Mahābhārata · Adhyāya 6.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.19.1
अर्क्षांहिणीं दशैकां च व्यूढां दृष्ट्वा युधिष्ठिरः ।
कथमल्पेन सैन्येन प्रत्यव्यूहत पाण्डवः ॥ ६.१९.१ ॥
Al ver las once akṣauhiṇī dispuestas en formación, ¿cómo dispuso Yudhiṣṭhira, el Pāṇḍava, su pequeño ejército en contraformación?
6.19.2
यो वेद मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
कथं भीष्मं स कौन्तेयः प्रत्ययूहत सञ्जय ॥ ६.१९.२ ॥
Aquel Kaunteya que conoce las formaciones humana, divina, gāndharva y demoníaca, ¿cómo se dispuso frente a Bhīṣma, oh Sañjaya?
6.19.3
धार्तराष्ट्राण्यनीकानि दृष्ट्वा व्यूढानि पाण्डवः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा धर्मराजो धनञ्जयम् ॥ ६.१९.३ ॥
Al ver los ejércitos de los Dhārtarāṣṭra dispuestos en formación, el justo Pāṇḍava, el rey Dharma, habló a Dhanañjaya.
6.19.4
महर्षेर्वचनात्तात वेदयन्ति बृहस्पतेः ।
संहतान्योधयेदल्पान्कामं विस्तारयेद्बहून् ॥ ६.१९.४ ॥
Querido, por palabra del gran sabio Bṛhaspati, los sabios declaran: con una fuerza pequeña se debe combatir en formación compacta, y se debe extender la fuerza grande a voluntad.
6.19.5
सूचीमुखमनीकं स्यादल्पानां बहुभिः सह ।
अस्माकं च तथा सैन्यमल्पीयः सुतरां परैः ॥ ६.१९.५ ॥
Para una fuerza pequeña conviene la formación de punta de aguja, que se mantiene unida a los muchos; y nuestro ejército es aún más pequeño que el enemigo.
6.19.6
एतद्वचनमाज्ञाय महर्षेर्व्यूह पाण्डव ।
एतच्छ्रुत्वा धर्मराजं प्रत्यभाषत पाण्डवः ॥ ६.१९.६ ॥
Habiendo comprendido y escuchado esta palabra del gran sabio, el Pāṇḍava respondió al rey Dharma.
6.19.7
एष व्यूहामि ते व्यूहं राजसत्तम दुर्जयम् ।
अचलं नाम वज्राख्यं विहितं वज्रपाणिना ॥ ६.१९.७ ॥
Oh, mejor de los reyes, te dispondré esta formación invencible llamada Acala, de nombre Vajra, establecida por Indra, el portador del rayo.
6.19.8
यः स वात इवोद्भूतः समरे दुःसहः परैः ।
स नः पुरो योत्सयते वै भीमः प्रहरतां वरः ॥ ६.१९.८ ॥
Ese Bhīma, que en la batalla se alza como el viento e insoportable para los enemigos, el mejor de los que golpean, ciertamente luchará ante nosotros.
6.19.9
तेजांसि रिपुसैन्यानां मृद्गन्पुरुषसत्तमः ।
अग्नेऽग्रणीर्योत्स्यति नो युद्धोपायविचक्षणः ॥ ६.१९.९ ॥
Aquel mejor de los hombres, que quebranta el esplendor de los ejércitos enemigos, primero entre los de Agni, diestro en los medios de la guerra, luchará por nosotros.
6.19.10
यं दृष्ट्वा कुरवः सर्वे दुर्योधनपुरोगमाः ।
निवर्तिष्यन्ति संत्रस्ताः सिंहं क्षुद्रमृगा यथा ॥ ६.१९.१० ॥
Al verlo, todos los Kauravas encabezados por Duryodhana se volverán aterrorizados, como los pequeños ciervos ante un león.
6.19.11
तं सर्वे संश्रयिष्यामः प्राकारमकुतोभयाः ।
भीमं प्रहरतां श्रेष्ठं देवाराजमिवामराः ॥ ६.१९.११ ॥
Sin temor, todos nos refugiaremos en él como en una muralla, en Bhīma, el mejor de los que golpean, como los inmortales se refugian en Indra, rey de los dioses.
6.19.12
न हि सोऽस्ति पुमाँल्लोके यः संक्रुद्धं वृकोदरम् ।
द्रष्टुमत्युग्रकर्माणं विषहेत नरर्षभम् ॥ ६.१९.१२ ॥
No hay hombre en el mundo que pueda soportar siquiera mirar al airado Vṛkodara, aquel toro entre los hombres de hazañas terribles.
6.19.13
भीमसेनो गदां बिभ्रद्वज्रसारमयीं दृढाम् ।
चरन्वेगेन महता समुद्रमपि शोषयेत् ॥ ६.१९.१३ ॥
Bhīmasena, portando una maza firme hecha de la esencia del rayo, avanzando con gran velocidad, podría secar incluso el océano.
6.19.14
भीमसेनं तदा राजन्दर्शयस्व महाबलम् ।
केकया धृष्टकेतुश्च चेकितानश्च वीर्यवान् ॥ ६.१९.१४ ॥
Oh rey, entonces muestra al poderoso Bhīmasena; que avancen también los Kekaya, Dhṛṣṭaketu y el valiente Cekitāna.
6.19.15
एते गच्छन्तु सामात्याः प्रकर्षन्तो जनाधिप ।
धृतराष्ट्रस्य दायादानिति बीभत्सुरब्रवीत् ॥ ६.१९.१५ ॥
Oh señor de los hombres, que estos vayan con sus ministros y arrastren a los herederos de Dhṛtarāṣṭra, así habló Bībhatsu (Arjuna).
6.19.16
ब्रुवाणं तु तथा पार्थं सर्वसैन्यानि भारत ।
अपूजयंस्तदा वाग्भिरनुकूलाभिराहवे ॥ ६.१९.१६ ॥
Oh Bhārata, mientras Pārtha (Arjuna) hablaba así, todos los ejércitos en batalla lo honraron con palabras favorables.
6.19.17
एवमुक्त्वा महाबाहुस्तथा चक्रे धनञ्जयः ।
व्यूह्य तानि बलान्याशु प्रययौ फल्गुनस्तथा ॥ ६.१९.१७ ॥
Habiendo dicho esto, el de brazos poderosos Dhanañjaya así lo hizo; disponiendo aquellas fuerzas en formación, Phalguna avanzó rápidamente.
6.19.18
संप्रयातान्कुरून्दृष्ट्वा पाण्डंवानां महाचमूः ।
गङ्गेव पूर्णा स्तिमिता स्पन्दमाना व्यदृश्यत ॥ ६.१९.१८ ॥
Al ver avanzar a los Kuru, el gran ejército de los Pāṇḍava apareció como el Gaṅgā lleno, quieto y sin embargo vibrante.
6.19.19
भीमसेनोऽग्रणीस्तेषां धृष्टद्युम्नश्च वीर्यवान् ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टकेतुश्च पार्थिवः ॥ ६.१९.१९ ॥
Bhīmasena era su guía principal, junto al poderoso Dhṛṣṭadyumna, Nakula, Sahadeva y el rey Dhṛṣṭaketu.
6.19.20
विराटश्च ततः पश्चाद्राजाथाक्षौहिणीवृतः ।
भ्रातृभिः सह पुत्रैश्च सोऽभ्यरक्षत पृष्ठतः ॥ ६.१९.२० ॥
Luego, detrás, el rey Virāṭa, acompañado de una akṣauhiṇī, protegía la retaguardia junto a sus hermanos e hijos.
6.19.21
चक्ररक्षौ तु भीमस्य माद्रीपुत्रौ महाद्युती ।
द्रौपदेयाः ससौभद्राः पृष्ठगोपास्तरस्विनः ॥ ६.१९.२१ ॥
Los guardianes de las ruedas de Bhīma eran los dos hijos de Mādrī, de gran esplendor; y los hijos de Draupadī, con Saubhadra, guerreros veloces, eran la guardia trasera.
6.19.22
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यस्तेषां गोप्ता महारथः ।
सहितः पृतनाशूरैः रथमुख्यैः प्रभद्रकैः ॥ ६.१९.२२ ॥
Dhṛṣṭadyumna, el pāñcāla, era su gran auriga y protector, acompañado por los héroes del ejército, los principales aurigas y los Prabhadrakas.
6.19.23
शिखण्डी तु ततः पश्चादर्जुनेनाभिरक्षितः ।
यत्तो भीष्मविनाशाय प्रययौ भरतर्षभ ॥ ६.१९.२३ ॥
Entonces Śikhaṇḍin, protegido por Arjuna por detrás, avanzó, decidido a destruir a Bhīṣma, oh toro de los Bharatas.
6.19.24
पृष्ठतोऽप्यर्जुनस्यासीद्युयुधानो महाबलः ।
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमोजसौ ॥ ६.१९.२४ ॥
Detrás de Arjuna estaba también el poderoso Yuyudhāna, y los guardianes de las ruedas eran los dos pāñcālas, Yudhāmanyu y Uttamaujas.
6.19.25
राजा तु मध्यमानीके कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
बृहद्भीः कुञ्जरैर्मत्तैश्चलद्भिरचलैरिव ॥ ६.१९.२५ ॥
El rey Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, se hallaba en la formación central, donde elefantes enfurecidos avanzaban como montañas y causaban gran terror.
6.19.26
अक्षौहिण्याथ पाञ्चाल्यो यज्ञसेनो महामनाः ।
विराटमन्वयात्पश्चात्पाण्डवार्थं पराक्रमी ॥ ६.१९.२६ ॥
Entonces Yajñasena de los Pāñcāla, magnánimo y valiente, con un ejército de una akṣauhiṇī, siguió a Virāṭa por detrás en favor de los Pāṇḍavas.
6.19.27
तेषामादित्यचन्द्राभाः कनकोत्तमभूषणाः ।
नानाचिह्नधरा राजन्रथेष्वासन्महाध्वजाः ॥ ६.१९.२७ ॥
Oh rey, en sus carros se alzaban grandes estandartes que brillaban como el sol y la luna, adornados con el oro más fino y portando diversos emblemas.
6.19.28
समुत्सार्य ततः पश्चाद्धृष्टद्युम्नो महारथः ।
भ्रातृभिः सहपुत्रैश्च सोऽभ्यरक्षद्युधिष्ठिरम् ॥ ६.१९.२८ ॥
Luego, apartándose hacia atrás, el gran auriga Dhṛṣṭadyumna, junto con sus hermanos e hijos, protegió a Yudhiṣṭhira.
6.19.29
त्वदीयानां परेषां च रथेषु विपुलान्ध्वजान् ।
अभिभूयार्जुनस्यैको रथे तस्थौ महाकपिः ॥ ६.१९.२९ ॥
Dominando los grandes estandartes de los tuyos y de los enemigos, el gran mono (Hanumān) se quedó solo en el carro de Arjuna.
6.19.30
पदातास्त्वग्रतोऽगच्छन्नसिशक्त्यृष्टिपाणयः ।
अनेकशतसाहस्रा भीमसेनस्य रक्षिणः ॥ ६.१९.३० ॥
Pero los soldados de a pie, cientos de miles, guardias de Bhīmasena, avanzaron al frente con espadas, lanzas y jabalinas en las manos.
6.19.31
वारणा दशसाहस्राः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
शूरा हेममयैर्जालैर्दीप्यमाना इवाचलाः ॥ ६.१९.३१ ॥
Diez mil elefantes, con las sienes y las bocas manando ichor, valientes y resplandecientes con redes de oro, estaban como montañas.
6.19.32
क्षरन्त इव जीमूता महार्हाः पद्मगन्धिनः ।
राजानमन्वयुः यश्चाज्जीमूता इव वार्षिकाः ॥ ६.१९.३२ ॥
Como nubes que gotean, preciosas y perfumadas de loto, seguían al rey, como nubes de la estación de lluvias.
6.19.33
भीमसेनो गदां भीमां प्रकर्षन्परिघोपमाम् ।
प्रचकर्ष महासैन्यं दुराधर्षो महामनाः ॥ ६.१९.३३ ॥
Bhīmasena, arrastrando su terrible maza como una barra de hierro, empujó hacia adelante al gran ejército; era invencible y de gran ánimo.
6.19.34
तमर्कमिव दुष्प्रेक्ष्यं तपन्तमिव वाहिनीम् ।
न शेकुः सर्वयोधास्ते प्रतिवीक्षितुमन्तिके ॥ ६.१९.३४ ॥
Como el sol, difícil de mirar, abrasando al ejército, todos los guerreros no podían mirarlo de frente desde cerca.
6.19.35
वज्रो नामैष स व्यूहो निर्भयः सर्वतोमुखः ।
चापविद्युद्ध्वजो घोरो गुप्तो गाण्डीवधन्वना ॥ ६.१९.३५ ॥
Esta formación se llama Vajra: intrépida, con rostro hacia todas direcciones, con estandartes como relámpagos de arco, terrible, protegida por el portador de Gāṇḍīva.
6.19.36
यं प्रतिव्यूहय् तिष्ठन्ति पाण्डवास्तव वाहिनीम् ।
अजेयो मानुषे लोके पाण्डवैरभिरक्षितः ॥ ६.१९.३६ ॥
La formación en la que los Pāṇḍavas se alinean contra vuestro ejército es invencible entre los hombres de este mundo, plenamente protegida por los Pāṇḍavas.
6.19.37
संध्यां तिष्ठत्सु सैन्येषु सूर्यस्योदयनं प्रति ।
प्रववौ पृष्ठतो वायुर्निरभ्रे स्तनयित्नुमान् ॥ ६.१९.३७ ॥
Mientras los ejércitos permanecían en el crepúsculo, sopló un viento desde atrás, hacia el lugar por donde sale el sol, resonando con trueno aunque el cielo estaba sin nubes.
6.19.38
विष्वग्वाताश्च विववुर्नीचैः शर्करकर्षिणः ।
रजश्चोद्धूयत महत्तम आच्छादयञ्जगत् ॥ ६.१९.३८ ॥
Soplaron vientos de todas direcciones, bajos junto al suelo, arrastrando grava. El polvo se levantó en una gran oscuridad que cubrió el mundo.
6.19.39
पपात महती चोल्का प्राङ्भुखी भरतर्षभ ।
उद्यन्तं सूर्यमाहत्य व्यशीर्यत महास्वना ॥ ६.१९.३९ ॥
Oh toro de los Bharatas, cayó un gran meteoro dirigido al este; al golpear el sol que se alzaba, se hizo pedazos con un gran estruendo.
6.19.40
अथ संनह्यमानेषु सैन्येषु भरतर्षभ ।
निष्प्रभोऽभ्युद्ययौ सूर्यः सघोषं भूश्चचाल च ॥ ६.१९.४० ॥
Entonces, oh toro de los Bharatas, mientras los ejércitos se disponían para la batalla, el sol se elevó sin brillo, y la tierra tembló con un estruendo.
6.19.41
व्यशीर्यत सनादा च भूस्तदा भरतर्षभ ।
निर्घाता बहवो राजन्दिक्षु सर्वासु चाभवन् ।
प्रादुरासीद्रजस्तीव्रं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.१९.४१ ॥
Entonces, oh toro de los Bharatas, oh rey, la tierra se abrió con estruendo; surgieron muchos horribles estallidos como rayos en todas las direcciones. Apareció un polvo feroz, y no se podía percibir nada.
6.19.42
ध्वजानां धूयमानानां सहसा मातरिश्वना ।
किङ्किणीजालबद्धानां काञ्चनस्रग्वराम्बरैः ॥ ६.१९.४२ ॥
Banderas sacudidas de repente por el viento, atadas con redes de campanillas, adornadas con guirnaldas de oro y finas vestiduras.
6.19.43
महतां सपताकानामादित्यसमतेजसाम् ।
सर्वं झणझणीभूतमासीत्तालवनेष्विव ॥ ६.१९.४३ ॥
Todo aquello, con sus grandes estandartes, igual en brillo al sol, se volvió un tintineo, como en bosques de palmeras.
6.19.44
एवं ते पुरुषव्याघ्राः पाण्डवा युद्धनन्दिनः ।
व्यवस्थिताः प्रतिव्यूह्य तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.१९.४४ ॥
Así, los Pāṇḍavas, tigres entre los hombres, deleitándose en la batalla, se situaron formando un orden de batalla frente al ejército de tu hijo.
6.19.45
ग्रसन्त इव मञ्जानो योधानां भरतर्षभ ।
दृष्ट्वाग्रतो भीमसेनं गदापाणिमवस्थितम् ॥ ६.१९.४५ ॥
Como quien devora la médula de los guerreros, oh toro de los Bhāratas, al ver a Bhīmasena de pie al frente con la maza en la mano.