ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.19.1
अर्क्षांहिणीं दशैकां च व्यूढां दृष्ट्वा युधिष्ठिरः ।
कथमल्पेन सैन्येन प्रत्यव्यूहत पाण्डवः ॥ ६.१९.१ ॥
ଏଗାର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ବ୍ୟୂହରେ ସଜ୍ଜିତ ଦେଖି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଳ୍ପ ସେନା ସହ କିପରି ପ୍ରତିବ୍ୟୂହ ରଚନା କଲେ?
6.19.2
यो वेद मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
कथं भीष्मं स कौन्तेयः प्रत्ययूहत सञ्जय ॥ ६.१९.२ ॥
ମାନୁଷ, ଦୈବ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆସୁର ବ୍ୟୂହ ଜାଣିଥିବା ସେ କୌନ୍ତେୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିପରି ବ୍ୟୂହ ରଚିଲେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ?
6.19.3
धार्तराष्ट्राण्यनीकानि दृष्ट्वा व्यूढानि पाण्डवः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा धर्मराजो धनञ्जयम् ॥ ६.१९.३ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେନା ବ୍ୟୂହରେ ସଜ୍ଜିତ ଦେଖି ଧର୍ମାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବ ଧର୍ମରାଜ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.19.4
महर्षेर्वचनात्तात वेदयन्ति बृहस्पतेः ।
संहतान्योधयेदल्पान्कामं विस्तारयेद्बहून् ॥ ६.१९.४ ॥
ହେ ତାତ, ମହର୍ଷି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବଚନ ଅନୁସାରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି: ଅଳ୍ପ ସେନାକୁ ସଂହତ ରଖି ଯୁଦ୍ଧ କରାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବହୁ ସେନାକୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ।
6.19.5
सूचीमुखमनीकं स्यादल्पानां बहुभिः सह ।
अस्माकं च तथा सैन्यमल्पीयः सुतरां परैः ॥ ६.१९.५ ॥
ଅଳ୍ପ ସେନା ପାଇଁ ସୂଚୀମୁଖ ବ୍ୟୂହ ଉପଯୁକ୍ତ; ତାହା ବହୁଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରହେ। ଆମ ସେନା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଆହୁରି ଛୋଟ।
6.19.6
एतद्वचनमाज्ञाय महर्षेर्व्यूह पाण्डव ।
एतच्छ्रुत्वा धर्मराजं प्रत्यभाषत पाण्डवः ॥ ६.१९.६ ॥
ମହର୍ଷିଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଜାଣି ଓ ଶୁଣି ପାଣ୍ଡବ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
6.19.7
एष व्यूहामि ते व्यूहं राजसत्तम दुर्जयम् ।
अचलं नाम वज्राख्यं विहितं वज्रपाणिना ॥ ६.१९.७ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଜ୍ରପାଣି (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦ୍ୱାରା ବିହିତ, ବଜ୍ର ନାମକ, ଅଚଳ, ଦୁର୍ଜୟ ଏହି ବ୍ୟୂହ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ରଚୁଛି।
6.19.8
यः स वात इवोद्भूतः समरे दुःसहः परैः ।
स नः पुरो योत्सयते वै भीमः प्रहरतां वरः ॥ ६.१९.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାୟୁ ପରି ଉଠିଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ଯେ ଭୀମ, ପ୍ରହାରକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ଆଗରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ।
6.19.9
तेजांसि रिपुसैन्यानां मृद्गन्पुरुषसत्तमः ।
अग्नेऽग्रणीर्योत्स्यति नो युद्धोपायविचक्षणः ॥ ६.१९.९ ॥
ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟମାନଙ୍କର ତେଜ ଦଳନକାରୀ, ଅଗ୍ନିର ଅଗ୍ରଣୀ, ଯୁଦ୍ଧୋପାୟରେ ନିପୁଣ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଆମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ।
6.19.10
यं दृष्ट्वा कुरवः सर्वे दुर्योधनपुरोगमाः ।
निवर्तिष्यन्ति संत्रस्ताः सिंहं क्षुद्रमृगा यथा ॥ ६.१९.१० ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ କୌରବ, ସିଂହ ଦେଖି ଛୋଟ ହରିଣ ପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଫେରିଯିବେ।
6.19.11
तं सर्वे संश्रयिष्यामः प्राकारमकुतोभयाः ।
भीमं प्रहरतां श्रेष्ठं देवाराजमिवामराः ॥ ६.१९.११ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାକାର ପରି ଆଶ୍ରୟ କରିବୁ; ପ୍ରହାରକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି ପରି।
6.19.12
न हि सोऽस्ति पुमाँल्लोके यः संक्रुद्धं वृकोदरम् ।
द्रष्टुमत्युग्रकर्माणं विषहेत नरर्षभम् ॥ ६.१९.१२ ॥
ଜଗତରେ ଏପରି କୌଣସି ପୁରୁଷ ନାହିଁ ଯେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ, ଅତି ଉଗ୍ରକର୍ମା ସେହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସହ୍ୟ କରିପାରେ।
6.19.13
भीमसेनो गदां बिभ्रद्वज्रसारमयीं दृढाम् ।
चरन्वेगेन महता समुद्रमपि शोषयेत् ॥ ६.१९.१३ ॥
ବଜ୍ରସାରରେ ନିର୍ମିତ ଦୃଢ଼ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ମହାବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ଭୀମସେନ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଖାଇ ଦେଇପାରନ୍ତି।
6.19.14
भीमसेनं तदा राजन्दर्शयस्व महाबलम् ।
केकया धृष्टकेतुश्च चेकितानश्च वीर्यवान् ॥ ६.१९.१४ ॥
ହେ ରାଜନ, ସେତେବେଳେ ମହାବଳ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖାଅ; କେକୟ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଚେକିତାନ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ଆସନ୍ତୁ।
6.19.15
एते गच्छन्तु सामात्याः प्रकर्षन्तो जनाधिप ।
धृतराष्ट्रस्य दायादानिति बीभत्सुरब्रवीत् ॥ ६.१९.१५ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ଏମାନେ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଯାଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦାୟାଦମାନଙ୍କୁ ଟାଣି ଆଣନ୍ତୁ ବୋଲି ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) କହିଲେ।
6.19.16
ब्रुवाणं तु तथा पार्थं सर्वसैन्यानि भारत ।
अपूजयंस्तदा वाग्भिरनुकूलाभिराहवे ॥ ६.१९.१६ ॥
ହେ ଭାରତ, ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ସେନା ଅନୁକୂଳ ବାଣୀରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
6.19.17
एवमुक्त्वा महाबाहुस्तथा चक्रे धनञ्जयः ।
व्यूह्य तानि बलान्याशु प्रययौ फल्गुनस्तथा ॥ ६.१९.१७ ॥
ମହାବାହୁ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଏପରି କହି ସେପରି କଲେ; ସେହି ସେନାମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟୂହରେ ସଜାଇ ଫଲ୍ଗୁନ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.19.18
संप्रयातान्कुरून्दृष्ट्वा पाण्डंवानां महाचमूः ।
गङ्गेव पूर्णा स्तिमिता स्पन्दमाना व्यदृश्यत ॥ ६.१९.१८ ॥
କୌରବମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରସର ହେବାର ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମହାସେନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଙ୍ଗା ପରି ସ୍ଥିର ଓ ଆହୁରି କମ୍ପିତ ଦିଶିଲା।
6.19.19
भीमसेनोऽग्रणीस्तेषां धृष्टद्युम्नश्च वीर्यवान् ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टकेतुश्च पार्थिवः ॥ ६.१९.१९ ॥
ଭୀମସେନ ସେମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ; ପରାକ୍ରମୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଏବଂ ରାଜା ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
6.19.20
विराटश्च ततः पश्चाद्राजाथाक्षौहिणीवृतः ।
भ्रातृभिः सह पुत्रैश्च सोऽभ्यरक्षत पृष्ठतः ॥ ६.१९.२० ॥
ପଛପଟରୁ ରାଜା ବିରାଟ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ, ଭାଇ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ପୃଷ୍ଠଭାଗ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
6.19.21
चक्ररक्षौ तु भीमस्य माद्रीपुत्रौ महाद्युती ।
द्रौपदेयाः ससौभद्राः पृष्ठगोपास्तरस्विनः ॥ ६.१९.२१ ॥
ଭୀମଙ୍କ ଚକ୍ରରକ୍ଷକ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବେଗବାନ ବୀରମାନେ ପୃଷ୍ଠରକ୍ଷକ ଥିଲେ।
6.19.22
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यस्तेषां गोप्ता महारथः ।
सहितः पृतनाशूरैः रथमुख्यैः प्रभद्रकैः ॥ ६.१९.२२ ॥
ପାଞ୍ଚାଳ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ମହାରଥୀ ଥିଲେ; ସେନାର ଶୂରମାନେ, ପ୍ରଧାନ ରଥୀମାନେ ଓ ପ୍ରଭଦ୍ରକମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।
6.19.23
शिखण्डी तु ततः पश्चादर्जुनेनाभिरक्षितः ।
यत्तो भीष्मविनाशाय प्रययौ भरतर्षभ ॥ ६.१९.२३ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯତ୍ନଶୀଳ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.19.24
पृष्ठतोऽप्यर्जुनस्यासीद्युयुधानो महाबलः ।
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमोजसौ ॥ ६.१९.२४ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପଛରେ ମଧ୍ୟ ମହାବଳ ଯୁଯୁଧାନ ଥିଲେ; ଚକ୍ରରକ୍ଷକ ଦୁଇ ପାଞ୍ଚାଳ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଓ ଉତ୍ତମୌଜା ଥିଲେ।
6.19.25
राजा तु मध्यमानीके कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
बृहद्भीः कुञ्जरैर्मत्तैश्चलद्भिरचलैरिव ॥ ६.१९.२५ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ସେନାରେ ଥିଲେ; ମଦମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ଚଳନ୍ତି ପର୍ବତ ପରି ମହାଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ।
6.19.26
अक्षौहिण्याथ पाञ्चाल्यो यज्ञसेनो महामनाः ।
विराटमन्वयात्पश्चात्पाण्डवार्थं पराक्रमी ॥ ६.१९.२६ ॥
ତା'ପରେ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ମହାମନା ପାଞ୍ଚାଳ ଯଜ୍ଞସେନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରାକ୍ରମରେ ବିରାଟଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
6.19.27
तेषामादित्यचन्द्राभाः कनकोत्तमभूषणाः ।
नानाचिह्नधरा राजन्रथेष्वासन्महाध्वजाः ॥ ६.१९.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନଙ୍କ ରଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଝଲସୁଥିବା, ଉତ୍ତମ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ, ନାନା ଚିହ୍ନଧାରୀ ମହାଧ୍ୱଜ ଥିଲେ।
6.19.28
समुत्सार्य ततः पश्चाद्धृष्टद्युम्नो महारथः ।
भ्रातृभिः सहपुत्रैश्च सोऽभ्यरक्षद्युधिष्ठिरम् ॥ ६.१९.२८ ॥
ତା'ପରେ ପଛରୁ ସରି ମହାରଥୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାଇ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
6.19.29
त्वदीयानां परेषां च रथेषु विपुलान्ध्वजान् ।
अभिभूयार्जुनस्यैको रथे तस्थौ महाकपिः ॥ ६.१९.२९ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ରଥର ବିଶାଳ ଧ୍ୱଜକୁ ପରାଜିତ କରି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ଏକାକୀ ମହାକପି (ହନୁମାନ) ଠିଆ ହେଲେ।
6.19.30
पदातास्त्वग्रतोऽगच्छन्नसिशक्त्यृष्टिपाणयः ।
अनेकशतसाहस्रा भीमसेनस्य रक्षिणः ॥ ६.१९.३० ॥
ମାତ୍ର ଭୀମସେନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଅନେକ ଶହ ହଜାର ପଦାତିକ ଖଡ୍ଗ, ଶକ୍ତି ଓ ଋଷ୍ଟି ହାତରେ ଧରି ଆଗକୁ ଗଲେ।
6.19.31
वारणा दशसाहस्राः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
शूरा हेममयैर्जालैर्दीप्यमाना इवाचलाः ॥ ६.१९.३१ ॥
ମଦଧାର ବହୁଥିବା ଗଣ୍ଡସ୍ଥଳ ଓ ମୁଖ ଥିବା ଦଶ ହଜାର ହାତୀ, ସୁନାଜାଲରେ ଝଲମଲ ହୋଇ ପର୍ବତ ପରି ବୀରତ୍ୱରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
6.19.32
क्षरन्त इव जीमूता महार्हाः पद्मगन्धिनः ।
राजानमन्वयुः यश्चाज्जीमूता इव वार्षिकाः ॥ ६.१९.३२ ॥
ଝରୁଥିବା ମେଘ ପରି, ବହୁମୂଲ୍ୟ ଓ ପଦ୍ମଗନ୍ଧୀ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପଛେ ଚାଲିଲେ, ଯେମିତି ବର୍ଷାଋତୁର ମେଘ।
6.19.33
भीमसेनो गदां भीमां प्रकर्षन्परिघोपमाम् ।
प्रचकर्ष महासैन्यं दुराधर्षो महामनाः ॥ ६.१९.३३ ॥
ଭୀମସେନ ଭୟଙ୍କର ଗଦାକୁ ପରିଘ ପରି ଟାଣି ମହାସେନାକୁ ଆଗକୁ ଚଳାଇଲେ; ସେ ଅଜେୟ ଓ ମହାମନା ଥିଲେ।
6.19.34
तमर्कमिव दुष्प्रेक्ष्यं तपन्तमिव वाहिनीम् ।
न शेकुः सर्वयोधास्ते प्रतिवीक्षितुमन्तिके ॥ ६.१९.३४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିବା କଷ୍ଟକର, ସେନାକୁ ତପାଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ସବୁ ଯୋଦ୍ଧା ନିକଟରେ ସିଧା ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.19.35
वज्रो नामैष स व्यूहो निर्भयः सर्वतोमुखः ।
चापविद्युद्ध्वजो घोरो गुप्तो गाण्डीवधन्वना ॥ ६.१९.३५ ॥
ଏହା ବଜ୍ର ନାମକ ବ୍ୟୂହ; ନିର୍ଭୟ, ସର୍ବଦିଗକୁ ମୁଖଥିବା, ଧନୁ-ବିଜୁଳି ଧ୍ୱଜାଯୁକ୍ତ, ଭୟଙ୍କର, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।
6.19.36
यं प्रतिव्यूहय् तिष्ठन्ति पाण्डवास्तव वाहिनीम् ।
अजेयो मानुषे लोके पाण्डवैरभिरक्षितः ॥ ६.१९.३६ ॥
ଆପଣଙ୍କ ସେନାର ବିପରୀତରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁ ବ୍ୟୂହ ରଚି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାହା ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ଅଜେୟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷିତ।
6.19.37
संध्यां तिष्ठत्सु सैन्येषु सूर्यस्योदयनं प्रति ।
प्रववौ पृष्ठतो वायुर्निरभ्रे स्तनयित्नुमान् ॥ ६.१९.३७ ॥
ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସୈନ୍ୟମାନେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗରେ ପଛରୁ ପବନ ବହିଲା; ମେଘହୀନ ଆକାଶରେ ତାହା ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା।
6.19.38
विष्वग्वाताश्च विववुर्नीचैः शर्करकर्षिणः ।
रजश्चोद्धूयत महत्तम आच्छादयञ्जगत् ॥ ६.१९.३८ ॥
ସବୁ ଦିଗରୁ ପବନ ବହିଲା; ତଳକୁ ତଳକୁ ଖରଡ଼ା ଟାଣି ବହିଲା। ଧୂଳି ଉଠି ମହାନ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇ ଜଗତକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ଦେଲା।
6.19.39
पपात महती चोल्का प्राङ्भुखी भरतर्षभ ।
उद्यन्तं सूर्यमाहत्य व्यशीर्यत महास्वना ॥ ६.१९.३९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏକ ବଡ଼ ଉଲ୍କା ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା; ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ମହାଶବ୍ଦରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
6.19.40
अथ संनह्यमानेषु सैन्येषु भरतर्षभ ।
निष्प्रभोऽभ्युद्ययौ सूर्यः सघोषं भूश्चचाल च ॥ ६.१९.४० ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସୈନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜ୍ଜିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକହୀନ ହୋଇ ଉଦୟ ହେଲେ; ଗର୍ଜନ ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା।
6.19.41
व्यशीर्यत सनादा च भूस्तदा भरतर्षभ ।
निर्घाता बहवो राजन्दिक्षु सर्वासु चाभवन् ।
प्रादुरासीद्रजस्तीव्रं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.१९.४१ ॥
ସେତେବେଳେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜନ୍! ଶବ୍ଦ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଫାଟିଗଲା; ସବୁ ଦିଗରେ ବଜ୍ରପାତ ପରି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା। ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଧୂଳି ଉଠିଲା; କିଛି ଜଣାପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
6.19.42
ध्वजानां धूयमानानां सहसा मातरिश्वना ।
किङ्किणीजालबद्धानां काञ्चनस्रग्वराम्बरैः ॥ ६.१९.४२ ॥
ପବନ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ଦୋଳି ହେଉଥିବା ପତାକା, ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିର ଜାଲରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା, ସୁନା ମାଳା ଓ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ।
6.19.43
महतां सपताकानामादित्यसमतेजसाम् ।
सर्वं झणझणीभूतमासीत्तालवनेष्विव ॥ ६.१९.४३ ॥
ବଡ଼ ପତାକାଯୁକ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ସବୁ ତାଳବନ ପରି ଝଣଝଣ ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
6.19.44
एवं ते पुरुषव्याघ्राः पाण्डवा युद्धनन्दिनः ।
व्यवस्थिताः प्रतिव्यूह्य तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.१९.४४ ॥
ଏହିପରି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ବିରୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟୂହ ରଚନା କରି ଠିଆ ହେଲେ।
6.19.45
ग्रसन्त इव मञ्जानो योधानां भरतर्षभ ।
दृष्ट्वाग्रतो भीमसेनं गदापाणिमवस्थितम् ॥ ६.१९.४५ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଜ୍ଜା ଗିଳୁଥିବା ପରି, ଆଗରେ ଗଦା ଧରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖି।