મહાભારત · અધ્યાય 6.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.104.1
अर्जुनस्तान्नरव्याघ्रः सुशर्मानुचरान्नृपान् ।
अनयत्प्रेतराजस्य सदनं सायकैः शितैः ॥ ६.१०४.१ ॥
નરવ્યાઘ્ર અર્જુને સુશર્માના તે અનુચર રાજાઓને તીક્ષ્ણ બાણોથી યમરાજના સદને મોકલી દીધા.
6.104.2
सुशर्मापि ततो बाणैः पार्थं विव्याध संयुगे ।
वासुदेवं च सप्तत्या पार्थं च नवभिः पुनः ॥ ६.१०४.२ ॥
પછી સુશર્માએ પણ યુદ્ધમાં બાણોથી પાર્થને વીંધ્યો; વાસુદેવને સિત્તેર બાણોથી અને પાર્થને ફરી નવ બાણોથી.
6.104.3
तं निवार्य शरौघेण सक्रुसूनुर्महारथः ।
सुशर्मणो रणे योधान्प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ६.१०४.३ ॥
તેને બાણોની ધારાથી રોકીને કુંતીપુત્ર તે મહારથીએ યુદ્ધમાં સુશર્માના યોદ્ધાઓને યમસદન મોકલી દીધા.
6.104.4
ते वध्यमानाः पार्थेन कालेनेव युगक्षये ।
व्यद्रवन्त रणे राजन्भये जाते महारथाः ॥ ६.१०४.४ ॥
હે રાજન, યુગાંતના કાળની જેમ પાર્થ દ્વારા મરાતા તે મહારથીઓ ભય ઉત્પન્ન થતાં યુદ્ધમાંથી ભાગ્યા.
6.104.5
उत्सृज्य तुरगान्केचिद्रथान्केचिच्च मारिष ।
गजानन्ये समुत्सृज्य प्राद्रवन्त दिशो दश ॥ ६.१०४.५ ॥
હે મારિષ, કેટલાકે ઘોડા, કેટલાકે રથ, અને બીજાઓએ હાથી છોડીને દસ દિશાઓમાં ભાગ્યા.
6.104.6
अपरे तु तदादाय वाजिनागरथान्रणे ।
त्वरया परया युक्ताः प्राद्रवन्त विशांपते ॥ ६.१०४.६ ॥
પણ બીજાઓ ઘોડા, હાથી અને રથ લઈને યુદ્ધમાંથી અતિ ઝડપથી ભાગ્યા, હે વિશાંપતિ.
6.104.7
पादाताश्चापि शस्त्राणि समुत्सृज्य महारणे ।
निरपेक्षा व्यधावन्त तेनतेन स्म भारत ॥ ६.१०४.७ ॥
પાયદળ સૈનિકોએ પણ મહાયુદ્ધમાં શસ્ત્રો ફેંકી દઈ બેપરવાઈથી આમતેમ દોડી ગયા, હે ભરતવંશજ.
6.104.8
वार्यमाणाः सुबहुशस्त्रैगर्तेन सुशर्मणा ।
तथान्यैः पार्थिवश्रेष्ठैर्न व्यतिष्ठन्त संयुगे ॥ ६.१०४.८ ॥
ગર્ત સુશર્મા તથા અન્ય શ્રેષ્ઠ રાજાઓએ ઘણાં શસ્ત્રોથી અટકાવ્યા છતાં તેઓ યુદ્ધમાં ટકી શક્યા નહીં.
6.104.9
तद्बलं प्रद्रुतं दृष्ट्वा पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
पुरस्कृत्य रणे भीष्मं सर्वसैन्यपुरस्कृतः ॥ ६.१०४.९ ॥
તે સેનાને ભાગતી જોઈ તમારા પુત્ર દુર્યોધને યુદ્ધમાં ભીષ્મને આગળ રાખી, સર્વ સૈન્યને આગળ કર્યું.
6.104.10
सर्वोद्योगेन महता धनञ्जयमुपाद्रवत् ।
त्रिगर्ताधिपतेरर्थे जीवितस्य विशांपते ॥ ६.१०४.१० ॥
હે પ્રજાપાલક, ત્રિગર્તાધિપતિના જીવનરક્ષણ માટે સર્વ પ્રયત્નથી તેમણે ધનંજય પર મહાન હુમલો કર્યો.
6.104.11
स एकः समरे तस्थौ किरन्बहुविधाञ्शरान् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः शेषा हि प्रद्रुता नराः ॥ ६.१०४.११ ॥
તે એકલો યુદ્ધમાં ઊભો રહ્યો, અનેક પ્રકારના બાણ વરસાવતો, સર્વ ભાઈઓ સાથે; બાકીના લોકો ભાગી ગયા.
6.104.12
तथैव पाण्डवा राजन्सर्वोद्योगेन दंशिताः ।
प्रययुः फल्गुनार्थाय यत्र भीष्मो व्यतिष्ठत ॥ ६.१०४.१२ ॥
એ જ રીતે હે રાજન, પાંડવો પણ સર્વ પ્રયત્નથી કવચ ધારણ કરી ફાલ્ગુન માટે, જ્યાં ભીષ્મ ઊભા હતા ત્યાં આગળ વધ્યા.
6.104.13
ज्ञायमाना रणे वीर्यं घोरं गाण्डीवधन्वनः ।
हाहाकारकृतोत्साहा भीष्मं जग्मुः समन्ततः ॥ ६.१०४.१३ ॥
યુદ્ધમાં ગાંડીવધારી (અર્જુન)ના ભયંકર પરાક્રમને ઓળખીને, હાહાકાર કરતા ઉત્સાહથી તેઓ ચારે બાજુથી ભીષ્મ તરફ ધસ્યા.
6.104.14
ततस्तालध्वजः शूरः पाण्डवानां वरूथिनीम् ।
छादयामास समरे शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.१०४.१४ ॥
ત્યારે તાલધ્વજ શૂરવીર (ભીષ્મ)એ યુદ્ધમાં વાંકી ગાંઠોવાળા બાણોથી પાંડવોની સેનાને ઢાંકી દીધી.
6.104.15
एकीभूतास्ततः सर्वे कुरवः सह पाण्डवैः ।
अयुध्यन्त महाराज मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ॥ ६.१०४.१५ ॥
ત્યારે બધા કૌરવો પાંડવો સાથે એક થઈને લડ્યા, હે મહારાજ, જ્યારે સૂર્ય મધ્યાહ્ને પહોંચ્યો.
6.104.16
सात्यकिः कृतवर्माणं विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ।
अतिष्ठदाहवे शूरः किरन्बाणान्सहस्रशः ॥ ६.१०४.१६ ॥
સાત્યકિએ કૃતવર્માને પાંચ ઝડપી બાણોથી વીંધીને, યુદ્ધમાં ઊભા રહીને હજારો બાણો વરસાવ્યા.
6.104.17
तथैव द्रुपदो राजा द्रोणं विद्ध्वा शितैः शरैः ।
पुनर्विव्याध सप्तत्या सारथिं चास्य पञ्चभिः ॥ ६.१०४.१७ ॥
એ જ રીતે રાજા દ્રુપદે દ્રોણને તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધીને, ફરી સિત્તેર બાણોથી તેમને અને પાંચથી તેમના સારથિને ઘાયલ કર્યા.
6.104.18
भीमसेनस्तु राजानं बाह्लीकं प्रपितामहम् ।
विद्ध्वा नदन्महानादं शार्दूल इव कानने ॥ ६.१०४.१८ ॥
પણ ભીમસેને રાજા બાહ્લીકને — પ્રપિતામહ સમાન તેમને — બાણોથી વીંધીને, જંગલમાં વાઘ ગર્જે તેમ મહાનાદે ગર્જના કરી.
6.104.19
आर्जुनिश्चित्रसेनेन विद्धो बहुभिरशुगैः ।
अतिष्ठदाहवे शूरः किरन्बाणान्सहस्रशः।
चित्रसेनं त्रिभिर्बाणैर्विव्याध समरे भृशम् ॥ ६.१०४.१९ ॥
અર્જુનના પુત્ર ચિત્રસેન દ્વારા અનેક વેગવાન બાણોથી વીંધાયેલો તે શૂરવીર યુદ્ધમાં અડગ ઊભો રહ્યો અને હજારો બાણો વરસાવતો રહ્યો. યુદ્ધમાં તેણે ચિત્રસેનને ત્રણ બાણોથી અત્યંત જોરથી વીંધ્યો.
6.104.20
समागतौ तौ तु रणे महामात्रौ व्यरोचताम् ।
यथा दिवि महाघोरौ राजन्बुधशनैश्चरौ ॥ ६.१०४.२० ॥
યુદ્ધમાં સામસામે આવેલા તે બંને મહારથીઓ આકાશમાં અત્યંત ભયાનક બુધ અને શનિની જેમ ઝળહળ્યા, હે રાજન્.
6.104.21
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं च नवभिः शरैः ।
ननाद बलवान्नादं सौभद्रः परवीरहा ॥ ६.१०४.२१ ॥
તેના ચાર ઘોડા મારીને અને સારથિને નવ બાણોથી ઘાયલ કરીને, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનારો બળવાન સૌભદ્ર ગર્જ્યો.
6.104.22
हताश्वात्तु रथात्तूर्णं सोऽवप्लुत्य महारथः ।
आरुरोह रथं तूर्णं दुर्मुखस्य विशांपते ॥ ६.१०४.२२ ॥
ઘોડા મરાઈ ગયેલા રથમાંથી તે મહારથી ઝડપથી કૂદીને નીચે ઊતર્યો, અને હે પ્રજાપતિ, દુર્મુખના રથ પર તરત ચઢ્યો.
6.104.23
द्रोणश्च द्रुपदं भित्त्वा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
सारथिं चास्य विव्याध त्वरमाणः पराक्रमी ॥ ६.१०४.२३ ॥
દ્રોણે દ્રુપદને વાંકા ગાંઠવાળા બાણોથી વીંધીને તેના સારથિને પણ ઝડપથી પરાક્રમપૂર્વક ઘાયલ કર્યો.
6.104.24
पीड्यमानस्ततो राजा द्रुपदो वाहिनीमुखे ।
अपायाज्जवनैरश्वैः पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ६.१०४.२४ ॥
ત્યારે પીડિત થયેલો રાજા દ્રુપદ સેનાના અગ્રભાગમાંથી વેગવાન ઘોડાઓ પર સવાર થઈ, જૂનું વેર યાદ કરતો પાછો ફર્યો.
6.104.25
भीमसेनस्तु राजानं मुहूर्तादिव बाह्लिकम् ।
व्यश्वसूतरथं चक्रे सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.१०४.२५ ॥
ભીમસેને તો એક ક્ષણમાં જ રાજા બાહ્લીકના રથને ઘોડા અને સારથિ વિનાનો કરી દીધો; સમગ્ર સૈન્ય જોતું રહ્યું.
6.104.26
ससंभ्रमो महाराज संशयं परमं गतः ॥ ६.१०४.२६ ॥
હે મહારાજ, તે અત્યંત ગભરાઈને પરમ સંશયમાં પડ્યો.
6.104.27
अवप्लुत्य ततो वाहाद्बाह्लीकः पुरुषोत्तमः ।
आरुरह रथं तूर्णं लक्ष्मणस्य महारणे ॥ ६.१०४.२७ ॥
ત્યારે પુરુષોત્તમ બાહ્લીક પોતાના વાહનથી કૂદીને મહાયુદ્ધમાં લક્ષ્મણના રથ પર ઝડપથી ચઢ્યો.
6.104.28
सात्यकिः कृतवर्माणं वारयित्वा महारणे ।
शरैर्बहुविधै राजन्नाससाद पितामहम् ॥ ६.१०४.२८ ॥
સાત્યકિએ મહાયુદ્ધમાં કૃતવર્માને રોકીને, હે રાજન, અનેક પ્રકારના બાણોથી પિતામહ પાસે પહોંચ્યો.
6.104.29
स विद्ध्वा भारतं षष्ट्या निशितै रोमवाहिभिः ।
नृत्यन्निव रथोपस्थे विधुन्वानो महद्धनुः ॥ ६.१०४.२९ ॥
તેણે સાઠ તીક્ષ્ણ, પીંછાવાળા બાણોથી ભારત (ભીષ્મ)ને વીંધ્યા; અને રથની બેઠક પર નાચતો હોય તેમ પોતાનું મહાન ધનુષ્ય હલાવતો રહ્યો.
6.104.30
तस्यायसीं महाशक्तिं चिक्षेपाथ पितामहः ।
हेमचित्रां महावेगां नागकन्योपमां शुभाम् ॥ ६.१०४.३० ॥
ત્યારે પિતામહે તેની સામે લોખંડની મહાશક્તિ ફેંકી; તે સોનાથી ચિત્રિત, મહાવેગવાળી અને નાગકન્યા જેવી સુંદર હતી.
6.104.31
तामापतन्तीं सहसा मृत्युकल्पां सुदुर्जयाम् ।
व्यंसयामास वार्ष्णेयो लाघवेन महायशाः ॥ ६.१०४.३१ ॥
અચાનક ધસી આવતી, મૃત્યુ સમાન અને દુર્જય એ શક્તિને મહાયશસ્વી વાર્ષ્ણેયે ચપળતાથી આડી વાળી દીધી.
6.104.32
अनासाद्य तु वार्ष्णेयं शक्तिः परमदारुणा ।
न्यपतद्धरणीपृष्ठे महोल्केव महाप्रभा ॥ ६.१०४.३२ ॥
વાર્ષ્ણેય સુધી પહોંચ્યા વિના એ અત્યંત ભયાનક શક્તિ મહાપ્રભ ઉલ્કાની જેમ ધરતી પર પડી.
6.104.33
वार्ष्णेयस्तु ततो राजन्स्वां शक्तिं कनकप्रभाम् ।
वेगवद्गृह्य चिक्षेप पितामहरथं प्रति ॥ ६.१०४.३३ ॥
હે રાજન, ત્યારે વાર્ષ્ણેયે પોતાની સુવર્ણ જેવી ચમકતી શક્તિ વેગથી ઉપાડીને પિતામહના રથ તરફ ફેંકી.
6.104.34
वार्ष्णेयभुजवेगेन प्रणुन्ना सा महाहवे ।
अभिदुद्राव वेगेन कालरात्रिर्यथा नरम् ॥ ६.१०४.३४ ॥
મહાયુદ્ધમાં વાર્ષ્ણેયના બાહુના વેગથી પ્રેરિત એ શક્તિ, કાલરાત્રિ જેમ માણસ પર ધસી જાય તેમ વેગથી ધસી ગઈ.
6.104.35
तामापतन्तीं सहसा द्विधा चिच्छेद भारतः ।
क्षुरप्राभ्यां सुतीक्ष्णाभ्यांसा व्यशीर्यत मेदिनीम् ॥ ६.१०४.३५ ॥
અચાનક ધસી આવતી એ શક્તિને ભારત (ભીષ્મ)એ બે અતિ તીક્ષ્ણ ક્ષુરપ્ર બાણોથી બે ટુકડા કરી કાપી નાખી; તે ધરતી પર વિખેરાઈ ગઈ.
6.104.36
छित्त्वा शक्तिं तु गाङ्गयः सात्यकिं नवभिः शरैः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः प्रहसञ्छत्रुकर्शनः ॥ ६.१०४.३६ ॥
શક્તિને કાપીને ગાંગેયે (ભીષ્મે) ક્રોધે હસતાં હસતાં નવ બાણોથી સાત્યકિની છાતી પર પ્રહાર કર્યો; તે શત્રુઓનું દમન કરનાર હતા.
6.104.37
ततः सरथनागाश्वाः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
परिवब्रू रणे भीष्मं माधवत्राणकारणात् ॥ ६.१०४.३७ ॥
ત્યારે, હે પાંડુના વંશજ, રથ, હાથી અને ઘોડાઓ સહિત પાંડવોએ માધવ (સાત્યકિ)ની રક્ષા માટે યુદ્ધમાં ભીષ્મને ઘેરી લીધા.
6.104.38
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च समरे विजयैषिणाम् ॥ ६.१०४.३८ ॥
ત્યારે વિજયની ઇચ્છા રાખતા પાંડવો અને કૌરવો વચ્ચે ભયંકર, રૂંવાડાં ઊભાં કરી દે એવું યુદ્ધ શરૂ થયું.