Mahābhārata · Adhyāya 6.14

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

6.14.1

कथं कुरूणामृषभो हतो भीष्मः शिखण्डिना ।
कथं रथार्त्स न्यपतित्पिता मे वासवोपमः ॥ ६.१४.१ ॥

¿Cómo fue muerto Bhīṣma, toro de los Kurus, por Śikhaṇḍin? ¿Cómo cayó de su carro mi padre, semejante a Indra?

6.14.2

कथमाचक्ष्व मे योधा हीना भीष्मेण संजय ।
बलिना देवकल्पेन गुर्वर्थे ब्रह्मचारिणा ॥ ६.१४.२ ॥

Dime, Sañjaya, cómo quedaron mis guerreros, privados de Bhīṣma, el poderoso semejante a un dios, el célibe que lo hizo por el bien de su maestro.

6.14.3

तस्मिन्हते महाप्राज्ञे महेष्वासे महाबले ।
महासत्वे नरव्याघ्रे किमु आसीन्मनस्तव ॥ ६.१४.३ ॥

Cuando aquel de gran sabiduría, gran arquero, de gran fuerza y gran valor, tigre entre los hombres, fue muerto, ¿qué sucedió en tu mente?

6.14.4

आर्तिं परामाविशति मनः शंससि मे हतम् ।
कुरूणामृषभं वीरमकम्पं पुरुषर्षभम् ॥ ६.१४.४ ॥

Una gran angustia entra en mi mente mientras me cuentas que el toro de los Kurus, el héroe inquebrantable, el mejor de los hombres, ha sido muerto.

6.14.5

के तं यान्तमनुप्राप्ताः के वास्यसन्पुरोगमाः ।
केऽतिष्ठन्के न्यवर्तन्त केऽन्ववर्तन्त सञ्जय ॥ ६.१४.५ ॥

Sañjaya, cuando él marchaba, ¿quiénes lo siguieron? ¿Quiénes iban al frente? ¿Quiénes se detuvieron, quiénes regresaron y quiénes avanzaron tras él?

6.14.6

के शूरा रथशार्दूलमद्भुतं क्षत्रियर्षभम् ।
तथाऽनीकं गाहमानं सहसा पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ६.१४.६ ॥

¿Qué héroes lo siguieron de repente por detrás, el tigre entre los guerreros de carro, el maravilloso toro entre los kṣatriyas, cuando se lanzaba a dentro del ejército?

6.14.7

यस्तमोर्क इवापोहन्परसैन्यममित्रहा ।
सहस्ररश्मिप्रतिमः परेषां भयमादधत् ॥ ६.१४.७ ॥

Como el sol que disipa las tinieblas, el matador de enemigos que apartó al ejército contrario, igual al sol de mil rayos, que infundía temor a sus enemigos.

6.14.8

अकरोद्दुष्करं कर्म रणे पाण्डुसुतेषु यः ।
ग्रसमानमनीकानि य एनं पर्यवारयन् ॥ ६.१४.८ ॥

Aquel que realizó una hazaña difícil en la batalla contra los hijos de Pāṇḍu, devorando los ejércitos; y aquellos que lo rodearon.

6.14.9

कृतिनं तं दुराधर्षं सञ्जयास्य त्वमन्तिके ।
कथं शान्तनवं युद्धे पाण्डवाः प्रत्यवारयन् ॥ ६.१४.९ ॥

Sañjaya, tú estabas cerca de él: ¿cómo detuvieron los Pāṇḍavas en la batalla a aquel hábil e invencible hijo de Śantanu?

6.14.10

निकृन्तन्तमनीकानि शरदंष्ट्रं मनस्विनम् ।
चापव्यात्ताननं घोरमसिजिह्वं दुरासदम् ॥ ६.१४.१० ॥

Que corta los ejércitos, con flechas por dientes, magnánimo, con la boca abierta por el arco, terrible, con una espada por lengua, difícil de acercarse.

6.14.11

अनर्हं पुरुषव्याघ्रं ह्रीमन्तमपराजितम् ।
पातयामास कौन्तेयः कथं तमजितं युधि ॥ ६.१४.११ ॥

Aquel que no lo merecía, tigre entre los hombres, modesto, invicto, fue derribado por el hijo de Kuntī. ¿Cómo lo derribó a él, invicto en la batalla?

6.14.12

उग्रधन्वानमुग्रेषुं वर्तमानं रथोत्तमे ।
परेषामुत्तमाङ्गानि प्रचिन्वन्तमथेषुभिः ॥ ६.१४.१२ ॥

El feroz arquero de feroces flechas, de pie en el mejor carro, recogiendo con sus flechas las cabezas de los enemigos.

6.14.13

पाण्डवानां महत्सैन्यं यं दृष्ट्वोद्यतमाहवे ।
कालाग्निमिव दुर्धर्षं समचेष्टत नित्यशः ॥ ६.१४.१३ ॥

Al ver el gran ejército de los Pāṇḍavas dispuesto para la batalla, aquel, invencible como el fuego del tiempo, se agitaba sin cesar.

6.14.14

परिकृष्य स सेनां तु दशरात्रमनीकहा ।
दगामास्तमिवादित्यः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.१४.१४ ॥

El aniquilador de ejércitos condujo la tropa durante diez noches; habiendo realizado una hazaña sumamente difícil, se hundió como el sol al ocaso.

6.14.15

यः स शक्र इवाक्षय्यं वर्षं शरमयं क्षिपन् ।
जघान युधि योधानामर्बुदं दशभिर्दिनैः ॥ ६.१४.१५ ॥

Como Indra, derramando una lluvia inagotable de flechas, dio muerte en la batalla a cien millones de guerreros en diez días.

6.14.16

स शेते निहतो भूमौ वातभुग्न इव द्रुमः ।
मम दुर्मन्त्रितेनाजौ यथा नार्हति भारतः ॥ ६.१४.१६ ॥

Muerto en la batalla, yace en el suelo como un árbol derribado por el viento, por mi mal consejo; el Bhārata no lo merecía.

6.14.17

कथं शान्तनवं दृष्ट्वा पाण्डवानामनीकिनी ।
प्रहर्तुमशकत्तत्र भीष्मं भीमपराक्रमम् ॥ ६.१४.१७ ॥

¿Cómo, habiendo visto al hijo de Śāntanu, Bhīṣma de terrible valor, pudo el ejército de los Pāṇḍavas atacarlo allí?

6.14.18

कथं भीष्मेण संग्रामं प्राकुर्वन्पाण्डुनन्दनाः ।
कथं च नाजयद्भीष्मो द्रोणे जीवति सञ्जय ॥ ६.१४.१८ ॥

¿Cómo libraron batalla con Bhīṣma los hijos de Pāṇḍu? Y, oh Sañjaya, mientras Droṇa vivía, ¿cómo no venció Bhīṣma?

6.14.19

कृपे सन्निहिते तत्र भरद्वाजात्मजे तथा ।
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः कथं स निधनं गतः ॥ ६.१४.१९ ॥

Kṛpa estaba presente allí, y también el hijo de Bharadvāja. ¿Cómo, pues, Bhīṣma, el mejor de los que golpean, encontró la muerte?

6.14.20

कथं चातिरथस्तेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ।
भीष्मो विनिहतो युद्धे देवैरपि दुरासदः ॥ ६.१४.२० ॥

¿Y cómo fue Bhīṣma, el gran auriga, inaccesible incluso para los dioses, muerto en batalla por aquel pāñcāla, Śikhaṇḍin?

6.14.21

यः स्पर्धते रणे नित्यं जामदग्न्यं महाबलम् ।
अजितं जामदग्न्येन शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥ ६.१४.२१ ॥

quien constantemente competía en batalla con el poderoso hijo de Jamadagni, Paraśurāma; invencible incluso para el hijo de Jamadagni, cuyo valor igualaba al de Indra.

6.14.22

तं हतं समरे भीष्मं महारथकुलोदितम् ।
सञ्जयाचक्ष्व मे वीरं येन शर्म न विद्महे ॥ ६.१४.२२ ॥

Dime, Sañjaya, sobre aquel héroe Bhīṣma, nacido en el linaje de los grandes aurigas, muerto en la batalla, pues no conocemos la paz.

6.14.23

मामकाः के महेष्वासा नाजहुः सञ्जयाच्युतम् ।
दुर्योधनसमादिष्टाः के वीराः पर्यवारयन् ॥ ६.१४.२३ ॥

Sañjaya, ¿qué grandes arqueros de mi bando no abandonaron a aquel infalible? ¿Y qué héroes, por orden de Duryodhana, lo rodearon?

6.14.24

यच्छिखण्डिमुखाः सर्वे पाण्डवा भीष्ममभ्ययुः ।
कच्चित्ते कुरवः सर्वे नाजहुः सञ्जयाच्युतम् ॥ ६.१४.२४ ॥

Cuando todos los Pāṇḍavas, con Śikhaṇḍin al frente, avanzaron contra Bhīṣma, ¿acaso todos tus Kurus no abandonaron a aquel infalible, Sañjaya?

6.14.25

अश्मसारमयं नूनं हृदयं मुदृढं मम ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं भीष्मं न दीर्यते ॥ ६.१४.२५ ॥

Sin duda mi corazón está hecho de hierro y piedra, pues al oír que Bhīṣma, tigre entre los hombres, ha sido abatido, no se rompe.

6.14.26

यस्मिन्सत्यं च मेधा च नीतिश्च भरतर्षभे ।
अप्रमेयाणि दुर्धर्षे कथं स निहतो युधि ॥ ६.१४.२६ ॥

¿Cómo fue muerto en batalla aquel toro de los Bharatas, invencible, en quien la verdad, la sabiduría y la política eran inconmensurables?

6.14.27

मौर्वीघोषस्तनयुत्नुः पृषत्कपृषतो महान् ।
धनुर्ह्रादमहाशब्दो महामेघ इवोन्नतः ॥ ६.१४.२७ ॥

El zumbido de la cuerda era trueno, la lluvia de flechas era grande; el estruendo del arco era un gran sonido, como una gran nube elevada.

6.14.28

योऽभ्यवर्षत कौन्तेयान्सपाञ्चालान्ससृञ्जयान् ।
निघ्नन्परथान्वीरो दानवानिव वज्रभृत् ॥ ६.१४.२८ ॥

Aquel héroe que llovió sobre los hijos de Kuntī junto con los Pāñcālas y los Sṛñjayas, derribando carros, como el portador del rayo a los Dānavas.

6.14.29

इष्वस्त्रसागरं घोरं बाणग्रहं दुरासदम् ।
कार्मुकोर्मिणमक्षय्यमद्वीपं चलमप्लवम् ॥ ६.१४.२९ ॥

Un océano de flechas y armas, terrible, con flechas como sus monstruos, difícil de abordar; sus olas son arcos, inagotable, sin isla, inestable, sin balsa.

6.14.30

गदासिमकरावासं हयावर्त्तं गजाकुलम् ।
पदातिमत्स्यकलिलं शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनम् ॥ ६.१४.३० ॥

Morada de makaras que son mazas y espadas, con caballos como remolinos, lleno de elefantes, poblado de infantería como peces, resonando con el sonido de caracolas y timbales.

6.14.31

हयान्गजपदातींश्च रथांश्च तरसा बहून् ।
निमञ्जयन्तं समरे परवीरापहारिणम् ॥ ६.१४.३१ ॥

Arrastrando con fuerza en la batalla a caballos, elefantes, infantes y numerosos carros, arrebatando a los héroes enemigos [a Bhīṣma].

6.14.32

विदह्यमानं कोपेन तेजसा च परंतपम् ।
वेलेव मकरावासं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ६.१४.३२ ॥

Ardiendo de cólera y esplendor, atormentador de enemigos [Bhīṣma], como la orilla rodea el mar, morada de los makaras, ¿qué héroes lo rodearon?

6.14.33

भीष्मो यदकरोत्कर्म समरे सञ्जयारिहा ।
दुर्योधनहितार्थाय के तस्यास्य पुरोऽभवन् ॥ ६.१४.३३ ॥

Oh Sañjaya, matador de enemigos: ¿qué hazaña realizó Bhīṣma en la batalla y qué héroes se alzaron ante él por el bien de Duryodhana?

6.14.34

के रक्षन्दक्षिणं चक्रं भीष्मस्यामिततेजसः ।
पृष्ठतः के परान्वीरानपासेधन्यतव्रताः ॥ ६.१४.३४ ॥

¿Quiénes protegían la rueda derecha (formación) de Bhīṣma, de esplendor infinito, y qué héroes, afortunados en sus votos, rechazaban por detrás a los héroes enemigos?

6.14.35

के पुरस्तादवर्तन्त रक्षन्तो भीष्ममन्तिके ।
के रक्षन्नुत्तरं चक्रं वीरा वीरकस्य युध्यतः ॥ ६.१४.३५ ॥

¿Quiénes se hallaban delante, junto a Bhīṣma, protegiéndolo, y qué héroes guardaban la rueda izquierda mientras combatían a Vīraka?

6.14.36

वामे चक्रे वर्तमानाः केऽघ्नन्सञ्जय सृञ्जयान् ।
अग्नतोऽग्न्यमनीकेषु केऽभ्यरक्षन्दुरासदम् ॥ ६.१४.३६ ॥

Oh Sañjaya, ¿quiénes, situados en la rueda izquierda, derribaron a los Sṛñjayas, y quiénes, delante de los ejércitos de fuego, protegieron a aquel inaccesible?

6.14.37

पार्श्वतः केऽभ्यरक्षन्त गच्छन्तो दुर्गमां गतिम् ।
समूहे के परान्वीरान्प्रत्ययुध्यन्त सञ्जय ॥ ६.१४.३७ ॥

Sañjaya, ¿quiénes eran los que los protegían por los flancos mientras avanzaban por el camino difícil, y quiénes combatían contra los héroes enemigos en la masa del ejército?

6.14.38

रक्ष्यमाणः कथं वीरैर्गोप्यमानाश्च तेन ते ।
दुर्जयानामनीकानि नाजयंस्तरसा युधि ॥ ६.१४.३८ ॥

Protegidos por héroes y custodiados por ellos, ¿cómo no conquistaron por la fuerza en la batalla los ejércitos invencibles?

6.14.39

सर्वलोकेश्वरस्येव परमस्य प्रजापतेः ।
कथं प्रहर्तुमपि ते शेकुः सञ्जय पाण्डवाः ॥ ६.१४.३९ ॥

Sañjaya, ¿cómo pudieron los Pāṇḍavas siquiera herirle a él, que es como el supremo señor de todos los mundos, el Prajāpati?

6.14.40

यस्मिन्द्वीपे समाश्वस्य युध्यन्ते कुरवः परैः ।
तं निमग्नं नरव्याघ्रं भीष्मं शंससि सञ्जय ॥ ६.१४.४० ॥

Sañjaya, describes a Bhīṣma, el tigre entre los hombres, hundido en aquella isla donde los Kurus, cobrando ánimo, combaten contra el enemigo.

6.14.41

यस्य वीर्यं समाश्रित्य मम पुत्रो बृहद्बलः ।
न पाण्डवानगणयत्कथं स निहतः परैः ॥ ६.१४.४१ ॥

Confiando en cuyo poder mi hijo de gran fuerza no tenía en cuenta a los Pāṇḍavas, ¿cómo fue abatido por el enemigo?

6.14.42

यः पुरा विबुधैः सर्वैः सहाये युद्धदुर्मदः ।
काङ्क्षितो दानवान्ध्नद्भिः पिता मम महाव्रतः ॥ ६.१४.४२ ॥

Aquel que antaño, como aliado de todos los dioses, fue orgulloso en la batalla y fue deseado al abatir a los Dānavas — ese es mi padre, el de gran voto.

6.14.43

यस्मिज्जाते महावीर्ये शान्तनुर्लोकविश्रुतः ।
शोकं दैन्यं च दुःस्वं च प्राजहात्स च तत्क्षणे ॥ ६.१४.४३ ॥

Aquel en cuyo nacimiento Śantanu, famoso en el mundo y de gran valor, abandonó en ese mismo instante la pena, el abatimiento y la desgracia.

6.14.44

प्रोक्तं परायणं प्राज्ञं स्वधर्मनिरतं शुचिम् ।
वेदवेदाङ्गतत्वज्ञं कथं शंससि मे हतम् ॥ ६.१४.४४ ॥

¿Cómo me dices que ha sido muerto aquel que fue proclamado refugio, sabio, entregado a su propio deber, puro y conocedor de la esencia de los Vedas y sus miembros?

6.14.45

सर्वास्त्रविनयोपेतं शान्तं दान्तं मनस्विनम् ।
हतं शान्तनवं श्रुत्वा मन्ये शेषं हतं बलम् ॥ ६.१४.४५ ॥

Al oír que el hijo de Śantanu, dotado de disciplina en todas las armas, sereno, dominado y magnánimo, ha sido muerto, creo que el resto del ejército también ha sido muerto.

6.14.46

धर्मादधर्मो बलवान्संप्राप्त इति मे मतिः ।
यत्र वृद्धं गुरुं हत्वा राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ६.१४.४६ ॥

Mi opinión es que la injusticia se ha vuelto poderosa sobre el dharma, cuando los Pāṇḍavas, tras matar al anciano y al maestro, desean el reino.

6.14.47

जामदग्न्यः पुरा रामः सर्वास्त्रविदनुत्तमः ।
अम्बार्थमुद्यतः सङ्ख्ये भीष्मेण युधि निर्जितः ॥ ६.१४.४७ ॥

Antaño Rāma, hijo de Jamadagni, el insuperable conocedor de todas las armas, se dispuso a combatir en la batalla por Ambā, y fue vencido en la guerra por Bhīṣma.

6.14.48

तमिन्द्रसमकर्माणं ककुदं सर्वधन्विनाम् ।
हतं शंससि मे भीष्मं किं नु दुःखमतः परम् ॥ ६.१४.४८ ॥

Me dices que Bhīṣma ha sido muerto, aquel cuyas hazañas son como las de Indra, el jefe de todos los arqueros. ¿Qué dolor mayor podría haber que este?

6.14.49

असकृत्क्षत्रियव्राताः सङ्ख्ये येन विनिर्जिताः ।
जामदग्न्येन वीरेण परवीरनिघातिना।
न हतो यो महाबुद्धिः स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ ६.१४.४९ ॥

Ejércitos de kṣatriyas fueron derrotados una y otra vez en batalla por aquel héroe, el hijo de Jamadagni, aniquilador de héroes enemigos; y, sin embargo, aquel de gran sabiduría no fue muerto, y hoy ha sido muerto por Śikhaṇḍin.

6.14.50

तस्मान्नूनं महावीर्याद्भार्गवाद्युद्धदुर्मदात् ।
तेजोवीर्यबलैर्यूयाञ्शिखण्डी द्रुपदात्मजः ॥ ६.१४.५० ॥

Por tanto, seguramente fue Śikhaṇḍin, hijo de Drupada, quien superó en esplendor, valor y fuerza a vosotros, de gran valor, incluso al Bhārgava, embriagado por el orgullo de la batalla.

6.14.51

यः शूरं कृतिनं युद्धे सर्वशस्त्रविशारदम् ।
परमास्त्रविदं वीरं जघान भग्तर्षभम् ॥ ६.१४.५१ ॥

Quien dio muerte en batalla al valiente y diestro Bhagnarṣabha (el mejor de los hombres), experto en todas las armas y conocedor de los supremos astras.

6.14.52

के वीरास्तममित्रघ्नमन्वयुः शस्त्रसंसदि ।
शंस मे तद्यथा चासीद्युद्भं भीष्मस्य पाण्डवैः ॥ ६.१४.५२ ॥

¿Qué héroes siguieron a aquel aniquilador de enemigos en la asamblea de las armas? Dime cómo fue la batalla de Bhīṣma con los Pāṇḍavas.

6.14.53

योषेव हतवीरा मे सेन्म पुत्रस्य सञ्जय ।
अगोपमिव चोद्भ्रान्तं गोकुलं तद्बलं मम ॥ ६.१४.५३ ॥

Sañjaya, el ejército de mi hijo se ha vuelto como mujeres, con sus héroes muertos; aquella fuerza mía es como una manada de vacas dispersa y sin pastor.

6.14.54

पौरुषं सर्वलोकस्य परं यस्मिन्महाहवे ।
परासक्ते च वस्तस्मिन्कथमासीन्मनस्तदा ॥ ६.१४.५४ ॥

En aquella gran batalla, donde estaba presente el supremo valor viril de todos los mundos, ¿cómo estuvo entonces su mente, absorta en el enemigo?

6.14.55

जीवितेऽप्यद्य सामर्थ्यं किमिवास्मासु सञ्जय ।
घातयित्वा महावीर्यं पितरं लोकधार्मिकम् ॥ ६.१४.५५ ॥

¡Oh Sañjaya! ¿Qué fuerza nos queda hoy en la vida, después de haber hecho matar a nuestro padre, el de gran poder, sostén del dharma del mundo?

6.14.56

अगाधे सलिले मग्नां नावं दृष्ट्वेव पारगाः ।
भीष्मे हते भृशं दुःखान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.५६ ॥

Como quienes han llegado a la orilla se lamentan al ver una barca hundida en aguas insondables, así creo que mis hijos lloran con gran dolor ahora que Bhīṣma ha sido abatido.

6.14.57

अद्रिसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं भीष्मं न दीर्यते ॥ ६.१४.५७ ॥

Sin duda mi corazón, ¡oh Sañjaya!, está hecho de la esencia de la piedra, pues no se rompe al oír que Bhīṣma, tigre entre los hombres, ha sido abatido.

6.14.58

यस्मिन्नस्त्राणि मेधा च नीतिश्च पुरुषर्षभे ।
अप्रमेयाणि दुर्धर्षे कथं स निहतो युधि ॥ ६.१४.५८ ॥

¿En quien las armas, el intelecto y el arte de gobernar eran inmensurables, cómo fue muerto en batalla aquel toro entre los hombres, el invencible?

6.14.59

न चास्त्रेण न शौर्येण तपसा मेधया न च ।
न धृत्या न पुनस्त्यागान्मृत्योः कश्चिद्विमुच्यते ॥ ६.१४.५९ ॥

Ni con armas, ni con valor, ni con austeridad, ni con intelecto, ni con firmeza, ni de nuevo con renuncia, nadie se libera de la muerte.

6.14.60

कालो नूनं महावीर्यः सर्वलोकदुरत्ययः ।
यत्र शान्तनवं भीष्मं हतं शंससि सञ्जय ॥ ६.१४.६० ॥

Sin duda el tiempo es de gran poder e insuperable para todos los mundos, ¡oh Sañjaya!, pues relatas que Bhīṣma, hijo de Śantanu, ha sido abatido.

6.14.61

पुत्रशोकाभिसंतप्तो महद्दुःखमचिन्तयन् ।
आशंसेऽहं परं त्राणं भीष्माच्छान्तनुनन्दनात् ॥ ६.१४.६१ ॥

Atormentado por el dolor de mis hijos, sin pensar en la gran aflicción, espero de Bhīṣma, hijo de Śantanu, la protección suprema.

6.14.62

यदादित्यमिवापश्यत्पतितं भ्रुवि सञ्जय ।
दुर्योधनः शान्तनवं किं तदा प्रत्यपद्मत ॥ ६.१४.६२ ॥

Sañjaya, cuando Duryodhana vio a Bhīṣma, hijo de Śantanu, caído en tierra como el sol, ¿qué hizo entonces en respuesta?

6.14.63

नाहं स्वेषां परेषां वा बुद्ध्या सञ्जय चिन्तयन् ।
शेषं किंचित्प्रपश्यामि प्रत्यनीके महीक्षिताम् ॥ ६.१४.६३ ॥

Sañjaya, reflexionando con mi razón sobre los míos y los enemigos, no veo nada que quede de los reyes en las filas opuestas.

6.14.64

दारुणः क्षत्रधर्मोऽयमृषिभिः संप्रदर्शितः ।
यत्र शान्तनवं हत्वा राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ६.१४.६४ ॥

Dura es este deber guerrero, mostrado por los sabios, en el cual los Pāṇḍavas, habiendo matado a Bhīṣma, hijo de Śantanu, desean el reino.

6.14.65

वयं वा राज्यमिच्छामो घातयित्वा महाव्रतम् ।
क्षत्रधर्मे स्थिताः पार्था नापराध्यन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.६५ ॥

O bien deseamos el reino tras hacer matar al de gran voto; los hijos de Pṛthā, firmes en el deber guerrero, no cometen ofensa, hijos míos.

6.14.66

एतदार्येण कर्तव्यं कृच्छ्रास्वापत्सु सञ्जय ।
पराक्रमः पराशक्तिस्तत्तु तस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ ६.१४.६६ ॥

Sañjaya, esto debe hacerlo el noble en las duras calamidades; el valor y el poder supremo están asentados en él.

6.14.67

अनीकानि विनिघ्नन्तं ह्रीमन्तमपराजितम् ।
कथं शान्तनवं तातं पाण्डुपुत्रा न्यवारयन् ॥ ६.१४.६७ ॥

¿Cómo contuvieron los hijos de Pāṇḍu a mi padre, el hijo de Śantanu, aniquilador de ejércitos, modesto e invencible?

6.14.68

यथायुक्तान्यनीकानि कथं युद्धं महात्मभिः ।
कथं वा निहतो भीष्मः पिता सञ्जय मे परैः ॥ ६.१४.६८ ॥

¿Cómo combatieron los ejércitos debidamente formados con los magnánimos? ¿O cómo fue muerto mi padre Bhīṣma por los enemigos, oh Sañjaya?

6.14.69

दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः ।
दुःशासनश्च कितवो हते भीष्मे किमब्रुवन् ॥ ६.१४.६९ ॥

Duryodhana, Karṇa, Śakuni el hijo de Subala y el jugador Duḥśāsana: ¿qué dijeron cuando Bhīṣma fue muerto?

6.14.70

यच्छरीरैरुपास्तीर्णां नरवारणवाजिनाम् ।
शरशक्तिमहाखङ्गतोमराक्षां महाभयाम्।
प्राविशन्कितवा मन्दाः सभां युद्धदुरासदाम् ॥ ६.१४.७० ॥

En aquella asamblea, cubierta con los cuerpos de hombres, elefantes y caballos, cuyos dados eran flechas, lanzas, grandes espadas y jabalinas, terrible y difícil de acercarse como una batalla, entraron los necios jugadores.

6.14.71

प्राणद्यूते प्रतिभये केऽदीव्यन्त नरर्षभाः ।
के जीयन्ते जितास्तत्र कृतलक्ष्या निपातिताः ।
अन्ये भीष्माच्चान्तनवात्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१४.७१ ॥

En aquel terrible juego de dados donde la vida era la apuesta, ¿qué toros entre los hombres jugaron? ¿Quiénes ganaron, y quiénes, derrotados, fueron abatidos allí como blanco? Aparte de Bhīṣma, hijo de Śantanu, ¿quiénes más estaban? Dímelo, oh Sañjaya.