्राला मार" असे सांगितल्यावर तो त्रिदिवात गेला.
5.9.59
ततो युद्धं समभवद्वृत्रवासवयोर्महत् ।
संक्रुद्धयोर्महाघोरं प्रसक्तं कुरुसत्तम ॥ ५.९.५९ ॥
मग वृत्र आणि वासव यांच्यात महायुद्ध झाले. दोघेही संतप्त होते; हे कुरुश्रेष्ठा, ते अत्यंत भयंकर आणि सतत चालणारे होते.
5.9.60
ततो जग्राह देवेन्द्रं वृत्रो वीरः शतक्रतुम् ।
अपावृत्याक्षिपद्वक्रे शक्रं कोपसमन्वितः ॥ ५.९.६० ॥
मग वीर वृत्राने देवेंद्र शतक्रतूला पकडले. क्रोधाने भरलेल्या त्याने तोंड उघडून शक्राला आत फेकले.
5.9.61
ग्रस्ते वृत्रेण शक्रे तु संभ्रान्तास्त्रिदिवेश्वराः ।
असृजंस्ते महासत्वा जृम्भिकां वृत्रनाशिनीम् ॥ ५.९.६१ ॥
वृत्राने इंद्राला ग्रासल्यावर त्रिदिवेश्वर घाबरले. त्या महासत्त्व देवांनी वृत्राचा नाश करणारी जृंभिका निर्माण केली.
5.9.62
विजृम्भमाणस्य ततो वृत्रस्यास्यादपावृतात् ।
स्वान्यङ्गान्यभिसंक्षिप्य निष्क्रान्तो बलनाशनः ॥ ५.९.६२ ॥
तेव्हा जृंभा देत असलेल्या वृत्राचे तोंड उघडल्यावर, आपले अवयव आक्रसून बलनाशक बाहेर पडला.
5.9.63
ततः प्रभृति लोकस्य जृम्भिका प्राणिसंश्रिता ।
जहृषुश्च सुराः सर्वे शक्रं दृष्ट्वा विनिःसृतम् ॥ ५.९.६३ ॥
तेव्हापासून जगात प्राण्यांमध्ये जृंभिका राहू लागली. इंद्र बाहेर आलेला पाहून सर्व देव हर्षित झाले.
5.9.64
ततः प्रववृते युद्धं वृत्रवासवयोः पुनः ।
संरब्धयोस्तदा घोरं सुचिरं भरतर्षभ ॥ ५.९.६४ ॥
मग वृत्र आणि वासव यांच्यात पुन्हा युद्ध सुरू झाले. हे भरतर्षभा, संतप्त झालेल्या त्या दोघांमधील ते भयानक युद्ध बराच काळ चालले.
5.9.65
यदा व्यवर्धत रणे वृत्रो बलसमन्वितः ।
त्वष्टुस्तेजोबलाविद्धस्तदा शक्रो न्यवर्तत। ॥ ५.९.६५ ॥
युद्धात बलसंपन्न वृत्र वाढू लागला तेव्हा त्वष्ट्याच्या तेजाने आणि बलाने आघात झालेला इंद्र मागे फिरला.
5.9.66
निवृत्ते च तदा देवा विषादमगमन्परम् ।
समेत्य सह शक्रेण त्वष्टुस्तेजोविमोहिताः ॥ ५.९.६६ ॥
इंद्र मागे फिरल्यावर देव अत्यंत विषादात सापडले. इंद्रासह एकत्र होऊन, त्वष्ट्याच्या तेजाने मोहित झालेले ते देव अत्यंत खिन्न झाले.
5.9.67
अमन्त्रयन्त ते सर्वे मुनिभिः सह भारत ।
किं कार्यमिति वै राजन्विचिन्त्य भयमोहिताः ॥ ५.९.६७ ॥
हे भरतवंशजा, तेव्हा सर्व देवांनी मुनींसह मंत्रणा केली. हे राजा, भयाने मोहित होऊन त्यांनी आता काय करावे याचा विचार केला.
5.9.68
जग्मुः सर्वे महात्मानं मनोभिर्विष्णुमव्ययम् ।
उपविष्टा मन्दराग्रे सर्वे वृत्रवधेप्सवः ॥ ५.९.६८ ॥
ते सर्व मनाने महात्मा, अव्यय विष्णूकडे गेले. वृत्रवधाची इच्छा धरून ते सर्व मंदर पर्वताच्या शिखरावर बसले.