ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.19.1
अर्क्षांहिणीं दशैकां च व्यूढां दृष्ट्वा युधिष्ठिरः ।
कथमल्पेन सैन्येन प्रत्यव्यूहत पाण्डवः ॥ ६.१९.१ ॥
ਗਿਆਰਾਂ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਵੇਖ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀ-ਵਿਊਹ ਬਣਾਇਆ?
6.19.2
यो वेद मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
कथं भीष्मं स कौन्तेयः प्रत्ययूहत सञ्जय ॥ ६.१९.२ ॥
ਮਾਨੁਸ਼, ਦੈਵ, ਗਾਂਧਰਵ ਅਤੇ ਆਸੁਰ ਵਿਊਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਵਿਊਹ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਸੰਜਯ?
6.19.3
धार्तराष्ट्राण्यनीकानि दृष्ट्वा व्यूढानि पाण्डवः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा धर्मराजो धनञ्जयम् ॥ ६.१९.३ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
6.19.4
महर्षेर्वचनात्तात वेदयन्ति बृहस्पतेः ।
संहतान्योधयेदल्पान्कामं विस्तारयेद्बहून् ॥ ६.१९.४ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖ ਕੇ ਲੜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.19.5
सूचीमुखमनीकं स्यादल्पानां बहुभिः सह ।
अस्माकं च तथा सैन्यमल्पीयः सुतरां परैः ॥ ६.१९.५ ॥
ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੈਨਾ ਲਈ ਸੂਚੀਮੁਖ ਵਿਊਹ ਠੀਕ ਹੈ; ਉਹ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸੈਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਛੋਟੀ ਹੈ।
6.19.6
एतद्वचनमाज्ञाय महर्षेर्व्यूह पाण्डव ।
एतच्छ्रुत्वा धर्मराजं प्रत्यभाषत पाण्डवः ॥ ६.१९.६ ॥
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਬਚਨ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
6.19.7
एष व्यूहामि ते व्यूहं राजसत्तम दुर्जयम् ।
अचलं नाम वज्राख्यं विहितं वज्रपाणिना ॥ ६.१९.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ (ਇੰਦਰ) ਦੁਆਰਾ ਵਿਹਿਤ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਮਕ, ਅਚਲ, ਦੁਰਜਯ ਇਹ ਵਿਊਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਰਚਦਾ ਹਾਂ।
6.19.8
यः स वात इवोद्भूतः समरे दुःसहः परैः ।
स नः पुरो योत्सयते वै भीमः प्रहरतां वरः ॥ ६.१९.८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉੱਠਿਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਅਸਹਿ ਜੋ ਭੀਮ, ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਲੜੇਗਾ।
6.19.9
तेजांसि रिपुसैन्यानां मृद्गन्पुरुषसत्तमः ।
अग्नेऽग्रणीर्योत्स्यति नो युद्धोपायविचक्षणः ॥ ६.१९.९ ॥
ਵੈਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ, ਅਗਨੀ ਦਾ ਅਗਰਣੀ, ਯੁੱਧ-ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲੜੇਗਾ।
6.19.10
यं दृष्ट्वा कुरवः सर्वे दुर्योधनपुरोगमाः ।
निवर्तिष्यन्ति संत्रस्ताः सिंहं क्षुद्रमृगा यथा ॥ ६.१९.१० ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਛੋਟੇ ਹਿਰਨ।
6.19.11
तं सर्वे संश्रयिष्यामः प्राकारमकुतोभयाः ।
भीमं प्रहरतां श्रेष्ठं देवाराजमिवामराः ॥ ६.१९.११ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ਰਣ ਬਣਾਵਾਂਗੇ; ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ।
6.19.12
न हि सोऽस्ति पुमाँल्लोके यः संक्रुद्धं वृकोदरम् ।
द्रष्टुमत्युग्रकर्माणं विषहेत नरर्षभम् ॥ ६.१९.१२ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ, ਬਹੁਤ ਉਗ੍ਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਵੇਖਣ ਦੀ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਸਕੇ।
6.19.13
भीमसेनो गदां बिभ्रद्वज्रसारमयीं दृढाम् ।
चरन्वेगेन महता समुद्रमपि शोषयेत् ॥ ६.१९.१३ ॥
ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਦ੍ਰਿੜ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਵੇਗ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਭੀਮਸੇਨ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
6.19.14
भीमसेनं तदा राजन्दर्शयस्व महाबलम् ।
केकया धृष्टकेतुश्च चेकितानश्च वीर्यवान् ॥ ६.१९.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ; ਕੇਕਯ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਅਤੇ ਵੀਰਜਵਾਨ ਚੇਕਿਤਾਨ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆਉਣ।
6.19.15
एते गच्छन्तु सामात्याः प्रकर्षन्तो जनाधिप ।
धृतराष्ट्रस्य दायादानिति बीभत्सुरब्रवीत् ॥ ६.१९.१५ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਮਾਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਾ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਣ—ਇਹ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਕਿਹਾ।
6.19.16
ब्रुवाणं तु तथा पार्थं सर्वसैन्यानि भारत ।
अपूजयंस्तदा वाग्भिरनुकूलाभिराहवे ॥ ६.१९.१६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਜਦੋਂ ਏਦਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
6.19.17
एवमुक्त्वा महाबाहुस्तथा चक्रे धनञ्जयः ।
व्यूह्य तानि बलान्याशु प्रययौ फल्गुनस्तथा ॥ ६.१९.१७ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਏਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜਾ ਕੇ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.19.18
संप्रयातान्कुरून्दृष्ट्वा पाण्डंवानां महाचमूः ।
गङ्गेव पूर्णा स्तिमिता स्पन्दमाना व्यदृश्यत ॥ ६.१९.१८ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਂਸੈਨਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਦਿਸੀ।
6.19.19
भीमसेनोऽग्रणीस्तेषां धृष्टद्युम्नश्च वीर्यवान् ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टकेतुश्च पार्थिवः ॥ ६.१९.१९ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਪਰਾਕਰਮੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ ਵੀ ਸਨ।
6.19.20
विराटश्च ततः पश्चाद्राजाथाक्षौहिणीवृतः ।
भ्रातृभिः सह पुत्रैश्च सोऽभ्यरक्षत पृष्ठतः ॥ ६.१९.२० ॥
ਫਿਰ ਪਿਛੋਂ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਇੱਕ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਿੱਠ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.19.21
चक्ररक्षौ तु भीमस्य माद्रीपुत्रौ महाद्युती ।
द्रौपदेयाः ससौभद्राः पृष्ठगोपास्तरस्विनः ॥ ६.१९.२१ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਰੱਖਿਅਕ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੌਭਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਤੇਜ਼ ਯੋਧੇ ਪਿੱਠ-ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ।
6.19.22
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यस्तेषां गोप्ता महारथः ।
सहितः पृतनाशूरैः रथमुख्यैः प्रभद्रकैः ॥ ६.१९.२२ ॥
ਪਾਂਚਾਲ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਮਹਾਰਥੀ ਸੀ; ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੂਰਮੇ, ਮੁੱਖ ਰਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।
6.19.23
शिखण्डी तु ततः पश्चादर्जुनेनाभिरक्षितः ।
यत्तो भीष्मविनाशाय प्रययौ भरतर्षभ ॥ ६.१९.२३ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
6.19.24
पृष्ठतोऽप्यर्जुनस्यासीद्युयुधानो महाबलः ।
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमोजसौ ॥ ६.१९.२४ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਮਹਾਬਲੀ ਯੁਯੁਧਾਨ ਸੀ; ਚੱਕਰ ਰੱਖਿਅਕ ਦੋ ਪਾਂਚਾਲ, ਯੁਧਾਮਨਯੂ ਅਤੇ ਉੱਤਮੌਜਾ ਸਨ।
6.19.25
राजा तु मध्यमानीके कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
बृहद्भीः कुञ्जरैर्मत्तैश्चलद्भिरचलैरिव ॥ ६.१९.२५ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਮਦਮਸਤ ਹਾਥੀ ਚਲਦੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
6.19.26
अक्षौहिण्याथ पाञ्चाल्यो यज्ञसेनो महामनाः ।
विराटमन्वयात्पश्चात्पाण्डवार्थं पराक्रमी ॥ ६.१९.२६ ॥
ਫਿਰ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਮਹਾਮਨਾ ਪਾਂਚਾਲ ਯਜ੍ਞਸੇਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ।
6.19.27
तेषामादित्यचन्द्राभाः कनकोत्तमभूषणाः ।
नानाचिह्नधरा राजन्रथेष्वासन्महाध्वजाः ॥ ६.१९.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਉੱਤਮ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਝੰਡੇ ਸਨ।
6.19.28
समुत्सार्य ततः पश्चाद्धृष्टद्युम्नो महारथः ।
भ्रातृभिः सहपुत्रैश्च सोऽभ्यरक्षद्युधिष्ठिरम् ॥ ६.१९.२८ ॥
ਫਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਹਟ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
6.19.29
त्वदीयानां परेषां च रथेषु विपुलान्ध्वजान् ।
अभिभूयार्जुनस्यैको रथे तस्थौ महाकपिः ॥ ६.१९.२९ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ ਮਹਾਕਪੀ (ਹਨੂਮਾਨ) ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
6.19.30
पदातास्त्वग्रतोऽगच्छन्नसिशक्त्यृष्टिपाणयः ।
अनेकशतसाहस्रा भीमसेनस्य रक्षिणः ॥ ६.१९.३० ॥
ਪਰ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਕਈ ਲੱਖਾਂ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਤਲਵਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.19.31
वारणा दशसाहस्राः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
शूरा हेममयैर्जालैर्दीप्यमाना इवाचलाः ॥ ६.१९.३१ ॥
ਮਦ ਵਗਦੇ ਗੰਡਸਥਲਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਸੂਰਮੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.19.32
क्षरन्त इव जीमूता महार्हाः पद्मगन्धिनः ।
राजानमन्वयुः यश्चाज्जीमूता इव वार्षिकाः ॥ ६.१९.३२ ॥
ਵਰ੍ਹਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੀਮਤੀ ਅਤੇ ਕੌਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਬੱਦਲ।
6.19.33
भीमसेनो गदां भीमां प्रकर्षन्परिघोपमाम् ।
प्रचकर्ष महासैन्यं दुराधर्षो महामनाः ॥ ६.१९.३३ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਨੂੰ ਪਰਿਘ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਮਹਾਸੈਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ; ਉਹ ਅਜੇਤੂ ਅਤੇ ਮਹਾਮਨਾ ਸੀ।
6.19.34
तमर्कमिव दुष्प्रेक्ष्यं तपन्तमिव वाहिनीम् ।
न शेकुः सर्वयोधास्ते प्रतिवीक्षितुमन्तिके ॥ ६.१९.३४ ॥
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣਾ ਔਖਾ, ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਨੇੜਿਓਂ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇ।
6.19.35
वज्रो नामैष स व्यूहो निर्भयः सर्वतोमुखः ।
चापविद्युद्ध्वजो घोरो गुप्तो गाण्डीवधन्वना ॥ ६.१९.३५ ॥
ਇਹ ਵਜ੍ਰ ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਊਹ ਹੈ; ਨਿਰਭਉ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼-ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਧੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ, ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ।
6.19.36
यं प्रतिव्यूहय् तिष्ठन्ति पाण्डवास्तव वाहिनीम् ।
अजेयो मानुषे लोके पाण्डवैरभिरक्षितः ॥ ६.१९.३६ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਂਡਵ ਜਿਸ ਵਿਊਹ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤੂ ਹੈ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ।
6.19.37
संध्यां तिष्ठत्सु सैन्येषु सूर्यस्योदयनं प्रति ।
प्रववौ पृष्ठतो वायुर्निरभ्रे स्तनयित्नुमान् ॥ ६.१९.३७ ॥
ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਸੈਨਾਵਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹਵਾ ਵਗੀ; ਬੱਦਲਾਂ ਰਹਿਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਰਜਦੀ ਹੋਈ ਵਗੀ।
6.19.38
विष्वग्वाताश्च विववुर्नीचैः शर्करकर्षिणः ।
रजश्चोद्धूयत महत्तम आच्छादयञ्जगत् ॥ ६.१९.३८ ॥
ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗੀਆਂ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਕੰਕਰ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਗੀਆਂ। ਧੂੜ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨੇਰਾ ਬਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ।
6.19.39
पपात महती चोल्का प्राङ्भुखी भरतर्षभ ।
उद्यन्तं सूर्यमाहत्य व्यशीर्यत महास्वना ॥ ६.१९.३९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਲਕਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗੀ; ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ।
6.19.40
अथ संनह्यमानेषु सैन्येषु भरतर्षभ ।
निष्प्रभोऽभ्युद्ययौ सूर्यः सघोषं भूश्चचाल च ॥ ६.१९.४० ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਦੋਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਸਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਬਿਨਾਂ ਚਮਕ ਦੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਗਰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
6.19.41
व्यशीर्यत सनादा च भूस्तदा भरतर्षभ ।
निर्घाता बहवो राजन्दिक्षु सर्वासु चाभवन् ।
प्रादुरासीद्रजस्तीव्रं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.१९.४१ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਜਨ! ਗਰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪਾਟ ਗਈ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਪ੍ਰਚੰਡ ਧੂੜ ਉੱਠੀ; ਕੁਝ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
6.19.42
ध्वजानां धूयमानानां सहसा मातरिश्वना ।
किङ्किणीजालबद्धानां काञ्चनस्रग्वराम्बरैः ॥ ६.१९.४२ ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਹਿਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਧੁਜਾਵਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ।
6.19.43
महतां सपताकानामादित्यसमतेजसाम् ।
सर्वं झणझणीभूतमासीत्तालवनेष्विव ॥ ६.१९.४३ ॥
ਵੱਡੀਆਂ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤਾੜ ਬਣਾਂ ਵਾਂਗ ਝਣਝਣਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ।
6.19.44
एवं ते पुरुषव्याघ्राः पाण्डवा युद्धनन्दिनः ।
व्यवस्थिताः प्रतिव्यूह्य तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.१९.४४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਊਹ ਬਣਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
6.19.45
ग्रसन्त इव मञ्जानो योधानां भरतर्षभ ।
दृष्ट्वाग्रतो भीमसेनं गदापाणिमवस्थितम् ॥ ६.१९.४५ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਝ ਨਿਗਲਦੇ ਵਾਂਗ, ਅੱਗੇ ਗਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।