ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.14.1
कथं कुरूणामृषभो हतो भीष्मः शिखण्डिना ।
कथं रथार्त्स न्यपतित्पिता मे वासवोपमः ॥ ६.१४.१ ॥
କୁରୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦ୍ୱାରା କିପରି ହତ ହେଲେ? ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ମୋ ପିତା ରଥରୁ କିପରି ପଡ଼ିଗଲେ?
6.14.2
कथमाचक्ष्व मे योधा हीना भीष्मेण संजय ।
बलिना देवकल्पेन गुर्वर्थे ब्रह्मचारिणा ॥ ६.१४.२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦେବତୁଲ୍ୟ, ବଳବାନ, ଗୁରୁଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହରାଇଥିବା ମୋ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କିପରି ଥିଲେ କହ।
6.14.3
तस्मिन्हते महाप्राज्ञे महेष्वासे महाबले ।
महासत्वे नरव्याघ्रे किमु आसीन्मनस्तव ॥ ६.१४.३ ॥
ସେହି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ମହାଧନୁର୍ଧର, ମହାବଳ, ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ନରବ୍ୟାଘ୍ର ହତ ହେଲେ ତୁମ ମନରେ କଣ ହେଲା?
6.14.4
आर्तिं परामाविशति मनः शंससि मे हतम् ।
कुरूणामृषभं वीरमकम्पं पुरुषर्षभम् ॥ ६.१४.४ ॥
ମୋ ମନରେ ଗଭୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା ପ୍ରବେଶ କରୁଛି। କୁରୁଙ୍କ ବୃଷଭ, ଅକମ୍ପିତ ବୀର, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ କହୁଛ।
6.14.5
के तं यान्तमनुप्राप्ताः के वास्यसन्पुरोगमाः ।
केऽतिष्ठन्के न्यवर्तन्त केऽन्ववर्तन्त सञ्जय ॥ ६.१४.५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ କିଏ ଅନୁସରଣ କଲେ, କିଏ ଆଗରେ ଥିଲେ, କିଏ ଠିଆ ହେଲେ, କିଏ ଫେରିଗଲେ ଓ କିଏ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ?
6.14.6
के शूरा रथशार्दूलमद्भुतं क्षत्रियर्षभम् ।
तथाऽनीकं गाहमानं सहसा पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ६.१४.६ ॥
ରଥଶାର୍ଦୂଳ, ଅଦ୍ଭୁତ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୃଷଭ ସେନାମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ବେଳେ କେଉଁ ଶୂରମାନେ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ?
6.14.7
यस्तमोर्क इवापोहन्परसैन्यममित्रहा ।
सहस्ररश्मिप्रतिमः परेषां भयमादधत् ॥ ६.१४.७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାର ଦୂର କରିବା ପରି ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ତଡ଼ିଦେଉଥିବା, ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ସହସ୍ରରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ।
6.14.8
अकरोद्दुष्करं कर्म रणे पाण्डुसुतेषु यः ।
ग्रसमानमनीकानि य एनं पर्यवारयन् ॥ ६.१४.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରିଥିବା, ସେନାମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରୁଥିବା; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଘେରିଲେ।
6.14.9
कृतिनं तं दुराधर्षं सञ्जयास्य त्वमन्तिके ।
कथं शान्तनवं युद्धे पाण्डवाः प्रत्यवारयन् ॥ ६.१४.९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିଲ; କୁଶଳୀ ଓ ଅଜେୟ ସେହି ଶାନ୍ତନବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ରୋକିଲେ?
6.14.10
निकृन्तन्तमनीकानि शरदंष्ट्रं मनस्विनम् ।
चापव्यात्ताननं घोरमसिजिह्वं दुरासदम् ॥ ६.१४.१० ॥
ସେନାମାନଙ୍କୁ କାଟୁଥିବା, ବାଣ ଯାହାର ଦାନ୍ତ ସେହି, ମନସ୍ବୀ, ଧନୁ ଦ୍ୱାରା ଖୋଲା ମୁଖ ଥିବା, ଘୋର, ଖଡ୍ଗ ଯାହାର ଜିଭ ସେହି, ଦୁରାସଦ (ନିକଟ ଯିବା କଷ୍ଟକର)।
6.14.11
अनर्हं पुरुषव्याघ्रं ह्रीमन्तमपराजितम् ।
पातयामास कौन्तेयः कथं तमजितं युधि ॥ ६.१४.११ ॥
ଯେ ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲେ, ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ଅପରାଜିତ ସେହି ଜଣଙ୍କୁ କୌନ୍ତେୟ ପାତିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ ଏହାଙ୍କୁ କିପରି ପାତିଲେ?
6.14.12
उग्रधन्वानमुग्रेषुं वर्तमानं रथोत्तमे ।
परेषामुत्तमाङ्गानि प्रचिन्वन्तमथेषुभिः ॥ ६.१४.१२ ॥
ଉଗ୍ର ଧନୁର୍ଧାରୀ, ଉଗ୍ର ବାଣଧାରୀ, ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଥିବା; ବାଣଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା।
6.14.13
पाण्डवानां महत्सैन्यं यं दृष्ट्वोद्यतमाहवे ।
कालाग्निमिव दुर्धर्षं समचेष्टत नित्यशः ॥ ६.१४.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ୟତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହତୀ ସେନାକୁ ଦେଖି, କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ସେ ସେନା ସର୍ବଦା ଚଞ୍ଚଳ ହେଉଥିଲା।
6.14.14
परिकृष्य स सेनां तु दशरात्रमनीकहा ।
दगामास्तमिवादित्यः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ ६.१४.१४ ॥
ଶତ୍ରୁସେନା ସଂହାରକାରୀ ସେ ଦଶ ରାତ୍ରି ସେନା ପରିଚାଳନା କଲା; ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଯିବା ପରି ସେ ଅସ୍ତ ଗଲା।
6.14.15
यः स शक्र इवाक्षय्यं वर्षं शरमयं क्षिपन् ।
जघान युधि योधानामर्बुदं दशभिर्दिनैः ॥ ६.१४.१५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଅକ୍ଷୟ ଶରବର୍ଷଣ କରି ସେ ଦଶ ଦିନରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଏକ ଅର୍ବୁଦ (ଶହେ କୋଟି) ବଧ କଲା।
6.14.16
स शेते निहतो भूमौ वातभुग्न इव द्रुमः ।
मम दुर्मन्त्रितेनाजौ यथा नार्हति भारतः ॥ ६.१४.१६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇ ବାୟୁରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଗଛ ପରି ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି—ମୋ ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରଣାରୁ; ଭାରତ (ଭୀଷ୍ମ) ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ନଥିଲା।
6.14.17
कथं शान्तनवं दृष्ट्वा पाण्डवानामनीकिनी ।
प्रहर्तुमशकत्तत्र भीष्मं भीमपराक्रमम् ॥ ६.१४.१७ ॥
ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀଙ୍କୁ ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ସେଠାରେ କିପରି ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲା?
6.14.18
कथं भीष्मेण संग्रामं प्राकुर्वन्पाण्डुनन्दनाः ।
कथं च नाजयद्भीष्मो द्रोणे जीवति सञ्जय ॥ ६.१४.१८ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ? ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୋଣ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ଭୀଷ୍ମ କାହିଁକି ବିଜୟୀ ହେଲେ ନାହିଁ?
6.14.19
कृपे सन्निहिते तत्र भरद्वाजात्मजे तथा ।
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः कथं स निधनं गतः ॥ ६.१४.१९ ॥
କୃପ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଭରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ତଥାପି ପ୍ରହାରକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ କିପରି ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ?
6.14.20
कथं चातिरथस्तेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ।
भीष्मो विनिहतो युद्धे देवैरपि दुरासदः ॥ ६.१४.२० ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ଅତିରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ପାଞ୍ଚାଳ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନିହତ ହେଲେ?
6.14.21
यः स्पर्धते रणे नित्यं जामदग्न्यं महाबलम् ।
अजितं जामदग्न्येन शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥ ६.१४.२१ ॥
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବଦା ମହାବଳୀ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର (ପରଶୁରାମ) ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରୁଥିଲେ; ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମ ଥିବା।
6.14.22
तं हतं समरे भीष्मं महारथकुलोदितम् ।
सञ्जयाचक्ष्व मे वीरं येन शर्म न विद्महे ॥ ६.१४.२२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ, ମହାରଥୀ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ସେହି ବୀର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ; ଯାହାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଆମେ ଶାନ୍ତି କେଉଁଠି ତାହା ଜାଣୁ ନାହୁଁ।
6.14.23
मामकाः के महेष्वासा नाजहुः सञ्जयाच्युतम् ।
दुर्योधनसमादिष्टाः के वीराः पर्यवारयन् ॥ ६.१४.२३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ପକ୍ଷର କେଉଁ ମହାଧନୁର୍ଧର ସେହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ (ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ) ତ୍ୟାଗ କରି ନ ଥିଲେ? ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଦେଶରେ କେଉଁ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ?
6.14.24
यच्छिखण्डिमुखाः सर्वे पाण्डवा भीष्ममभ्ययुः ।
कच्चित्ते कुरवः सर्वे नाजहुः सञ्जयाच्युतम् ॥ ६.१४.२४ ॥
ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଯେତେବେଳେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମ୍ଭର ସମସ୍ତ କୌରବ କ'ଣ ସେହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନ ଥିଲେ?
6.14.25
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मुदृढं मम ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं भीष्मं न दीर्यते ॥ ६.१४.२५ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ହୃଦୟ ଲୁହା-ପଥରରେ ଗଢା; ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଭୀଷ୍ମ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ତାହା ଫାଟୁ ନାହିଁ।
6.14.26
यस्मिन्सत्यं च मेधा च नीतिश्च भरतर्षभे ।
अप्रमेयाणि दुर्धर्षे कथं स निहतो युधि ॥ ६.१४.२६ ॥
ଯାହାଙ୍କଠାରେ ସତ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ନୀତି ଅପରିମିତ ଥିଲା, ସେହି ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଜେୟ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ହତ ହେଲେ?
6.14.27
मौर्वीघोषस्तनयुत्नुः पृषत्कपृषतो महान् ।
धनुर्ह्रादमहाशब्दो महामेघ इवोन्नतः ॥ ६.१४.२७ ॥
ଧନୁ ଦୋରିର ଟଙ୍କାର ଗର୍ଜନ ଥିଲା, ବାଣର ବର୍ଷା ମହାନ ଥିଲା; ଧନୁର ହ୍ରାଦ ମହାଶବ୍ଦ ଥିଲା, ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ଉଠିଥିବା ମହାମେଘ।
6.14.28
योऽभ्यवर्षत कौन्तेयान्सपाञ्चालान्ससृञ्जयान् ।
निघ्नन्परथान्वीरो दानवानिव वज्रभृत् ॥ ६.१४.२८ ॥
ଯେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ସୃଞ୍ଜୟ ସହିତ ବର୍ଷା କଲେ, ରଥ ବିନାଶ କରି, ଯେପରି ବଜ୍ରଧାରୀ ଦାନବଙ୍କୁ।
6.14.29
इष्वस्त्रसागरं घोरं बाणग्रहं दुरासदम् ।
कार्मुकोर्मिणमक्षय्यमद्वीपं चलमप्लवम् ॥ ६.१४.२९ ॥
ବାଣ-ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ସାଗର, ବାଣରୂପୀ ଗ୍ରାହ ଥିବା, ଦୁର୍ଗମ; ଧନୁ ହିଁ ଢେଉ, ଅକ୍ଷୟ, ଦ୍ୱୀପହୀନ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ନାଆହୀନ।
6.14.30
गदासिमकरावासं हयावर्त्तं गजाकुलम् ।
पदातिमत्स्यकलिलं शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनम् ॥ ६.१४.३० ॥
ଗଦା ଓ ଖଡ୍ଗ ମକରଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ, ଅଶ୍ୱ ଭଉଁରି, ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଦାତିକ ମାଛରେ ଭରା, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ନିନାଦ।
6.14.31
हयान्गजपदातींश्च रथांश्च तरसा बहून् ।
निमञ्जयन्तं समरे परवीरापहारिणम् ॥ ६.१४.३१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ପଦାତିକ ଓ ଅନେକ ରଥକୁ ବେଗରେ ବୁଡ଼ାଉଥିବା, ଶତ୍ରୁବୀରମାନଙ୍କୁ ହରଣ କରୁଥିବା [ଭୀଷ୍ମ]।
6.14.32
विदह्यमानं कोपेन तेजसा च परंतपम् ।
वेलेव मकरावासं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ६.१४.३२ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତାପ ଦେଉଥିବା [ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ], ମକରଙ୍କ ଆବାସ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉପକୂଳ ଘେରେ ତଦ୍ରୂପ କେଉଁ ବୀରମାନେ ଘେରିଲେ?
6.14.33
भीष्मो यदकरोत्कर्म समरे सञ्जयारिहा ।
दुर्योधनहितार्थाय के तस्यास्य पुरोऽभवन् ॥ ६.१४.३३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଯାହା କର୍ମ କଲେ ଏବଂ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ କେଉଁ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେଲେ, [କୁହ]।
6.14.34
के रक्षन्दक्षिणं चक्रं भीष्मस्यामिततेजसः ।
पृष्ठतः के परान्वीरानपासेधन्यतव्रताः ॥ ६.१४.३४ ॥
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଚକ୍ର (ବ୍ୟୂହ) କିଏ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପଛରୁ ଶତ୍ରୁବୀରମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ଧନ୍ୟବ୍ରତ ବୀରମାନେ ଖେଦାଇଲେ?
6.14.35
के पुरस्तादवर्तन्त रक्षन्तो भीष्ममन्तिके ।
के रक्षन्नुत्तरं चक्रं वीरा वीरकस्य युध्यतः ॥ ६.१४.३५ ॥
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟରେ ସମ୍ମୁଖରେ ରହି ତାଙ୍କୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବୀରକଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା କେଉଁ ବୀରମାନେ ଉତ୍ତର ଚକ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ?
6.14.36
वामे चक्रे वर्तमानाः केऽघ्नन्सञ्जय सृञ्जयान् ।
अग्नतोऽग्न्यमनीकेषु केऽभ्यरक्षन्दुरासदम् ॥ ६.१४.३६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବାମ ଚକ୍ରରେ ରହି ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କୁ କିଏ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି-ସେନାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରହି ସେଇ ଦୁରାସଦଙ୍କୁ କିଏ ରକ୍ଷା କଲେ?
6.14.37
पार्श्वतः केऽभ्यरक्षन्त गच्छन्तो दुर्गमां गतिम् ।
समूहे के परान्वीरान्प्रत्ययुध्यन्त सञ्जय ॥ ६.१४.३७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେଉଁମାନେ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁର୍ଗମ ଗତିରେ ଚାଲି ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସମୂହରେ ଶତ୍ରୁ ବୀରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ କିଏ ଥିଲେ?
6.14.38
रक्ष्यमाणः कथं वीरैर्गोप्यमानाश्च तेन ते ।
दुर्जयानामनीकानि नाजयंस्तरसा युधि ॥ ६.१४.३८ ॥
ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଜୟ ସେନାମାନଙ୍କୁ ବଳରେ କାହିଁକି ଜିତି ପାରିଲେ ନାହିଁ?
6.14.39
सर्वलोकेश्वरस्येव परमस्य प्रजापतेः ।
कथं प्रहर्तुमपि ते शेकुः सञ्जय पाण्डवाः ॥ ६.१४.३९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସର୍ବଲୋକେଶ୍ୱର ପରମ ପ୍ରଜାପତି ପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ପ୍ରହାର କରିପାରିଲେ?
6.14.40
यस्मिन्द्वीपे समाश्वस्य युध्यन्ते कुरवः परैः ।
तं निमग्नं नरव्याघ्रं भीष्मं शंससि सञ्जय ॥ ६.१४.४० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱୀପରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ କୁରୁମାନେ ଶତ୍ରୁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେହି ନିମଗ୍ନ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛ।
6.14.41
यस्य वीर्यं समाश्रित्य मम पुत्रो बृहद्बलः ।
न पाण्डवानगणयत्कथं स निहतः परैः ॥ ६.१४.४१ ॥
ଯାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୋ ପୁଅ ମହାବଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଗଣିଲା ନାହିଁ, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନିହତ ହେଲା?
6.14.42
यः पुरा विबुधैः सर्वैः सहाये युद्धदुर्मदः ।
काङ्क्षितो दानवान्ध्नद्भिः पिता मम महाव्रतः ॥ ६.१४.४२ ॥
ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହାୟକ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଥିବା, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବା ସମୟରେ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା — ସେ ମୋ ପିତା ମହାବ୍ରତ।
6.14.43
यस्मिज्जाते महावीर्ये शान्तनुर्लोकविश्रुतः ।
शोकं दैन्यं च दुःस्वं च प्राजहात्स च तत्क्षणे ॥ ६.१४.४३ ॥
ଯାହାର ଜନ୍ମରେ ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ମହାବୀର୍ୟ ଶାନ୍ତନୁ ସେହି କ୍ଷଣରେ ଶୋକ, ଦୀନତା ଓ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
6.14.44
प्रोक्तं परायणं प्राज्ञं स्वधर्मनिरतं शुचिम् ।
वेदवेदाङ्गतत्वज्ञं कथं शंससि मे हतम् ॥ ६.१४.४४ ॥
ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି କଥିତ, ପ୍ରାଜ୍ଞ, ସ୍ୱଧର୍ମନିରତ, ଶୁଚି, ବେଦବେଦାଙ୍ଗ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ସେ ହତ ହୋଇଛି ବୋଲି ତୁମେ ମୋତେ କେମିତି କହୁଛ?
6.14.45
सर्वास्त्रविनयोपेतं शान्तं दान्तं मनस्विनम् ।
हतं शान्तनवं श्रुत्वा मन्ये शेषं हतं बलम् ॥ ६.१४.४५ ॥
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ବିନୟ-ଶିକ୍ଷାରେ ଯୁକ୍ତ, ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ, ମନସ୍ୱୀ ଶାନ୍ତନବ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ମୁଁ ଭାବୁଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହତ ହୋଇଛି।
6.14.46
धर्मादधर्मो बलवान्संप्राप्त इति मे मतिः ।
यत्र वृद्धं गुरुं हत्वा राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ६.१४.४६ ॥
ମୋ ମତ ଏହି ଯେ ଧର୍ମରୁ ଅଧର୍ମ ବଳବାନ ହୋଇଛି; ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମାରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
6.14.47
जामदग्न्यः पुरा रामः सर्वास्त्रविदनुत्तमः ।
अम्बार्थमुद्यतः सङ्ख्ये भीष्मेण युधि निर्जितः ॥ ६.१४.४७ ॥
ପୂର୍ବେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଅନୁତ୍ତମ ଜ୍ଞାତା, ଅମ୍ବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
6.14.48
तमिन्द्रसमकर्माणं ककुदं सर्वधन्विनाम् ।
हतं शंससि मे भीष्मं किं नु दुःखमतः परम् ॥ ६.१४.४८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ କର୍ମା, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଭୀଷ୍ମ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ମୋତେ କହୁଛ; ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ କ'ଣ ଅଛି?
6.14.49
असकृत्क्षत्रियव्राताः सङ्ख्ये येन विनिर्जिताः ।
जामदग्न्येन वीरेण परवीरनिघातिना।
न हतो यो महाबुद्धिः स हतोऽद्य शिखण्डिना ॥ ६.१४.४९ ॥
ପରବୀରଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା ଜମଦଗ୍ନି-ପୁତ୍ର ବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମୂହ ବାରମ୍ବାର ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ; ଯେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ କେବେ ହତ ହୋଇନଥିଲେ, ସେ ଆଜି ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ।
6.14.50
तस्मान्नूनं महावीर्याद्भार्गवाद्युद्धदुर्मदात् ।
तेजोवीर्यबलैर्यूयाञ्शिखण्डी द्रुपदात्मजः ॥ ६.१४.५० ॥
ତେଣୁ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଭାର୍ଗବଠାରୁ ତେଜ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳରେ ଆପଣମାନେ — ଦ୍ରୁପଦ-ପୁତ୍ର ଶିଖଣ୍ଡୀ ନିଶ୍ଚୟ (ତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ)।
6.14.51
यः शूरं कृतिनं युद्धे सर्वशस्त्रविशारदम् ।
परमास्त्रविदं वीरं जघान भग्तर्षभम् ॥ ६.१४.५१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, କୁଶଳୀ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ, ପରମାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବୀର ଭଗ୍ନଋଷଭ (ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ)କୁ ଯିଏ ବଧ କଲା।
6.14.52
के वीरास्तममित्रघ्नमन्वयुः शस्त्रसंसदि ।
शंस मे तद्यथा चासीद्युद्भं भीष्मस्य पाण्डवैः ॥ ६.१४.५२ ॥
ଶସ୍ତ୍ରସଭାରେ (ଯୁଦ୍ଧରେ) ସେହି ଶତ୍ରୁଘାତକଙ୍କ ପଛେ କେଉଁ ବୀରମାନେ ଗଲେ? ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଲା, ମୋତେ କୁହ।
6.14.53
योषेव हतवीरा मे सेन्म पुत्रस्य सञ्जय ।
अगोपमिव चोद्भ्रान्तं गोकुलं तद्बलं मम ॥ ६.१४.५३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ପୁଅର ସେନା ବୀରମାନେ ହତ ହେବାରୁ ସ୍ତ୍ରୀ ପରି ହୋଇଛି; ମୋ ସେହି ବଳ ଗୋପାଳକହୀନ, ବିଚଳିତ ଗୋକୁଳ ପରି ହୋଇଛି।
6.14.54
पौरुषं सर्वलोकस्य परं यस्मिन्महाहवे ।
परासक्ते च वस्तस्मिन्कथमासीन्मनस्तदा ॥ ६.१४.५४ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକର ପରମ ପୌରୁଷ ଯେଉଁ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଥିଲା, ଶତ୍ରୁରେ ଆସକ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ମନ ସେତେବେଳେ କିପରି ଥିଲା?
6.14.55
जीवितेऽप्यद्य सामर्थ्यं किमिवास्मासु सञ्जय ।
घातयित्वा महावीर्यं पितरं लोकधार्मिकम् ॥ ६.१४.५५ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଲୋକଧର୍ମପାଳକ ଆମ ପିତା (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ବଧ କରାଇବା ପରେ, ଆଜି ଆମ ଜୀବନରେ କି ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି?
6.14.56
अगाधे सलिले मग्नां नावं दृष्ट्वेव पारगाः ।
भीष्मे हते भृशं दुःखान्मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.५६ ॥
ଅଗାଧ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ନାଆକୁ ଦେଖି ତୀରରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଶୋକ କରନ୍ତି, ସେପରି ଭୀଷ୍ମ ହତ ହେବାରୁ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଶୋକ କରୁଥିବେ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।
6.14.57
अद्रिसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
यच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रं हतं भीष्मं न दीर्यते ॥ ६.१४.५७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ହୃଦୟ ପଥରର ସାରରେ ନିର୍ମିତ; ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଭୀଷ୍ମ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଫାଟୁ ନାହିଁ।
6.14.58
यस्मिन्नस्त्राणि मेधा च नीतिश्च पुरुषर्षभे ।
अप्रमेयाणि दुर्धर्षे कथं स निहतो युधि ॥ ६.१४.५८ ॥
ଯାହାଙ୍କଠାରେ ଅସ୍ତ୍ର, ମେଧା ଓ ନୀତି ଅପରିମିତ ଥିଲା, ସେହି ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ହତ ହେଲେ?
6.14.59
न चास्त्रेण न शौर्येण तपसा मेधया न च ।
न धृत्या न पुनस्त्यागान्मृत्योः कश्चिद्विमुच्यते ॥ ६.१४.५९ ॥
ଅସ୍ତ୍ରରେ ନୁହେଁ, ଶୌର୍ଯ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ତପସ୍ୟାରେ ନୁହେଁ, ମେଧାରେ ନୁହେଁ, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ପୁଣି ତ୍ୟାଗରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୃତ୍ୟୁରୁ କେହି ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.14.60
कालो नूनं महावीर्यः सर्वलोकदुरत्ययः ।
यत्र शान्तनवं भीष्मं हतं शंससि सञ्जय ॥ ६.१४.६० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, କାଳ ନିଶ୍ଚୟ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଏବଂ ସର୍ବଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଙ୍ଘ୍ୟ; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ହତ ହେବାର କଥା କହୁଛ।
6.14.61
पुत्रशोकाभिसंतप्तो महद्दुःखमचिन्तयन् ।
आशंसेऽहं परं त्राणं भीष्माच्छान्तनुनन्दनात् ॥ ६.१४.६१ ॥
ପୁତ୍ରଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ମହାଦୁଃଖକୁ ଚିନ୍ତା ନ କରି, ମୁଁ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କଠାରୁ ପରମ ରକ୍ଷା ଆଶା କରେ।
6.14.62
यदादित्यमिवापश्यत्पतितं भ्रुवि सञ्जय ।
दुर्योधनः शान्तनवं किं तदा प्रत्यपद्मत ॥ ६.१४.६२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଦେଖିଲା ବେଳେ ସେ କ'ଣ କଲା?
6.14.63
नाहं स्वेषां परेषां वा बुद्ध्या सञ्जय चिन्तयन् ।
शेषं किंचित्प्रपश्यामि प्रत्यनीके महीक्षिताम् ॥ ६.१४.६३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ନିଜ ପକ୍ଷ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର କଥା ବୁଦ୍ଧିରେ ଚିନ୍ତା କରି ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ବିରୁଦ୍ଧ ସେନାର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
6.14.64
दारुणः क्षत्रधर्मोऽयमृषिभिः संप्रदर्शितः ।
यत्र शान्तनवं हत्वा राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ६.१४.६४ ॥
ଋଷିମାନେ ଦେଖାଇଥିବା କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ କଠୋର; ସେଥିରେ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
6.14.65
वयं वा राज्यमिच्छामो घातयित्वा महाव्रतम् ।
क्षत्रधर्मे स्थिताः पार्था नापराध्यन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.६५ ॥
କିମ୍ବା ଆମେ ମହାବ୍ରତଙ୍କୁ ମରାଇ ରାଜ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ; କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରେ ଅଟଳ ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନେ ଅପରାଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ମୋ ପୁତ୍ରଗଣ।
6.14.66
एतदार्येण कर्तव्यं कृच्छ्रास्वापत्सु सञ्जय ।
पराक्रमः पराशक्तिस्तत्तु तस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ ६.१४.६६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, କଠିନ ବିପଦରେ ଆର୍ଯ୍ୟ ଏହା ହିଁ କରିବା ଉଚିତ; ପରାକ୍ରମ ଓ ପରମ ଶକ୍ତି ତାହାରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
6.14.67
अनीकानि विनिघ्नन्तं ह्रीमन्तमपराजितम् ।
कथं शान्तनवं तातं पाण्डुपुत्रा न्यवारयन् ॥ ६.१४.६७ ॥
ସେନାମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ଅପରାଜିତ ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ଅଟକାଇଲେ?
6.14.68
यथायुक्तान्यनीकानि कथं युद्धं महात्मभिः ।
कथं वा निहतो भीष्मः पिता सञ्जय मे परैः ॥ ६.१४.६८ ॥
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟୁହରେ ସଜ୍ଜିତ ସେନା ଓ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଲା? ଅଥବା ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ପିତା ଭୀଷ୍ମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନିହତ ହେଲେ?
6.14.69
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः ।
दुःशासनश्च कितवो हते भीष्मे किमब्रुवन् ॥ ६.१४.६९ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ଏବଂ ଜୁଆଡ଼ୀ ଦୁଃଶାସନ — ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହେବାରେ ସେମାନେ କ'ଣ କହିଲେ?
6.14.70
यच्छरीरैरुपास्तीर्णां नरवारणवाजिनाम् ।
शरशक्तिमहाखङ्गतोमराक्षां महाभयाम्।
प्राविशन्कितवा मन्दाः सभां युद्धदुरासदाम् ॥ ६.१४.७० ॥
ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ବାଣ, ଶକ୍ତି, ମହାଖଡ୍ଗ ଓ ତୋମର ଯାହାର ପାଶା, ମହାଭୟଙ୍କର ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଦୁର୍ଗମ ସେହି ସଭାରେ ମୂର୍ଖ ଜୁଆଡ଼ିମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
6.14.71
प्राणद्यूते प्रतिभये केऽदीव्यन्त नरर्षभाः ।
के जीयन्ते जितास्तत्र कृतलक्ष्या निपातिताः ।
अन्ये भीष्माच्चान्तनवात्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१४.७१ ॥
ପ୍ରାଣ ପଣ ରଖି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜୁଆରେ କେଉଁ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଖେଳିଲେ? କିଏ ଜିତିଲେ, କିଏ ହାରି ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ? ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ଥିଲେ? ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
6.14.72
न हि मे शान्तिरस्तीह श्रुत्वा देवव्रतं हतम् ।
पितरं भीमकर्माणं भीष्ममाहवशोभिनम् ॥ ६.१४.७२ ॥
ଦେବବ୍ରତ ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି, ଭୟଙ୍କର କର୍ମକାରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଭାମୟ ପିତା ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି, ଏଠାରେ ମୋର ଶାନ୍ତି ନାହିଁ।
6.14.73
आर्तिं मे हृदये रूढां महतीं पुत्रहानिजाम् ।
त्वं हि मे सर्पिषेवाग्निमुद्दीपयसि सञ्जय ॥ ६.१४.७३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ପୁତ୍ରହାନିରୁ ଜାତ ଏବଂ ମୋ ହୃଦୟରେ ମୂଳ ଗାଡ଼ିଥିବା ଏହି ମହାନ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ତୁମେ ଘିଅ ଢାଳି ଅଗ୍ନି ଭଳି ଆହୁରି ଜଳାଉଛ।
6.14.74
महान्तं भारमुद्यम्य विश्रुतं सार्वलौकिकम् ।
दृष्ट्वा विनिहतं भीष्मं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥ ६.१४.७४ ॥
ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ, ମହାନ ଭାର ବହନକାରୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହତ ଦେଖି ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଶୋକ କରୁଥିବେ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
6.14.75
श्रोष्यामि तानि दुःखानि दुर्योधनकृतान्यहम् ।
तस्मान्मे सर्वमाचक्ष्व यद्वृत्तं तत्र सञ्जय ॥ ६.१४.७५ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କରିଥିବା ସେହି ଦୁଃଖଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ଶୁଣିବି। ତେଣୁ ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଲା ସବୁ ମୋତେ କୁହ।
6.14.76
यद्वृत्तं तत्र संग्रामे मन्दस्याबुद्धिसंभवम् ।
अपनीतं सुनीतं यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.१४.७६ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୂର୍ଖର ଅବିବେକରୁ ଯାହା ଘଟିଲା, ଯାହା ଖରାପ କରାଗଲା ଏବଂ ଯାହା ଭଲ କରାଗଲା, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସବୁ ମୋତେ କୁହ।
6.14.77
यत्कृतं तत्र संग्रामे भीष्मेण जयमिच्छता ।
तेजोयुक्तं कृतास्त्रेण शंस तच्चाप्यशेषतः ॥ ६.१४.७७ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛାକରୁଥିବା, ତେଜସ୍ୱୀ, ଅସ୍ତ୍ରନିପୁଣ ଭୀଷ୍ମ ଯାହା କଲେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁହ।
6.14.78
यथा तदभवद्युद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः ।
क्रमेण येन यस्मिंश्च काले यच्च यथाऽभवत् ॥ ६.१४.७८ ॥
କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଲା, କେଉଁ କ୍ରମରେ, କେଉଁ ପ୍ରଣାଳୀରେ, କେଉଁ ସମୟରେ ଯାହା ଯେପରି ଘଟିଲା ସବୁ କୁହ।