महाभारत · अध्याय 5.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.98.1
मातलिस्तु व्रजन्मार्गे नारदेन महर्षिणा ।
वरुणं गच्छता द्रष्टुं समागच्छद्यदृच्छया ॥ ५.९८.१ ॥
मातलि मार्गाने जात असताना वरुणाला भेटायला जाणारे महर्षी नारद त्यांना अचानक भेटले.
5.98.2
नारदोऽथाब्रवीदेनं क्व भवान्गन्तुमुद्यतः ।
स्येन वा सूत कार्येण शासनाद्वा शतक्रतोः ॥ ५.९८.२ ॥
तेव्हा नारद त्यांना म्हणाले, 'सूता, तुम्ही कुठे जायला निघाला आहात? तुमच्या स्वतःच्या कामासाठी की शतक्रतू (इंद्र) यांच्या आज्ञेने?'
5.98.3
मातलिर्नारदेनैवं संपृष्टः पथि गच्छता ।
यथावत्सर्वमाचष्ट स्वकार्यं नारदं प्रति ॥ ५.९८.३ ॥
मार्गाने जात असताना नारदांनी असे विचारल्यावर मातलींनी आपल्या कार्याबद्दल सर्व काही यथार्थपणे नारदांना सांगितले.
5.98.4
तमुवाचाथ स मुनिर्गच्छावः सहिताविति ।
सलिलेशदिदृक्षार्थमहमप्युद्यतो दिवः ॥ ५.९८.४ ॥
तेव्हा ते मुनी त्यांना म्हणाले, 'चला, आपण दोघे एकत्र जाऊ. मीसुद्धा स्वर्गातून जलाधिपती (वरुण) यांना पाहण्यासाठी निघालो आहे.'
5.98.5
अहं ते सर्वमाख्यास्ये दर्शयन्वसुधातलम् ।
दृष्ट्वा तत्र वरं कंचिद्रोचयिष्याव मातले ॥ ५.९८.५ ॥
मी तुम्हाला सर्व सांगेन आणि पृथ्वीतल दाखवीन. हे मातली, तेथे पाहून आपण कोणता तरी वर निवडू.
5.98.6
अवगाह्य तु तौ भूमिमुभौ मातलिनारदौ ।
ददृशाते महात्मानौ लोकपालमपां पतिम् ॥ ५.९८.६ ॥
नंतर पृथ्वीत उतरून मातली आणि नारद या दोन महात्म्यांनी जलाधिपती, लोकपाल (वरुण) यांना पाहिले.
5.98.7
तत्र देवर्षिसदृशीं पूजां स प्राप नारदः ।
महेन्द्रसदृशीं चैव मातलिः प्रत्यपद्यत ॥ ५.९८.७ ॥
तेथे नारदांना देवर्षीस योग्य असा सन्मान मिळाला, आणि मातलीलाही महेंद्रास (इंद्रास) योग्य असा सन्मान मिळाला.
5.98.8
तावुभौ ग्रीतमनसौ कार्यवन्तौ निवेद्य ह ।
वरुणेनाभ्यनुज्ञातौ नागलोकं विचेरतुः ॥ ५.९८.८ ॥
दोघेही प्रसन्न मनाने, आपले कार्य वरुणाला निवेदन करून, वरुणाची अनुमती घेऊन नागलोकाकडे गेले.
5.98.9
नारदः सर्वभूतानामन्तर्भूमिनिवासिनाम् ।
जानंश्चकार व्याख्यानं यन्तुः सर्वमशेषतः ॥ ५.९८.९ ॥
पृथ्वीच्या आत राहणाऱ्या सर्व प्राण्यांना जाणणारे नारद, सारथ्याला सर्व काही पूर्णपणे समजावून सांगू लागले.
5.98.10
दृष्टस्ते वरुणः सूत पुत्रपौत्रसमावृतः ।
पश्योदकपतेः स्थानं सर्वतोभद्रमृद्धिमत् ॥ ५.९८.१० ॥
हे सूता, पुत्र-पौत्रांनी वेढलेल्या वरुणाचे तुला दर्शन झाले; आता जलाधिपतीचे हे स्थान पाहा, जे सर्वत्र मंगलमय आणि समृद्ध आहे.
5.98.11
एष पुत्रो महाप्रज्ञो वरुणस्येह गोपतेः ।
एष वै शीलवृत्तेन शौचेन च विशिष्यते ॥ ५.९८.११ ॥
येथे असलेला हा महाप्रज्ञ पुत्र गोपती वरुणाचा आहे; हा शील, आचरण आणि शुचितेने विशेष ठरतो.
5.98.12
एषोऽस्य पुत्रोऽभिमतः पुष्करः पुष्करेक्षणः ।
रूपवान्दर्शनीयश्च सोमपुत्र्या वृतः पतिः ॥ ५.९८.१२ ॥
हा वरुणाचा प्रिय पुत्र पुष्कर आहे; कमलनयन, रूपवान आणि पाहण्यास सुंदर; सोमाच्या कन्येने याला पती म्हणून वरले आहे.
5.98.13
ज्योत्स्नाकालीति यामाहुर्द्वितीयां रूपतः श्रियम् ।
अदित्याश्चैव यः पुत्रो ज्येष्ठः श्रेष्ठः कृतः स्मृतः ॥ ५.९८.१३ ॥
ज्योत्स्नाकाली नावाने ओळखली जाते, रूपाने दुसरी श्री; आणि अदितीचा जो ज्येष्ठ पुत्र, तो श्रेष्ठ मानला गेला आहे.
5.98.14
भवनं पश्य वारुण्यं यदेतत्सर्वकाञ्चनम् ।
यत्प्राप्य सुरतां प्राप्ताः सुराः सुरपतेः सखे ॥ ५.९८.१४ ॥
वरुणाचे हे भवन पाहा, जे सर्व सोन्याने बनलेले आहे; जे मिळवून देव सुखी झाले, हे सुरपतीच्या सख्या.
5.98.15
एतानि हृतराज्यानां दैतेयानां स्म मातले ।
दीप्यमानानि दृश्यन्ते सर्वप्रहरणान्युत ॥ ५.९८.१५ ॥
हे मातली, राज्य गमावलेल्या दैत्यांची ही तेजस्वी दिसतात, आणि सर्व शस्त्रेही.
5.98.16
अक्षयाणि किलैतानि विवर्तन्ते स्म मातले ।
अनुभावप्रयुक्तानि सुरैरवजितानि ह ॥ ५.९८.१६ ॥
हे मातली, ही अक्षय आहेत आणि खरोखर फिरत राहतात; देवांनी जिंकलेली, सामर्थ्याने प्रयुक्त.
5.98.17
अत्र राक्षसजात्यश्च दैत्यजात्यश्च मातले ।
दिव्यप्रहरणाश्चासन्पूर्वदैवतनिर्मिताः ॥ ५.९८.१७ ॥
येथे, हे मातली, राक्षस जात आणि दैत्य जातही होती; दिव्य शस्त्रांसह, पूर्वदेवांनी निर्मिलेली.
5.98.18
अग्निरेष महार्चिष्माञ्जागर्ति वारुणे ह्रदे ।
वैष्णवं चक्रमाविद्धं विधूमेन हविष्मता ॥ ५.९८.१८ ॥
ही महाज्वाळांची अग्नी वरुणाच्या सरोवरात जागृत आहे; विष्णूचे चक्र, धूमरहित हविष्मान् अग्नीने प्रेरित.
5.98.19
एष गाण्डीमयश्चापो लोकसंहारसंभृतः ।
रक्ष्यते दैवतैर्नित्यं यतस्तद्गाण्डिवं धनुः ॥ ५.९८.१९ ॥
हे गाण्डीमय धनुष्य आहे, जे लोकसंहारासाठी निर्माण झाले आहे. देव त्याचे नित्य रक्षण करतात, म्हणून त्याला गाण्डीव म्हणतात.
5.98.20
एष कृत्ये समुत्पन्ने तत्तद्धारयते बलम् ।
सहस्रशतसङ्ख्येन प्राणेन सततं ध्रुवः ॥ ५.९८.२० ॥
कृत्या उत्पन्न झाल्यास हे तिचे बल धारण करते. शेकडो-हजारो प्राणांच्या बळाने ते सतत स्थिर राहते.
5.98.21
अशास्यानपि शास्त्येष रक्षोबन्धुषु राजसु ।
सृष्टः प्रथमतश्चण्डो ब्रह्मणा ब्रह्मवादिना ॥ ५.९८.२१ ॥
हे अनियंत्रितांनाही, राक्षसबांधव राजांनाही शासन करते. ब्रह्मवादी ब्रह्मदेवाने याला प्रथम उग्र रूपात निर्माण केले.
5.98.22
एतच्छस्त्रं नरेन्द्राणां महच्चक्रे भासितम् ।
पुत्राः सलिलराजस्य धारयन्ति महोदयम् ॥ ५.९८.२२ ॥
हे महान शस्त्र राजांच्या चक्रात तेजस्वीपणे चमकते. सलिलराज (वरुण)चे पुत्र हा महान उदय धारण करतात.
5.98.23
एतत्सलिलराजस्य छत्रं छत्रगृहे स्थितम् ।
सर्वतः सलिलं शीतं जीमूत इव वर्षति ॥ ५.९८.२३ ॥
हे सलिलराजाचे छत्र आहे, छत्रगृहात स्थित आहे. मेघ वर्षावा तसे ते सर्वत्र शीतल जल वर्षवते.
5.98.24
एतच्छत्रात्परिभ्रष्टं सलिलं सोमनिर्मलम् ।
तमसा मूर्छितं भाति येन नार्छति दर्शनम् ॥ ५.९८.२४ ॥
छत्रातून गळणारे हे जल चंद्रासारखे निर्मल आहे; पण अंधाराने आच्छादले जाऊन ते दृष्टीस न येणारे भासते.
5.98.25
बहून्यद्भुतरूपाणि द्रष्टव्यानीह मातले ।
तव कार्योपरोधस्तु तस्माद्गच्छाव मा चिरम् ॥ ५.९८.२५ ॥
हे मातले, येथे पाहण्यासारखी अनेक अद्भुत रूपे आहेत; परंतु तुझ्या कार्यात अडथळा येईल. म्हणून आपण विलंब न करता जाऊया.