મહાભારત · અધ્યાય 6.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.105.1
दृष्ट्वा भीष्मं रणे युद्धं पाण्डवैरभिसंवृतम् ।
यथा मेघैर्महाराज तपान्ते दिवि भास्करम् ॥ ६.१०५.१ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં પાંડવોથી ઘેરાયેલા ભીષ્મને જોઈને, ઉનાળાના અંતે આકાશમાં વાદળોથી ઢંકાયેલા સૂર્ય જેવું લાગ્યું.
6.105.2
दुर्योधनो महाराज दुःशासनमभाषत ।
एष शूरो महेष्वासो भीष्मः शूरनिषूदनः ॥ ६.१०५.२ ॥
હે મહારાજ, દુર્યોધને દુઃશાસનને કહ્યું — આ શૂરવીર, મહાન ધનુર્ધર ભીષ્મ, શૂરવીરોનો સંહાર કરનાર છે.
6.105.3
छादितः पाण्डवैः शूरैः समन्ताद्भरतर्षभ ।
तस्य कार्यं त्वया वीर रक्षणं सुमहात्मनः ॥ ६.१०५.३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, શૂરવીર પાંડવોએ ચારે બાજુથી તેમને ઘેરી લીધા છે. હે વીર, તે મહાત્માનું રક્ષણ કરવું એ તારી ફરજ છે.
6.105.4
रक्ष्यमाणो हि समरे भीष्मोऽस्माकं पितामहः ।
निहन्यात्समरे यत्तान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सह ॥ ६.१०५.४ ॥
આપણા પિતામહ ભીષ્મ યુદ્ધમાં રક્ષિત હોય તો, યુદ્ધમાં પ્રયત્નશીલ પાંચાલો અને પાંડવોને તેઓ સંહારી નાખશે.
6.105.5
तत्र कार्यतमं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम् ।
गोप्ता ह्येष महेष्वासो भीष्मोऽस्माकं महाव्रतः ॥ ६.१०५.५ ॥
મને લાગે છે કે ત્યાં સૌથી આવશ્યક કાર્ય ભીષ્મનું સારી રીતે રક્ષણ કરવું છે. આ મહાન ધનુર્ધર, મહાવ્રતી ભીષ્મ જ આપણા રક્ષક છે.
6.105.6
स भवान्सर्वसैन्येन परिवार्य पितामहम् ।
समरे कर्म कुर्वाणं दुष्करं परिरक्षतु ॥ ६.१०५.६ ॥
તેથી તમે સમગ્ર સૈન્ય સાથે પિતામહને ઘેરીને, યુદ્ધમાં દુષ્કર કર્મ કરનારા તેમનું સારી રીતે રક્ષણ કરો.
6.105.7
स एवमुक्तः समरे पुत्रो दुःशासनस्तव ।
परिवार्य स्थितो भीष्मं सैन्येन महता वृतः ॥ ६.१०५.७ ॥
યુદ્ધમાં આમ કહેવાયા પછી તમારો પુત્ર દુઃશાસન મોટી સેનાથી ઘેરાઈને ભીષ્મને ચારે બાજુથી ઘેરીને ઊભો રહ્યો.
6.105.8
ततः शतसहस्राणां हयानां सुबलात्मजः ।
विमलप्रासहस्तानामृष्टितोमरधारिणाम् ॥ ६.१०५.८ ॥
પછી સુબલનો પુત્ર (શકુનિ), હાથમાં નિર્મળ પ્રાસ અને ઋષ્ટિ-તોમર ધારણ કરનારા લાખો ઘોડાઓ સાથે...
6.105.9
दर्पितानां सुवेगानां बलस्थानां पताकिनाम् ।
शिक्षितैर्युद्धकुशलैरुपेतानां नरोत्तमैः ॥ ६.१०५.९ ॥
ગર્વિષ્ઠ, વેગવાન, બળવાન, ધ્વજધારી, પ્રશિક્ષિત અને યુદ્ધકુશળ શ્રેષ્ઠ પુરુષોથી યુક્ત...
6.105.10
नकुलं सहदेवं च धर्मराजं च पाण्डवम् ।
न्यवारयन्नरश्रेष्ठान्परिवार्य समन्ततः ॥ ६.१०५.१० ॥
નકુલ, સહદેવ અને પાંડવ ધર્મરાજને શ્રેષ્ઠ વીરોએ ચારે બાજુથી ઘેરીને રોકી દીધા.
6.105.11
ततो दुर्योधनो राजा शूराणां हयसादिनाम् ।
अयुतं प्रेषयामास पाण्डवानां निवारणे ॥ ६.१०५.११ ॥
પછી રાજા દુર્યોધને પાંડવોને રોકવા માટે શૂર ઘોડેસવારોમાંથી દસ હજાર મોકલ્યા.
6.105.12
तैः प्रविष्टैर्महावेगैर्गरुत्मद्भिरिवाहवे ।
खुराहता धरा राजंश्चकम्पे च ननाद च ॥ ६.१०५.१२ ॥
હે રાજન! ગરુડ સમાન વેગથી યુદ્ધમાં પ્રવેશેલા તેમના ખરોના આઘાતથી પૃથ્વી કંપી અને ગર્જી ઊઠી.
6.105.13
खुरशब्दश्च सुमहान्वाजिनां शुश्रुवे तदा ।
महावंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ॥ ६.१०५.१३ ॥
ત્યારે ઘોડાઓના ખરનો અત્યંત મોટો અવાજ સંભળાયો, જાણે પર્વત પર બળતા મોટા વાંસવનનો ધ્વનિ હોય.
6.105.14
उत्पतद्भिश्च तैस्तत्र समुद्धूतं महद्रजः ।
दिवाकररथं प्राप्य च्छादयामास भास्करम् ॥ ६.१०५.१४ ॥
ત્યાં કૂદતા તેઓથી ઊડેલી મોટી ધૂળ સૂર્યના રથ સુધી પહોંચીને ભાસ્કરને ઢાંકી દીધો.
6.105.15
वेगवद्भिर्हयैस्तैस्तु क्षोभिता पाण्डवीक चमूः ।
निपतद्भिर्महावेगैर्हंसैरिव महत्सरः ॥ ६.१०५.१५ ॥
તે વેગવાન ઘોડાઓથી પાંડવોની સેના ક્ષુબ્ધ થઈ ગઈ; મોટા સરોવરમાં વેગથી ઊતરતા હંસોથી તે હલી ઊઠે તેમ.
6.105.16
हेषतां चैव शब्देन न प्राज्ञायत किंचन ।
अन्तर्दधे महाञ्शब्दस्तेन शब्देन मोहितः ॥ ६.१०५.१६ ॥
હણહણાટના અવાજમાં કંઈ પણ ઓળખાયું નહીં; તે મહાન અવાજ છુપાઈ ગયો, અને તે અવાજથી બધા મોહિત થયા.
6.105.17
ततो युधिष्ठिरो राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
प्रत्यघ्नंस्तरसा वेगं समरे हयसादिनाम् ॥ ६.१०५.१७ ॥
ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિર અને માદ્રીના બે પાંડવપુત્રોએ યુદ્ધમાં ઘોડેસવારોના વેગનો બળપૂર્વક પ્રતિકાર કર્યો.
6.105.18
उद्वृत्तस्य महाराज प्रावृट्कालेऽतिपूर्यतः ।
पौर्णमास्यामम्बुवेगं यथा वेला महोदधेः ॥ ६.१०५.१८ ॥
હે મહારાજ, વર્ષાઋતુમાં અતિશય ભરાઈને ઊભરાતા પાણીનો વેગ, પૂર્ણિમાએ મહાસાગરના કિનારા જેવો (રોકાયો).
6.105.19
ततस्ते रथिनो राजञ्शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न्यकृन्तन्नुत्तमाङ्गानि शरेण हयसादिनाम् ॥ ६.१०५.१९ ॥
ત્યારે તે રથીઓએ, હે રાજન, વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી ઘોડેસવારોનાં મસ્તક કાપી નાખ્યાં; દરેક બાણથી એક મસ્તક.
6.105.20
ते निपेतुर्महाराज निहता दृढधन्विभिः ।
नागैरिव महानागा यथावद्गिरिगह्वरे ॥ ६.१०५.२० ॥
હે મહારાજ, દૃઢ ધનુર્ધરોએ માર્યા તેઓ પડ્યા; પર્વતની ગુફામાં મોટા હાથીઓ બીજા હાથીઓથી માર્યા જઈ પડે તેમ.
6.105.21
तेऽपि प्रासैः सुनिशितैः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न्यकृन्तन्नुत्तमाङ्गानि विचरन्तो दिशो दश ॥ ६.१०५.२१ ॥
તેઓ પણ તીક્ષ્ણ ભાલાઓ અને વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી મસ્તક કાપતા દસે દિશાઓમાં ફર્યા.
6.105.22
अभ्याहता हयारोहा ऋष्टिभिर्भरतर्षभ ।
अत्यजन्नुत्तमाङ्गानि फलानीव महाद्रुमाः ॥ ६.१०५.२२ ॥
હે ભરતર્ષભ, ઋષ્ટિઓના પ્રહારે ઘાયલ ઘોડેસવારોએ મસ્તક છોડ્યાં; મોટાં વૃક્ષ ફળ ખેરવે તેમ.
6.105.23
समादिनो हया राजंस्तत्रतत्र निषूदिताः ।
पतिताः पात्यमानाश्च प्रत्यदृश्यन्त सर्वशः ॥ ६.१०५.२३ ॥
હે રાજન, સવારો સહિત ઘોડાઓ ઠેરઠેર માર્યા ગયા; પડેલા અને પાડવામાં આવતા ઘોડા ચોમેર દેખાયા.
6.105.24
वध्यमाना हयाश्चैव प्राद्रवन्त भयार्दिताः ।
यथा सिंहं समासाद्य मृगाः प्राणपरायणाः ॥ ६.१०५.२४ ॥
મરાતા ઘોડા ભયથી પીડાઈને ભાગ્યા; સિંહની નજીક પહોંચેલાં હરણાં પ્રાણ બચાવવા ભાગે તેમ.
6.105.25
पाण्डवाश्च महाराज जित्वा शत्रून्महामृधे ।
दध्मुः शङ्खांश्च भेरीश्च ताडयामासुराहवे ॥ ६.१०५.२५ ॥
હે મહારાજ, મહાયુદ્ધમાં શત્રુઓને જીતીને પાંડવોએ શંખ ફૂંક્યા અને રણમાં ભેરીઓ વગાડી.
6.105.26
ततो दुर्योधनो दीनो दृष्ट्वा सैन्यं पराजितम् ।
अब्रवीद्रतश्रेष्ठ मद्रराजमिदं वचः ॥ ६.१०५.२६ ॥
ત્યારે સૈન્યને પરાજિત જોઈ દીન દુર્યોધને શ્રેષ્ઠ રથી મદ્રરાજને આ વચન કહ્યું.
6.105.27
एष पाण्डुसुतो ज्येष्ठो यमाभ्यां सहितो रणे ।
पश्यतां वो महाबाहो सेनां द्रावयति प्रभो ॥ ६.१०५.२७ ॥
હે પ્રભુ, જુઓ! પાંડુનો આ જ્યેષ્ઠ પુત્ર બે યમજોની સાથે રણમાં તમારી સેનાને ભગાડી રહ્યો છે.
6.105.28
तं वारय महाबाहो वेलेव मकरालयम् ।
त्वं हि संश्रूयसेऽत्यर्थमसह्यबलविक्रमः ॥ ६.१०५.२८ ॥
હે મહાબાહુ, જેમ કિનારો સાગરને રોકે તેમ તેને રોકો; તમે અસહ્ય બળ અને પરાક્રમ માટે અત્યંત પ્રસિદ્ધ છો.
6.105.29
पुत्रस्य तव तद्वाक्यं श्रुत्वा शल्यः प्रतापवान् ।
स ययौ रथवंशेन यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ६.१०५.२९ ॥
તમારા પુત્રના એ વચન સાંભળીને પ્રતાપી શલ્ય રથોની હારમાળા સાથે જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હતા ત્યાં ગયો.
6.105.30
तदापतद्वै सहसा शल्यस्य सुमहद्बलम् ।
महौघवेगं समरे वारयामास पाण्डवः ॥ ६.१०५.३० ॥
ત્યારે શલ્યની વિશાળ સેના મહાપ્રવાહના વેગે અચાનક ધસી આવી; પણ પાંડુપુત્રે રણમાં તેને રોકી લીધી.
6.105.31
मद्रराजं च समरे धर्मराजो महारथः ।
दशभिः सायकैस्तूर्णमाजघान स्तनान्तरे ।
नकुलः सहदेवश्च तं सप्तभिरजिह्नगैः ॥ ६.१०५.३१ ॥
યુદ્ધમાં મહારથી ધર્મરાજે મદ્રરાજને તરત જ દસ બાણોથી છાતીની વચ્ચે માર્યો. નકુલ અને સહદેવે તેને સાત સીધા બાણોથી માર્યો.
6.105.32
मद्रराजोऽपि तान्सर्वानाजघान त्रिभिस्त्रिभिः ।
युधिष्ठिरं पुनः षष्ट्या विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.१०५.३२ ॥
મદ્રરાજે પણ તે સૌને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી માર્યા. પછી યુધિષ્ઠિરને સાઠ તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો.
6.105.33
माद्रीपुत्रौ च संभ्रान्तौ द्वाभ्यां द्वाभ्यामताडयत् ।
ततो भीमो महाबहुर्दृष्ट्वा राजनमाहवे ॥ ६.१०५.३३ ॥
મૂંઝાયેલા માદ્રીના બંને પુત્રોને તેણે દરેકને બે-બે બાણોથી માર્યા. ત્યારે મહાબાહુ ભીમે યુદ્ધમાં રાજાને જોયો.
6.105.34
मद्रराजवशं प्राप्तं मृत्योरास्यगतं यथा ।
अभ्यपद्यत संग्रामे युधिष्ठिरममित्रजित् ॥ ६.१०५.३४ ॥
મદ્રરાજના વશમાં આવી મૃત્યુના મુખમાં ગયેલા જેવા યુધિષ્ઠિર પાસે શત્રુજિત્ (ભીમ) યુદ્ધમાં પહોંચ્યો.
6.105.35
आपतन्नेव भीमस्तु मद्रराजमताडयत् ।
सर्वपारशवैस्तीक्ष्णैर्नाराचैर्मर्मभेदिभिः ॥ ६.१०५.३५ ॥
ધસી આવેલા ભીમે મદ્રરાજને મર્મભેદી તીક્ષ્ણ નારાચ અને સર્વપારશવ બાણોથી માર્યો.
6.105.36
ततो भीष्मश्च द्रोणश्च सैन्येन महता वृतौ ।
राजानमभ्यपद्येतामञ्जसा शरवर्षिणौ ॥ ६.१०५.३६ ॥
ત્યારે ભીષ્મ અને દ્રોણ મોટા સૈન્યથી ઘેરાયેલા, બાણોની વર્ષા કરતા, સીધા રાજા તરફ આવ્યા.
6.105.37
ततो युद्धं महाघोरं प्रावर्तत सुदारुणम् ।
अपरां दिशमास्थाय द्योतमाने दिवाकरे ॥ ६.१०५.३७ ॥
ત્યારે અત્યંત ભયંકર અને દારુણ યુદ્ધ શરૂ થયું; સૂર્ય પશ્ચિમ દિશામાં ઝળહળી રહ્યો હતો.