మహాభారతం · అధ్యాయం 5.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.99.1
एतत्तु नागलोकस्य नाभिस्थाने स्थितं पुरम् ।
पातालमिति विख्यातं दैत्यदानवसेवितम् ॥ ५.९९.१ ॥
ఇది నాగలోకపు నాభిస్థానంలో ఉన్న నగరం; పాతాళం అని ప్రసిద్ధి చెందినది, దైత్యులు దానవులు సేవించేది.
5.99.2
इदमद्भिः समं प्राप्ता ये केचिद्भुवि जङ्गमाः ।
प्रविशन्तो महानादं नदन्ति भयपीडिताः ॥ ५.९९.२ ॥
భూమిపై ఉన్న కదిలే ప్రాణులు కొన్ని నీటితో కలిసి ఇక్కడికి చేరుతాయి; భయంతో పీడితమై ప్రవేశిస్తూ గొప్ప ధ్వనితో అరుస్తాయి.
5.99.3
अत्रासुरोऽग्निः सततं दीप्यते वारिभोजनः ।
व्यापारेण धृतात्मानं निबद्धं समबुध्यत ॥ ५.९९.३ ॥
ఇక్కడ నీటిని ఆహారంగా తీసుకునే అసుర అగ్ని నిరంతరం ప్రజ్వలిస్తుంది; తన వ్యాపారంతో తనను నిలబెట్టుకుంటూ బంధించబడినట్లు కనిపిస్తుంది.
5.99.4
अत्रामृतं सुरैः पीत्वा निहितं निहतारिभिः ।
अतः सोमस्य हानिश्च वृद्धिश्चैव प्रदृश्यते ॥ ५.९९.४ ॥
ఇక్కడ దేవతలు అమృతాన్ని త్రాగి, శత్రువులను సంహరించినవారిచే నిక్షిప్తం చేయబడింది; అందువల్ల సోముని క్షీణత మరియు వృద్ధి రెండూ కనిపిస్తాయి.
5.99.5
अत्रादित्यो हयशिराः काले पर्वणि पर्वणि ।
उत्तिष्ठति सुवर्णाख्यो वाग्भिरापूरयञ्जगत् ॥ ५.९९.५ ॥
ఇక్కడ హయశిరుడైన ఆదిత్యుడు తగిన కాలంలో, ప్రతి పర్వంలో, సువర్ణుడనే పేరుతో ఉదయిస్తాడు; తన వాక్కులతో లోకాన్ని నింపుతాడు.
5.99.6
यस्मादलं समस्तास्ताः पतन्ति जलमूर्तयः ।
तस्मात्पातालमित्येव ख्यायते पुरमुत्तमम् ॥ ५.९९.६ ॥
జలరూపాలైన ఇవన్నీ ఇక్కడ పూర్తిగా పడతాయి కాబట్టి, ఈ ఉత్తమ నగరాన్ని పాతాళం అనే పిలుస్తారు.
5.99.7
ऐरावणोऽस्मात्सलिलं गृहीत्वा जगतो हितः ।
मेघेष्वामुञ्चते शीतं यन्महेन्द्रः प्रवर्षति ॥ ५.९९.७ ॥
ఐరావణుడు ఇక్కడి నుండి నీటిని గ్రహించి, జగత్తుకు హితుడై, మేఘాలలో శీతల జలాన్ని విడుస్తాడు; దానిని మహేంద్రుడు వర్షింపజేస్తాడు.
5.99.8
ऐरावतो नागराजो वामनः कुमुदोऽञ्जनः ।
प्रसूताः सुप्रतीकस्य वंशे वारणसत्तमाः ॥ ५.९९.८ ॥
ఐరావతుడు, నాగరాజు, వామనుడు, కుముదుడు, అంజనుడు — సుప్రతీకుని వంశంలో జన్మించిన శ్రేష్ఠ గజములు.
5.99.9
अत्र नानाविधाकारास्तिमयो नैकरूपिणः ।
अप्सु सोमप्रभां पीत्वा वसन्ति जलचारिणः ॥ ५.९९.९ ॥
ఇక్కడ అనేక విధాల ఆకారాలు, అనేక రూపాలు గల తిమి చేపలు నీటిలో సోముని కాంతిని త్రాగి నివసిస్తాయి.
5.99.10
अत्र सूर्यांशुभिर्भिन्नाः पातालतलमाश्रिताः ।
मृता हि दिवसे सूत पुनर्जीवन्ति वै निशि ॥ ५.९९.१० ॥
ఇక్కడ సూర్య కిరణాలచే గాయపడి పాతాళతలాన్ని ఆశ్రయించినవారు, ఓ సూత, పగలు మరణిస్తారు, రాత్రి మళ్ళీ బ్రతుకుతారు.
5.99.11
उदयन्नित्यशश्चात्र चन्द्रमा रश्मिबाहुभिः ।
अमृतं स्पृश्य संस्पर्शात्संजीवयतिदेहिनः ॥ ५.९९.११ ॥
ఇక్కడ చంద్రుడు ఉదయిస్తూ, తన కిరణ బాహువులతో అమృతాన్ని స్పృశించి, ఆ స్పర్శతో దేహధారులను తిరిగి జీవింపజేస్తాడు.
5.99.12
अत्र तेऽधर्मनिरता बद्धाः कालेन पीडिताः ।
दैतेया निवसन्ति स्म वासवेन हृतश्रियः ॥ ५.९९.१२ ॥
ఇక్కడ అధర్మంలో నిరతులైన ఆ దైత్యులు బంధించబడి, కాలంచేత పీడించబడి, వాసవునిచే శ్రీ అపహరించబడి నివసించారు.
5.99.13
अत्र भूतपतिर्नाम सर्वभूतमहेश्वरः ।
भूतये सर्वभूतानामचरत्तप उत्तमम् ॥ ५.९९.१३ ॥
ఇక్కడ భూతపతి అనే పేరుగల సర్వభూత మహేశ్వరుడు సమస్త ప్రాణుల శ్రేయస్సు కోసం ఉత్తమమైన తపస్సు చేశాడు.
5.99.14
अत्र गोव्रतिनो विप्राः स्वाध्यायाम्नायकर्शिताः ।
त्यक्तप्राणा जितस्वर्गा निवसन्ति महर्षयः ॥ ५.९९.१४ ॥
ఇక్కడ గోవ్రతులైన బ్రాహ్మణులు, స్వాధ్యాయం మరియు వేదపఠనంతో కృశించి, ప్రాణాలు విడిచి, స్వర్గాన్ని జయించి మహర్షులుగా నివసిస్తున్నారు.
5.99.15
यत्रतत्रशयो नित्यं येनकेनचिदाशितः ।
येनकेनचिदाच्छन्नः स गोव्रत इहोच्यते ॥ ५.९९.१५ ॥
ఎక్కడ దొరికినా పడుకునేవాడు, ఏది దొరికితే అది తినేవాడు, ఏది దొరికితే దానితో కప్పుకునేవాడు, అతడే ఇక్కడ గోవ్రతుడని చెప్పబడతాడు.
5.99.16
पश्य यद्यत्र ते कश्चिद्रोचते गुणतो वरः ।
वरयिष्यामि तं गत्वा यत्नमास्थाय मातले ॥ ५.९९.१६ ॥
చూడు, ఇక్కడ నీకు గుణాల వల్ల ఎవరైనా వరుడు నచ్చితే, ఓ మాతలీ, ప్రయత్నంతో వెళ్లి అతడిని వరిస్తాను.
5.99.17
अण्डमेतञ्जले न्यस्तं दीप्यमानमिव श्रिया ।
आप्रजानां निसर्गाद्वै नोद्भिद्यति न सर्पति ॥ ५.९९.१७ ॥
ఈ అండం నీటిలో ఉంచబడి, తన కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నట్లు ఉంది. సృష్టి వరకు స్వభావంగానే ఇది పగలదు, కదలదు.
5.99.18
नास्य जातिं निसर्गं वा कथ्यमानं श्रृणोमि वै ।
पितरं मातरं चापि नास्य जानाति कश्चन ॥ ५.९९.१८ ॥
దీని జాతిని లేదా పుట్టుకను గురించి చెప్పబడుతున్నది నేను వినను. దీని తండ్రిని లేదా తల్లిని ఎవరూ ఎరగరు.
5.99.19
अतः किल महानग्निरन्तकाले समुत्थितः ।
धक्ष्यते मातले सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ५.९९.१९ ॥
అందువల్ల అంతకాలంలో ఒక మహా అగ్ని లేచును; ఓ మాతలీ! అది చరాచరములతో కూడిన సమస్త త్రిలోకాన్ని దహించివేయును.
5.99.20
मातलिस्त्वब्रवीच्छ्रुत्वा नारदस्याथ भाषितम् ।
न मेऽत्र रोचते कश्चिदन्यतो व्रज माचिरम् ॥ ५.९९.२० ॥
నారదుని మాటలు విని మాతలి ఇలా అన్నాడు: ఇక్కడ నాకు ఏదీ రుచించదు; వేరే చోటికి వెళ్ళు, ఆలస్యం చేయకు.