మహాభారతం · అధ్యాయం 6.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.106.1
ततः पिता तव क्रुद्धो निशितैः सायकोत्तमैः ।
आजघान रणे पार्थान्सहसेनान्समन्ततः ॥ ६.१०६.१ ॥
అప్పుడు కోపించిన నీ తండ్రి యుద్ధంలో పదునైన ఉత్తమ బాణాలతో పృథ కుమారులను వారి సేనలతో సహా అన్ని వైపులనుండి కొట్టాడు.
6.106.2
भीमं द्वादशभिर्विद्ध्वा सात्यकिं नवभिः शरैः ।
नकुलं च त्रिभिर्विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ ६.१०६.२ ॥
భీముని పన్నెండు బాణాలతో, సాత్యకిని తొమ్మిది బాణాలతో, నకులుని మూడు బాణాలతో, సహదేవుని ఏడు బాణాలతో గాయపరచి.
6.106.3
युधिष्ठिरं द्वादशभिर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ।
धृष्टद्युम्नं ततो विद्ध्वा ननाद सुमहाबलः ॥ ६.१०६.३ ॥
యుధిష్ఠిరుని పన్నెండు బాణాలతో చేతులలో, రొమ్మున గుచ్చి, తరువాత ధృష్టద్యుమ్నుని కొట్టి, మహాబలుడు గర్జించాడు.
6.106.4
तं द्वादशाख्यैर्नकुलो माधवश्च त्रिभिः शरैः ।
धृष्टद्युम्नश्च सप्तत्या भीमसेनश्च सप्तभिः ।
युधिष्ठिरो द्वादशभिः प्रत्यविध्यत्पितामहम् ॥ ६.१०६.४ ॥
నకులుడు పన్నెండు బాణాలతో, మాధవుడు (సాత్యకి) మూడు బాణాలతో, ధృష్టద్యుమ్నుడు డెబ్బై బాణాలతో, భీమసేనుడు ఏడు బాణాలతో, యుధిష్ఠిరుడు పన్నెండు బాణాలతో పితామహుడిని (భీష్ముడిని) ప్రతిగా కొట్టారు.
6.106.5
द्रोणस्तु सात्यकिं विद्ध्वा भीमसेनमविध्यत ।
एकैकं पञ्चभिर्बाणैर्यमदण्डोपमैः शितैः ॥ ६.१०६.५ ॥
కానీ ద్రోణుడు సాత్యకిని గాయపరచి, భీమసేనుని కూడా యమదండంతో సమానమైన ఐదు పదునైన బాణాలతో ఒక్కొక్కరిని కొట్టాడు.
6.106.6
तौ च तं प्रत्यविध्येतां त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
तोत्रैरिव महानागं द्रोणं ब्राह्मणपुङ्गवम् ॥ ६.१०६.६ ॥
ఆ ఇద్దరూ కూడా అతన్ని ప్రతిగా మూడేసి సూటిగా ఎగిరే బాణాలతో కొట్టారు, అంకుశాలతో మహాగజాన్ని పొడిచినట్లు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుని.
6.106.7
सौवीरा कितवाः प्राच्याः प्रतीच्योदीच्यमालवाः ।
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः।
संग्रमे नाजहुर्भीष्मं वध्यमानाः शितैः शरैः ॥ ६.१०६.७ ॥
సౌవీరులు, కితవులు, తూర్పు వారు, పశ్చిమ, ఉత్తర, మాలవులు, అభీషాహులు, శూరసేనులు, శిబులు, వసాతులు యుద్ధంలో వాడి బాణాలతో కొట్టబడుతున్నప్పటికీ భీష్ముని విడువలేదు.
6.106.8
तथैवान्ये महीपाला नानादेशसमागताः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त विविधायुधपाणयः ।
तथैव पाण्डवा राजन्परिवव्रुः पितामहम् ॥ ६.१०६.८ ॥
అలాగే వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన ఇతర రాజులు వివిధ ఆయుధాలు చేతబట్టి పాండవులపై దాడి చేశారు. ఓ రాజా, అలాగే పాండవులు పితామహుని చుట్టుముట్టారు.
6.106.9
स समन्तात्परिवृतो रथौघैरपराजितः ।
गहनेऽग्निरिवोत्सृष्टः प्रजज्वाल दहन्परान् ॥ ६.१०६.९ ॥
ఆయన నలువైపుల రథ సమూహాలతో చుట్టుముట్టబడినప్పటికీ అపరాజితుడుగా, అడవిలో విడువబడిన అగ్నిలా శత్రువులను దహిస్తూ ప్రజ్వలించాడు.
6.106.10
रथाग्न्यगारश्चापार्चिरसिशक्तिगजेन्धनः ।
शरस्फुलिङ्गो भीष्माग्निर्ददाह क्षत्रियर्षभान् ॥ ६.१०६.१० ॥
రథాలు దాని అగ్నిగృహం, ధనుస్సులు దాని జ్వాలలు, ఖడ్గాలు, శక్తులు, ఏనుగులు దాని ఇంధనం, బాణాలు దాని నిప్పురవ్వలు — అటువంటి భీష్మాగ్ని క్షత్రియ శ్రేష్ఠులను దహించింది.
6.106.11
यथा हि सुमहानग्निः कक्षे चरसि सानिलः ।
तथा भीष्मो महाराज दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ॥ ६.१०६.११ ॥
అడవిలో గాలితో కలిసి పెద్ద అగ్ని వ్యాపించినట్లు, మహారాజా, భీష్ముడు దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగిస్తూ ముందుకు సాగాడు.
6.106.12
सुवर्णपुङ्खैरिषुभिर्गार्ध्रपक्षैः सुतेजनैः ।
कर्णिनालीकनाराचैश्छादयामास तद्बलम् ॥ ६.१०६.१२ ॥
బంగారు రెక్కలు, గద్ద రెక్కలు గల వాడి బాణాలతో — కర్ణి, నాల, ఈక, నారాచ బాణాలతో — ఆయన ఆ సైన్యాన్ని కప్పేశాడు.
6.106.13
अपातयद्ध्वजांश्चैव रथिनश्च शितैः शरैः ।
मुण्डतालवनानीव चकार स रथव्रजान् ॥ ६.१०६.१३ ॥
అతడు వాడి బాణాలతో ధ్వజాలను, రథికులను కూడా కూలదోశాడు. తలలు నరికిన తాటివనాల వలె రథసమూహాలను చేశాడు.
6.106.14
निर्मनुष्यान्रथान्राजन्गजानश्वांश्च संयुगे ।
अकरोत्स महाबाहुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ६.१०६.१४ ॥
రాజా, ఆ మహాబాహువు యుద్ధంలో రథాలను, ఏనుగులను, గుర్రాలను మనుషులు లేకుండా చేశాడు. అతడు సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు.
6.106.15
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
निशम्य सर्वभूतानि समकम्पन्त भारत ॥ ६.१०६.१५ ॥
భారతా, అతని విల్లు త్రాడు చప్పుడు, పిడుగు ఉరుము వలె వినగానే సర్వ ప్రాణులు ఒక్కసారిగా వణికాయి.
6.106.16
अमोघा ह्यपत्नबाणाः पितुस्ते भरतर्षभ ।
नासज्जन्त तनुत्रेषु भीष्मचापच्युताः शराः ॥ ६.१०६.१६ ॥
భరత శ్రేష్ఠా, భీష్ముని విల్లు నుండి వెలువడిన నీ తండ్రి (పక్షపు) ఆ అమోఘ బాణాలు కవచాలలో ఇరుక్కోలేదు.
6.106.17
हतवीरान्रथान्राजन्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
अपश्याम महाराज ह्रियमाणान्रणाजिरे ॥ ६.१०६.१७ ॥
రాజా, మహారాజా, యుద్ధభూమిలో వీరులు మరణించి, వేగమైన గుర్రాలు కట్టిన రథాలు ఈడ్చుకుపోవడం మేము చూశాము.
6.106.18
चेदिकाशिकरूषाणां सहस्राणि चतुर्दश ।
महारथाः समाख्याताः कलपुत्रास्तनुत्यजः ।
अपरावर्तिनः सर्वे सुवर्णविकृतध्वजाः ॥ ६.१०६.१८ ॥
చేది, కాశి, రూషుల పదునాలుగు వేల మహారథులు. కాలపుత్రులుగా ప్రసిద్ధులు, శరీరాన్ని త్యజించేవారు. అందరూ వెనుదిరగనివారు, బంగారు ధ్వజాలు కలవారు.
6.106.19
संग्रामे भीष्ममासाद्य व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
निमग्नाः परलोकाय सवाजिरथकुञ्जराः ॥ ६.१०६.१९ ॥
యుద్ధంలో భీష్ముని చేరి, నోరు తెరిచిన అంతకుని వలె, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా వారు పరలోకానికి మునిగిపోయారు.
6.106.20
भग्नाक्षोपस्करान्कांश्चिद्भग्नचक्रांश्च भारत ।
अपश्याम महाराज शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.२० ॥
ఓ భారతా! ఇరుసులు, అలంకరణలు విరిగిన కొన్ని రథాలను, చక్రాలు విరిగినవాటిని, ఓ మహారాజా, వందలు వేలుగా చూశాము.
6.106.21
सवरूथै रथैर्भग्नै रथिभिश्च निपातितैः ।
शरैः सुकवचैश्छिन्नैः पट्टसैश्च विशांपते ॥ ६.१०६.२१ ॥
పందిళ్లతో విరిగిన రథాలు, కూలిన రథికులు, మంచి కవచాలతో తెగిన బాణాలు, ఖడ్గాలతో, ఓ రాజా!
6.106.22
गदाभिर्भिण्डिपालैश्च निशितैश्च शिलीमुखैः ।
अनुकर्षैरुपासङ्गैश्चक्रैर्भग्नैश्च मारिष ॥ ६.१०६.२२ ॥
గదలు, భిండిపాలాలు, పదునైన శిలీముఖ బాణాలు, అనుకర్షాలు, ఉపాసంగాలు, విరిగిన చక్రాలు, ఓ మారిషా!
6.106.23
बाहुभिः कार्मुकैः खङ्गैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
तलत्रैरङ्गुलित्रैश्च ध्वजैश्च विनिपातितैः।
चापैश्च बहुधा च्छिन्नैः समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.१०६.२३ ॥
బాహువులు, ధనుస్సులు, ఖడ్గాలు, కుండలాలతో శిరస్సులు, తలత్రాలు, అంగులిత్రాలు, ధ్వజాలు పడగొట్టబడి, అనేక విధాలుగా తెగిన విల్లులతో భూమి కప్పబడింది.
6.106.24
गजारोहा गजान्राजन्हयांश्च हयसादिनः ।
अभिपेतुर्द्रुतं तत्र शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.२४ ॥
ఓ రాజా! ఏనుగు సారథులు ఏనుగుల మీద, గుర్రపు రౌతులు గుర్రాల మీద అక్కడ వేగంగా వందలు వేలుగా దూకారు.
6.106.25
यतमानाश्च ते वीरा द्रवमाणान्महारथान् ।
नाशक्नुवन्वारयितुं भीष्मबाणप्रपीडितान् ॥ ६.१०६.२५ ॥
పోరాడ ప్రయత్నించినా ఆ వీరులు భీష్ముని బాణాలచే పీడింపబడి పారిపోతున్న మహారథులను ఆపలేకపోయారు.
6.106.26
महेन्द्रसमवीर्येण वध्यमाना महाचमूः ।
अभज्यत महाराज न च द्वौ समधावताम् ॥ ६.१०६.२६ ॥
మహారాజా, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమంగల (భీష్ముని) చేత వధింపబడుతూ ఆ మహాసేన చెదిరిపోయింది; ఇద్దరు కూడా కలిసి పారిపోలేదు.
6.106.27
आविद्धरथनागाश्वं पतितध्वजसंकुलम् ।
अनीकं पाण्डुपुत्राणां हाहाभूतमचेतनम् ॥ ६.१०६.२७ ॥
పాండుపుత్రుల ఆ సేన రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు చెల్లాచెదురై, పడిపోయిన ధ్వజాలతో నిండి, హాహాకారాలతో మునిగి, చైతన్యం కోల్పోయింది.
6.106.28
जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथ ।
प्रियं सखाय चाक्रन्दे सखा दैवबलात्कृतः ॥ ६.१०६.२८ ॥
ఇక్కడ తండ్రి కొడుకును, కొడుకు తండ్రిని చంపాడు; ప్రియ మిత్రుడు మిత్రుని పిలిచాడు, మిత్రుడు దైవబలంచే నడిపించబడ్డాడు.
6.106.29
विमुच्य कवचानन्ये पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ।
प्रकीर्य केशान्धावन्तः प्रत्यदृश्यन्त सर्वशः ॥ ६.१०६.२९ ॥
పాండుపుత్రుని ఇతర సైనికులు కవచాలను విడిచి, జుట్టు విరబోసుకొని పరుగెత్తుతూ అన్ని వైపులా కనిపించారు.
6.106.30
तद्गोकुलमिवोद्भ्रान्तमुद्भान्तरथकूबरम् ।
ददृशे पाण्डुपुत्रस्य सैन्यमार्तस्वरं तदा ॥ ६.१०६.३० ॥
అప్పుడు పాండుపుత్రుని ఆ సేన, గోసమూహంలా భ్రాంతిచెంది చెదిరిపోయి, రథాల కూబరాలు విదిలిపోతుండగా, ఆర్తస్వరంతో ఏడుస్తూ కనిపించింది.
6.106.31
प्रभज्यमानं सैन्यं तु दृष्ट्वा यादवनन्दनः ।
उवाच पार्थं बीभत्सुं निगृह्य रथमुत्तमम् ॥ ६.१०६.३१ ॥
సైన్యం చెదిరిపోతుండటం చూసి యాదవుల ఆనందుడు కృష్ణుడు ఉత్తమ రథాన్ని ఆపి బీభత్సుడైన పార్థునితో ఇలా అన్నాడు.
6.106.32
अयं स कालः संप्राप्तः पार्थ यः काङ्क्षितस्तव ।
प्रहरास्मै नरव्याघ्र भीष्मायाहवशोभिने ॥ ६.१०६.३२ ॥
పార్థా, నీవు కోరుకున్న ఆ సమయం వచ్చింది. నరశ్రేష్ఠుడా, యుద్ధంలో ప్రకాశించే ఈ భీష్ముడిపై ప్రహరించు.
6.106.33
यत्पुरा कथितं वीर त्वया राज्ञां समागमे ।
विराटनगरे तात सञ्जयस्य समीपतः ॥ ६.१०६.३३ ॥
వీరుడా, పూర్వం విరాట నగరంలో రాజుల సమావేశంలో, తాతా, సంజయుని దగ్గర నీవు చెప్పినది.
6.106.34
भीष्मद्रोणमुखान्सर्वान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान् ।
सानुबन्धान्हनिष्यामि ये मां योत्स्यन्ति सङ्गरे ॥ ६.१०६.३४ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముఖ్యులుగా గల ధృతరాష్ట్ర కుమారుని సైనికులందరినీ, వారి అనుచరులతో సహా, యుద్ధంలో నాతో పోరాడేవారిని నేను సంహరిస్తాను.
6.106.35
इति तत्कुरु कौन्तेय सत्यं वाक्यमरिन्दम ।
क्षत्रधर्ममनुस्मृत्य युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ६.१०६.३५ ॥
కౌంతేయా, అందుచేత అది చేయి. అరిందమా, ఇది సత్యవాక్యం. క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్మరించి, దుఃఖరహితుడవై యుద్ధం చేయి.
6.106.36
इत्युक्तो वासुदेवेन तिर्यग्दृष्टिरधोमुखः ।
अकाम इव बीभत्सुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१०६.३६ ॥
వాసుదేవుడు ఇలా చెప్పగా, ఓరచూపు, వంగిన ముఖంతో, ఇష్టం లేనట్లుగా బీభత్సుడు ఈ మాట పలికాడు.
6.106.37
अवध्यानां वधं कृत्वा राज्यं वा नरकोत्तरम् ।
दुःखानि वनवासे वा किं नु मे सुकृतं भवेत् ॥ ६.१०६.३७ ॥
వధించరాని వారిని చంపి రాజ్యం పొందడమా, లేదా నరకం కంటే ఘోరమైన దుఃఖాలా, లేదా అరణ్యవాస కష్టాలా — వీటిలో నాకు ఏ పుణ్యం కలుగుతుంది?
6.106.38
चोदयाश्वान्यतो भीष्मः करिष्ये वचनं तव ।
पातयिष्यामि दुर्धर्षं भीष्मं कुरुपितामहम् ॥ ६.१०६.३८ ॥
"గుఱ్ఱాలను వేరే దిక్కుకు తోలు; నీ మాట ప్రకారం చేస్తాను. అజేయుడైన భీష్ముడిని, కురువంశ పితామహుడిని, కూల్చివేస్తాను."
6.106.39
स चाश्वान्रजतप्रख्यांश्चोदयामास माधवः ।
यतो भीष्मस्ततो राजन्दुष्प्रेक्ष्यो रश्मिवानिव । ॥ ६.१०६.३९ ॥
మాధవుడు వెండిలా మెరిసే ఆ గుఱ్ఱాలను తోలాడు; భీష్ముడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి, రాజా — కిరణాలతో ప్రకాశించే సూర్యునిలా, చూడలేనంత తేజస్సుతో అవి సాగాయి.
6.106.40
ततस्तत्पुनरावृत्तं युधिष्ठिरबलं महत् ।
दृष्ट्वा पार्थं महाबाहुं भीष्मायोद्यतमाहवे ॥ ६.१०६.४० ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుని ఆ మహాసేన మళ్లీ వెనక్కి తిరిగింది; యుద్ధంలో భీష్ముని వైపు ముందుకు సాగుతున్న మహాబాహువైన పార్థుడిని (అర్జునుడిని) అది చూసింది.
6.106.41
ततो भीष्मः कुरुश्रेष्ठः सिंहवद्विनदन्मुहुः ।
धनंजयरथं शीघ्रं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ६.१०६.४१ ॥
అప్పుడు కురువీరులలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు సింహంలా పదే పదే గర్జిస్తూ, ధనంజయుని (అర్జునుని) రథాన్ని బాణవర్షంతో వేగంగా కప్పేశాడు.
6.106.42
क्षणेन स रथस्तस्य सहयः सहसारथिः ।
शरवर्षेण महता न प्राज्ञायत भारत ॥ ६.१०६.४२ ॥
క్షణంలోనే అతని ఆ రథం, గుఱ్ఱాలు మరియు సారథితో సహా, ఆ భారీ బాణవర్షంతో కప్పబడి కనబడకుండా పోయింది; ఓ భారతా.
6.106.43
वासुदेवस्त्वसंभ्रान्तो धैर्यमास्थाय सत्वरः ।
चोदयामास तानश्वान्विनुन्नान्भीष्मसायकैः ॥ ६.१०६.४३ ॥
అయితే వాసుదేవుడు కలవరపడక ధైర్యంతో వేగంగా, భీష్ముని బాణాలతో గాయపడిన ఆ గుర్రాలను నడిపించాడు.
6.106.44
ततः पार्थो धनुर्गृह्य दिव्यं जलदनिःस्वनम् ।
पातयामास भीष्मस्य धनुश्छित्त्वा शितैः शरैः ॥ ६.१०६.४४ ॥
అప్పుడు పార్థుడు మేఘగర్జనలాంటి ధ్వనిగల దివ్య ధనువును పట్టి, వాడి బాణాలతో భీష్ముని విల్లును ఖండించి పడగొట్టాడు.
6.106.45
स च्छिन्नधन्वा कौरव्यः पुनरन्यन्महद्धनुः ।
निमेषान्तरमात्रेण सज्यं चक्रे पिता तव ॥ ६.१०६.४५ ॥
విల్లు తెగిపోయిన ఆ కౌరవుడు మరొక గొప్ప ధనువును మళ్లీ తీసుకొని, కనురెప్పపాటులో దానికి నారి బిగించాడు.
6.106.46
चकर्ष च ततो दोर्भ्यां धनुर्जलदनिःस्वनम् ।
अथास्य तदपि क्रुद्धश्चिच्छेद धनुरर्जुनः ।
तस्य तत्पूजयामास लाघवं शन्तनोः सुतः ॥ ६.१०६.४६ ॥
అతడు రెండు చేతులతో మేఘగర్జనలాంటి ధ్వనిగల ధనువును లాగాడు; కోపించిన అర్జునుడు దానినీ ఖండించాడు. శంతనుని కుమారుడు అతని నైపుణ్యాన్ని ప్రశంసించాడు.
6.106.47
गाङ्गेयस्त्वब्रवीत्पार्थं धन्विश्रेष्ठमरिंदम ।
साधुसाधु महाबाहो साधु कुन्तीसुतेति च ॥ ६.१०६.४७ ॥
కాని గాంగేయుడు విలుకాండ్లలో శ్రేష్ఠుడు, శత్రువులను అణచువాడు అయిన పార్థునితో అన్నాడు — "సాధు, సాధు! ఓ మహాబాహూ, కుంతీపుత్రా, సాధు!"
6.106.48
समाभाष्यैवमपरं प्रगृह्य रुचिरं धनुः ।
मुमोच समरे भीष्मः शरान्पार्थरथं प्रति ॥ ६.१०६.४८ ॥
ఇలా చెప్పి భీష్ముడు మరొక అందమైన ధనువును పట్టి, యుద్ధంలో పార్థుని రథం వైపు బాణాలు ప్రయోగించాడు.
6.106.49
अदर्शयद्वसुदेवो हययाने परं बलम् ।
मोघान्कुर्वञ्शरांस्तस्य मण्डलानि निदर्शयन् ॥ ६.१०६.४९ ॥
వసుదేవుడు గుర్రాలు కట్టిన రథంలో తన అత్యున్నత బలాన్ని ప్రదర్శించాడు; అతని బాణాలను వ్యర్థం చేస్తూ వృత్తాకార గతులను చూపించాడు.
6.106.50
शुशुभाते नरव्याघ्रौ तौ भीष्मशरविक्षतौ ।
गोवृषाविव संरब्धौ विषाणोल्लिखिताङ्कितौ ॥ ६.१०६.५० ॥
భీష్ముని బాణాలచే గాయపడిన ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు, కొమ్ములతో గీరబడిన గుర్తులు కలిగిన కోపోద్రిక్తమైన ఎద్దుల వలె ప్రకాశించారు.
6.106.51
वासुदेवस्तु संप्रेक्ष्य पार्थस्य मृदुयुद्धताम् ।
भीष्मं च शरवर्षाणि सृजन्तमनिशं युधि ॥ ६.१०६.५१ ॥
కాని వాసుదేవుడు పార్థుని మృదువైన యుద్ధ రీతిని, యుద్ధంలో నిరంతరంగా బాణవర్షం కురిపిస్తున్న భీష్ముని చక్కగా గమనించాడు.
6.106.52
प्रतपन्तमिवादित्यं मध्यमासाद्य सेनयोः ।
वरान्वरान्विनिघ्नन्तं पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान् ॥ ६.१०६.५२ ॥
రెండు సేనల మధ్యకు చేరి, సూర్యునిలా తపిస్తూ, పాండుపుత్రుని శ్రేష్ఠ సైనికులను ఒక్కొక్కరినిగా సంహరిస్తూ ఉన్నాడు.
6.106.53
युगान्तमिव कुर्वाणं भीष्मं यौधिष्ठिरे बले ।
नामृष्यत महाबाहुर्माधवः परवीरहा ॥ ६.१०६.५३ ॥
యుధిష్ఠిరుని సేనలో యుగాంతంలా వినాశం చేస్తున్న భీష్ముని చూచి, మహాబాహు మాధవుడు ఓర్చుకోలేకపోయాడు; అతడు శత్రువీరులను సంహరించువాడు.
6.106.54
उत्सृज्य रजतप्रख्यान्हयान्पार्थस्य मारिष ।
वासुदेवस्ततो योगी प्रचस्कन्द महारथात् ॥ ६.१०६.५४ ॥
మారిష, అప్పుడు యోగి వాసుదేవుడు పార్థుని వెండి వర్ణపు గుర్రాలను వదిలి మహారథం నుండి దూకాడు.
6.106.55
अभिदुद्राव भीष्मं स भुजप्रहरणो बली ।
प्रतोदपाणिस्तेजस्वी सिंहवद्विनदन्मुहुः ॥ ६.१०६.५५ ॥
తన బాహువులనే ఆయుధాలుగా చేసుకున్న బలవంతుడు, తేజస్వి అయిన ఆయన, చేతిలో అంకుశంతో, సింహంలా పదేపదే గర్జిస్తూ భీష్ముని వైపు పరుగెత్తాడు.
6.106.56
दारयन्निव पद्भ्यां स जगतीं जगदीश्वरः ।
क्रोधताम्रेक्षणः कृष्णो जिघांसुरमितद्युतिः ॥ ६.१०६.५६ ॥
తన పాదాలతో భూమిని చీల్చుతున్నట్లుగా, జగదీశ్వరుడు, కోపంతో ఎర్రబారిన నేత్రాలు గల కృష్ణుడు, అపరిమిత తేజస్వి, సంహరించాలనే కోరికతో ముందుకు సాగాడు.
6.106.57
ग्रसन्निव च तेजांसि तावकानां महाहवे ।
दृष्ट्वा माधवमाक्रन्दे भीष्मायोद्यतमन्तिके ॥ ६.१०६.५७ ॥
మహాసంగ్రామంలో మీ సైనికుల తేజస్సును మింగుతున్నట్లుగా, భీష్ముని వైపు దగ్గరగా ఎత్తిన చేయితో మాధవుడిని చూసి,
6.106.58
हतो भीष्मो हतो भीष्म इति तत्रस्म सैनिकाः ।
क्रोशन्तः प्राद्रवन्सर्वे वासुदेवभयातुराः ॥ ६.१०६.५८ ॥
"భీష్ముడు చచ్చాడు! భీష్ముడు చచ్చాడు!" అని అరుస్తూ వాసుదేవుని భయంతో వ్యాకులులైన సైనికులందరూ పారిపోయారు.
6.106.59
पीतकौशेयसंवीतो मणिश्यामो जनार्दनः ।
शुशुभे विद्रवन्भीष्मं विद्युन्माली यथाम्बुदः ॥ ६.१०६.५९ ॥
పసుపు పట్టువస్త్రం ధరించి, మణిలా నల్లగా మెరిసే జనార్దనుడు భీష్ముని వైపు పరుగెత్తుతూ, మెరుపుమాల ధరించిన మేఘంలా ప్రకాశించాడు.
6.106.60
स सिंह इव मातङ्गं यथर्षभ इवर्षभम् ।
अभिदुद्राव वेगेन विनदन्यादवर्षभः ॥ ६.१०६.६० ॥
సింహం ఏనుగుపైన, వృషభం వృషభంపైన దూకినట్లు, యాదవులలో శ్రేష్ఠుడు గర్జిస్తూ వేగంగా భీష్ముని మీదికి దూకాడు.
6.106.61
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पुण्डरीकाक्षमाहवे ।
असंभ्रमं रणे भीष्मो विचकर्ष महद्धनुः ।
उवाच चैव गोविन्दमसंभ्रान्तेन चेतसा ॥ ६.१०६.६१ ॥
యుద్ధంలో తనపైకి దూకివస్తున్న పుండరీకాక్షుణ్ణి చూసి, భీష్ముడు రణంలో కలతచెందకుండా తన గొప్ప విల్లును లాగి, చలించని మనసుతో గోవిందునితో ఇలా అన్నాడు.
6.106.62
एह्येहि पुण्डरीकाक्ष देवदेव नमोस्तु ते ।
मामद्य सात्वतश्रेष्ठ तापयस्त महाहवे ॥ ६.१०६.६२ ॥
రా, రా, పుండరీకాక్షా, దేవదేవా, నీకు నమస్కారం. సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ మహాయుద్ధంలో నేడు నన్ను బాధించు.
6.106.63
त्वया हि देव संग्रामे हतस्यापि ममानघ ।
श्रेय एव परं कृष्ण लोके भवति सर्वतः ॥ ६.१०६.६३ ॥
దేవా, పాపరహితుడా, కృష్ణా, యుద్ధంలో నీ చేత చంపబడినా నాకు లోకంలో అన్నివైపులా గొప్ప శ్రేయస్సే కలుగుతుంది.
6.106.64
संभावितोऽस्मि गोविन्द त्रैलोक्येनाद्य संयुगे ।
प्रहरस्व यथेष्टं वै दासोऽस्मि तव चानघ ॥ ६.१०६.६४ ॥
గోవిందా, నేడు ఈ యుద్ధంలో నేను ముల్లోకాలచేత గౌరవించబడ్డాను. నీ ఇష్టానుసారం నన్ను కొట్టు, నిష్కల్మషుడా; నేను నీ దాసుడను.
6.106.65
अन्वगेव ततः पार्थः समभिद्रुत्य केशवम् ।
निजग्राह महाबाहुर्बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ ६.१०६.६५ ॥
అప్పుడు పార్థుడు వెంటనే పరుగెత్తి కేశవుని చేరి, ఆ మహాబాహువు రెండు చేతులతో ఆయనను గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
6.106.66
निगृह्यमाणः पार्थेन कृष्णो राजीवलोचनः ।
जगामैवैनमादाय वेगेन पुरुषोत्तमः ॥ ६.१०६.६६ ॥
పార్థునిచే పట్టబడినప్పటికీ, పుండరీకాక్షుడైన కృష్ణుడు, పురుషోత్తముడు, అతనిని తీసుకుని వేగంగా ముందుకు సాగాడు.
6.106.67
पार्थस्तु विष्टभ्य बलाच्चरणौ परवीरहा ।
निजग्राह हृषीकेशं कथंचिद्दशमे पदे ॥ ६.१०६.६७ ॥
పార్థుడు బలంగా పాదాలను పట్టుకుని, శత్రువీరులను సంహరించువాడై, హృషీకేశుడిని పదవ అడుగున ఎలాగో పట్టుకున్నాడు.
6.106.68
तत एवमुवाचार्तः क्रोधपर्याकुलेक्षणम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागमर्जुनः प्रणयात्सखा ॥ ६.१०६.६८ ॥
అప్పుడు బాధపడిన అర్జునుడు, కోపంతో కలతచెందిన కన్నులతో, ఏనుగులా నిట్టూర్చుతున్న తన మిత్రుడితో ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు.
6.106.69
निवर्तस्व महाबाहो नानृतं कर्तुमर्हसि ।
यत्त्वया कथितं पूर्वं न योत्स्यामीति केशव ॥ ६.१०६.६९ ॥
మహాబాహువా, వెనుదిరుగు; అసత్యం చేయడం నీకు తగదు. కేశవా, నేను యుద్ధం చేయనని నువ్వు ముందు చెప్పావు కదా.
6.106.70
मिथ्यावादीति लोकास्त्वां कथयिष्यन्ति माधव ।
ममैष भारः सर्वो हि हनिष्यामि पितामहम् ॥ ६.१०६.७० ॥
ప్రజలు నిన్ను అబద్ధాలకోరు అంటారు, మాధవా. ఈ భారం అంతా నాదే; పితామహుడిని నేను తప్పక చంపుతాను.
6.106.71
शपे केशव शस्त्रेण सत्येन सुकृतेन च ।
अन्तं यथा गमिष्यामि शत्रूणां शत्रुसूदन ॥ ६.१०६.७१ ॥
కేశవా, ఆయుధంపై, సత్యంపై, సత్కర్మపై ప్రమాణం చేస్తున్నాను; శత్రువులను నాశనం చేసేవాడా, శత్రువుల అంతాన్ని నేను తప్పక చేరుకుంటాను.
6.106.72
अद्यैव पश्य दुर्धर्षं पात्यमानं महारथम् ।
तारापतिमिवापूर्णमन्तकाले यदृच्छया ॥ ६.१०६.७२ ॥
ఈ రోజే చూడు, ఎదిరింపరాని ఆ మహారథుడు పడగొట్టబడుతున్నాడు; అంత్యకాలంలో యాదృచ్ఛికంగా క్షీణించిన తారాపతి చంద్రుడిలా.
6.106.73
माधवस्तु वचः श्रुत्वा फल्गुनस्य महात्मनः ।
अभवत्परमप्रीतो दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम्।
न किंचिदुक्त्वा सक्रोध आरुरोह रथं पुनः ॥ ६.१०६.७३ ॥
మహాత్ముడైన ఫల్గునుని మాటలు విని, పార్థుని పరాక్రమాన్ని చూసి మాధవుడు అత్యంత సంతోషించాడు. ఏమీ అనకుండా, కోపంతో మళ్ళీ రథం ఎక్కాడు.
6.106.74
तौ रथस्थौ नरव्याघ्रौ भीष्मः शान्तनवः पुनः ।
ववर्ष शरवर्षेण मेघो वृष्ट्या यथाऽचलौ ॥ ६.१०६.७४ ॥
రథంపై ఉన్న ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులపై శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు మళ్ళీ బాణ వర్షం కురిపించాడు, మేఘం వర్షంతో రెండు పర్వతాలను కురిపించినట్లు.
6.106.75
प्राणानादत्त योधानां पिता देवव्रतस्तव ।
गभस्तिभिरिवादित्यस्तेजांसि शिशिरात्यये ॥ ६.१०६.७५ ॥
మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు యోధుల ప్రాణాలను తీసుకున్నాడు, శిశిరం ముగిసేటప్పుడు సూర్యుడు తన కిరణాలతో తేజస్సులను గ్రహించినట్లు.
6.106.76
यथा कुरूणां सैन्यानि बभञ्जुर्युधि पाण्डवाः ।
तथा पाण्डवसैन्यानि बभञ्ज युधि ते पिता ॥ ६.१०६.७६ ॥
పాండవులు యుద్ధంలో కౌరవుల సైన్యాలను ఎలా విరిచారో, అలాగే మీ తండ్రి యుద్ధంలో పాండవుల సైన్యాలను విరిచాడు.
6.106.77
हतविद्रुतसैन्यास्तु निरुत्साहा विचेतसः ।
निरीक्षितुं न शेकुस्ते भीष्ममप्रतिमं रणे ॥ ६.१०६.७७ ॥
దెబ్బతిని చెదరిపోయిన సైన్యాలు, ఉత్సాహం కోల్పోయి కలతచెంది, యుద్ధంలో సాటిలేని భీష్ముని వైపు చూడలేకపోయారు.
6.106.78
मध्यं गतमिवादित्यं प्रतपन्तं स्वतेजसा ।
ते वध्यमाना भीष्मेण शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१०६.७८ ॥
మధ్యాహ్నం చేరిన సూర్యునిలా తన తేజస్సుతో మండుతున్న భీష్ముని చేత వారు వందల, వేల సంఖ్యలో చంపబడుతూ ఉన్నారు.
6.106.79
कुर्वाणं समरे कर्माण्यतिमानुषविक्रमम् ।
वीक्षांचक्रुर्महाराज पाण्डवा भयपीडिताः ॥ ६.१०६.७९ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో మానవాతీతమైన పరాక్రమంతో కార్యాలు చేస్తున్న (అతన్ని) భయపీడితులైన పాండవులు చూశారు.
6.106.80
तथा पाण्डवसैन्यानि द्राव्यमाणानि भारत ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त गावः पङ्कगता इव।
पिपीलिका इव क्षुण्णा दुर्बला बलिना रणे ॥ ६.१०६.८० ॥
భారతా, ఈ విధంగా పాండవ సేనలు తరిమివేయబడి, బురదలో చిక్కిన ఆవుల వలె రక్షకుడిని పొందలేదు; బలవంతునిచే యుద్ధంలో బలహీన చీమల వలె నలిపివేయబడ్డాయి.
6.106.81
तथैव योधा राजेन्द्र भीष्मेणामित्रघातिना ।
समरे मृदिताः सर्वे पाण्डवाः सह सृञ्जयैः ॥ ६.१०६.८१ ॥
రాజేంద్రా, అలాగే శత్రుసంహారకుడైన భీష్ముని చేత యుద్ధంలో పాండవ యోధులు, సృంజయులు అందరూ నలిపివేయబడ్డారు.
6.106.82
महारथं भारत दुष्प्रकम्पं ।
शरौघिणं प्रतपन्तं नरेन्द्रान्।
भीष्मं न शेकुः प्रतिवीक्षितुं ते ।
शरार्चिषं सूर्यमिवातपन्तम् ॥ ६.१०६.८२ ॥
భారతా, మహారథుడు, చలింపజేయరానివాడు, బాణవర్షం కురిపించేవాడు, రాజులను తపింపజేసే భీష్ముని, బాణాల వెలుగుగల సూర్యునిలా తపించేవానిని వారు చూడలేకపోయారు.
6.106.83
विमृद्गतस्तस्य तु पाण्डुसेना-
मस्तं जगामाथ सहस्ररश्मिः।
ततो हि भीष्मः सबलान्ससैन्या-
न्न्यवारयत्पाण्डुसुताञ्शरौघैः ॥ ६.१०६.८३ ॥
అతని ద్వారా పాండవ సేన నలిపివేయబడుతుండగా సహస్రకిరణుడైన సూర్యుడు అస్తమించాడు; అప్పుడు భీష్ముడు సైన్యాలతో, బలాలతో ఉన్న పాండుసుతులను బాణ ప్రవాహాలతో అడ్డుకున్నాడు.
6.106.84
मनोऽवहारं प्रति संबभूव ॥ ६.१०६.८४ ॥
మనస్సు వెనుకకు మళ్లే స్థితి కలిగింది.