महाभारत · अध्याय 6.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.15.1
त्वद्युक्तोऽयमनुप्रश्नो महाराज यथार्हसि ।
न तु दुर्योधने दोषमिममासङ्क्तुमर्हसि ॥ ६.१५.१ ॥
महाराज, हा प्रश्न तुमच्याच प्रेरणेने झाला आहे; तो तुम्हाला शोभतो. परंतु हा दोष दुर्योधनावर लादणे तुम्हाला योग्य नाही.
6.15.2
य आत्मनो दुश्चरितादशुभं प्राप्नुयान्नरः ।
एनसा तेन नान्यं स उपाशङ्कितुमर्हति ॥ ६.१५.२ ॥
जो माणूस स्वतःच्या दुष्कर्मामुळे अशुभ फळ मिळवतो, त्या पापामुळे तो दुसर्‍यावर संशय घेण्यास पात्र नाही.
6.15.3
महाराज मनुष्येषु निन्द्यं यः सर्वमाचरेत् ।
स वध्यः सर्वलोकस्य निन्दितानि समाचरन् ॥ ६.१५.३ ॥
महाराज, मनुष्यांमध्ये जो निंद्य सर्व आचरतो, निंद्य कर्मे करणारा तो सर्व लोकांकडून वध्य आहे.
6.15.4
निकारो निकृतिप्रज्ञैः पाण्डवैस्त्वत्प्रतीक्षया ।
अनुभूतः सहामात्यैः क्षान्तश्च सुचिरं वने ॥ ६.१५.४ ॥
तुमच्या निर्णयाची वाट पाहत, कपटबुद्धीच्या लोकांकडून झालेला अपमान पांडवांनी आपल्या अमात्यांसह भोगला आणि वनात दीर्घकाळ सहन केला.
6.15.5
हयानां च गजानां च राज्ञां चामिततेजसाम् ।
प्रत्यक्षं यन्मया दृष्टं दृष्टं योगबलेन च ॥ ६.१५.५ ॥
घोडे, हत्ती आणि अमित तेजस्वी राजे यांना मी प्रत्यक्ष पाहिले, ते योगबलानेही पाहिले.
6.15.6
शृणु तत्पृथिवीपाल मा च शोके मनः कृथाः ।
दिष्टमेतत्पुरा नूनमिदमेव नराधिप ॥ ६.१५.६ ॥
हे पृथ्वीपाला, ते ऐका आणि शोकात मन लावू नका. हे नराधिपा, हे पूर्वीच निश्चित होते.
6.15.7
नमस्कृत्वा प्रवक्ष्यामि पाराशर्याय धीमते ।
यस्य प्रसादाद्दिव्यं तत्प्राप्तं ज्ञानमनुत्तमम् ॥ ६.१५.७ ॥
बुद्धिमान पाराशर्य (व्यास) यांना नमस्कार करून मी सांगतो, ज्यांच्या कृपेमुळे मला ते दिव्य आणि सर्वोत्तम ज्ञान प्राप्त झाले.
6.15.8
दृष्टिश्चातीन्द्रिया राजन्दूराच्छ्रवणमेव च ।
परचित्तस्य विज्ञानमतीतानागतस्य च ॥ ६.१५.८ ॥
हे राजा, इंद्रियातीत दृष्टी, दुरून ऐकण्याची शक्ती, इतरांचे मन जाणणे आणि भूत व भविष्य जाणणे हेही (मला आहे).
6.15.9
व्युत्थितोत्पत्तिविज्ञानमाकाशे च गतिः शुभा ।
अस्त्रैरसङ्गो युद्धेषु वरदानान्महात्मनः ॥ ६.१५.९ ॥
घटनांच्या उदय-अस्ताचे ज्ञान, आकाशातील शुभ गती, युद्धांत शस्त्रांनी अडथळा न होणे—हे सर्व त्या महात्म्याच्या वरदानामुळे (मला आहे).
6.15.10
श्रृणु मे विस्तरेणेदं विचित्रं परमाद्भुतम् ।
भरतानामभूद्युद्धं यथा तद्रोमहर्षणम् ॥ ६.१५.१० ॥
माझ्याकडून हे विस्ताराने ऐका—भरतवंशीयांमध्ये जे युद्ध झाले ते अत्यंत विचित्र आणि अद्भुत होते; ते अंगावर रोमांच उभे करणारे होते.
6.15.11
तेष्वनीकेषु यत्तेषु व्यूढेषु च विधानतः ।
दुर्योधनो महाराज दुःशासनमथाब्रवीत् ॥ ६.१५.११ ॥
हे महाराजा, ते सैन्य विधिपूर्वक सज्ज आणि व्यूहबद्ध झाल्यावर दुर्योधनाने दुःशासनाला म्हटले.
6.15.12
दुःशासन रथास्तूर्णं युज्यन्तां भीष्मरक्षिणः ।
अनीकानि च सर्वाणि शीघ्रं त्वमनुचोदय ॥ ६.१५.१२ ॥
हे दुःशासना, भीष्माचे रक्षण करणारे रथ लवकर जोडले जावेत; आणि तू सर्व सैन्याला त्वरित प्रेरित कर.
6.15.13
अयं स मामभिप्राप्तो वर्षपूगाभिचिन्तितः ।
पाण्डवानां ससैन्यानां कुरूणां च समागमः ॥ ६.१५.१३ ॥
वर्षानुवर्षे ज्याचा मी विचार केला तो हा क्षण माझ्यासमोर आला आहे — सैन्यांसह पांडव आणि कौरवांचा हा समागम.
6.15.14
नातः कार्यतमं मन्ये रणे भीष्मस्य रक्षणात् ।
हन्युद्गुप्तो ह्यसौ पार्थान्सोमकांश्च ससृञ्जयान् ॥ ६.१५.१४ ॥
युद्धात भीष्मांच्या रक्षणापेक्षा अधिक आवश्यक कार्य दुसरे नाही असे मला वाटते; सुरक्षित राहिल्यास तेच पार्थ, सोमक आणि सृंजयांचा वध करू शकतील.
6.15.15
अब्रवीच्च विशुद्धात्मा नाहं हन्यां शिखण्डिनाम् ।
श्रूयते स्त्री ह्यसौ पूर्वं तस्मादूर्त्यो रणे मम ॥ ६.१५.१५ ॥
शुद्धात्मा म्हणाला — मी शिखंडीचा वध करणार नाही; तो पूर्वी स्त्री होता असे ऐकले आहे, म्हणून रणात तो माझ्याकडून मारला जाण्यास योग्य नाही.
6.15.16
तस्माद्भीष्मो रक्षितव्यो विशेषेणेति मे मतिः ।
शिखण्डिनो वधे यत्ताः सर्वे तिष्ठन्तु मामकाः ॥ ६.१५.१६ ॥
म्हणून भीष्मांचे विशेषतः रक्षण केले पाहिजे असे माझे मत आहे; शिखंडीच्या वधासाठी सज्ज असलेले माझे सर्व योद्धे स्थिर उभे राहोत.
6.15.17
तथा प्राच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्योत्तरापथाः ।
सर्वथाऽस्त्रेषु कुशलास्ते रक्षन्तु पितामहम् ॥ ६.१५.१७ ॥
तसेच पूर्व, पश्चिम, दक्षिण व उत्तरापथातील, सर्व प्रकारे शस्त्रकुशल योद्धे पितामहांचे रक्षण करोत.
6.15.18
अरक्ष्यमाणं हि वृको हन्यात्सिंहं महाबलम् ।
मा सिंहं जम्बुकेनेव घातयामः शिखण्डिना ॥ ६.१५.१८ ॥
अरक्षित माणसाला लांडगाही मारू शकतो, महाबली सिंहालाही; म्हणून कोल्ह्याकडून सिंह मारला जावा तसे शिखंडीकडून आपण त्यांना मरू देऊ नये.
6.15.19
वामं चक्रं युधामन्युरुत्तमौजाश्च दक्षिणम् ।
गोप्तारौ फाल्गुनं प्राप्तौ फाल्गुनोपि शिखण्डिनः । ॥ ६.१५.१९ ॥
डावे चक्र युधामन्यू आणि उजवे चक्र उत्तमौजा; दोन रक्षक अर्जुनाजवळ आले, आणि अर्जुनही शिखंडीजवळ गेला.
6.15.20
संरक्ष्यमाणः पार्थेन भीष्मेण च विवर्जितः ।
यथा न हन्याद्गाङ्गेयं दुःशासन तथा कुरु ॥ ६.१५.२० ॥
पार्थ आणि भीष्म यांनी संरक्षित असूनही, त्यांच्यापासून वेगळा झालेला तो गाङ्गेयाला मारू नये — हे दुःशासना, असे कर.