മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.106.1
ततः पिता तव क्रुद्धो निशितैः सायकोत्तमैः ।
आजघान रणे पार्थान्सहसेनान्समन्ततः ॥ ६.१०६.१ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച നിന്റെ പിതാവ് യുദ്ധത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള ഉത്തമ ശരങ്ങളാൽ പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരെ അവരുടെ സേനകളോടൊപ്പം എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും പ്രഹരിച്ചു.
6.106.2
भीमं द्वादशभिर्विद्ध्वा सात्यकिं नवभिः शरैः ।
नकुलं च त्रिभिर्विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ ६.१०६.२ ॥
ഭീമനെ പന്ത്രണ്ട് ശരങ്ങളാലും സാത്യകിയെ ഒമ്പത് ശരങ്ങളാലും നകുലനെ മൂന്ന് ശരങ്ങളാലും സഹദേവനെ ഏഴ് ശരങ്ങളാലും തുളച്ച്.
6.106.3
युधिष्ठिरं द्वादशभिर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ।
धृष्टद्युम्नं ततो विद्ध्वा ननाद सुमहाबलः ॥ ६.१०६.३ ॥
യുധിഷ്ഠിരനെ പന്ത്രണ്ട് ശരങ്ങളാൽ കൈകളിലും മാറിലും തറച്ച്, പിന്നീട് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ തുളച്ച്, മഹാബലൻ ഗർജിച്ചു.
6.106.4
तं द्वादशाख्यैर्नकुलो माधवश्च त्रिभिः शरैः ।
धृष्टद्युम्नश्च सप्तत्या भीमसेनश्च सप्तभिः ।
युधिष्ठिरो द्वादशभिः प्रत्यविध्यत्पितामहम् ॥ ६.१०६.४ ॥
നകുലൻ പന്ത്രണ്ട് ശരങ്ങളാലും മാധവൻ (സാത്യകി) മൂന്ന് ശരങ്ങളാലും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ എഴുപത് ശരങ്ങളാലും ഭീമസേനൻ ഏഴ് ശരങ്ങളാലും യുധിഷ്ഠിരൻ പന്ത്രണ്ട് ശരങ്ങളാലും പിതാമഹനെ (ഭീഷ്മരെ) പ്രതിപ്രഹരിച്ചു.
6.106.5
द्रोणस्तु सात्यकिं विद्ध्वा भीमसेनमविध्यत ।
एकैकं पञ्चभिर्बाणैर्यमदण्डोपमैः शितैः ॥ ६.१०६.५ ॥
എന്നാൽ ദ്രോണൻ സാത്യകിയെ തുളച്ച്, ഭീമസേനനെയും യമദണ്ഡത്തിനു തുല്യമായ മൂർച്ചയുള്ള അഞ്ച് ശരങ്ങളാൽ ഓരോരുത്തരെയും തുളച്ചു.
6.106.6
तौ च तं प्रत्यविध्येतां त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
तोत्रैरिव महानागं द्रोणं ब्राह्मणपुङ्गवम् ॥ ६.१०६.६ ॥
ആ ഇരുവരും അവനെ നേരെ പായുന്ന ശരങ്ങളാൽ മൂന്നുവീതം പ്രതിപ്രഹരിച്ചു, തോട്ടികളാൽ മഹാഗജത്തെയെന്നപോലെ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണനെ.
6.106.7
सौवीरा कितवाः प्राच्याः प्रतीच्योदीच्यमालवाः ।
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः।
संग्रमे नाजहुर्भीष्मं वध्यमानाः शितैः शरैः ॥ ६.१०६.७ ॥
സൗവീരർ, കിതവർ, കിഴക്കൻ ജനങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, മാളവർ, അഭീഷാഹർ, ശൂരസേനർ, ശിബികൾ, വസാതികൾ എന്നിവർ യുദ്ധത്തിൽ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ അടിക്കപ്പെട്ടിട്ടും ഭീഷ്മനെ കൈവിട്ടില്ല.
6.106.8
तथैवान्ये महीपाला नानादेशसमागताः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त विविधायुधपाणयः ।
तथैव पाण्डवा राजन्परिवव्रुः पितामहम् ॥ ६.१०६.८ ॥
അതുപോലെ വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ മറ്റു രാജാക്കന്മാർ പല ആയുധങ്ങളുമേന്തി പാണ്ഡവരെ ആക്രമിച്ചു. രാജാവേ, അതുപോലെ പാണ്ഡവർ പിതാമഹനെ വളഞ്ഞു.
6.106.9
स समन्तात्परिवृतो रथौघैरपराजितः ।
गहनेऽग्निरिवोत्सृष्टः प्रजज्वाल दहन्परान् ॥ ६.१०६.९ ॥
അദ്ദേഹം ചുറ്റുപാടും രഥസംഘങ്ങളാൽ വളയപ്പെട്ടിരുന്നിട്ടും അജയ്യനായി, കാട്ടിൽ തീ പടർന്നതുപോലെ ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ജ്വലിച്ചു.
6.106.10
रथाग्न्यगारश्चापार्चिरसिशक्तिगजेन्धनः ।
शरस्फुलिङ्गो भीष्माग्निर्ददाह क्षत्रियर्षभान् ॥ ६.१०६.१० ॥
രഥങ്ങൾ അതിന്റെ അഗ്നിഗൃഹം, വില്ലുകൾ അതിന്റെ ജ്വാലകൾ, വാൾ, ശക്തി, ആനകൾ അതിന്റെ ഇന്ധനം, ശരങ്ങൾ അതിന്റെ തീപ്പൊരികൾ — ഇങ്ങനെയുള്ള ഭീഷ്മാഗ്നി ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠരെ ദഹിപ്പിച്ചു.
6.106.11
यथा हि सुमहानग्निः कक्षे चरसि सानिलः ।
तथा भीष्मो महाराज दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ॥ ६.१०६.११ ॥
കാട്ടിൽ കാറ്റോടുകൂടി വലിയ തീ പടരുന്നതുപോലെ, മഹാരാജാവേ, ഭീഷ്മൻ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നേറി.
6.106.12
सुवर्णपुङ्खैरिषुभिर्गार्ध्रपक्षैः सुतेजनैः ।
कर्णिनालीकनाराचैश्छादयामास तद्बलम् ॥ ६.१०६.१२ ॥
സ്വർണ്ണച്ചിറകുകളും കഴുകിന്റെ ചിറകുകളുമുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ — കർണി, നാല, ഈക, നാരാച അമ്പുകളാൽ — അദ്ദേഹം ആ സേനയെ മൂടി.
6.106.13
अपातयद्ध्वजांश्चैव रथिनश्च शितैः शरैः ।
मुण्डतालवनानीव चकार स रथव्रजान् ॥ ६.१०६.१३ ॥
അവൻ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ കൊടികളെയും രഥികളെയും വീഴ്ത്തി. തലവെട്ടിയ താലവനങ്ങൾ പോലെ രഥസംഘങ്ങളെ അവൻ ആക്കിത്തീർത്തു.
6.106.14
निर्मनुष्यान्रथान्राजन्गजानश्वांश्च संयुगे ।
अकरोत्स महाबाहुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ६.१०६.१४ ॥
രാജാവേ, ആ മഹാബാഹു യുദ്ധത്തിൽ രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും ആളില്ലാത്തവയാക്കി. അവൻ സർവ്വ ശസ്ത്രധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
6.106.15
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
निशम्य सर्वभूतानि समकम्पन्त भारत ॥ ६.१०६.१५ ॥
ഭാരതാ, അവന്റെ വില്ലിന്റെ ഞാണൊലി ഇടിമുഴക്കം പോലെ കേട്ട് എല്ലാ ജീവികളും ഒന്നിച്ചു വിറച്ചു.
6.106.16
अमोघा ह्यपत्नबाणाः पितुस्ते भरतर्षभ ।
नासज्जन्त तनुत्रेषु भीष्मचापच्युताः शराः ॥ ६.१०६.१६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഭീഷ്മന്റെ വില്ലിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ട നിന്റെ പിതാവിന്റെ (പക്ഷത്തെ) ആ അമോഘ ശരങ്ങൾ കവചങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയില്ല.
6.106.17
हतवीरान्रथान्राजन्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
अपश्याम महाराज ह्रियमाणान्रणाजिरे ॥ ६.१०६.१७ ॥
രാജാവേ, മഹാരാജാവേ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരന്മാർ മരിച്ച്, വേഗമേറിയ കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥങ്ങൾ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നത് ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
6.106.18
चेदिकाशिकरूषाणां सहस्राणि चतुर्दश ।
महारथाः समाख्याताः कलपुत्रास्तनुत्यजः ।
अपरावर्तिनः सर्वे सुवर्णविकृतध्वजाः ॥ ६.१०६.१८ ॥
ചേദി, കാശി, രൂഷന്മാരുടെ പതിനാലായിരം മഹാരഥന്മാർ. കാലപുത്രന്മാരെന്ന് പ്രസിദ്ധർ, ശരീരത്യാഗത്തിന് സന്നദ്ധർ. എല്ലാവരും പിന്തിരിയാത്തവർ, സ്വർണ്ണക്കൊടികളുള്ളവർ.
6.106.19
संग्रामे भीष्ममासाद्य व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
निमग्नाः परलोकाय सवाजिरथकुञ्जराः ॥ ६.१०६.१९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ സമീപിച്ച്, വായ് തുറന്ന അന്തകനെപ്പോലെ, കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും സഹിതം അവർ പരലോകത്തേക്ക് മുങ്ങി.
6.106.20
भग्नाक्षोपस्करान्कांश्चिद्भग्नचक्रांश्च भारत ।
अपश्याम महाराज शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.२० ॥
ഹേ ഭാരതാ! അച്ചുതണ്ടും ഉപകരണങ്ങളും ഒടിഞ്ഞ ചില രഥങ്ങളും ചക്രങ്ങൾ ഒടിഞ്ഞവയും, ഹേ മഹാരാജാവേ, നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
6.106.21
सवरूथै रथैर्भग्नै रथिभिश्च निपातितैः ।
शरैः सुकवचैश्छिन्नैः पट्टसैश्च विशांपते ॥ ६.१०६.२१ ॥
മേൽക്കൂരയോടെ ഒടിഞ്ഞ രഥങ്ങളും വീണ രഥികരും നല്ല കവചങ്ങളോടെ മുറിഞ്ഞ അമ്പുകളും വാളുകളും, ഹേ പ്രഭോ!
6.106.22
गदाभिर्भिण्डिपालैश्च निशितैश्च शिलीमुखैः ।
अनुकर्षैरुपासङ्गैश्चक्रैर्भग्नैश्च मारिष ॥ ६.१०६.२२ ॥
ഗദകൾ, ഭിണ്ഡിപാലങ്ങൾ, മൂർച്ചയുള്ള ശിലീമുഖങ്ങൾ, അനുകർഷങ്ങൾ, ഉപാസംഗങ്ങൾ, ഒടിഞ്ഞ ചക്രങ്ങൾ, ഹേ മാരിഷാ!
6.106.23
बाहुभिः कार्मुकैः खङ्गैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
तलत्रैरङ्गुलित्रैश्च ध्वजैश्च विनिपातितैः।
चापैश्च बहुधा च्छिन्नैः समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.१०६.२३ ॥
ഭുജങ്ങൾ, വില്ലുകൾ, വാളുകൾ, കുണ്ഡലങ്ങളോടെ തലകൾ, തലത്രങ്ങൾ, അംഗുലിത്രങ്ങൾ, ധ്വജങ്ങൾ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; പല വിധം മുറിഞ്ഞ വില്ലുകളാൽ ഭൂമി മൂടപ്പെട്ടു.
6.106.24
गजारोहा गजान्राजन्हयांश्च हयसादिनः ।
अभिपेतुर्द्रुतं तत्र शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.२४ ॥
ഹേ രാജാവേ! ആനപ്പുറത്തിരിക്കുന്നവരും കുതിരപ്പുറത്തുള്ളവരും അവിടെ വേഗത്തിൽ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും പാഞ്ഞടുത്തു.
6.106.25
यतमानाश्च ते वीरा द्रवमाणान्महारथान् ।
नाशक्नुवन्वारयितुं भीष्मबाणप्रपीडितान् ॥ ६.१०६.२५ ॥
പോരാടാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും ആ വീരന്മാർക്ക് ഭീഷ്മന്റെ ബാണങ്ങളാൽ പീഡിതരായി ഓടുന്ന മഹാരഥന്മാരെ തടയാനായില്ല.
6.106.26
महेन्द्रसमवीर्येण वध्यमाना महाचमूः ।
अभज्यत महाराज न च द्वौ समधावताम् ॥ ६.१०६.२६ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇന്ദ്രസമമായ വീര്യമുള്ളവനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട ആ മഹാസേന ചിതറിപ്പോയി; രണ്ടുപേർ പോലും ഒന്നിച്ച് ഓടിയില്ല.
6.106.27
आविद्धरथनागाश्वं पतितध्वजसंकुलम् ।
अनीकं पाण्डुपुत्राणां हाहाभूतमचेतनम् ॥ ६.१०६.२७ ॥
പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ ആ സേന, രഥങ്ങളും ആനകളും കുതിരകളും ചിതറി, വീണ കൊടികളാൽ നിറഞ്ഞ്, ഹാഹാകാരത്തിൽ മുങ്ങി, ബോധമറ്റതായി.
6.106.28
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथ ।
प्रियं सखाय चाक्रन्दे सखा दैवबलात्कृतः ॥ ६.१०६.२८ ॥
ഇവിടെ പിതാവ് പുത്രനെയും പുത്രൻ പിതാവിനെയും കൊന്നു; പ്രിയ സുഹൃത്ത് സുഹൃത്തിനെ വിളിച്ചു, സുഹൃത്ത് ദൈവബലത്താൽ നയിക്കപ്പെട്ടു.
6.106.29
विमुच्य कवचानन्ये पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्रकीर्य केशान्धावन्तः प्रत्यदृश्यन्त सर्वशः ॥ ६.१०६.२९ ॥
പാണ്ഡുപുത്രന്റെ മറ്റു സൈനികർ കവചങ്ങൾ ഊരിയെറിഞ്ഞ്, മുടി അഴിച്ചിട്ട് ഓടുന്നതായി എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെട്ടു.
6.106.30
तद्गोकुलमिवोद्भ्रान्तमुद्भान्तरथकूबरम् ।
ददृशे पाण्डुपुत्रस्य सैन्यमार्तस्वरं तदा ॥ ६.१०६.३० ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡുപുത്രന്റെ ആ സേന, പശുക്കൂട്ടംപോലെ ഭ്രാന്തമായി ചിതറി, രഥങ്ങളുടെ കൂബരങ്ങൾ ആടിയുലയുമ്പോൾ, ആർത്തസ്വരത്തിൽ കരയുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
6.106.31
प्रभज्यमानं सैन्यं तु दृष्ट्वा यादवनन्दनः ।
उवाच पार्थं बीभत्सुं निगृह्य रथमुत्तमम् ॥ ६.१०६.३१ ॥
സൈന്യം ചിതറിയോടുന്നത് കണ്ട യാദവനന്ദനനായ കൃഷ്ണൻ ഉത്തമരഥം നിർത്തി ബീഭത്സുവായ പാർത്ഥനോട് പറഞ്ഞു.
6.106.32
अयं स कालः संप्राप्तः पार्थ यः काङ्क्षितस्तव ।
प्रहरास्मै नरव्याघ्र भीष्मायाहवशोभिने ॥ ६.१०६.३२ ॥
പാർത്ഥാ, നീ ആഗ്രഹിച്ച ആ സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു. നരവ്യാഘ്രാ, യുദ്ധത്തിൽ ശോഭിക്കുന്ന ഈ ഭീഷ്മനെ പ്രഹരിക്കുക.
6.106.33
यत्पुरा कथितं वीर त्वया राज्ञां समागमे ।
विराटनगरे तात सञ्जयस्य समीपतः ॥ ६.१०६.३३ ॥
വീരാ, മുൻപ് വിരാടനഗരത്തിൽ രാജാക്കന്മാരുടെ സഭയിൽ, സഞ്ജയന്റെ സമീപത്ത് നീ പറഞ്ഞത്.
6.106.34
भीष्मद्रोणमुखान्सर्वान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान् ।
सानुबन्धान्हनिष्यामि ये मां योत्स्यन्ति सङ्गरे ॥ ६.१०६.३४ ॥
ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും മുൻനിരയിൽ നിൽക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ എല്ലാ സൈനികരെയും, അവരുടെ അനുയായികളോടൊപ്പം, യുദ്ധത്തിൽ എന്നോട് പൊരുതുന്നവരെ ഞാൻ വധിക്കും.
6.106.35
इति तत्कुरु कौन्तेय सत्यं वाक्यमरिन्दम ।
क्षत्रधर्ममनुस्मृत्य युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ६.१०६.३५ ॥
കൗന്തേയാ, അതുതന്നെ ചെയ്യുക. അരിന്ദമാ, ഇതാണ് സത്യവചനം. ക്ഷത്രിയധർമ്മം ഓർത്ത്, ദുഃഖമില്ലാതെ യുദ്ധം ചെയ്യുക.
6.106.36
इत्युक्तो वासुदेवेन तिर्यग्दृष्टिरधोमुखः ।
अकाम इव बीभत्सुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०६.३६ ॥
വാസുദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ചരിഞ്ഞ നോട്ടവും താഴ്ന്ന മുഖവുമായി, ഇഷ്ടമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ ബീഭത്സു ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
6.106.37
अवध्यानां वधं कृत्वा राज्यं वा नरकोत्तरम् ।
दुःखानि वनवासे वा किं नु मे सुकृतं भवेत् ॥ ६.१०६.३७ ॥
വധിക്കരുതാത്തവരെ വധിച്ച് രാജ്യം നേടുന്നതോ, നരകത്തേക്കാൾ കഠിനമായ ദുഃഖമോ, അതോ വനവാസത്തിലെ കഷ്ടതകളോ — ഇവയിൽ എനിക്ക് ഏത് പുണ്യമാണ് ഉണ്ടാവുക?
6.106.38
चोदयाश्वान्यतो भीष्मः करिष्ये वचनं तव ।
पातयिष्यामि दुर्धर्षं भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०६.३८ ॥
"കുതിരകളെ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് തെളിക്കൂ; നിന്റെ വാക്കുപോലെ ചെയ്യാം. ദുർധർഷനായ ഭീഷ്മരെ, കുരുവംശ പിതാമഹനെ, ഞാൻ വീഴ്ത്തും."
6.106.39
स चाश्वान्रजतप्रख्यांश्चोदयामास माधवः ।
यतो भीष्मस्ततो राजन्दुष्प्रेक्ष्यो रश्मिवानिव । ॥ ६.१०६.३९ ॥
വെള്ളിപോലെ തിളങ്ങുന്ന ആ കുതിരകളെ മാധവൻ തെളിച്ചു; ഭീഷ്മൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് — രാജാവേ, രശ്മികളുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ, നോക്കാനാവാത്ത ശോഭയോടെ അവ പാഞ്ഞു.
6.106.40
ततस्तत्पुनरावृत्तं युधिष्ठिरबलं महत् ।
दृष्ट्वा पार्थं महाबाहुं भीष्मायोद्यतमाहवे ॥ ६.१०६.४० ॥
അപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരന്റെ ആ മഹാസേന വീണ്ടും തിരിഞ്ഞു; യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനുനേരെ മുന്നേറുന്ന മഹാബാഹുവായ പാർത്ഥനെ (അർജ്ജുനനെ) കണ്ടപ്പോൾ.
6.106.41
ततो भीष्मः कुरुश्रेष्ठः सिंहवद्विनदन्मुहुः ।
धनंजयरथं शीघ्रं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ६.१०६.४१ ॥
അപ്പോൾ കുരുശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ സിംഹംപോലെ വീണ്ടുംവീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് ധനഞ്ജയന്റെ (അർജ്ജുനന്റെ) രഥത്തെ അമ്പുമഴകൊണ്ട് വേഗം മൂടി.
6.106.42
क्षणेन स रथस्तस्य सहयः सहसारथिः ।
शरवर्षेण महता न प्राज्ञायत भारत ॥ ६.१०६.४२ ॥
ഒരു നിമിഷത്തിൽ അവന്റെ ആ രഥം, കുതിരകളോടും സാരഥിയോടും കൂടി, ആ മഹത്തായ അമ്പുമഴയാൽ മറഞ്ഞു; ഭാരതാ, അത് കാണാനാകാതെയായി.
6.106.43
वासुदेवस्त्वसंभ्रान्तो धैर्यमास्थाय सत्वरः ।
चोदयामास तानश्वान्विनुन्नान्भीष्मसायकैः ॥ ६.१०६.४३ ॥
എന്നാൽ വാസുദേവൻ പരിഭ്രമിക്കാതെ ധൈര്യത്തോടെ വേഗത്തിൽ, ഭീഷ്മന്റെ ശരങ്ങളേറ്റ ആ കുതിരകളെ തെളിച്ചു.
6.106.44
ततः पार्थो धनुर्गृह्य दिव्यं जलदनिःस्वनम् ।
पातयामास भीष्मस्य धनुश्छित्त्वा शितैः शरैः ॥ ६.१०६.४४ ॥
അപ്പോൾ പാർത്ഥൻ മേഘഗർജ്ജനം പോലുള്ള ദിവ്യ വില്ലെടുത്ത്, മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ ഭീഷ്മന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു വീഴ്ത്തി.
6.106.45
स च्छिन्नधन्वा कौरव्यः पुनरन्यन्महद्धनुः ।
निमेषान्तरमात्रेण सज्यं चक्रे पिता तव ॥ ६.१०६.४५ ॥
വില്ലൊടിഞ്ഞ ആ കൗരവൻ മറ്റൊരു വലിയ വില്ലെടുത്ത് നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അതിൽ ഞാൺ പൂട്ടി.
6.106.46
चकर्ष च ततो दोर्भ्यां धनुर्जलदनिःस्वनम् ।
अथास्य तदपि क्रुद्धश्चिच्छेद धनुरर्जुनः ।
तस्य तत्पूजयामास लाघवं शन्तनोः सुतः ॥ ६.१०६.४६ ॥
പിന്നെ അവൻ ഇരു കൈകളാലും മേഘഗർജ്ജനം പോലുള്ള വില്ലു വലിച്ചു; കോപിച്ച അർജ്ജുനൻ അതും മുറിച്ചു. ശന്തനുപുത്രൻ അവന്റെ ചടുലതയെ പ്രശംസിച്ചു.
6.106.47
गाङ्गेयस्त्वब्रवीत्पार्थं धन्विश्रेष्ठमरिंदम ।
साधुसाधु महाबाहो साधु कुन्तीसुतेति च ॥ ६.१०६.४७ ॥
എന്നാൽ ഗാംഗേയൻ വില്ലാളികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ശത്രുനിഗ്രഹിയുമായ പാർത്ഥനോട് പറഞ്ഞു — "സാധു, സാധു! മഹാബാഹോ, കുന്തീപുത്രാ, സാധു!"
6.106.48
समाभाष्यैवमपरं प्रगृह्य रुचिरं धनुः ।
मुमोच समरे भीष्मः शरान्पार्थरथं प्रति ॥ ६.१०६.४८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഭീഷ്മർ മറ്റൊരു മനോഹരമായ വില്ലെടുത്ത് യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥന്റെ രഥത്തിനു നേരെ ശരങ്ങൾ വിട്ടു.
6.106.49
अदर्शयद्वसुदेवो हययाने परं बलम् ।
मोघान्कुर्वञ्शरांस्तस्य मण्डलानि निदर्शयन् ॥ ६.१०६.४९ ॥
വസുദേവൻ കുതിരകൾ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ തന്റെ ഉത്കൃഷ്ട ബലം കാണിച്ചു; അവന്റെ അമ്പുകളെ വിഫലമാക്കുകയും വൃത്താകാരമായ ചലനങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
6.106.50
शुशुभाते नरव्याघ्रौ तौ भीष्मशरविक्षतौ ।
गोवृषाविव संरब्धौ विषाणोल्लिखिताङ्कितौ ॥ ६.१०६.५० ॥
ഭീഷ്മന്റെ ശരങ്ങളാൽ മുറിവേറ്റ ആ രണ്ടു നരവ്യാഘ്രന്മാരും, കൊമ്പുകളാൽ പോറിയ അടയാളങ്ങളുള്ള കോപിച്ച കാളകളെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
6.106.51
वासुदेवस्तु संप्रेक्ष्य पार्थस्य मृदुयुद्धताम् ।
भीष्मं च शरवर्षाणि सृजन्तमनिशं युधि ॥ ६.१०६.५१ ॥
എന്നാൽ വാസുദേവൻ പാർത്ഥന്റെ മൃദുവായ യുദ്ധരീതിയും യുദ്ധത്തിൽ ഇടവിടാതെ ശരവർഷം ചൊരിയുന്ന ഭീഷ്മനെയും സൂക്ഷ്മമായി നോക്കി.
6.106.52
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्यमासाद्य सेनयोः ।
वरान्वरान्विनिघ्नन्तं पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान् ॥ ६.१०६.५२ ॥
രണ്ടു സേനകളുടെയും മധ്യത്തിലെത്തി, സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിച്ച്, പാണ്ഡുപുത്രന്റെ ശ്രേഷ്ഠ സൈനികരെ ഓരോരുത്തരായി വധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
6.106.53
युगान्तमिव कुर्वाणं भीष्मं यौधिष्ठिरे बले ।
नामृष्यत महाबाहुर्माधवः परवीरहा ॥ ६.१०६.५३ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ സേനയിൽ യുഗാന്തംപോലെ സംഹാരം നടത്തുന്ന ഭീഷ്മനെ കണ്ട് മഹാബാഹുവായ മാധവന് സഹിക്കാനായില്ല; ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
6.106.54
उत्सृज्य रजतप्रख्यान्हयान्पार्थस्य मारिष ।
वासुदेवस्ततो योगी प्रचस्कन्द महारथात् ॥ ६.१०६.५४ ॥
മാരിഷാ, അപ്പോൾ യോഗിയായ വാസുദേവൻ പാർത്ഥന്റെ വെള്ളിനിറമുള്ള കുതിരകളെ വിട്ട് മഹാരഥത്തിൽനിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി.
6.106.55
अभिदुद्राव भीष्मं स भुजप्रहरणो बली ।
प्रतोदपाणिस्तेजस्वी सिंहवद्विनदन्मुहुः ॥ ६.१०६.५५ ॥
കൈകളെ ആയുധമാക്കിയ ബലവാനും തേജസ്വിയുമായ അദ്ദേഹം, കയ്യിൽ അങ്കുശവുമായി സിംഹത്തെപ്പോലെ പലതവണ ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് ഭീഷ്മരുടെ നേരെ കുതിച്ചു.
6.106.56
दारयन्निव पद्भ्यां स जगतीं जगदीश्वरः ।
क्रोधताम्रेक्षणः कृष्णो जिघांसुरमितद्युतिः ॥ ६.१०६.५६ ॥
കാലുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ പിളർക്കുന്നതുപോലെ, ലോകേശ്വരനും കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ളവനും അമിതതേജസ്സുള്ളവനുമായ കൃഷ്ണൻ കൊല്ലാനാഗ്രഹിച്ച് മുന്നേറി.
6.106.57
ग्रसन्निव च तेजांसि तावकानां महाहवे ।
दृष्ट्वा माधवमाक्रन्दे भीष्मायोद्यतमन्तिके ॥ ६.१०६.५७ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളുടെ സൈനികരുടെ തേജസ്സ് വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ, ഭീഷ്മനു സമീപം ഉയർത്തപ്പെട്ട മാധവനെ കണ്ട്,
6.106.58
हतो भीष्मो हतो भीष्म इति तत्रस्म सैनिकाः ।
क्रोशन्तः प्राद्रवन्सर्वे वासुदेवभयातुराः ॥ ६.१०६.५८ ॥
"ഭീഷ്മർ മരിച്ചു! ഭീഷ്മർ മരിച്ചു!" എന്ന് നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് വാസുദേവന്റെ ഭയത്താൽ വിഷമിച്ച സൈനികരെല്ലാം ഓടി.
6.106.59
पीतकौशेयसंवीतो मणिश्यामो जनार्दनः ।
शुशुभे विद्रवन्भीष्मं विद्युन्माली यथाम्बुदः ॥ ६.१०६.५९ ॥
മഞ്ഞപ്പട്ടു ധരിച്ച, മണിപോലെ കറുത്ത ജനാർദ്ദനൻ ഭീഷ്മരുടെ നേരെ കുതിച്ചപ്പോൾ, മിന്നൽമാല അണിഞ്ഞ മേഘംപോലെ ശോഭിച്ചു.
6.106.60
स सिंह इव मातङ्गं यथर्षभ इवर्षभम् ।
अभिदुद्राव वेगेन विनदन्यादवर्षभः ॥ ६.१०६.६० ॥
സിംഹം ആനയുടെ മേൽ ചാടുന്നതുപോലെയും കാള കാളയുടെ മേൽ ചാടുന്നതുപോലെയും, യാദവശ്രേഷ്ഠൻ ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് വേഗത്തിൽ ഭീഷ്മരുടെ മേൽ ചാടി.
6.106.61
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पुण्डरीकाक्षमाहवे ।
असंभ्रमं रणे भीष्मो विचकर्ष महद्धनुः ।
उवाच चैव गोविन्दमसंभ्रान्तेन चेतसा ॥ ६.१०६.६१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞടുക്കുന്ന പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ കണ്ട ഭീഷ്മൻ, രണത്തിൽ പതറാതെ തന്റെ മഹാധനുസ്സ് വലിച്ചു; അചഞ്ചലമായ മനസ്സോടെ ഗോവിന്ദനോട് പറഞ്ഞു.
6.106.62
एह्येहि पुण्डरीकाक्ष देवदेव नमोस्तु ते ।
मामद्य सात्वतश्रेष्ठ तापयस्त महाहवे ॥ ६.१०६.६२ ॥
വരിക, വരിക, പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, ദേവദേവാ, നിനക്ക് നമസ്കാരം. സാത്വതരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്ന് ഈ മഹായുദ്ധത്തിൽ എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുക.
6.106.63
त्वया हि देव संग्रामे हतस्यापि ममानघ ।
श्रेय एव परं कृष्ण लोके भवति सर्वतः ॥ ६.१०६.६३ ॥
ദേവാ, നിഷ്കളങ്കാ, കൃഷ്ണാ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്നാൽ പോലും നിന്റെ കൈകൊണ്ട് മരിച്ചാലും എനിക്ക് ലോകത്തിൽ എല്ലായിടത്തും മഹത്തായ ശ്രേയസ്സ് തന്നെയാണ്.
6.106.64
संभावितोऽस्मि गोविन्द त्रैलोक्येनाद्य संयुगे ।
प्रहरस्व यथेष्टं वै दासोऽस्मि तव चानघ ॥ ६.१०६.६४ ॥
ഗോവിന്ദാ, ഇന്ന് ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളാലും ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഇഷ്ടം പോലെ പ്രഹരിക്കുക, നിഷ്കളങ്കാ; ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്.
6.106.65
अन्वगेव ततः पार्थः समभिद्रुत्य केशवम् ।
निजग्राह महाबाहुर्बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ ६.१०६.६५ ॥
പിന്നെ പാർത്ഥൻ പിന്നാലെ ഓടി കേശവന്റെ അടുത്തെത്തി; ആ മഹാബാഹു രണ്ടു കൈകളാലും അവനെ ഇറുകെ പിടിച്ചു.
6.106.66
निगृह्यमाणः पार्थेन कृष्णो राजीवलोचनः ।
जगामैवैनमादाय वेगेन पुरुषोत्तमः ॥ ६.१०६.६६ ॥
പാർത്ഥൻ പിടിച്ചുനിർത്തിയിട്ടും, താമരക്കണ്ണനായ കൃഷ്ണൻ, പുരുഷോത്തമൻ, അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ടുപോയി.
6.106.67
पार्थस्तु विष्टभ्य बलाच्चरणौ परवीरहा ।
निजग्राह हृषीकेशं कथंचिद्दशमे पदे ॥ ६.१०६.६७ ॥
പാർത്ഥൻ ബലത്താൽ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചുനിർത്തി, ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനായി, ഹൃഷീകേശനെ പത്താമത്തെ അടിയിൽ എങ്ങനെയോ പിടികൂടി.
6.106.68
तत एवमुवाचार्तः क्रोधपर्याकुलेक्षणम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागमर्जुनः प्रणयात्सखा ॥ ६.१०६.६८ ॥
അപ്പോൾ ദുഃഖിതനായ അർജുനൻ, കോപത്താൽ കലങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ ആനയെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പിടുന്ന സുഹൃത്തിനോട് സ്നേഹത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
6.106.69
निवर्तस्व महाबाहो नानृतं कर्तुमर्हसि ।
यत्त्वया कथितं पूर्वं न योत्स्यामीति केशव ॥ ६.१०६.६९ ॥
മഹാബാഹുവേ, തിരിച്ചു പോകൂ; അസത്യം ചെയ്യുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമല്ല. കേശവാ, ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ലെന്ന് നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞതാണല്ലോ.
6.106.70
मिथ्यावादीति लोकास्त्वां कथयिष्यन्ति माधव ।
ममैष भारः सर्वो हि हनिष्यामि पितामहम् ॥ ६.१०६.७० ॥
ആളുകൾ നിന്നെ കള്ളൻ എന്ന് പറയും, മാധവാ. ഈ മുഴുവൻ ഭാരവും എന്റേതാണ്; ഞാൻ പിതാമഹനെ വധിക്കും.
6.106.71
शपे केशव शस्त्रेण सत्येन सुकृतेन च ।
अन्तं यथा गमिष्यामि शत्रूणां शत्रुसूदन ॥ ६.१०६.७१ ॥
കേശവാ, ആയുധത്തിലും സത്യത്തിലും സൽക്കർമ്മത്തിലും ഞാൻ ശപഥം ചെയ്യുന്നു; ശത്രുസൂദനാ, ശത്രുക്കളുടെ അന്തം ഞാൻ പ്രാപിക്കും.
6.106.72
अद्यैव पश्य दुर्धर्षं पात्यमानं महारथम् ।
तारापतिमिवापूर्णमन्तकाले यदृच्छया ॥ ६.१०६.७२ ॥
ഇന്നുതന്നെ കാണൂ, ചെറുത്തുനിൽക്കാനാവാത്ത ആ മഹാരഥൻ വീഴ്ത്തപ്പെടുന്നത്; അന്ത്യകാലത്ത് യാദൃച്ഛികമായി ക്ഷയിച്ച താരാപതിയായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ.
6.106.73
माधवस्तु वचः श्रुत्वा फल्गुनस्य महात्मनः ।
अभवत्परमप्रीतो दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम्।
न किंचिदुक्त्वा सक्रोध आरुरोह रथं पुनः ॥ ६.१०६.७३ ॥
മഹാത്മാവായ ഫല്ഗുനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടും പാർത്ഥന്റെ വീര്യം കണ്ടും മാധവൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു. ഒന്നും പറയാതെ, കോപത്തോടെ വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി.
6.106.74
तौ रथस्थौ नरव्याघ्रौ भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
ववर्ष शरवर्षेण मेघो वृष्ट्या यथाऽचलौ ॥ ६.१०६.७४ ॥
രഥത്തിൽ നിന്ന ആ രണ്ടു നരവ്യാഘ്രന്മാർക്കു മേൽ ശന്തനുപുത്രനായ ഭീഷ്മർ വീണ്ടും ശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു, മേഘം മഴയാൽ രണ്ടു പർവതങ്ങളിൽ പെയ്യുന്നതുപോലെ.
6.106.75
प्राणानादत्त योधानां पिता देवव्रतस्तव ।
गभस्तिभिरिवादित्यस्तेजांसि शिशिरात्यये ॥ ६.१०६.७५ ॥
നിങ്ങളുടെ പിതാവായ ദേവവ്രതൻ യോദ്ധാക്കളുടെ പ്രാണൻ എടുത്തു, ശിശിരകാലം അവസാനിക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ തന്റെ രശ്മികളാൽ തേജസ്സുകൾ ആദായമാക്കുന്നതുപോലെ.
6.106.76
यथा कुरूणां सैन्यानि बभञ्जुर्युधि पाण्डवाः ।
तथा पाण्डवसैन्यानि बभञ्ज युधि ते पिता ॥ ६.१०६.७६ ॥
പാണ്ഡവർ യുദ്ധത്തിൽ കൗരവസൈന്യങ്ങളെ തകർത്തതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ പിതാവ് യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവസൈന്യങ്ങളെ തകർത്തു.
6.106.77
हतविद्रुतसैन्यास्तु निरुत्साहा विचेतसः ।
निरीक्षितुं न शेकुस्ते भीष्ममप्रतिमं रणे ॥ ६.१०६.७७ ॥
അടിയേറ്റ് ചിതറിയോടിയ സൈന്യങ്ങൾ, ഉത്സാഹമറ്റ് മനസ്സു കലങ്ങി, യുദ്ധത്തിൽ അതുല്യനായ ഭീഷ്മരെ നോക്കാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല.
6.106.78
मध्यं गतमिवादित्यं प्रतपन्तं स्वतेजसा ।
ते वध्यमाना भीष्मेण शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.७८ ॥
മധ്യാഹ്നത്തിലെത്തിയ സൂര്യനെപ്പോലെ തന്റെ തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന ഭീഷ്മരാൽ അവർ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
6.106.79
कुर्वाणं समरे कर्माण्यतिमानुषविक्रमम् ।
वीक्षांचक्रुर्महाराज पाण्डवा भयपीडिताः ॥ ६.१०६.७९ ॥
മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യാതീതമായ വിക്രമത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെ ഭയപീഡിതരായ പാണ്ഡവർ കണ്ടു.
6.106.80
तथा पाण्डवसैन्यानि द्राव्यमाणानि भारत ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त गावः पङ्कगता इव।
पिपीलिका इव क्षुण्णा दुर्बला बलिना रणे ॥ ६.१०६.८० ॥
ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവസേനകൾ ഓടിക്കപ്പെട്ടു; ചേറിൽ പെട്ട പശുക്കളെപ്പോലെ ഒരു രക്ഷകനെയും കണ്ടെത്തിയില്ല; ബലവാൻ യുദ്ധത്തിൽ ദുർബലരായ ഉറുമ്പുകളെപ്പോലെ ഞെരിക്കപ്പെട്ടു.
6.106.81
तथैव योधा राजेन्द्र भीष्मेणामित्रघातिना ।
समरे मृदिताः सर्वे पाण्डवाः सह सृञ्जयैः ॥ ६.१०६.८१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, അതുപോലെ ശത്രുഘാതകനായ ഭീഷ്മരാൽ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവ യോദ്ധാക്കളും സൃഞ്ജയരും എല്ലാവരും ഞെരിക്കപ്പെട്ടു.
6.106.82
महारथं भारत दुष्प्रकम्पं ।
शरौघिणं प्रतपन्तं नरेन्द्रान्।
भीष्मं न शेकुः प्रतिवीक्षितुं ते ।
शरार्चिषं सूर्यमिवातपन्तम् ॥ ६.१०६.८२ ॥
ഭാരതാ, മഹാരഥനും ഇളക്കാനാവാത്തവനും അമ്പുമഴ പെയ്യുന്നവനും രാജാക്കന്മാരെ ചുട്ടെരിക്കുന്നവനുമായ ഭീഷ്മനെ, അമ്പുകളുടെ ജ്വാലയുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ ചുട്ടുപൊള്ളിക്കുന്നവനെ അവർക്ക് നോക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
6.106.83
विमृद्गतस्तस्य तु पाण्डुसेना-
मस्तं जगामाथ सहस्ररश्मिः।
ततो हि भीष्मः सबलान्ससैन्या-
न्न्यवारयत्पाण्डुसुताञ्शरौघैः ॥ ६.१०६.८३ ॥
അവൻ പാണ്ഡവസേനയെ ഞെരിക്കുന്നതിനിടയിൽ സഹസ്രരശ്മി സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു; അപ്പോൾ ഭീഷ്മർ സൈന്യബലങ്ങളോടെയുള്ള പാണ്ഡുപുത്രന്മാരെ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹംകൊണ്ട് തടഞ്ഞു.
6.106.84
मनोऽवहारं प्रति संबभूव ॥ ६.१०६.८४ ॥
മനസ്സ് പിൻവാങ്ങുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടായി.