महाभारत · अध्याय 6.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.10.1
भारतस्यास्य वर्षस्य तथा हैमवतस्य च ।
प्रमाणमायुषः सूत बलं चापि शुभाशुभम् ॥ ६.१०.१ ॥
धृतराष्ट्र म्हणाला: हे सूता, या भारतवर्षाचे आणि हैमवतवर्षाचे प्रमाण, आयुष्य, बल आणि शुभाशुभ सांग.
6.10.2
अनागतमतिक्रान्तं वर्तमानं च संजय ।
आचक्ष्व मे विस्तरेण हरिवर्षं तथैव च ॥ ६.१०.२ ॥
धृतराष्ट्र म्हणाला: हे संजया, भविष्य, भूत, वर्तमान आणि हरिवर्ष हे मला विस्ताराने सांग.
6.10.3
चत्वारि भारते वर्षे युगानि भरतर्षभ ।
कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं च कुरुवर्धन ॥ ६.१०.३ ॥
संजय म्हणाला: हे भरतर्षभा, भारतवर्षात चार युगे आहेत: कृत, त्रेता, द्वापर आणि हे कुरुवर्धना, तिष्य (कलि).
6.10.4
पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्रेतायुगं प्रभो ।
संक्षेपाद्द्वापरस्याथ ततस्तिष्यं प्रवर्तते ॥ ६.१०.४ ॥
संजय म्हणाला: हे प्रभो, प्रथम कृतयुग, नंतर त्रेतायुग; थोडक्यात द्वापर, मग तिष्य (कलि) प्रवर्तते.
6.10.5
चत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां कुरुसत्तम ।
आयुःसंख्या कृतयुगे संख्याता राजसत्तम ॥ ६.१०.५ ॥
संजय म्हणाला: हे कुरुश्रेष्ठा, कृतयुगात आयुष्याची गणना चार हजार वर्षे सांगितली आहे, हे राजश्रेष्ठा.
6.10.6
तथा त्रीणि सहस्राणि त्रेतायां मनुजाधिप ।
द्वे सहस्रे द्वापरे तु भुवि तिष्ठन्ति सांप्रतम् ॥ ६.१०.६ ॥
तसेच, हे मनुजाधिपा, त्रेतायुगात तीन हजार, आणि द्वापरात दोन हजार वर्षे; ती आता पृथ्वीवर आहेत.
6.10.7
न प्रमाणस्थितिर्ह्यस्ति तिष्येऽस्मिन्भरतर्षभ ।
गर्भस्थाश्च म्रियन्तेऽत्र तथा जाता म्रियन्ति च ॥ ६.१०.७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, या युगात आयुष्याचे निश्चित प्रमाण नाही. येथे गर्भातील जीवही मरतात आणि जन्मलेलेही मरतात.
6.10.8
महाबला महासत्वाः प्रज्ञागुणसमन्विताः ।
प्रजायन्ते च जाताश्च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०.८ ॥
महाबली, महासत्त्वशाली, प्रज्ञागुणांनी युक्त असे जीव शेकडो आणि हजारोंच्या संख्येने जन्मतात व जन्मले.
6.10.9
जाताः कृतयुगे राजन्धनिनः प्रयदर्शनाः ।
प्रजायन्ते च जाताश्च मुनयो वै तपोधनाः ॥ ६.१०.९ ॥
हे राजा, कृतयुगात जन्मलेले धनवान आणि सुंदर दिसणारे जीव जन्मतात व जन्मले; आणि तपच ज्यांचे धन आहे असे मुनीही जन्मतात व जन्मले.
6.10.10
महोत्साहा महात्मानो धार्मिकाः सत्यवादिनः ।
प्रियदर्शना वपुष्मन्तो महावीर्या धनुर्धराः ॥ ६.१०.१० ॥
महोत्साही, महात्मे, धार्मिक, सत्यवादी, पाहण्यास प्रिय, सुंदर शरीराचे, महापराक्रमी आणि धनुर्धर.
6.10.11
वरार्हा युधि जायन्ते क्षत्रियाः शूरसत्तमाः ।
त्रेतायां क्षत्रिया राजन्सर्वे वै चक्रवर्तिनः ॥ ६.१०.११ ॥
युद्धात वर मिळवण्यास पात्र, शूरांमध्ये श्रेष्ठ असे क्षत्रिय जन्मतात. हे राजा, त्रेतायुगात सर्व क्षत्रिय खरोखर चक्रवर्ती होते.
6.10.12
सर्ववर्णाश्च जायन्ते सदा चैव च द्वापरे ।
महोत्साहा वीर्यवन्तः परस्परजयैषिणः ॥ ६.१०.१२ ॥
द्वापर युगात सर्व वर्ण सदा जन्मतात; महोत्साही, वीर्यवान, एकमेकांवर विजय इच्छिणारे.
6.10.13
तेजसाल्पेन संयुक्ताः क्रोधनाः पुरुषा नृप ।
लुब्धा अनृतकाश्चैव तिष्ये जायन्ति भारत ॥ ६.१०.१३ ॥
हे राजा, अल्प तेजाने युक्त, क्रोधी पुरुष, लोभी आणि लबाडही, हे भारता, तिष्य युगात जन्मतात.
6.10.14
ईर्ष्या मानस्तथा क्रोधो मायाऽसूया तथैव च ।
तिष्ये भवति भूतानां रागो लोभश्च भारत ॥ ६.१०.१४ ॥
ईर्ष्या, अभिमान, क्रोध, माया आणि असूया हीसुद्धा; हे भारता, तिष्य युगात प्राण्यांमध्ये राग आणि लोभ उत्पन्न होतात.
6.10.15
संक्षेपो वर्तते राजन्द्वापरेऽस्मिन्नराधिप ।
गुणोत्तरं हैमवतं हरिवर्षं ततः परम् ॥ ६.१०.१५ ॥
हे राजा, नराधिपा, या द्वापर युगात संक्षेप वर्तमान आहे; त्यानंतर गुणाने उत्तरोत्तर श्रेष्ठ हैमवत आणि मग हरिवर्ष आहे.