महाभारत · अध्याय 6.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.105.1
दृष्ट्वा भीष्मं रणे युद्धं पाण्डवैरभिसंवृतम् ।
यथा मेघैर्महाराज तपान्ते दिवि भास्करम् ॥ ६.१०५.१ ॥
हे महाराज, युद्धात पाण्डवांनी वेढलेल्या भीष्माला पाहून, उन्हाळ्याच्या शेवटी आकाशात मेघांनी झाकलेल्या सूर्यासारखे वाटले.
6.105.2
दुर्योधनो महाराज दुःशासनमभाषत ।
एष शूरो महेष्वासो भीष्मः शूरनिषूदनः ॥ ६.१०५.२ ॥
हे महाराज, दुर्योधन दुःशासनाला म्हणाला — हा शूर, महान धनुर्धर भीष्म, शूरांचा संहार करणारा आहे.
6.105.3
छादितः पाण्डवैः शूरैः समन्ताद्भरतर्षभ ।
तस्य कार्यं त्वया वीर रक्षणं सुमहात्मनः ॥ ६.१०५.३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, शूर पाण्डवांनी सर्व बाजूंनी त्यांना वेढले आहे. हे वीरा, त्या महात्म्याचे रक्षण करणे हे तुझे कर्तव्य आहे.
6.105.4
रक्ष्यमाणो हि समरे भीष्मोऽस्माकं पितामहः ।
निहन्यात्समरे यत्तान्पाञ्चालान्पाण्डवैः सह ॥ ६.१०५.४ ॥
आमचे पितामह भीष्म युद्धात संरक्षित असतील तर, युद्धात प्रयत्न करणाऱ्या पांचालांना आणि पाण्डवांनाही ते मारून टाकतील.
6.105.5
तत्र कार्यतमं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम् ।
गोप्ता ह्येष महेष्वासो भीष्मोऽस्माकं महाव्रतः ॥ ६.१०५.५ ॥
माझ्या मते तेथे सर्वात आवश्यक कार्य म्हणजे भीष्मांचे उत्तम रक्षण करणे. हे महान धनुर्धर, महाव्रती भीष्मच आपले रक्षक आहेत.
6.105.6
स भवान्सर्वसैन्येन परिवार्य पितामहम् ।
समरे कर्म कुर्वाणं दुष्करं परिरक्षतु ॥ ६.१०५.६ ॥
म्हणून आपण सर्व सैन्यासह पितामहांना वेढून, युद्धात दुष्कर कर्म करणाऱ्या त्यांचे उत्तम रक्षण करावे.
6.105.7
स एवमुक्तः समरे पुत्रो दुःशासनस्तव ।
परिवार्य स्थितो भीष्मं सैन्येन महता वृतः ॥ ६.१०५.७ ॥
युद्धात असे सांगितल्यावर आपला पुत्र दुःशासन मोठ्या सैन्याने वेढलेला होऊन भीष्माभोवती उभा राहिला.
6.105.8
ततः शतसहस्राणां हयानां सुबलात्मजः ।
विमलप्रासहस्तानामृष्टितोमरधारिणाम् ॥ ६.१०५.८ ॥
नंतर सुबलाचा पुत्र (शकुनी), हातात निर्मल प्रास आणि ऋष्टी-तोमर धारण करणाऱ्या लाखो घोड्यांसह...
6.105.9
दर्पितानां सुवेगानां बलस्थानां पताकिनाम् ।
शिक्षितैर्युद्धकुशलैरुपेतानां नरोत्तमैः ॥ ६.१०५.९ ॥
गर्विष्ठ, वेगवान, बलवान, ध्वजधारी, प्रशिक्षित आणि युद्धकुशल श्रेष्ठ पुरुषांनी युक्त...
6.105.10
नकुलं सहदेवं च धर्मराजं च पाण्डवम् ।
न्यवारयन्नरश्रेष्ठान्परिवार्य समन्ततः ॥ ६.१०५.१० ॥
नकुल, सहदेव आणि पांडव धर्मराज यांना श्रेष्ठ वीरांनी सर्व बाजूंनी वेढून रोखले.
6.105.11
ततो दुर्योधनो राजा शूराणां हयसादिनाम् ।
अयुतं प्रेषयामास पाण्डवानां निवारणे ॥ ६.१०५.११ ॥
नंतर राजा दुर्योधनाने पांडवांना अडवण्यासाठी शूर घोडेस्वारांपैकी दहा हजार पाठवले.
6.105.12
तैः प्रविष्टैर्महावेगैर्गरुत्मद्भिरिवाहवे ।
खुराहता धरा राजंश्चकम्पे च ननाद च ॥ ६.१०५.१२ ॥
हे राजा! गरुडाप्रमाणे वेगाने युद्धात शिरलेल्या त्यांच्या खुरांच्या आघाताने पृथ्वी कंपित होऊन गर्जली.
6.105.13
खुरशब्दश्च सुमहान्वाजिनां शुश्रुवे तदा ।
महावंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ॥ ६.१०५.१३ ॥
तेव्हा घोड्यांच्या खुरांचा अत्यंत मोठा आवाज ऐकू आला, जणू पर्वतावर जळणाऱ्या मोठ्या बांबूच्या वनाचा ध्वनी.
6.105.14
उत्पतद्भिश्च तैस्तत्र समुद्धूतं महद्रजः ।
दिवाकररथं प्राप्य च्छादयामास भास्करम् ॥ ६.१०५.१४ ॥
तेथे उड्या मारणाऱ्या त्यांनी उडवलेली मोठी धूळ सूर्याच्या रथापर्यंत पोहोचून भास्कराला झाकून टाकली.
6.105.15
वेगवद्भिर्हयैस्तैस्तु क्षोभिता पाण्डवीक चमूः ।
निपतद्भिर्महावेगैर्हंसैरिव महत्सरः ॥ ६.१०५.१५ ॥
त्या वेगवान घोड्यांनी पांडवांचे सैन्य क्षुब्ध झाले; मोठ्या सरोवरात वेगाने उतरणाऱ्या हंसांनी ते हलते तसे.
6.105.16
हेषतां चैव शब्देन न प्राज्ञायत किंचन ।
अन्तर्दधे महाञ्शब्दस्तेन शब्देन मोहितः ॥ ६.१०५.१६ ॥
घोड्यांच्या हेषारवात काहीच ओळखता येईना; ते मोठे आवाज लुप्त झाले, आणि त्या आवाजाने सर्व जण मोहित झाले.
6.105.17
ततो युधिष्ठिरो राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
प्रत्यघ्नंस्तरसा वेगं समरे हयसादिनाम् ॥ ६.१०५.१७ ॥
तेव्हा राजा युधिष्ठिर आणि माद्रीचे दोन पांडवपुत्र युद्धात घोडेस्वारांच्या वेगाला जोरदार प्रतिकार करू लागले.
6.105.18
उद्वृत्तस्य महाराज प्रावृट्कालेऽतिपूर्यतः ।
पौर्णमास्यामम्बुवेगं यथा वेला महोदधेः ॥ ६.१०५.१८ ॥
हे महाराजा, पावसाळ्यात अतिशय भरून उफाळणाऱ्या पाण्याचा वेग, पौर्णिमेला महासागराच्या किनाऱ्यासारखा (रोखला गेला).
6.105.19
ततस्ते रथिनो राजञ्शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न्यकृन्तन्नुत्तमाङ्गानि शरेण हयसादिनाम् ॥ ६.१०५.१९ ॥
तेव्हा ते रथी, हे राजा, वाकलेल्या पर्वांच्या बाणांनी घोडेस्वारांची मस्तके छाटू लागले; प्रत्येक बाणाने एक मस्तक.
6.105.20
ते निपेतुर्महाराज निहता दृढधन्विभिः ।
नागैरिव महानागा यथावद्गिरिगह्वरे ॥ ६.१०५.२० ॥
हे महाराज, दृढ धनुर्धरांनी मारलेले ते पडले; पर्वतगुहेत मोठे हत्ती इतर हत्तींनी मारले जाऊन पडावेत तसे.
6.105.21
तेऽपि प्रासैः सुनिशितैः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
न्यकृन्तन्नुत्तमाङ्गानि विचरन्तो दिशो दश ॥ ६.१०५.२१ ॥
तेही तीक्ष्ण भाले आणि वाकलेल्या पर्वांच्या बाणांनी मस्तके छाटत दहा दिशांत फिरले.
6.105.22
अभ्याहता हयारोहा ऋष्टिभिर्भरतर्षभ ।
अत्यजन्नुत्तमाङ्गानि फलानीव महाद्रुमाः ॥ ६.१०५.२२ ॥
हे भरतर्षभा, ऋष्टींनी प्रहार झालेल्या घोडेस्वारांनी मस्तके सोडली; मोठे वृक्ष फळे टाकतात तसे.
6.105.23
समादिनो हया राजंस्तत्रतत्र निषूदिताः ।
पतिताः पात्यमानाश्च प्रत्यदृश्यन्त सर्वशः ॥ ६.१०५.२३ ॥
हे राजा, स्वारांसह घोडे इकडेतिकडे मारले गेले; पडलेले आणि पाडले जाणारे घोडे सर्वत्र दिसले.
6.105.24
वध्यमाना हयाश्चैव प्राद्रवन्त भयार्दिताः ।
यथा सिंहं समासाद्य मृगाः प्राणपरायणाः ॥ ६.१०५.२४ ॥
मारले जाणारे घोडे भयाने पीडित होऊन पळाले; सिंहाजवळ येताच प्राण वाचवण्यासाठी हरणे पळतात तसे.
6.105.25
पाण्डवाश्च महाराज जित्वा शत्रून्महामृधे ।
दध्मुः शङ्खांश्च भेरीश्च ताडयामासुराहवे ॥ ६.१०५.२५ ॥
हे महाराज, महायुद्धात शत्रूंना जिंकून पाण्डवांनी शंख फुंकले आणि रणांगणात भेरी वाजवल्या.
6.105.26
ततो दुर्योधनो दीनो दृष्ट्वा सैन्यं पराजितम् ।
अब्रवीद्रतश्रेष्ठ मद्रराजमिदं वचः ॥ ६.१०५.२६ ॥
तेव्हा सैन्य पराजित झाल्याचे पाहून दीन झालेला दुर्योधन श्रेष्ठ रथी मद्रराजाला म्हणाला.
6.105.27
एष पाण्डुसुतो ज्येष्ठो यमाभ्यां सहितो रणे ।
पश्यतां वो महाबाहो सेनां द्रावयति प्रभो ॥ ६.१०५.२७ ॥
हे प्रभो, पाहा! पाण्डूचा हा ज्येष्ठ पुत्र दोन यमांसह रणात तुमच्या सैन्याला पळवून लावत आहे.
6.105.28
तं वारय महाबाहो वेलेव मकरालयम् ।
त्वं हि संश्रूयसेऽत्यर्थमसह्यबलविक्रमः ॥ ६.१०५.२८ ॥
हे महाबाहो, समुद्राला किनारा जसा अडवतो तसे त्याला अडवा; तुम्ही असह्य बल आणि पराक्रमासाठी प्रसिद्ध आहात.
6.105.29
पुत्रस्य तव तद्वाक्यं श्रुत्वा शल्यः प्रतापवान् ।
स ययौ रथवंशेन यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ६.१०५.२९ ॥
तुमच्या पुत्राचे ते बोल ऐकून पराक्रमी शल्य रथांच्या रांगेसह जिथे राजा युधिष्ठिर होता तिकडे गेला.
6.105.30
तदापतद्वै सहसा शल्यस्य सुमहद्बलम् ।
महौघवेगं समरे वारयामास पाण्डवः ॥ ६.१०५.३० ॥
तेव्हा शल्याचे प्रचंड सैन्य महापुराच्या वेगाने अचानक धावून आले; पण पाण्डवाने रणात त्याला अडवले.
6.105.31
मद्रराजं च समरे धर्मराजो महारथः ।
दशभिः सायकैस्तूर्णमाजघान स्तनान्तरे ।
नकुलः सहदेवश्च तं सप्तभिरजिह्नगैः ॥ ६.१०५.३१ ॥
युद्धात महारथी धर्मराजाने मद्रराजाला तत्काळ दहा बाणांनी छातीच्या मध्यभागी मारले. नकुल आणि सहदेव यांनी त्याला सात सरळ बाणांनी मारले.
6.105.32
मद्रराजोऽपि तान्सर्वानाजघान त्रिभिस्त्रिभिः ।
युधिष्ठिरं पुनः षष्ट्या विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.१०५.३२ ॥
मद्रराजानेही त्या सर्वांना प्रत्येकी तीन बाणांनी मारले. नंतर युधिष्ठिराला साठ तीक्ष्ण बाणांनी विंधले.
6.105.33
माद्रीपुत्रौ च संभ्रान्तौ द्वाभ्यां द्वाभ्यामताडयत् ।
ततो भीमो महाबहुर्दृष्ट्वा राजनमाहवे ॥ ६.१०५.३३ ॥
गोंधळलेल्या माद्रीच्या दोन्ही पुत्रांना त्याने प्रत्येकी दोन बाणांनी मारले. तेव्हा महाबाहू भीमाने युद्धात राजाला पाहिले.
6.105.34
मद्रराजवशं प्राप्तं मृत्योरास्यगतं यथा ।
अभ्यपद्यत संग्रामे युधिष्ठिरममित्रजित् ॥ ६.१०५.३४ ॥
मद्रराजाच्या तावडीत सापडून मृत्यूच्या तोंडात गेल्यासारख्या युधिष्ठिराजवळ शत्रुजित् (भीम) युद्धात पोहोचला.
6.105.35
आपतन्नेव भीमस्तु मद्रराजमताडयत् ।
सर्वपारशवैस्तीक्ष्णैर्नाराचैर्मर्मभेदिभिः ॥ ६.१०५.३५ ॥
धावून आलेल्या भीमाने मद्रराजाला मर्मभेदी तीक्ष्ण नाराच व सर्वपारशव बाणांनी मारले.
6.105.36
ततो भीष्मश्च द्रोणश्च सैन्येन महता वृतौ ।
राजानमभ्यपद्येतामञ्जसा शरवर्षिणौ ॥ ६.१०५.३६ ॥
तेव्हा भीष्म व द्रोण मोठ्या सैन्याने वेढलेले, बाणांचा वर्षाव करीत, थेट राजाजवळ आले.
6.105.37
ततो युद्धं महाघोरं प्रावर्तत सुदारुणम् ।
अपरां दिशमास्थाय द्योतमाने दिवाकरे ॥ ६.१०५.३७ ॥
तेव्हा अत्यंत भयंकर आणि दारुण युद्ध सुरू झाले; सूर्य पश्चिम दिशेला तेजाने चमकत होता.