マハーバーラタ · 章 6.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.14.1
कथं कुरूणामृषभो हतो भीष्मः शिखण्डिना ।
कथं रथार्त्स न्यपतित्पिता मे वासवोपमः ॥ ६.१४.१ ॥
クル族の雄牛ビーシュマは、どのようにしてシカンディンに殺されたのか。インドラに等しい我が父は、どのように戦車から落ちたのか。
6.14.2
कथमाचक्ष्व मे योधा हीना भीष्मेण संजय ।
बलिना देवकल्पेन गुर्वर्थे ब्रह्मचारिणा ॥ ६.१४.२ ॥
サンジャヤよ、神のように強力で、師の為に梵行を守ったビーシュマを失った我が戦士たちがどうであったか、語ってくれ。
6.14.3
तस्मिन्हते महाप्राज्ञे महेष्वासे महाबले ।
महासत्वे नरव्याघ्रे किमु आसीन्मनस्तव ॥ ६.१४.३ ॥
その大智者、大弓手、大力、大勇の、人中の虎が殺された時、お前の心はどうなったのか。
6.14.4
आर्तिं परामाविशति मनः शंससि मे हतम् ।
कुरूणामृषभं वीरमकम्पं पुरुषर्षभम् ॥ ६.१४.४ ॥
クルの雄牛、揺るがぬ英雄、人中の最上の者が殺されたとお前が私に語るので、大きな苦悩が私の心に入り込む。
6.14.5
के तं यान्तमनुप्राप्ताः के वास्यसन्पुरोगमाः ।
केऽतिष्ठन्के न्यवर्तन्त केऽन्ववर्तन्त सञ्जय ॥ ६.१४.५ ॥
サンジャヤよ、彼が進んだ時、誰が彼に従ったのか。誰が先導したのか。誰が立ち止まり、誰が引き返し、誰が後に続いたのか。
6.14.6
के शूरा रथशार्दूलमद्भुतं क्षत्रियर्षभम् ।
तथाऽनीकं गाहमानं सहसा पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ६.१४.६ ॥
戦車の虎、驚異の、クシャトリヤの雄牛が軍勢へと突入した時、どの勇士が突然その後ろに従ったのか。
6.14.7
यस्तमोर्क इवापोहन्परसैन्यममित्रहा ।
सहस्ररश्मिप्रतिमः परेषां भयमादधत् ॥ ६.१४.७ ॥
太陽が闇を払うように敵軍を退けた敵殺しの者、千の光線をもつ太陽に等しく、敵に恐怖を与えた者。
6.14.8
अकरोद्दुष्करं कर्म रणे पाण्डुसुतेषु यः ।
ग्रसमानमनीकानि य एनं पर्यवारयन् ॥ ६.१४.८ ॥
戦いでパーンドゥの息子たちに対して困難な行為をなし、軍勢を呑み込んでいた者；そして彼を取り囲んだ者たち。
6.14.9
कृतिनं तं दुराधर्षं सञ्जयास्य त्वमन्तिके ।
कथं शान्तनवं युद्धे पाण्डवाः प्रत्यवारयन् ॥ ६.१४.९ ॥
サンジャヤよ、お前は彼の近くにいた。あの熟練で打ち破りがたいシャンタヌの子を、パーンダヴァたちは戦いでどのように食い止めたのか。
6.14.10
निकृन्तन्तमनीकानि शरदंष्ट्रं मनस्विनम् ।
चापव्यात्ताननं घोरमसिजिह्वं दुरासदम् ॥ ६.१४.१० ॥
軍勢を断ち切る者、矢を歯とし、志高く、弓で開けた口をもち、恐ろしく、剣を舌とし、近づき難い者。
6.14.11
अनर्हं पुरुषव्याघ्रं ह्रीमन्तमपराजितम् ।
पातयामास कौन्तेयः कथं तमजितं युधि ॥ ६.१४.११ ॥
それに値しなかった、人中の虎、慎み深く、不敗の者を、クンティーの子が倒した。戦いで征服されえぬ彼を、どうして倒したのか。
6.14.12
उग्रधन्वानमुग्रेषुं वर्तमानं रथोत्तमे ।
परेषामुत्तमाङ्गानि प्रचिन्वन्तमथेषुभिः ॥ ६.१४.१२ ॥
猛き弓を持ち、猛き矢をもつ者、最上の戦車に立ち、矢で敵の頭を刈り集めていた者。
6.14.13
पाण्डवानां महत्सैन्यं यं दृष्ट्वोद्यतमाहवे ।
कालाग्निमिव दुर्धर्षं समचेष्टत नित्यशः ॥ ६.१४.१३ ॥
戦いに立ち上がったパーンダヴァの大軍を見て、時の火のように抗しがたいそれは、絶えず動き回った。
6.14.14
परिकृष्य स सेनां तु दशरात्रमनीकहा ।
दगामास्तमिवादित्यः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.१४.१४ ॥
敵軍を滅ぼす者は十夜にわたり軍を率いた。極めて困難な行いを成し遂げ、太陽が沈むように彼は没した。
6.14.15
यः स शक्र इवाक्षय्यं वर्षं शरमयं क्षिपन् ।
जघान युधि योधानामर्बुदं दशभिर्दिनैः ॥ ६.१४.१५ ॥
インドラのように尽きることのない矢の雨を降らせ、彼は十日のうちに戦場で一アルブダ（一億）の戦士を討ち取った。
6.14.16
स शेते निहतो भूमौ वातभुग्न इव द्रुमः ।
मम दुर्मन्त्रितेनाजौ यथा नार्हति भारतः ॥ ६.१४.१६ ॥
戦いで倒れ、風に折れた木のように彼は地に横たわる——私の悪しき策略のために。バーラタ（ビーシュマ）はそれに値しなかった。
6.14.17
कथं शान्तनवं दृष्ट्वा पाण्डवानामनीकिनी ।
प्रहर्तुमशकत्तत्र भीष्मं भीमपराक्रमम् ॥ ६.१४.१७ ॥
シャーンタヌの子、恐るべき武勇のビーシュマを見て、パーンダヴァの軍はどうしてそこで攻撃することができたのか。
6.14.18
कथं भीष्मेण संग्रामं प्राकुर्वन्पाण्डुनन्दनाः ।
कथं च नाजयद्भीष्मो द्रोणे जीवति सञ्जय ॥ ६.१४.१८ ॥
パーンドゥの子らはビーシュマとどのように戦ったのか。サンジャヤよ、ドローナが生きている間、ビーシュマはなぜ勝利しなかったのか。
6.14.19
कृपे सन्निहिते तत्र भरद्वाजात्मजे तथा ।
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः कथं स निधनं गतः ॥ ६.१४.१९ ॥
クリパがそこにおり、バラドヴァージャの息子もいた。それなのに、戦う者の中で最もすぐれたビーシュマはどうして死を迎えたのか。
6.14.20
कथं चातिरथस्तेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ।
भीष्मो विनिहतो युद्धे देवैरपि दुरासदः ॥ ६.१४.२० ॥
神々にさえ近づき難い大戦車将ビーシュマは、戦場であのパーンチャーラ族のシカンディンによってどのように討たれたのか。
6.14.21
यः स्पर्धते रणे नित्यं जामदग्न्यं महाबलम् ।
अजितं जामदग्न्येन शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥ ६.१४.२१ ॥
戦場で常に強大なジャマダグニの子（パラシュラーマ）と競い合った者。ジャマダグニの子にさえ打ち勝てず、その武勇はインドラに等しかった。
6.14.22
तं हतं समरे भीष्मं महारथकुलोदितम् ।
सञ्जयाचक्ष्व मे वीरं येन शर्म न विद्महे ॥ ६.१४.२२ ॥
サンジャヤよ、大戦車将の家系に生まれ、戦場で討たれたあの英雄ビーシュマのことを私に語れ。その死によって我々には安らぎがどこにあるか分からないのだ。
6.14.23
मामकाः के महेष्वासा नाजहुः सञ्जयाच्युतम् ।
दुर्योधनसमादिष्टाः के वीराः पर्यवारयन् ॥ ६.१४.२३ ॥
サンジャヤよ、我が方のどの大弓手があの不滅の者を見捨てなかったのか。ドゥルヨーダナの命によって、どの英雄たちが彼を取り囲んだのか。
6.14.24
यच्छिखण्डिमुखाः सर्वे पाण्डवा भीष्ममभ्ययुः ।
कच्चित्ते कुरवः सर्वे नाजहुः सञ्जयाच्युतम् ॥ ६.१४.२४ ॥
シカンディンを先頭に立ててパーンダヴァがみなビーシュマへ攻め寄せたとき、サンジャヤよ、お前のクルたちはみなあの不滅の者を見捨てなかったのか。
6.14.25
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मुदृढं मम ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं भीष्मं न दीर्यते ॥ ६.१४.२५ ॥
まことに私の心は鉄と石でできているのか、人中の虎ビーシュマが殺されたと聞いても裂けないとは。
6.14.26
यस्मिन्सत्यं च मेधा च नीतिश्च भरतर्षभे ।
अप्रमेयाणि दुर्धर्षे कथं स निहतो युधि ॥ ६.१४.२६ ॥
真実、知恵、政略が無限であった、バーラタの牡牛、難攻不落の人が、どうして戦場で殺されたのか。
6.14.27
मौर्वीघोषस्तनयुत्नुः पृषत्कपृषतो महान् ।
धनुर्ह्रादमहाशब्दो महामेघ इवोन्नतः ॥ ६.१४.२७ ॥
弦の響きは雷鳴、矢の雨は大きく、弓の轟きは大音声、高くそびえる大雲のようであった。
6.14.28
योऽभ्यवर्षत कौन्तेयान्सपाञ्चालान्ससृञ्जयान् ।
निघ्नन्परथान्वीरो दानवानिव वज्रभृत् ॥ ६.१४.२८ ॥
クンティーの子らと、パーンチャーラとスリンジャヤに、雨のように矢を降らせ、戦車を打ち砕いた英雄、金剛杵を持つ者がダーナヴァを討つように。
6.14.29
इष्वस्त्रसागरं घोरं बाणग्रहं दुरासदम् ।
कार्मुकोर्मिणमक्षय्यमद्वीपं चलमप्लवम् ॥ ६.१४.२९ ॥
矢と武器の恐ろしい大海、矢を怪魚とし、近づき難い。弓をその波とし、尽きることなく、島なく、揺らぎ、舟もない。
6.14.30
गदासिमकरावासं हयावर्त्तं गजाकुलम् ।
पदातिमत्स्यकलिलं शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनम् ॥ ६.१४.३० ॥
棍棒と剣を摩竭魚の棲処とし、馬を渦とし、象に満ち、歩兵を魚として群がり、法螺貝と太鼓の音が響く。
6.14.31
हयान्गजपदातींश्च रथांश्च तरसा बहून् ।
निमञ्जयन्तं समरे परवीरापहारिणम् ॥ ६.१४.३१ ॥
戦場で馬、象、歩兵、多くの戦車を勢いよく沈め、敵の勇士を奪い去る者[ビーシュマ]。
6.14.32
विदह्यमानं कोपेन तेजसा च परंतपम् ।
वेलेव मकरावासं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ६.१४.३२ ॥
怒りと威光に燃え、敵を苦しめる[ビーシュマ]を、海岸がマカラの住処である海を囲むように、どの英雄たちが取り囲んだのか。
6.14.33
भीष्मो यदकरोत्कर्म समरे सञ्जयारिहा ।
दुर्योधनहितार्थाय के तस्यास्य पुरोऽभवन् ॥ ६.१४.३३ ॥
サンジャヤよ、敵を倒す者よ。ビーシュマが戦場で成し遂げた行為は何か、また、ドゥルヨーダナの利益のために、誰が彼の前に立ったのか。
6.14.34
के रक्षन्दक्षिणं चक्रं भीष्मस्यामिततेजसः ।
पृष्ठतः के परान्वीरानपासेधन्यतव्रताः ॥ ६.१४.३४ ॥
無限の威光を持つビーシュマの右の車輪（陣形）を守っていたのは誰か。誓いに恵まれた英雄たちは、後方から敵の英雄を追い返したのは誰か。
6.14.35
के पुरस्तादवर्तन्त रक्षन्तो भीष्ममन्तिके ।
के रक्षन्नुत्तरं चक्रं वीरा वीरकस्य युध्यतः ॥ ६.१४.३५ ॥
ビーシュマの近くで前に立ち、彼を守っていたのは誰か。ヴィーラカと戦いながら左の車輪を守った英雄たちは誰か。
6.14.36
वामे चक्रे वर्तमानाः केऽघ्नन्सञ्जय सृञ्जयान् ।
अग्नतोऽग्न्यमनीकेषु केऽभ्यरक्षन्दुरासदम् ॥ ६.१४.३६ ॥
サンジャヤよ、左の車輪に立ってスリンジャヤ族を打ち倒したのは誰か。火の軍勢の前に立って、あの近づき難い者を守ったのは誰か。
6.14.37
पार्श्वतः केऽभ्यरक्षन्त गच्छन्तो दुर्गमां गतिम् ।
समूहे के परान्वीरान्प्रत्ययुध्यन्त सञ्जय ॥ ६.१४.३७ ॥
サンジャヤよ、困難な道を進む彼らを側面から守った者たちは誰か。軍勢の密集の中で敵の勇士と戦った者たちは誰か。
6.14.38
रक्ष्यमाणः कथं वीरैर्गोप्यमानाश्च तेन ते ।
दुर्जयानामनीकानि नाजयंस्तरसा युधि ॥ ६.१४.३८ ॥
勇士たちに守られ、彼らに護られていながら、戦いで不敗の軍勢を力ずくで打ち破れなかったのはなぜか。
6.14.39
सर्वलोकेश्वरस्येव परमस्य प्रजापतेः ।
कथं प्रहर्तुमपि ते शेकुः सञ्जय पाण्डवाः ॥ ६.१४.३९ ॥
サンジャヤよ、全世界の主、至高のプラジャーパティのようなその人を、パーンドゥの子らはどうして打つことさえできたのか。
6.14.40
यस्मिन्द्वीपे समाश्वस्य युध्यन्ते कुरवः परैः ।
तं निमग्नं नरव्याघ्रं भीष्मं शंससि सञ्जय ॥ ६.१४.४० ॥
サンジャヤよ、お前は人中の虎ビーシュマを語る。そのビーシュマは、クル族が勇気を取り戻して敵と戦うその島に沈んでいる。
6.14.41
यस्य वीर्यं समाश्रित्य मम पुत्रो बृहद्बलः ।
न पाण्डवानगणयत्कथं स निहतः परैः ॥ ६.१४.४१ ॥
その力に頼り、わが大力の息子がパーンドゥの子らを数にも入れなかった、その人はどうして敵に殺されたのか。
6.14.42
यः पुरा विबुधैः सर्वैः सहाये युद्धदुर्मदः ।
काङ्क्षितो दानवान्ध्नद्भिः पिता मम महाव्रतः ॥ ६.१४.४२ ॥
かつて諸神すべての味方となり、戦いに誇り高く、ダーナヴァを討つ時に望まれた人、それが私の父、大誓者である。
6.14.43
यस्मिज्जाते महावीर्ये शान्तनुर्लोकविश्रुतः ।
शोकं दैन्यं च दुःस्वं च प्राजहात्स च तत्क्षणे ॥ ६.१४.४३ ॥
その誕生の時、世に名高く大いなる勇力のシャンタヌは、その瞬間に悲しみと沈鬱と苦しみを捨てた。
6.14.44
प्रोक्तं परायणं प्राज्ञं स्वधर्मनिरतं शुचिम् ।
वेदवेदाङ्गतत्वज्ञं कथं शंससि मे हतम् ॥ ६.१४.४४ ॥
庇護所と讃えられ、賢く、自らの義務に専心し、清浄で、ヴェーダとヴェーダーンガの真髄を知る彼が殺されたと、どうして私に告げるのか。
6.14.45
सर्वास्त्रविनयोपेतं शान्तं दान्तं मनस्विनम् ।
हतं शान्तनवं श्रुत्वा मन्ये शेषं हतं बलम् ॥ ६.१४.४५ ॥
あらゆる武器に習熟し、穏やかで自制し、気高い心を持つシャーンタナヴァが殺されたと聞いて、私は残りの軍勢も殺されたと思う。
6.14.46
धर्मादधर्मो बलवान्संप्राप्त इति मे मतिः ।
यत्र वृद्धं गुरुं हत्वा राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ६.१४.४६ ॥
私の考えでは、法に対して不法が強くなった。年長者と師を殺して、パーンダヴァたちは王国を望んでいるのだから。
6.14.47
जामदग्न्यः पुरा रामः सर्वास्त्रविदनुत्तमः ।
अम्बार्थमुद्यतः सङ्ख्ये भीष्मेण युधि निर्जितः ॥ ६.१४.४७ ॥
かつてジャマダグニの子ラーマは、あらゆる武器に並ぶ者なき達人であったが、アンバーのために戦いに臨み、戦でビーシュマに打ち負かされた。
6.14.48
तमिन्द्रसमकर्माणं ककुदं सर्वधन्विनाम् ।
हतं शंससि मे भीष्मं किं नु दुःखमतः परम् ॥ ६.१४.४८ ॥
インドラに等しい行いをし、あらゆる弓手の中で第一人者であったビーシュマが殺されたと、おまえは私に告げる。これより大きな苦しみがあろうか。
6.14.49
असकृत्क्षत्रियव्राताः सङ्ख्ये येन विनिर्जिताः ।
जामदग्न्येन वीरेण परवीरनिघातिना।
न हतो यो महाबुद्धिः स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ ६.१४.४९ ॥
敵の英雄を打ち倒す英雄、ジャマダグニの子によって、幾度となく戦いでクシャトリヤの軍勢は打ち負かされた。大智の彼は殺されなかったが、今日シカンディンによって殺されたのだ。
6.14.50
तस्मान्नूनं महावीर्याद्भार्गवाद्युद्धदुर्मदात् ।
तेजोवीर्यबलैर्यूयाञ्शिखण्डी द्रुपदात्मजः ॥ ६.१४.५० ॥
それゆえ、確かにドルパダの子シカンディンは、大勇の汝らをも、戦いの驕りに酔うバールガヴァにも、輝き・勇気・力において凌駕したのだ。
6.14.51
यः शूरं कृतिनं युद्धे सर्वशस्त्रविशारदम् ।
परमास्त्रविदं वीरं जघान भग्तर्षभम् ॥ ६.१४.५१ ॥
戦いにおいて、勇者で熟練し、あらゆる武器に通じ、最上の武器を知る英雄バグナルシャバ（人中の最勝者）を殺した者。
6.14.52
के वीरास्तममित्रघ्नमन्वयुः शस्त्रसंसदि ।
शंस मे तद्यथा चासीद्युद्भं भीष्मस्य पाण्डवैः ॥ ६.१४.५२ ॥
武器の集い（戦場）で、あの敵を殺す者に従った英雄たちは誰か。ビーシュマとパーンダヴァたちとの戦いがどのようであったか、私に語れ。
6.14.53
योषेव हतवीरा मे सेन्म पुत्रस्य सञ्जय ।
अगोपमिव चोद्भ्रान्तं गोकुलं तद्बलं मम ॥ ६.१४.५३ ॥
サンジャヤよ、息子の軍勢は英雄たちが殺されて女のようになった。私のあの軍は牧童を失って散り散りになった牛の群れのようだ。
6.14.54
पौरुषं सर्वलोकस्य परं यस्मिन्महाहवे ।
परासक्ते च वस्तस्मिन्कथमासीन्मनस्तदा ॥ ६.१४.५४ ॥
あの大戦において、全世界の最高の男らしい勇気がそこにあったのに、敵に心を向けていた彼らの心は、その時どうであったか。
6.14.55
जीवितेऽप्यद्य सामर्थ्यं किमिवास्मासु सञ्जय ।
घातयित्वा महावीर्यं पितरं लोकधार्मिकम् ॥ ६.१४.५५ ॥
サンジャヤよ、偉大な力を持ち、世界の法を守る我らの父（ビーシュマ）を殺させた今、今日の我らの生にどんな力が残っているというのか。
6.14.56
अगाधे सलिले मग्नां नावं दृष्ट्वेव पारगाः ।
भीष्मे हते भृशं दुःखान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.५६ ॥
底知れぬ水に沈んだ舟を見て岸に着いた人々が嘆くように、ビーシュマが殺されたので、我が息子たちは大きな苦悩の中で嘆いているのだろうと私は思う。
6.14.57
अद्रिसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं भीष्मं न दीर्यते ॥ ६.१४.५७ ॥
サンジャヤよ、人中の虎ビーシュマが殺されたと聞いても裂けないのだから、私の心はきっと岩の精から出来ているのだ。
6.14.58
यस्मिन्नस्त्राणि मेधा च नीतिश्च पुरुषर्षभे ।
अप्रमेयाणि दुर्धर्षे कथं स निहतो युधि ॥ ६.१४.५८ ॥
武器も知恵も政治の術も無限であった、人中の牡牛、難攻不落の人が、どうして戦場で殺されたのか。
6.14.59
न चास्त्रेण न शौर्येण तपसा मेधया न च ।
न धृत्या न पुनस्त्यागान्मृत्योः कश्चिद्विमुच्यते ॥ ६.१४.५९ ॥
武器によっても、武勇によっても、苦行によっても、知恵によっても、忍耐によっても、また放棄によっても、誰も死から解放されることはない。
6.14.60
कालो नूनं महावीर्यः सर्वलोकदुरत्ययः ।
यत्र शान्तनवं भीष्मं हतं शंससि सञ्जय ॥ ६.१४.६० ॥
サンジャヤよ、時は確かに大いなる力を持ち、すべての世界にとって超え難いものだ。シャンタヌの子ビーシュマが殺されたと、お前は語っているのだから。
6.14.61
पुत्रशोकाभिसंतप्तो महद्दुःखमचिन्तयन् ।
आशंसेऽहं परं त्राणं भीष्माच्छान्तनुनन्दनात् ॥ ६.१४.६१ ॥
息子たちへの悲しみに苦しみ、大いなる苦悩を顧みず、私はシャンタヌの子ビーシュマから最上の庇護を期待する。
6.14.62
यदादित्यमिवापश्यत्पतितं भ्रुवि सञ्जय ।
दुर्योधनः शान्तनवं किं तदा प्रत्यपद्मत ॥ ६.१४.६२ ॥
サンジャヤよ、太陽のように地に倒れたシャンタヌの子ビーシュマを見たとき、ドゥルヨーダナはその時どう応じたのか？
6.14.63
नाहं स्वेषां परेषां वा बुद्ध्या सञ्जय चिन्तयन् ।
शेषं किंचित्प्रपश्यामि प्रत्यनीके महीक्षिताम् ॥ ६.१४.६३ ॥
サンジャヤよ、私は味方と敵のことを知恵で思い巡らしても、敵陣の王たちの中に残るものを何も見ない。
6.14.64
दारुणः क्षत्रधर्मोऽयमृषिभिः संप्रदर्शितः ।
यत्र शान्तनवं हत्वा राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ६.१४.६४ ॥
聖仙たちが示したこのクシャトリヤの義務は過酷である。そこではパーンダヴァたちがシャンタヌの子を殺して王国を望むのだ。
6.14.65
वयं वा राज्यमिच्छामो घातयित्वा महाव्रतम् ।
क्षत्रधर्मे स्थिताः पार्था नापराध्यन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.६५ ॥
あるいは、我々は大誓者を殺させて王国を望むのだ。クシャトリヤの義務に立つプリター の子らは、罪を犯してはいない、わが子らよ。
6.14.66
एतदार्येण कर्तव्यं कृच्छ्रास्वापत्सु सञ्जय ।
पराक्रमः पराशक्तिस्तत्तु तस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ ६.१४.६६ ॥
サンジャヤよ、高貴な者は困難な危機においてこうすべきだ。武勇と最上の力は彼の中に確立されているのだ。
6.14.67
अनीकानि विनिघ्नन्तं ह्रीमन्तमपराजितम् ।
कथं शान्तनवं तातं पाण्डुपुत्रा न्यवारयन् ॥ ६.१४.६७ ॥
軍勢を討ち滅ぼす、慎み深く無敵の、シャンタヌの息子である父を、パーンドゥの息子たちはどうやって阻んだのか。
6.14.68
यथायुक्तान्यनीकानि कथं युद्धं महात्मभिः ।
कथं वा निहतो भीष्मः पिता सञ्जय मे परैः ॥ ६.१४.६८ ॥
整然と陣を組んだ軍勢は、偉大な魂の者たちとどのように戦ったのか。あるいは、サンジャヤよ、私の父ビーシュマはどのように敵に討たれたのか。
6.14.69
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः ।
दुःशासनश्च कितवो हते भीष्मे किमब्रुवन् ॥ ६.१४.६९ ॥
ドゥルヨーダナ、カルナ、スバラの子シャクニ、そして賭博師ドゥフシャーサナは、ビーシュマが討たれたとき何と言ったのか。
6.14.70
यच्छरीरैरुपास्तीर्णां नरवारणवाजिनाम् ।
शरशक्तिमहाखङ्गतोमराक्षां महाभयाम्।
प्राविशन्कितवा मन्दाः सभां युद्धदुरासदाम् ॥ ६.१४.७० ॥
人、象、馬の死骸に覆われ、矢、槍、大剣、投げ槍をさいころとする、極めて恐ろしく戦場のように近づきがたいその集会所に、愚かな賭博師たちが入った。
6.14.71
प्राणद्यूते प्रतिभये केऽदीव्यन्त नरर्षभाः ।
के जीयन्ते जितास्तत्र कृतलक्ष्या निपातिताः ।
अन्ये भीष्माच्चान्तनवात्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१४.७१ ॥
生命を賭けたあの恐ろしい賭博で、人の中の雄牛たちはどなたが遊んだのか。誰が勝ち、誰が負けて的として倒されたのか。シャンタヌの子ビーシュマの他には誰がいたのか。サンジャヤよ、それを私に語れ。
6.14.72
न हि मे शान्तिरस्तीह श्रुत्वा देवव्रतं हतम् ।
पितरं भीमकर्माणं भीष्ममाहवशोभिनम् ॥ ६.१४.७२ ॥
デーヴァヴラタ、ビーシュマが討たれたと聞き、恐るべき行いをし、戦場に輝いた父ビーシュマが討たれたと聞いて、私にはここで安らぎがない。
6.14.73
आर्तिं मे हृदये रूढां महतीं पुत्रहानिजाम् ।
त्वं हि मे सर्पिषेवाग्निमुद्दीपयसि सञ्जय ॥ ६.१४.७३ ॥
サンジャヤよ、息子たちを失って生じ、私の心に深く根を張ったこの大きな苦しみを、お前は火にギーを注ぐように一層燃え上がらせる。
6.14.74
महान्तं भारमुद्यम्य विश्रुतं सार्वलौकिकम् ।
दृष्ट्वा विनिहतं भीष्मं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.७४ ॥
世に名高く、大いなる重荷を担ったビーシュマが殺されたのを見て、私は息子たちが嘆いているのだと思う。
6.14.75
श्रोष्यामि तानि दुःखानि दुर्योधनकृतान्यहम् ।
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यद्वृत्तं तत्र सञ्जय ॥ ६.१४.७५ ॥
ドゥルヨーダナが引き起こしたそれらの苦しみを、私は聞くことになるだろう。ゆえにサンジャヤよ、そこで起きたことをすべて私に語れ。
6.14.76
यद्वृत्तं तत्र संग्रामे मन्दस्याबुद्धिसंभवम् ।
अपनीतं सुनीतं यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१४.७६ ॥
あの戦いで愚か者の愚かさから起きたこと、悪く行われたことと良く行われたこと、そのすべてを私に語れ、サンジャヤよ。
6.14.77
यत्कृतं तत्र संग्रामे भीष्मेण जयमिच्छता ।
तेजोयुक्तं कृतास्त्रेण शंस तच्चाप्यशेषतः ॥ ६.१४.७७ ॥
勝利を望み、威光に満ち、武芸に秀でたビーシュマがあの戦いで行ったことも、余すところなく語れ。
6.14.78
यथा तदभवद्युद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः ।
क्रमेण येन यस्मिंश्च काले यच्च यथाऽभवत् ॥ ६.१४.७८ ॥
クル軍とパーンダヴァ軍の間の戦いがどのように起こったか、どの順序で、どの方法で、どの時に、何がどのように起きたかを語れ。