ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.106.1
ततः पिता तव क्रुद्धो निशितैः सायकोत्तमैः ।
आजघान रणे पार्थान्सहसेनान्समन्ततः ॥ ६.१०६.१ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਮਾਰਿਆ।
6.106.2
भीमं द्वादशभिर्विद्ध्वा सात्यकिं नवभिः शरैः ।
नकुलं च त्रिभिर्विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ ६.१०६.२ ॥
ਭੀਮ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ, ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਨੌਂ, ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ।
6.106.3
युधिष्ठिरं द्वादशभिर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ।
धृष्टद्युम्नं ततो विद्ध्वा ननाद सुमहाबलः ॥ ६.१०६.३ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਗਰਜਿਆ।
6.106.4
तं द्वादशाख्यैर्नकुलो माधवश्च त्रिभिः शरैः ।
धृष्टद्युम्नश्च सप्तत्या भीमसेनश्च सप्तभिः ।
युधिष्ठिरो द्वादशभिः प्रत्यविध्यत्पितामहम् ॥ ६.१०६.४ ॥
ਨਕੁਲ ਨੇ ਬਾਰਾਂ, ਮਾਧਵ (ਸਾਤਯਕੀ) ਨੇ ਤਿੰਨ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਸੱਤਰ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਸੱਤ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ (ਭੀਸ਼ਮ) ਉੱਤੇ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
6.106.5
द्रोणस्तु सात्यकिं विद्ध्वा भीमसेनमविध्यत ।
एकैकं पञ्चभिर्बाणैर्यमदण्डोपमैः शितैः ॥ ६.१०६.५ ॥
ਪਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.106.6
तौ च तं प्रत्यविध्येतां त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
तोत्रैरिव महानागं द्रोणं ब्राह्मणपुङ्गवम् ॥ ६.१०६.६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਕਰਕੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਗਜ ਨੂੰ ਚੋਭ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ।
6.106.7
सौवीरा कितवाः प्राच्याः प्रतीच्योदीच्यमालवाः ।
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः।
संग्रमे नाजहुर्भीष्मं वध्यमानाः शितैः शरैः ॥ ६.१०६.७ ॥
ਸੌਵੀਰ, ਕਿਤਵ, ਪੂਰਬੀ, ਪੱਛਮੀ, ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਮਾਲਵ ਲੋਕ, ਅਭੀਸ਼ਾਹ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਸ਼ਿਬੀ ਅਤੇ ਵਸਾਤੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
6.106.8
तथैवान्ये महीपाला नानादेशसमागताः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त विविधायुधपाणयः ।
तथैव पाण्डवा राजन्परिवव्रुः पितामहम् ॥ ६.१०६.८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
6.106.9
स समन्तात्परिवृतो रथौघैरपराजितः ।
गहनेऽग्निरिवोत्सृष्टः प्रजज्वाल दहन्परान् ॥ ६.१०६.९ ॥
ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਅਜਿੱਤ ਰਹੇ; ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਭੜਕ ਉੱਠੇ।
6.106.10
रथाग्न्यगारश्चापार्चिरसिशक्तिगजेन्धनः ।
शरस्फुलिङ्गो भीष्माग्निर्ददाह क्षत्रियर्षभान् ॥ ६.१०६.१० ॥
ਰੱਥ ਜਿਸਦਾ ਅਗਨੀਗ੍ਰਹਿ ਸਨ, ਧਨੁਸ਼ ਜਿਸਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਜਿਸਦਾ ਬਾਲਣ, ਬਾਣ ਜਿਸਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ — ਅਜਿਹੀ ਭੀਸ਼ਮ-ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
6.106.11
यथा हि सुमहानग्निः कक्षे चरसि सानिलः ।
तथा भीष्मो महाराज दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ॥ ६.१०६.११ ॥
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭੀਸ਼ਮ ਦਿੱਬ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.106.12
सुवर्णपुङ्खैरिषुभिर्गार्ध्रपक्षैः सुतेजनैः ।
कर्णिनालीकनाराचैश्छादयामास तद्बलम् ॥ ६.१०६.१२ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਅਤੇ ਗਿੱਧ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ — ਕਰਣੀ, ਨਾਲ, ਈਕ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
6.106.13
अपातयद्ध्वजांश्चैव रथिनश्च शितैः शरैः ।
मुण्डतालवनानीव चकार स रथव्रजान् ॥ ६.१०६.१३ ॥
ਉਸਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਰ ਵੱਢੇ ਹੋਏ ਤਾੜ-ਬਨਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸਨੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
6.106.14
निर्मनुष्यान्रथान्राजन्गजानश्वांश्च संयुगे ।
अकरोत्स महाबाहुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ६.१०६.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ।
6.106.15
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
निशम्य सर्वभूतानि समकम्पन्त भारत ॥ ६.१०६.१५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣੀ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
6.106.16
अमोघा ह्यपत्नबाणाः पितुस्ते भरतर्षभ ।
नासज्जन्त तनुत्रेषु भीष्मचापच्युताः शराः ॥ ६.१०६.१६ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ (ਦੇ ਪੱਖ) ਦੇ ਉਹ ਅਮੋਘ ਬਾਣ ਕਵਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਅਟਕੇ।
6.106.17
हतवीरान्रथान्राजन्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
अपश्याम महाराज ह्रियमाणान्रणाजिरे ॥ ६.१०६.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਰਥ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਅਸੀਂ ਵੇਖੇ।
6.106.18
चेदिकाशिकरूषाणां सहस्राणि चतुर्दश ।
महारथाः समाख्याताः कलपुत्रास्तनुत्यजः ।
अपरावर्तिनः सर्वे सुवर्णविकृतध्वजाः ॥ ६.१०६.१८ ॥
ਚੇਦੀ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰੂਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਰਥੀ। ਕਾਲਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਤਿਆਰ। ਸਾਰੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ।
6.106.19
संग्रामे भीष्ममासाद्य व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
निमग्नाः परलोकाय सवाजिरथकुञ्जराः ॥ ६.१०६.१९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਅੰਤਕ ਵਾਂਗ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
6.106.20
भग्नाक्षोपस्करान्कांश्चिद्भग्नचक्रांश्च भारत ।
अपश्याम महाराज शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.२० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਧੁਰੇ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਟੁੱਟੇ ਕੁਝ ਰਥ, ਪਹੀਏ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖੇ।
6.106.21
सवरूथै रथैर्भग्नै रथिभिश्च निपातितैः ।
शरैः सुकवचैश्छिन्नैः पट्टसैश्च विशांपते ॥ ६.१०६.२१ ॥
ਛਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਟੁੱਟੇ ਰਥ, ਡਿੱਗੇ ਰਥੀ, ਚੰਗੇ ਕਵਚਾਂ ਸਮੇਤ ਕੱਟੇ ਤੀਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ!
6.106.22
गदाभिर्भिण्डिपालैश्च निशितैश्च शिलीमुखैः ।
अनुकर्षैरुपासङ्गैश्चक्रैर्भग्नैश्च मारिष ॥ ६.१०६.२२ ॥
ਗਦਾਵਾਂ, ਭਿੰਡੀਪਾਲ, ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖ ਤੀਰ, ਅਨੁਕਰਸ਼, ਉਪਾਸੰਗ, ਟੁੱਟੇ ਚੱਕਰ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼!
6.106.23
बाहुभिः कार्मुकैः खङ्गैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
तलत्रैरङ्गुलित्रैश्च ध्वजैश्च विनिपातितैः।
चापैश्च बहुधा च्छिन्नैः समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.१०६.२३ ॥
ਬਾਹਾਂ, ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਿਰ, ਤਲਤ੍ਰ, ਅੰਗੁਲਿਤ੍ਰ, ਝੰਡੇ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ; ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਢਕ ਗਈ।
6.106.24
गजारोहा गजान्राजन्हयांश्च हयसादिनः ।
अभिपेतुर्द्रुतं तत्र शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਹਾਥੀ ਸਵਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉੱਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਝਪਟੇ।
6.106.25
यतमानाश्च ते वीरा द्रवमाणान्महारथान् ।
नाशक्नुवन्वारयितुं भीष्मबाणप्रपीडितान् ॥ ६.१०६.२५ ॥
ਲੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਵੀਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
6.106.26
महेन्द्रसमवीर्येण वध्यमाना महाचमूः ।
अभज्यत महाराज न च द्वौ समधावताम् ॥ ६.१०६.२६ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਲਵਾਨ (ਭੀਸ਼ਮ) ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਉਹ ਮਹਾਸੈਨਾ ਟੁੱਟ ਗਈ; ਦੋ ਯੋਧੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਭੱਜੇ।
6.106.27
आविद्धरथनागाश्वं पतितध्वजसंकुलम् ।
अनीकं पाण्डुपुत्राणां हाहाभूतमचेतनम् ॥ ६.१०६.२७ ॥
ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਉਹ ਸੈਨਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਥ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਡਿੱਗੀਆਂ ਧੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਹਾਹਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
6.106.28
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथ ।
प्रियं सखाय चाक्रन्दे सखा दैवबलात्कृतः ॥ ६.१०६.२८ ॥
ਇੱਥੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੈਵੀ ਬਲ ਨਾਲ ਵਸ ਹੋਇਆ।
6.106.29
विमुच्य कवचानन्ये पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्रकीर्य केशान्धावन्तः प्रत्यदृश्यन्त सर्वशः ॥ ६.१०६.२९ ॥
ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਿਪਾਹੀ ਕਵਚ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਵਾਲ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਦੌੜਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਸੇ।
6.106.30
तद्गोकुलमिवोद्भ्रान्तमुद्भान्तरथकूबरम् ।
ददृशे पाण्डुपुत्रस्य सैन्यमार्तस्वरं तदा ॥ ६.१०६.३० ॥
ਤਦ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਹ ਸੈਨਾ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਘਬਰਾਈ ਤੇ ਖਿੰਡੀ ਹੋਈ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਕੂਬਰ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਰਤ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀ ਦਿਸੀ।
6.106.31
प्रभज्यमानं सैन्यं तु दृष्ट्वा यादवनन्दनः ।
उवाच पार्थं बीभत्सुं निगृह्य रथमुत्तमम् ॥ ६.१०६.३१ ॥
ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਟੁੱਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਯਾਦਵਨੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉੱਤਮ ਰਥ ਰੋਕ ਕੇ ਬੀਭਤਸੁ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.106.32
अयं स कालः संप्राप्तः पार्थ यः काङ्क्षितस्तव ।
प्रहरास्मै नरव्याघ्र भीष्मायाहवशोभिने ॥ ६.१०६.३२ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦੇ ਇਸ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ।
6.106.33
यत्पुरा कथितं वीर त्वया राज्ञां समागमे ।
विराटनगरे तात सञ्जयस्य समीपतः ॥ ६.१०६.३३ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਤਾਤ, ਸੰਜਯ ਕੋਲ ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ।
6.106.34
भीष्मद्रोणमुखान्सर्वान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान् ।
सानुबन्धान्हनिष्यामि ये मां योत्स्यन्ति सङ्गरे ॥ ६.१०६.३४ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਹਨ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ, ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
6.106.35
इति तत्कुरु कौन्तेय सत्यं वाक्यमरिन्दम ।
क्षत्रधर्ममनुस्मृत्य युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ६.१०६.३५ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਹੀ ਕਰ। ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਇਹ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰ।
6.106.36
इत्युक्तो वासुदेवेन तिर्यग्दृष्टिरधोमुखः ।
अकाम इव बीभत्सुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०६.३६ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਬੇਮਨ ਵਰਗਾ ਬੀਭਤਸੁ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
6.106.37
अवध्यानां वधं कृत्वा राज्यं वा नरकोत्तरम् ।
दुःखानि वनवासे वा किं नु मे सुकृतं भवेत् ॥ ६.१०६.३७ ॥
ਅਵਧਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜ ਪਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਨਰਕ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ, ਜਾਂ ਬਨਵਾਸ ਦੇ ਕਸ਼ਟ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ?
6.106.38
चोदयाश्वान्यतो भीष्मः करिष्ये वचनं तव ।
पातयिष्यामि दुर्धर्षं भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०६.३८ ॥
"ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਹਾਕੋ; ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਾਂਗਾ। ਦੁਰਧਰਸ਼ ਭੀਸ਼ਮ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਨੂੰ ਮੈਂ ਡੇਗ ਦਿਆਂਗਾ।"
6.106.39
स चाश्वान्रजतप्रख्यांश्चोदयामास माधवः ।
यतो भीष्मस्ततो राजन्दुष्प्रेक्ष्यो रश्मिवानिव । ॥ ६.१०६.३९ ॥
ਮਾਧਵ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਹਾਕੇ; ਜਿੱਥੇ ਭੀਸ਼ਮ ਸਨ ਉੱਧਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ — ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਵੱਲ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੌੜੇ।
6.106.40
ततस्तत्पुनरावृत्तं युधिष्ठिरबलं महत् ।
दृष्ट्वा पार्थं महाबाहुं भीष्मायोद्यतमाहवे ॥ ६.१०६.४० ॥
ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਮੁੜ ਪਈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
6.106.41
ततो भीष्मः कुरुश्रेष्ठः सिंहवद्विनदन्मुहुः ।
धनंजयरथं शीघ्रं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ६.१०६.४१ ॥
ਫਿਰ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜਦਿਆਂ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਝੱਟ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
6.106.42
क्षणेन स रथस्तस्य सहयः सहसारथिः ।
शरवर्षेण महता न प्राज्ञायत भारत ॥ ६.१०६.४२ ॥
ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਉਹ ਰੱਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਭਾਰੀ ਤੀਰ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਗਿਆ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਦਿਸਣੋਂ ਹਟ ਗਿਆ।
6.106.43
वासुदेवस्त्वसंभ्रान्तो धैर्यमास्थाय सत्वरः ।
चोदयामास तानश्वान्विनुन्नान्भीष्मसायकैः ॥ ६.१०६.४३ ॥
ਪਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਕਣ ਲੱਗਾ।
6.106.44
ततः पार्थो धनुर्गृह्य दिव्यं जलदनिःस्वनम् ।
पातयामास भीष्मस्य धनुश्छित्त्वा शितैः शरैः ॥ ६.१०६.४४ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਬੱਦਲ ਗਰਜਣ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਦਿਵ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
6.106.45
स च्छिन्नधन्वा कौरव्यः पुनरन्यन्महद्धनुः ।
निमेषान्तरमात्रेण सज्यं चक्रे पिता तव ॥ ६.१०६.४५ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਕੌਰਵ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ।
6.106.46
चकर्ष च ततो दोर्भ्यां धनुर्जलदनिःस्वनम् ।
अथास्य तदपि क्रुद्धश्चिच्छेद धनुरर्जुनः ।
तस्य तत्पूजयामास लाघवं शन्तनोः सुतः ॥ ६.१०६.४६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਗਰਜਣ ਵਰਗਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੰਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ।
6.106.47
गाङ्गेयस्त्वब्रवीत्पार्थं धन्विश्रेष्ठमरिंदम ।
साधुसाधु महाबाहो साधु कुन्तीसुतेति च ॥ ६.१०६.४७ ॥
ਪਰ ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ! ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਧੂ!"
6.106.48
समाभाष्यैवमपरं प्रगृह्य रुचिरं धनुः ।
मुमोच समरे भीष्मः शरान्पार्थरथं प्रति ॥ ६.१०६.४८ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
6.106.49
अदर्शयद्वसुदेवो हययाने परं बलम् ।
मोघान्कुर्वञ्शरांस्तस्य मण्डलानि निदर्शयन् ॥ ६.१०६.४९ ॥
ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਬਲ ਦਿਖਾਇਆ; ਉਸਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੋਲ ਚਾਲਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ।
6.106.50
शुशुभाते नरव्याघ्रौ तौ भीष्मशरविक्षतौ ।
गोवृषाविव संरब्धौ विषाणोल्लिखिताङ्कितौ ॥ ६.१०६.५० ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਸਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਖਰੋਚਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ।
6.106.51
वासुदेवस्तु संप्रेक्ष्य पार्थस्य मृदुयुद्धताम् ।
भीष्मं च शरवर्षाणि सृजन्तमनिशं युधि ॥ ६.१०६.५१ ॥
ਪਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਾਰਥ ਦੀ ਨਰਮ ਯੁੱਧ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
6.106.52
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्यमासाद्य सेनयोः ।
वरान्वरान्विनिघ्नन्तं पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान् ॥ ६.१०६.५२ ॥
ਦੋਹਾਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ।
6.106.53
युगान्तमिव कुर्वाणं भीष्मं यौधिष्ठिरे बले ।
नामृष्यत महाबाहुर्माधवः परवीरहा ॥ ६.१०६.५३ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂਤ ਵਾਂਗ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਉਂਦੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਮਾਧਵ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ; ਉਹ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ।
6.106.54
उत्सृज्य रजतप्रख्यान्हयान्पार्थस्य मारिष ।
वासुदेवस्ततो योगी प्रचस्कन्द महारथात् ॥ ६.१०६.५४ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਤਦ ਯੋਗੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਘੋੜੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
6.106.55
अभिदुद्राव भीष्मं स भुजप्रहरणो बली ।
प्रतोदपाणिस्तेजस्वी सिंहवद्विनदन्मुहुः ॥ ६.१०६.५५ ॥
ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.106.56
दारयन्निव पद्भ्यां स जगतीं जगदीश्वरः ।
क्रोधताम्रेक्षणः कृष्णो जिघांसुरमितद्युतिः ॥ ६.१०६.५६ ॥
ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.106.57
ग्रसन्निव च तेजांसि तावकानां महाहवे ।
दृष्ट्वा माधवमाक्रन्दे भीष्मायोद्यतमन्तिके ॥ ६.१०६.५७ ॥
ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਜਿਵੇਂ ਨਿਗਲਦੇ ਹੋਏ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਠਾਏ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ,
6.106.58
हतो भीष्मो हतो भीष्म इति तत्रस्म सैनिकाः ।
क्रोशन्तः प्राद्रवन्सर्वे वासुदेवभयातुराः ॥ ६.१०६.५८ ॥
"ਭੀਸ਼ਮ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ! ਭੀਸ਼ਮ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ!" ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਭੱਜ ਗਏ।
6.106.59
पीतकौशेयसंवीतो मणिश्यामो जनार्दनः ।
शुशुभे विद्रवन्भीष्मं विद्युन्माली यथाम्बुदः ॥ ६.१०६.५९ ॥
ਪੀਲਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨੇ, ਮਣੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਆਮਲ ਜਨਾਰਦਨ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਮੇਘ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭੇ।
6.106.60
स सिंह इव मातङ्गं यथर्षभ इवर्षभम् ।
अभिदुद्राव वेगेन विनदन्यादवर्षभः ॥ ६.१०६.६० ॥
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ, ਬਲਦ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਵੇਗ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.106.61
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पुण्डरीकाक्षमाहवे ।
असंभ्रमं रणे भीष्मो विचकर्ष महद्धनुः ।
उवाच चैव गोविन्दमसंभ्रान्तेन चेतसा ॥ ६.१०६.६१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਝਪਟਦੇ ਹੋਏ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਘਬਰਾਏ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.106.62
एह्येहि पुण्डरीकाक्ष देवदेव नमोस्तु ते ।
मामद्य सात्वतश्रेष्ठ तापयस्त महाहवे ॥ ६.१०६.६२ ॥
ਆ, ਆ, ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼, ਦੇਵਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਜ ਇਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰ।
6.106.63
त्वया हि देव संग्रामे हतस्यापि ममानघ ।
श्रेय एव परं कृष्ण लोके भवति सर्वतः ॥ ६.१०६.६३ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
6.106.64
संभावितोऽस्मि गोविन्द त्रैलोक्येनाद्य संयुगे ।
प्रहरस्व यथेष्टं वै दासोऽस्मि तव चानघ ॥ ६.१०६.६४ ॥
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਅੱਜ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ।
6.106.65
अन्वगेव ततः पार्थः समभिद्रुत्य केशवम् ।
निजग्राह महाबाहुर्बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ ६.१०६.६५ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਸ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ।
6.106.66
निगृह्यमाणः पार्थेन कृष्णो राजीवलोचनः ।
जगामैवैनमादाय वेगेन पुरुषोत्तमः ॥ ६.१०६.६६ ॥
ਪਾਰਥ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.106.67
पार्थस्तु विष्टभ्य बलाच्चरणौ परवीरहा ।
निजग्राह हृषीकेशं कथंचिद्दशमे पदे ॥ ६.१०६.६७ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਚਰਨ ਫੜ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਕਦਮ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਲਿਆ।
6.106.68
तत एवमुवाचार्तः क्रोधपर्याकुलेक्षणम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागमर्जुनः प्रणयात्सखा ॥ ६.१०६.६८ ॥
ਤਦ ਦੁਖੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
6.106.69
निवर्तस्व महाबाहो नानृतं कर्तुमर्हसि ।
यत्त्वया कथितं पूर्वं न योत्स्यामीति केशव ॥ ६.१०६.६९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਓ; ਝੂਠ ਕਰਨਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
6.106.70
मिथ्यावादीति लोकास्त्वां कथयिष्यन्ति माधव ।
ममैष भारः सर्वो हि हनिष्यामि पितामहम् ॥ ६.१०६.७० ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਝੂਠਾ ਆਖਣਗੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
6.106.71
शपे केशव शस्त्रेण सत्येन सुकृतेन च ।
अन्तं यथा गमिष्यामि शत्रूणां शत्रुसूदन ॥ ६.१०६.७१ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਸ਼ਸਤਰ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਸੁਕਰਮ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ।
6.106.72
अद्यैव पश्य दुर्धर्षं पात्यमानं महारथम् ।
तारापतिमिवापूर्णमन्तकाले यदृच्छया ॥ ६.१०६.७२ ॥
ਅੱਜ ਹੀ ਵੇਖ, ਉਹ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਮਹਾਰਥੀ ਡੇਗਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਯਦ੍ਰਿੱਛਾ ਨਾਲ ਘਟੇ ਹੋਏ ਤਾਰਾਪਤੀ ਚੰਦ ਵਾਂਗ।
6.106.73
माधवस्तु वचः श्रुत्वा फल्गुनस्य महात्मनः ।
अभवत्परमप्रीतो दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम्।
न किंचिदुक्त्वा सक्रोध आरुरोह रथं पुनः ॥ ६.१०६.७३ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਫਲਗੁਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦਾ ਪਰਾਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਧਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਰ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
6.106.74
तौ रथस्थौ नरव्याघ्रौ भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
ववर्ष शरवर्षेण मेघो वृष्ट्या यथाऽचलौ ॥ ६.१०६.७४ ॥
ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਰਵਿਆਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਫਿਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਘ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ।
6.106.75
प्राणानादत्त योधानां पिता देवव्रतस्तव ।
गभस्तिभिरिवादित्यस्तेजांसि शिशिरात्यये ॥ ६.१०६.७५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਲਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਸ਼ਿਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
6.106.76
यथा कुरूणां सैन्यानि बभञ्जुर्युधि पाण्डवाः ।
तथा पाण्डवसैन्यानि बभञ्ज युधि ते पिता ॥ ६.१०६.७६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਤੋੜੀਆਂ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ।
6.106.77
हतविद्रुतसैन्यास्तु निरुत्साहा विचेतसः ।
निरीक्षितुं न शेकुस्ते भीष्ममप्रतिमं रणे ॥ ६.१०६.७७ ॥
ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਭੱਜੇ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕ, ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਣ ਅਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਭੀਸ਼ਮ ਵੱਲ ਵੇਖ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ।
6.106.78
मध्यं गतमिवादित्यं प्रतपन्तं स्वतेजसा ।
ते वध्यमाना भीष्मेण शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.७८ ॥
ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
6.106.79
कुर्वाणं समरे कर्माण्यतिमानुषविक्रमम् ।
वीक्षांचक्रुर्महाराज पाण्डवा भयपीडिताः ॥ ६.१०६.७९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
6.106.80
तथा पाण्डवसैन्यानि द्राव्यमाणानि भारत ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त गावः पङ्कगता इव।
पिपीलिका इव क्षुण्णा दुर्बला बलिना रणे ॥ ६.१०६.८० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾਵਾਂ ਭਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਰੱਖਿਅਕ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੀਆਂ; ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੀਆਂ।
6.106.81
तथैव योधा राजेन्द्र भीष्मेणामित्रघातिना ।
समरे मृदिताः सर्वे पाण्डवाः सह सृञ्जयैः ॥ ६.१०६.८१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯ ਸਭ ਕੁਚਲੇ ਗਏ।
6.106.82
महारथं भारत दुष्प्रकम्पं ।
शरौघिणं प्रतपन्तं नरेन्द्रान्।
भीष्मं न शेकुः प्रतिवीक्षितुं ते ।
शरार्चिषं सूर्यमिवातपन्तम् ॥ ६.१०६.८२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ, ਹਿਲਾਇਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਾ ਭੀਸ਼ਮ, ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਲਾਟ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ।
6.106.83
विमृद्गतस्तस्य तु पाण्डुसेना-
मस्तं जगामाथ सहस्ररश्मिः।
ततो हि भीष्मः सबलान्ससैन्या-
न्न्यवारयत्पाण्डुसुताञ्शरौघैः ॥ ६.१०६.८३ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਕੁਚਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਤਦ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸੈਨਾ ਤੇ ਬਲ ਸਹਿਤ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
6.106.84
मनोऽवहारं प्रति संबभूव ॥ ६.१०६.८४ ॥
ਮਨ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਣ ਗਈ।