Mahābhārata · Adhyāya 6.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.108.1
कथं शिखण्डी गाङ्गेयमभ्यवर्तत संयुगे ।
पाण्डवाश्च कथं भीष्मं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१०८.१ ॥
¿Cómo avanzó Śikhaṇḍin contra Gāṅgeya (Bhīṣma) en la batalla? ¿Y cómo atacaron los Pāṇḍavas a Bhīṣma? Cuéntamelo todo, oh Sañjaya.
6.108.2
ततः प्रभाते विमले सूर्यस्योदयनं प्रति ।
ताड्यमानासु भेरीषु मृदङ्गेष्वानकेषु च ॥ ६.१०८.२ ॥
Entonces, en el amanecer despejado, hacia el lugar de salida del sol, mientras los bherīs, mṛdaṅgas y ānakas eran tañidos...
6.108.3
ध्मायमानेषु शङ्खेषु पाण्डरेषु समन्ततः ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य निर्याप्ताः पाण्डवा युधि ॥ ६.१०८.३ ॥
Mientras los caracolas blancos resonaban por todas partes, los Pāṇḍavas salieron a la batalla con Śikhaṇḍin al frente.
6.108.4
कृत्वा व्यूहं महाराज सर्वशत्रुनिबर्हणम् ।
शिखण्डी सर्वसैन्यानामग्र आसीद्विशांपते ॥ ६.१०८.४ ॥
Habiendo formado una disposición que aniquila a todos los enemigos, oh gran rey, Śikhaṇḍin se situó al frente de todos los ejércitos, oh señor de los hombres.
6.108.5
चक्ररक्षौ ततस्तस्य भीमसेनधनंजयौ ।
पृष्ठतो द्रौपदेयाश्च सौभद्रश्चैव वीर्यवान् ॥ ६.१०८.५ ॥
Luego, sus guardianes de las ruedas eran Bhīmasena y Dhanaṃjaya (Arjuna); detrás estaban los hijos de Draupadī y el valiente hijo de Subhadrā.
6.108.6
सात्यकिश्चेकितानश्च तेषां गोप्ता महारथः ।
धृष्टद्युम्नस्ततः पश्चात्पाञ्चालैरभिरक्षितः ॥ ६.१०८.६ ॥
Sātyaki y Ekitāna, grandes aurigas, eran sus protectores; luego, detrás, protegido por los Pāñcāla, estaba Dhṛṣṭadyumna.
6.108.7
ततो युधिष्ठिरो राजा यमाभ्यां सहितः प्रभुः ।
प्रययौ सिंहनादेन नादयन्भरतर्षभ ॥ ६.१०८.७ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, el señor, junto a los dos Yamas, avanzó haciendo resonar las direcciones con un rugido de león, oh toro de los Bharatas.
6.108.8
विराटस्तु ततः पश्चात्स्वेन सैन्येन संवृत्तः ।
द्रुपदश्च महाबाहो ततः पञ्चादुपाद्रवत् ॥ ६.१०८.८ ॥
Luego Virāṭa, rodeado por su propio ejército, quedó atrás; y Drupada también, oh de brazos poderosos, avanzó desde la retaguardia.
6.108.9
केकया भ्रातरः पञ्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् ।
जघनं पालयामासुः पाण्डवेयश्च राक्षसः ॥ ६.१०८.९ ॥
Los cinco hermanos de los Kekaya y el valiente Dhṛṣṭaketu, el hijo de Pāṇḍu y el rākṣasa, protegieron la retaguardia.
6.108.10
एवं व्यूह्य महासैन्यं पाण्डवास्तव वाहिनीम् ।
अभ्यद्रवन्त संग्रामे त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥ ६.१०८.१० ॥
Así, tras disponer en orden de batalla al gran ejército, los Pāṇḍava se lanzaron contra vuestra hueste en la batalla, abandonando sus propias vidas.
6.108.11
तथैव कुरवो राजन्भीष्मं कृत्वा महारथम् ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां प्रययुः पाण्डवान्प्रति ॥ ६.१०८.११ ॥
Igualmente, oh rey, los Kuru, poniendo a Bhīṣma como gran guerrero al frente de todos los ejércitos, avanzaron contra los Pāṇḍava.
6.108.12
पुत्रैस्तव दुराधर्षो रक्षितः सुमहाबलैः ।
ततो द्रोणो महेष्वासः पुत्रश्चास्य महाबलः ॥ ६.१०८.१२ ॥
Aquella hueste, inexpugnable, era protegida por vuestros hijos, de gran poder; luego estaban Droṇa, el gran arquero, y su hijo de gran fuerza.
6.108.13
भगदत्तस्ततः पश्चाद्गजानीकेन संवृतः ।
कृपश्च कृतवर्मा च भगदत्तमनुव्रतौ ॥ ६.१०८.१३ ॥
Luego, detrás, estaba Bhagadatta, rodeado por la división de elefantes; Kṛpa y Kṛtavarman lo seguían.
6.108.14
काम्भोजराजो बलवांस्ततः पश्चात्सुदक्षिणः ।
मागधश्च जयत्सेनः सौबलश्च बृहद्बलः ॥ ६.१०८.१४ ॥
Luego, detrás, estaba el poderoso rey de Kāmboja, Sudakṣiṇa; estaban también Jayatsena, rey de Magadha, el hijo de Subala y Bṛhadbala.
6.108.15
तथैवान्ये महेष्वासाः सुशर्मप्रमुखा नृपाः ।
जघनं पालयामासुस्तव सैन्यस्य भारत ॥ ६.१०८.१५ ॥
Asimismo, los otros grandes arqueros, reyes encabezados por Suśarman, custodiaban la retaguardia de tu ejército, oh descendiente de Bharata.
6.108.16
दिवसेदिवसे प्राप्ते भीष्मः शान्तनवो युधि ।
आसुरानकरोद्व्यूहान्पैशाचानथ राक्षसान् ॥ ६.१०८.१६ ॥
Cuando la batalla llegaba día tras día, Bhīṣma, hijo de Śantanu, formó en combate las formaciones āsura, paiśāca y rākṣasa.
6.108.17
ततः प्रववृते युद्धं तव तेषां च भारत ।
अन्योन्यं निघ्नतां राजन्यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ६.१०८.१७ ॥
Entonces, oh Bhārata, estalló la batalla entre los tuyos y los suyos; oh rey, golpeándose unos a otros, combatieron una lucha que acrecentaba los reinos y las naciones.
6.108.18
अर्जुनप्रमुखाः पार्थाः पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
भीष्मं युद्धेऽभ्यवर्तन्त किरन्तो विविधाञ्शरान् ॥ ६.१०८.१८ ॥
Con Arjuna a la cabeza, los hijos de Pṛthā, poniendo a Śikhaṇḍin al frente, avanzaron en la batalla contra Bhīṣma, derramando flechas de muchas clases.
6.108.19
तत्र भारत भीमेन ताडितास्तावकाः शरैः ।
रुधिरौघपरिक्लिन्नाः परलोकं ययुस्तदा ॥ ६.१०८.१९ ॥
Allí, oh Bhārata, tus hombres, heridos por las flechas de Bhīma y empapados en torrentes de sangre, fueron entonces al otro mundo.
6.108.20
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः ।
तव सैनयं समासाद्य पीडयामासुरोजसा ॥ ६.१०८.२० ॥
Nakula, Sahadeva y el gran carrero Sātyaki, atacando tu ejército, lo afligieron con fuerza.
6.108.21
ते वध्यामानाः समरे तावका भरतर्षभ ।
नाशक्नुवन्वारयितुं पाण्डवानां महद्बलम् ॥ ६.१०८.२१ ॥
Oh toro de los Bharatas, tus hombres, siendo golpeados en la batalla, no pudieron contener la gran fuerza de los Pāṇḍavas.
6.108.22
ततस्तु तावकं सैन्यं वध्यमानं समन्ततः ।
संप्राद्रवद्दशः दिशः काल्यमानं महारथैः ॥ ६.१०८.२२ ॥
Entonces tu ejército, golpeado por todos lados y empujado por los grandes carreros, huyó en las diez direcciones.
6.108.23
त्रातारं नाध्यगच्छन्त तावका भरतर्षभ ।
वध्यमानाः शितैर्बाणैः पाण्डवैः सह सृञ्जयैः ॥ ६.१०८.२३ ॥
Oh toro de los Bharatas, tus hombres no hallaron protector alguno, heridos por las agudas flechas de los Pāṇḍavas junto con los Sṛñjayas.
6.108.24
पीड्यमानं बलं दृष्ट्वा पार्थैर्भीष्मः पराक्रमी ।
यदकार्षीद्रणे क्रुद्धस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१०८.२४ ॥
Al ver a su ejército afligido por los hijos de Pṛthā, ¿qué hizo el poderoso Bhīṣma en la batalla, encolerizado? Dímelo, oh Sañjaya.
6.108.25
कथं वा पाण्डवा युद्धे प्रत्युद्याताः परंतपाः ।
निघ्नन्तो मामकान्वीरांस्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१०८.२५ ॥
¿Cómo avanzaron en la batalla los Pāṇḍavas, atormentadores de sus enemigos, abatiendo a mis héroes? Cuéntamelo, Sañjaya.
6.108.26
आचक्षे ते महाराज यदकार्षीत्पिता तव ।
पीडिते तव पुत्रस्य सैन्ये पाण्डव सृञ्जयैः ॥ ६.१०८.२६ ॥
Te lo cuento, gran rey: lo que tu padre hizo cuando el ejército de tu hijo era atormentado por los Pāṇḍavas y los Sṛñjayas.
6.108.27
प्रंहृष्टमनसः शूराः पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
अभ्यवर्तन्त निघ्नन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.१०८.२७ ॥
Oh descendiente de Pāṇḍu, los héroes Pāṇḍavas, con ánimo gozoso, avanzaron contra el ejército de tu hijo golpeándolo.
6.108.28
तं विनाशं मनुष्येन्द्र नरवारणवाजिनाम् ।
नामृष्यत तदा भीष्मः सैन्यघातं रणे परैः ॥ ६.१०८.२८ ॥
Oh señor de los hombres, Bhīṣma no soportó entonces aquella destrucción de hombres, elefantes y caballos, ni la matanza de su ejército por los enemigos en la batalla.
6.108.29
स पाणडवान्महेष्वासः पञ्चालांश्चैव सृञ्जयान् ।
नाराचैर्वत्सदन्तैश्च शितैरञ्जलिकैस्तथा ॥ ६.१०८.२९ ॥
Aquel gran arquero cubrió a los Pāṇḍavas, los Pañcālas y los Sṛñjayas con flechas nārāca, vatsadanta y afiladas añjalika.
6.108.30
अभ्यवर्षत दुर्धर्षस्त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ।
स पाण्डवानां प्रवरान्पञ्च राजन्महारथान् ॥ ६.१०८.३० ॥
El invencible, desdeñando su propia vida, lanzó una lluvia de flechas; oh rey, las descargó sobre los cinco mejores grandes guerreros de carro de los Pāṇḍavas.
6.108.31
आत्तशस्त्रो रणे यत्नाद्वारयामास सायकैः ।
नानाशस्त्रास्त्रवर्षैस्तान्वीर्यामर्षप्रवेरितैः ॥ ६.१०८.३१ ॥
Empuñando sus armas en la batalla, los contuvo con esfuerzo mediante flechas, y con una lluvia de armas y misiles de muchas clases, impulsado por el valor y la ira, los rechazó.
6.108.32
निजघ्ने समरे क्रुद्धो हस्त्यश्वं चामितं बहु ।
रथिनोऽपातयद्राजन्रथेभ्यः पुरुषर्षभ ॥ ६.१०८.३२ ॥
En la batalla, enfurecido, abatió innumerables elefantes y caballos; y, oh rey, oh toro entre los hombres, derribó a los guerreros de carro de sus carros.
6.108.33
सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यः पादातांश्च समागतान् ॥ ६.१०८.३३ ॥
Y derribó a los jinetes de los lomos de sus caballos, y también a los soldados de infantería que se habían reunido.
6.108.34
गजारोहान्गजेभ्यश्च परेषां जयकारिणः ।
तमेकं समरे भीष्मं त्वरमाणं महारथम् ॥ ६.१०८.३४ ॥
Derribó a los jinetes de elefantes de sus elefantes, y a los que entre los enemigos buscaban la victoria. Solo en la batalla, apresurándose, el gran auriga Bhīṣma fue rodeado por ellos.
6.108.35
पाण्डवाः समवर्तन्त वज्रहस्तमिवासुराः ।
शक्राशनिसमस्पर्शान्विमुञ्चन्निशिताञ्छरान् ॥ ६.१०८.३५ ॥
Los Pāṇḍavas convergieron sobre él como los asuras contra el portador del rayo, y comenzaron a disparar flechas afiladas cuyo contacto era como el rayo de Indra.
6.108.36
दिक्ष्वदृश्यत सर्वासु घोरं सन्धारयन्वपुः ।
मण्डलीभूतमेवास्य नित्यं धनुरदृश्यत ॥ ६.१०८.३६ ॥
En todas las direcciones apareció, sosteniendo una forma terrible; su arco se veía constantemente como si estuviera formado en un círculo.
6.108.37
संग्रामे युध्यमानस्य शक्रचापोपमं महत् ।
तदृष्ट्वा समरे कर्म पुत्रास्तव विशांपते ॥ ६.१०८.३७ ॥
Oh señor de los pueblos, al ver aquella gran hazaña suya en la batalla, semejante al arco de Indra, tus hijos (actuaron así).
6.108.38
विस्मायं परमं गत्वा पितामहमपूजयन् ।
पार्था विमनसो भूत्वा प्रैक्षन्त पितरं तव ॥ ६.१०८.३८ ॥
Llegando a un asombro supremo, los Pāṇḍavas, con el ánimo abatido, honraron al abuelo y miraron a tu padre.
6.108.39
युध्यमानं रणे शूरं विप्रचित्तिमिवामराः ।
न चैनं वारयामासुर्व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ ६.१०८.३९ ॥
Así como los dioses no pudieron contener al héroe Vipracitti que combatía en la batalla, tampoco lo contuvieron a él, semejante a la Muerte con la boca abierta.
6.108.40
दशमेऽहनि संप्राप्ते रथानीकं शिखण्डिनः ।
अदहन्निशितैर्बाणैः कृष्णवर्त्मेव काननम् ॥ ६.१०८.४० ॥
Llegado el décimo día, quemaron la hueste de carros de Śikhaṇḍin con flechas afiladas, como un fuego de senda negra quema un bosque.
6.108.41
तं शिखण्डी त्रिभिर्बाणैरभ्यविध्यत्सनान्तरे ।
आशीविषमिव क्रुद्धं कालसृष्टमिवान्तकम् ॥ ६.१०८.४१ ॥
Śikhaṇḍin lo hirió en medio de la batalla con tres flechas, como a una serpiente enfurecida o a la Muerte creada por el Tiempo.
6.108.42
स तेनातिभृशं विद्धः प्रेक्ष्य भीष्मः शिखण्डिनम् ।
पुनर्नालोकयत्क्रुद्धः प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ६.१०८.४२ ॥
Gravemente herido por él, Bhīṣma miró a Śikhaṇḍin; luego, airado, no volvió a mirarlo, y riendo dijo esto.
6.108.43
कामं प्रहर वा मा वा न त्वां योत्स्ये कथंचन ।
यैव हि त्वं कृता धात्रा सैव हि त्वं शिखण्डिनी ॥ ६.१०८.४३ ॥
Ataques o no, de ninguna manera pelearé contigo. Tal como el creador te hizo, así eres tú Śikhaṇḍinī.
6.108.44
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शिखण्डी क्रोधमूर्च्छितः ।
उवाच भीष्मं समरे सृक्विणी परिलेलिहन् ॥ ६.१०८.४४ ॥
Al oír sus palabras, Śikhaṇḍin, arrebatado por la ira, habló a Bhīṣma en la batalla, lamiéndose los labios.
6.108.45
जानामि त्वां महाबाहो क्षत्रियाणां भयंकरम् ।
मया श्रुतं च ते युद्धं जामदग्न्येन वै सह ॥ ६.१०८.४५ ॥
Sé que tú, oh de brazos poderosos, eres terrible para los guerreros, y he oído de tu batalla con el hijo de Jamadagni.
6.108.46
दिव्यश्च ते प्रभावोऽयं मया च बहुशः श्रुतः ।
जनन्नपि प्रभावं ते योत्स्येऽद्याहं त्वया सह ॥ ६.१०८.४६ ॥
Este poder divino tuyo lo he oído muchas veces; aun conociendo tu poder, hoy lucharé contigo.
6.108.47
पाण्डवानां प्रियं कुर्वन्नात्मनश्च नरोत्तम ।
अद्य त्वां योधयिष्यामि रणे पुरुषसत्तम ॥ ६.१०८.४७ ॥
Haciendo lo que es grato a los Pāṇḍavas y también a mí mismo, oh mejor de los hombres, hoy en la batalla te haré combatir, oh mejor de los hombres.
6.108.48
ध्रुवं च त्वां हनिष्यामि शपे सत्येन तेऽग्रतः ।
एतच्छ्रुत्वा च मद्वाक्यं यत्कृत्यं तत्समाचर ॥ ६.१०८.४८ ॥
Seguramente te mataré; lo juro ante ti por la verdad. Habiendo oído esto y mis palabras, haz lo que debas hacer.
6.108.49
कामं युध्यस्व वा मा वा न मे जीवन्प्रमोक्ष्यसे ।
सुदृष्टः क्रियतां भीष्म लोकोऽयं समितिंजय ॥ ६.१०८.४९ ॥
Lucha si quieres, o no luches; mientras yo viva no escaparás. Bhīṣma, mira bien este mundo, conquistador en la batalla.
6.108.50
एवमुक्त्वा ततो भीष्मं पञ्चभिर्नतपर्वभिः ।
अविध्यत रणे भीष्मं प्रतुदन्वाक्यसायकैः ॥ ६.१०८.५० ॥
Habiendo dicho esto, luego hirió a Bhīṣma con cinco flechas de juntas dobladas, y en la batalla aguijoneó a Bhīṣma con flechas de palabras.
6.108.51
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सव्यसाची महारथः ।
कालोऽयमिति संचिन्त्य शिखण्डिनमचोदयत् ॥ ६.१०८.५१ ॥
Al oír sus palabras, el gran auriga Savyasācin (Arjuna) pensó: 'Este es el momento', y animó a Śikhaṇḍin.
6.108.52
अहं त्वामनुयास्यामि परान्विद्रावयञ्शरैः ।
अभिद्रव सुसंरब्धो भीष्मं भीमपराक्रमम् ॥ ६.१०८.५२ ॥
Te seguiré, poniendo en fuga a los enemigos con flechas. Carga con toda furia contra Bhīṣma, de terrible valor.
6.108.53
न हि ते संयुगे पीडां शक्ताः कर्तुं महाबलाः ।
तस्मादद्य महाबाहो यत्नाद्भीष्यमभिद्रव ॥ ६.१०८.५३ ॥
En la batalla ni los más poderosos pueden hacerte daño. Por eso, oh de brazos poderosos, carga hoy contra Bhīṣma con esfuerzo.
6.108.54
अहत्वा समरे भीष्म यदि यास्यसि मारिष ।
अवहास्योऽस्य लोकस्य भविष्यसि मया सह ॥ ६.१०८.५४ ॥
Bhīṣma, si te vas de la batalla sin haberme matado, oh señor, serás objeto de burla de este mundo, junto conmigo.
6.108.55
नावहास्या यथा वीर भवेम परमाहवे ।
तथा कुरु रणे यत्नं साधयस्व पितामहम् ॥ ६.१०८.५५ ॥
¡Oh héroe!, para que no seamos objeto de burla en esta gran batalla, pon en el combate el esfuerzo que lleve al abuelo (Bhīṣma) a su meta.
6.108.56
कुरूंश्च सहितान्सर्वान्यतमानान्महारथान् ।
अहमावारयिष्यामि सावयस्व पितामहम् ॥ ६.१०८.५६ ॥
Yo detendré a los Kurus y a todos los grandes guerreros que luchan juntos. Tú protege al abuelo.
6.108.57
द्रोणं च द्रोणपुत्रं च कृपं चाथ सुयोधनम् ।
चित्रसेनं विकर्णं च सैन्धवं च यजद्रथम् ॥ ६.१०८.५७ ॥
A Droṇa y al hijo de Droṇa, a Kṛpa, luego a Suyodhana, a Citrasena y Vikarṇa, y también al rey del Sindhu, Jayadratha.
6.108.58
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजं च सुदक्षिणम् ।
भगदत्तं तथा शूरं मागदं च महाबलम् ॥ ६.१०८.५८ ॥
Vinda y Anuvinda, los dos reyes de Avanti, el rey de Kamboja Sudakṣiṇa, el héroe Bhagadatta y el poderoso Māgadha.
6.108.59
सौमदत्तिं तथा शूरमार्श्यशृङ्गिं च राक्षसम् ।
त्रिगर्तराजं च रणे सह सर्वैर्महारथैः ॥ ६.१०८.५९ ॥
El héroe, hijo de Somadatta, el rākṣasa del linaje de Ṛśyaśṛṅga, y el rey de Trigarta, junto con todos los grandes guerreros en la batalla.
6.108.60
अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ।
कुरूंश्च सहितान्सर्वान्युध्यमानान्महाबलान् ।
निवारयिष्यामि रणे साधयस्व पितामहम् ॥ ६.१०८.६० ॥
Así como la orilla contiene al océano, yo contendré a todos los poderosos Kurus que combaten. Lleva al abuelo a su meta en la batalla.