મહાભારત · અધ્યાય 6.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.114.1
अर्जुनस्तु रणे शल्यं यतमानं महारथम् ।
छादयामास समरे शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.११४.१ ॥
સંજય બોલ્યો: યુદ્ધમાં અર્જુને લડતા મહારથી શલ્યને સમરમાં વળેલી ગાંઠોવાળા બાણોથી ઢાંકી દીધો.
6.114.2
सुशर्माणं कृपं चव त्रिभीस्त्रिभिरविध्यत ।
प्राग्ज्योतिषं च समरे सैन्धवं च जयद्रथम् ॥ ६.११४.२ ॥
તેણે સુશર્મા અને કૃપને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી વીંધ્યા; યુદ્ધમાં પ્રાગ્જ્યોતિષના રાજા અને સિંધુરાજ જયદ્રથને પણ.
6.114.3
चित्रसेनं विकर्णं च कृतवर्माणमेव च ।
दुर्मर्षणं च राजेन्द्र ह्यावन्त्यौ च महारथौ ॥ ६.११४.३ ॥
ચિત્રસેન, વિકર્ણ અને કૃતવર્માને પણ; હે રાજેન્દ્ર, દુર્મર્ષણને અને અવંતીના બે મહારથીઓને પણ.
6.114.4
एकैकं त्रिभिरानर्च्छत्कङ्कबर्हिणवाजितैः ।
शरैरतिरथो युद्धे पीडयन्वाहिनीं तव ॥ ६.११४.४ ॥
અતિરથીએ યુદ્ધમાં દરેકને કંક અને મોરના પીંછાવાળા ત્રણ-ત્રણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો, તમારી સેનાને પીડા આપતા.
6.114.5
जयद्रथो रणे पार्थं विद्ध्वा भारत सायकैः ।
भीमं विव्याध तरसा चित्रसेनरथे स्थितः ॥ ६.११४.५ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં જયદ્રથે પાર્થને બાણોથી વીંધીને, ચિત્રસેનના રથમાં ઊભા રહીને વેગથી ભીમને પણ વીંધ્યો.
6.114.6
शल्यश्च समरे जिष्णुं कृपश्च रथिनां वरः ।
विव्याधाते महाराज बहुधा मर्ममेदिभिः ॥ ६.११४.६ ॥
શલ્ય અને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ કૃપે સમરમાં જિષ્ણુ (અર્જુન)ને, હે મહારાજ, મર્મભેદી બાણોથી અનેક રીતે વીંધ્યો.
6.114.7
चित्रसेनादयश्चैव पुत्रास्तव विशांपते ।
पञ्चाभिः पञ्चभिस्तूर्णं सुंयुगे निशितैः शरैः ॥ ६.११४.७ ॥
હે પ્રજાપતિ, ચિત્રસેન વગેરે તમારા પુત્રોએ પણ ઉત્તમ યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી ઝડપથી પાંચ-પાંચ બાણ છોડ્યા.
6.114.8
आजघ्नुरर्जुनं सङ्ख्ये भीमसेनं च मारिष ।
तौ तत्र रथिनां श्रेष्ठौ कौन्तेयौ भरतर्षभौ ॥ ६.११४.८ ॥
હે મારિષ, તેમણે યુદ્ધમાં અર્જુન અને ભીમસેન પર પ્રહાર કર્યા; ત્યાં રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ, કુંતીના બે પુત્રો, ભરતવંશના બે વૃષભ તે બંને (પ્રહાર સહન કરી રહ્યા હતા).
6.114.9
अपीडयेतां समरे त्रिगर्तानां महद्बलम् ।
सुशर्माणि रणे पार्थं शरैर्नवभिराशुगैः ॥ ६.११४.९ ॥
તે બંનેએ યુદ્ધમાં ત્રિગર્તોની મહાન સેનાને પીડી; રણમાં સુશર્મા અને પાર્થને ઝડપથી જતા નવ બાણોથી (પીડ્યા).
6.114.10
ननाद बलवन्नादं त्रासयानो महद्बलम् ।
अन्ये च रथिनः शूरा भीमसेनधनञ्जयौ ॥ ६.११४.१० ॥
તેણે (ભીમસેને) મહાન સેનાને ભયભીત કરતાં બળવાન ગર્જના કરી; અન્ય શૂર રથીઓ પણ, ભીમસેન અને ધનંજય (ગર્જ્યા).
6.114.11
विव्यधुर्निशितैर्बाणै रुक्मपुङ्खैरजिह्मगैः ।
तेषां च रथिनां मध्ये कौन्तेयौ भरतर्षभौ ॥ ६.११४.११ ॥
(તેમણે) તીક્ષ્ણ, સોનેરી પાંખવાળા, સીધા જતા બાણોથી (વીંધ્યા); તે રથીઓની વચ્ચે કુંતીના બે પુત્રો, ભરતવંશના બે વૃષભ (ઊભા હતા).
6.114.12
क्रीडमानौ रथोदारौ चित्ररूपौ व्यदृश्यताम् ।
आमिषेप्सू गवां मध्ये सिंहाविव मदोत्कटौ ॥ ६.११४.१२ ॥
રથો પર ઉદાર તે બંને, વિચિત્ર રૂપવાળા, રમતા હોય તેમ દેખાયા; ગાયોની વચ્ચે માંસની ઇચ્છા કરનારા, મદોન્મત્ત બે સિંહો જેવા (દેખાયા).
6.114.13
छित्त्वा धनूंषि शूराणां शरांश्च बहुधा रणे ।
पातयामासतुर्वीरौ शिरांसि शतशो नृणाम् ॥ ६.११४.१३ ॥
યુદ્ધમાં શૂરવીરોનાં ધનુષ્ય અને બાણો અનેક રીતે કાપીને તે બે વીરોએ સેંકડો માણસોનાં માથાં પાડી દીધાં.
6.114.14
रथाश्च बहवो भग्ना हयाश्च शतशो हताः ।
गजाश्च सगजारोहाः पेतुरुर्व्यां महाहवे ॥ ६.११४.१४ ॥
ઘણા રથો ભાંગી ગયા, સેંકડો ઘોડા માર્યા ગયા, અને હાથીઓ મહાવત સહિત તે મહાયુદ્ધમાં ભૂમિ પર પડ્યા.
6.114.15
रथिनः सादिनश्चापि तत्रतत्र निषूदिताः ।
दृश्यन्ते बहवो राजन्वेषमानाः समन्ततः ॥ ६.११४.१५ ॥
હે રાજન, રથીઓ અને અશ્વારોહીઓ પણ અહીં-ત્યાં માર્યા ગયેલા દેખાય છે; ઘણા ચારેબાજુ તરફડતા દેખાય છે.
6.114.16
हतैर्गजपदात्योघैर्वाजिभिश्च निषूदितैः ।
रथैश्च बहुधा भग्नैः समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.११४.१६ ॥
મારેલા હાથીઓ, પાયદળનાં ટોળાં, ઘોડા અને અનેક રીતે ભાંગેલા રથોથી ભૂમિ સંપૂર્ણ ઢંકાઈ ગઈ.
6.114.17
छत्रैश्च बहुधा च्छिन्नैर्ध्वजैश्च विनिपातितैः ।
अङ्कुशैरपविद्धैश्च परिस्तोमैश्च भारत ॥ ६.११४.१७ ॥
હે ભારત, અનેક રીતે કપાયેલાં છત્રો, પાડી નાખેલા ધ્વજો, ફેંકાયેલા અંકુશો અને હાથીઓના શણગારથી પણ (ભૂમિ ઢંકાઈ હતી).
6.114.18
केयूरैरङ्गदैर्हारै राङ्कवैर्मृदितैस्तथा ।
उष्णीषैर्ऋष्टिभिश्चैव चामरव्यजनैरपि ॥ ६.११४.१८ ॥
બાજુબંધ, અંગદ, હાર, કચડાયેલાં રાંકવ વસ્ત્રો, પાઘડીઓ, ભાલા, ચામર અને વ્યજનોથી પણ (ભૂમિ ઢંકાઈ હતી).
6.114.19
तत्रतत्रापविद्धैश्च बाहुभिश्चन्दनोक्षितैः ।
ऊरुभिश्च नरेन्द्राणां समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ६.११४.१९ ॥
ત્યાં-ત્યાં ફેંકાયેલા, ચંદનથી લેપાયેલા બાહુઓ અને રાજાઓની જાંઘોથી પૃથ્વી સંપૂર્ણપણે ઢંકાઈ ગઈ.
6.114.20
तत्राद्भुतमपश्याम रणे पार्थस्य विक्रमम् ।
शरैः संवार्य तान्वीरान्यज्जघान महाबलः ॥ ६.११४.२० ॥
ત્યાં યુદ્ધમાં પાર્થનો અદ્ભુત પરાક્રમ અમે જોયો; એ મહાબલીએ બાણોથી તે વીરોને રોકીને સંહાર કર્યો.
6.114.21
पुत्रस्तु तव तं दृष्ट्वा भीमार्जुनपराक्रमम् ।
गाङ्गेयस्य रथाभ्याशमुपजग्मे महाबलः ॥ ६.११४.२१ ॥
તમારો પુત્ર ભીમ અને અર્જુનનો પરાક્રમ જોઈને, એ મહાબલી ગાંગેય (ભીષ્મ)ના રથની સમીપ ગયો.
6.114.22
कृपश्च कृतवर्मा च सैन्धवश्च जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ नाजहुः संयुगं तदा ॥ ६.११४.२२ ॥
કૃપ, કૃતવર્મા, સિંધુરાજ જયદ્રથ અને અવંતીના બે રાજકુમાર વિંદ-અનુવિંદ તે સમયે યુદ્ધ છોડ્યું નહીં.
6.114.23
ततो भीमो महेष्वासः फल्गुनश्च महारथः ।
कौरवाणां चमूं घोरां भृशं दुद्रुवतू रणे ॥ ६.११४.२३ ॥
ત્યારે મહાધનુર્ધર ભીમ અને મહારથી ફલ્ગુન (અર્જુન) યુદ્ધમાં કૌરવોની એ ભયાનક સેના પર અતિ વેગથી ધસી ગયા.
6.114.24
ततो बर्हिणवाजानामयुतान्यर्बुदानि च ।
धनञ्जयरथे तूर्णं पातयन्ति स्म भूमिपाः ॥ ६.११४.२४ ॥
ત્યારે ભૂમિપાલોએ ધનંજય (અર્જુન)ના રથ પર મોરપીંછાંવાળા બાણોના અયુત અને અર્બુદ ઝડપથી છોડ્યા.
6.114.25
ततस्तञ्शरजालेन सन्निवार्य महारथान् ।
पार्थः समन्तात्समरे प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ६.११४.२५ ॥
ત્યારે પાર્થે બાણોની જાળથી તે મહારથીઓને ચારેય બાજુથી રોકીને યુદ્ધમાં તેમને મૃત્યુ તરફ મોકલી દીધા.
6.114.26
शल्यस्तु समरे जिष्णुं क्रीडन्निव महारथः ।
आजघानोरसि क्रुद्धो भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.११४.२६ ॥
પણ યુદ્ધમાં મહારથી શલ્યે રમતા હોય તેમ ક્રોધે ભરાઈને જિષ્ણુ (અર્જુન)ની છાતી પર વાંકા ગાંઠવાળા ભલ્લોથી પ્રહાર કર્યો.
6.114.27
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं च पञ्चभिः ।
अथैनं सायकैस्तीक्ष्णैर्भृशं विव्याध मर्मणि ॥ ६.११४.२७ ॥
પાર્થે તેનું ધનુષ્ય અને હાથનું રક્ષણ પાંચ બાણથી કાપી નાખ્યાં, પછી તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને મર્મસ્થાને ઊંડો વીંધી નાખ્યો.
6.114.28
अथान्यद्धनुरादाय समरे भारसाधनम् ।
मद्रेश्वरो रणे जिष्णुं ताडयामास रोषितः ॥ ६.११४.२८ ॥
પછી મદ્રેશ્વર શલ્યે યુદ્ધનો ભાર ઉપાડી શકે તેવું બીજું ધનુષ્ય લઈ, ક્રોધે ભરાઈને રણમાં જિષ્ણુ (અર્જુન)ને પ્રહાર કર્યો.
6.114.29
त्रिभिः शरैर्महाराज वासुदेवं कच पञ्चभिः ।
भीमसेनं च नवभिर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ६.११४.२९ ॥
હે મહારાજ! તેણે ત્રણ બાણથી વાસુદેવ (કૃષ્ણ)ને, પાંચથી ભીમસેનને અને નવ બાણથી તેમની ભુજાઓ અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
6.114.30
ततो द्रोणो महाराज मागधश्च महारथः ।
दुर्योधनसमादिष्टौ तं देशमुपजग्मतुः ॥ ६.११४.३० ॥
પછી હે મહારાજ! દ્રોણ અને મહારથી માગધ દુર્યોધનની આજ્ઞાથી તે સ્થાન તરફ પહોંચ્યા.
6.114.31
यत्र पार्थो महाराज भीमसेनश्च पाण्डवः ।
कौरव्यस्य महासेनां जघ्नुतुः सुमहारथौ ॥ ६.११४.३१ ॥
હે મહારાજ, પાર્થ અને પાંડુપુત્ર ભીમસેન એ બે મહારથીઓએ કૌરવની મહાસેનાનો સંહાર કર્યો.
6.114.32
जयत्सेनस्तु समरे भीमं भीमायुधं युधि ।
विव्याध निशितैर्बाणैरष्टभिर्भरतर्षभ ॥ ६.११४.३२ ॥
પરંતુ જયત્સેને યુદ્ધમાં ભયંકર આયુધવાળા ભીમને આઠ તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો, હે ભરતર્ષભ.
6.114.33
तं भीमो दशभिर्विद्धा पुनर्वीव्याध पञ्चभिः ।
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ॥ ६.११४.३३ ॥
ભીમે તેને દસ બાણોથી વીંધ્યો, ફરી પાંચ બાણોથી વીંધ્યો; અને ભલ્લથી તેના સારથિને રથની બેઠક પરથી પાડી દીધો.
6.114.34
उद्भ्रांतैस्तुरगैः सोऽथ द्रवमाणैः समन्ततः ।
मागधोऽपसृतो राजा सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ६.११४.३४ ॥
ત્યારે તે માગધ રાજા ભડકેલા ઘોડાઓથી ચારે બાજુ દોડાવાતા, સમગ્ર સૈન્ય જોતું હતું ત્યારે પાછો હટ્યો.
6.114.35
द्रोणश्च विवरं दृष्ट्वा भीमसेनं शिलीमुखैः ।
विव्याध बाणैर्निशितैः पञ्चषष्टिभिरायसैः ॥ ६.११४.३५ ॥
દ્રોણે અવકાશ જોઈને ભીમસેનને શિલીમુખ, તીક્ષ્ણ લોખંડી પાંસઠ બાણોથી વીંધ્યો.
6.114.36
तं भीमः समरश्लाघी गुरुं पितृसमं रणे ।
विव्याध पञ्चभिर्भल्लैस्तथा षष्ट्या च भारत ॥ ६.११४.३६ ॥
યુદ્ધમાં પોતાના પરાક્રમનો ગર્વ કરતા ભીમે રણમાં પિતા સમાન ગુરુ દ્રોણને પાંચ ભલ્લોથી અને ષષ્ટિથી વીંધ્યા, હે ભારત.
6.114.37
अर्जुनस्तु सुशर्माणं विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
व्यधमत्तस्य तत्सैन्यं महाभ्राणि यथाऽनिलः ॥ ६.११४.३७ ॥
અર્જુને સુશર્માને અનેક લોખંડના બાણોથી વીંધીને, પવન જેમ મોટાં વાદળોને વિખેરી નાખે તેમ તેની સેનાને વિખેરી નાખી.
6.114.38
ततो भीष्मश्च राज च कौसल्यश्च बृहद्बलः ।
समवर्तन्त संक्रुद्धा भीमसेनधनञ्जयौ ॥ ६.११४.३८ ॥
ત્યારે ભીષ્મ, રાજા અને મહાબળવાન કૌસલ્ય ક્રોધે ભરાઈને આગળ વધ્યા અને ભીમસેન તથા ધનંજય સાથે ભિડાયા.
6.114.39
तथैव पाण्डवाः शूरा धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
अभ्यद्रवन्रणे भीष्मं व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ ६.११४.३९ ॥
એ જ રીતે શૂર પાંડવો અને પૃષતનો પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન રણમાં ખુલ્લા મુખવાળા યમની જેમ ભીષ્મ પર ધસી ગયા.
6.114.40
शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम् ।
अभ्यद्रवत संहृष्टो भयं त्यक्त्वा महारथात् ॥ ६.११४.४० ॥
શિખંડી ભરતોના પિતામહ ભીષ્મ પાસે પહોંચ્યો અને હર્ષથી ભય ત્યજીને તે મહારથી તરફ ધસી ગયો.
6.114.41
युधिष्ठिरमुखाः पार्थाः पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
अयोधयन्रणे भीष्मं सहिताः सर्वसृञ्जयैः ॥ ६.११४.४१ ॥
યુધિષ્ઠિર જેમના આગેવાન હતા એવા પૃથાના પુત્રોએ શિખંડીને આગળ રાખીને સર્વ સૃંજયો સહિત રણમાં ભીષ્મ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
6.114.42
तथैव तावकाः सर्वे पुरस्कृत्य यतव्रतम् ।
शिखण्डिप्रमुखान्पार्थान्योधयन्ति स्म संयुगे ॥ ६.११४.४२ ॥
એ જ રીતે તમારા સર્વ વીરોએ વ્રતનિષ્ઠ ભીષ્મને આગળ રાખીને શિખંડીની આગેવાની હેઠળના પૃથાના પુત્રો સાથે યુદ્ધ કર્યું.
6.114.43
ततः प्रववृते युद्धं कौरवाणां भयावहम् ।
तत्र पाण्डुसुतैः सार्धं भीष्मस्य विजयं प्रति ॥ ६.११४.४३ ॥
પછી કૌરવોનું ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું. ત્યાં પાંડુપુત્રો સાથે, ભીષ્મના વિજય માટે.
6.114.44
तावकानां जये भीष्मो ग्लह आसीद्विशांपते ।
तत्र हि द्यूतमासक्तं विजयायेतराय वा ॥ ६.११४.४४ ॥
હે રાજન, તમારા લોકોના વિજયમાં ભીષ્મ જ દાવ પર હતા. ત્યાં ખરેખર જુગાર જીત માટે કે બીજા માટે દાવ પર હતો.
6.114.45
धृष्टद्युम्नस्तु राजेन्द्र सर्वसैन्यान्यचोदयत् ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं मा भैष्ट रथसत्तमाः ॥ ६.११४.४५ ॥
પરંતુ હે રાજેન્દ્ર, ધૃષ્ટદ્યુમ્ને સર્વ સૈન્યોને પ્રેરિત કર્યા: "ગંગાપુત્ર પર હુમલો કરો. ડરશો નહીં, હે શ્રેષ્ઠ રથીઓ!"
6.114.46
सेनापतिवचः श्रुत्वा पाण्डवानां वरूथिनी ।
भीष्मं समभ्ययात्तूर्णं प्राणांस्त्यक्त्वा महाहवे ॥ ६.११४.४६ ॥
સેનાપતિના વચન સાંભળીને, પાંડવોની શ્રેષ્ઠ સેના મહાયુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજીને ઝડપથી ભીષ્મ તરફ ધસી.
6.114.47
भीष्मोऽपि रथिनां श्रेष्ठः प्रतिजग्राह तां चमूम् ।
आपतन्तीं महाराज वेलामिव महोदधिः ॥ ६.११४.४७ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મે પણ તે સેનાને ઝીલી, જે તેમના પર ધસી આવી રહી હતી, હે મહારાજ, જેમ મહાસાગર કિનારાને ઝીલે છે.