ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 6.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.20.1
सूर्योदये सञ्जय के नु पूर्वं ।
युयुत्सवो हृष्यमाणा इवासन्।
मामका वा भीष्मनेत्राः समीपे ।
पाण्डवा वा भीमनेत्रास्तदानीम् ॥ ६.२०.१ ॥
ಸಂಜಯ, ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿದವರು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದರೇ? ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ನನ್ನವರೋ, ಅಥವಾ ಭೀಮನನ್ನು ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಪಾಂಡವರೋ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೇ?
6.20.2
केषां जघन्यौ समसूर्यौ सवायू ।
केषां सेनां श्वापदाश्चाभषन्त ।
केषां यूनां मुखवर्णाः प्रसन्नाः ।
सर्वं ह्येतद्ब्रूहि तत्त्वं यथावत् ॥ ६.२०.२ ॥
ಯಾರ ಹಿಂಭಾಗಗಳು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವು? ಯಾರ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಗಿದವು? ಯಾರ ಯುವಕರ ಮುಖಗಳು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿದ್ದವು? ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳು.
6.20.3
उभे सेने तुल्यमिवोपयाते ।
उभे व्यूहे हृष्टरूपे नरेन्द्र।
उभे चित्रे वनराजिप्रकाशे ।
तथैवोभे नागरथाश्वपूर्णे ॥ ६.२०.३ ॥
ಓ ನರೇಂದ್ರ, ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿದಂತಿದ್ದವು. ಎರಡೂ ವ್ಯೂಹಗಳು ಸಂತೋಷಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಎರಡೂ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿ, ಕಾಡಿನ ಸಾಲುಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ಅದೇ ರೀತಿ ಎರಡೂ ಆನೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
6.20.4
उभे सेने बृहत्यौ भीमरूपे ।
तथैवोभे भारत दुर्विषह्ये ।
तथैवोभे स्वर्गजयाय सृष्टे ।
तथैवोभे सत्पुरुषोपजुष्टे ॥ ६.२०.४ ॥
ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಓ ಭಾರತ, ಅದೇ ರೀತಿ ಎರಡೂ ಎದುರಿಸಲಾಗದವಾಗಿದ್ದವು. ಅದೇ ರೀತಿ ಎರಡೂ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅದೇ ರೀತಿ ಎರಡೂ ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
6.20.5
पश्चान्मुखाः कुरवो धार्तराष्ट्राः ।
स्थिताः पार्थाः प्राङ्मुखा योत्स्यमानाः ।
दैत्येन्द्रसेनेव च कौरवाणां ।
देवेन्द्रसेनेव च पाण्डवानाम् ॥ ६.२०.५ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಕೌರವರು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಪೃಥೆಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ಪಾಂಡವರು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖರಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಕೌರವರ ಸೇನೆ ದೈತ್ಯರಾಜನ ಸೇನೆಯಂತೆ, ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆ ದೇವೇಂದ್ರನ ಸೇನೆಯಂತೆ ಇತ್ತು.
6.20.6
शीतो वायुः पृष्ठतः पाण्डवानां ।
धार्तराष्ट्राञ्श्वापदा व्याहरन्त ।
गजेन्द्राणां मदगन्धांश्च तीव्रा-
न्न सेहिरे तव पुत्रस्य नागाः ॥ ६.२०.६ ॥
ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯಿಂದ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು; ಕಾಡುಮೃಗಗಳು ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರರ ವಿರುದ್ಧ ಗರ್ಜಿಸಿದವು. ನಿನ್ನ ಮಗನ ಆನೆಗಳು ಗಜೇಂದ್ರರ ತೀವ್ರ ಮದಗಂಧವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಹೋದವು.
6.20.7
दुर्योधनो हस्तिनं पद्मवर्णं ।
सुवर्णकक्षं जालवन्तं प्रभिन्नम् ।
समास्थितो मध्यगतः कुरूणां ।
संस्तूयमानो बन्दिभिर्मागधैश्च ॥ ६.२०.७ ॥
ದುರ್ಯೋಧನನು ತಾವರೆ ವರ್ಣದ, ಚಿನ್ನದ ಕಕ್ಷೆ ಕಟ್ಟಿದ, ಜಾಲಾಲಂಕಾರದ, ಮದೋನ್ಮತ್ತವಾದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದನು. ಕುರುಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಗಧರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದನು.
6.20.8
चन्द्रप्रभं श्वेतमथातपत्रं ।
सौवर्णस्रग्भ्राजति चोत्तमाङ्गे ।
तं सर्वतः शकुनिः पार्वतीयैः ।
सार्धं गान्धारैर्याति गान्धारराजः ॥ ६.२०.८ ॥
ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬಿಳಿಯ ಛತ್ರವು ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಚಿನ್ನದ ಮಾಲೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸಿತು. ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಗಾಂಧಾರರಾಜ ಶಕುನಿ ಪರ್ವತವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು.
6.20.9
भीष्मोऽग्रतः सर्वसैन्यस्य वृद्धः ।
श्वेतच्छत्रः श्वेतधनुः सखङ्गः ।
श्वेतोष्णीषः पाण्डुरेण ध्वजेन ।
श्वेतैरश्वैः श्वेतशैलप्रकाशैः ॥ ६.२०.९ ॥
ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯ ಮುಂದೆ ವೃದ್ಧ ಭೀಷ್ಮನಿದ್ದನು; ಅವನ ಛತ್ರ ಬಿಳಿಯದು, ಬಿಲ್ಲು ಬಿಳಿಯದು, ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದಿದ್ದನು; ಪೇಟ ಬಿಳಿಯದು, ಧ್ವಜ ಪಾಂಡುವರ್ಣದು; ಅವನ ಕುದುರೆಗಳು ಬಿಳಿಯ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಹೊಳೆದವು.
6.20.10
तस्य सैन्ये धार्तराष्ट्राश्च सर्वे ।
बाह्लीकानामेकदेशः शलश्च।
ये चाम्बष्ठाः क्षत्रिया ये च सिन्धो-
स्तथा सौवीराः पञ्चनदाश्च शूराः ॥ ६.२०.१० ॥
ಅವನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಎಲ್ಲ ಪುತ್ರರು, ಬಾಹ್ಲೀಕರ ಒಂದು ಭಾಗ, ಶಲ್ಯ, ಅಂಬಷ್ಠ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಸಿಂಧು ದೇಶದವರು, ಸೌವೀರರು ಮತ್ತು ಶೂರ ಪಂಚನದ ದೇಶದವರು ಇದ್ದರು.
6.20.11
शोणैर्हयै रुक्मरथो महात्मा ।
द्रोणो धनुष्पाणिरदीनसत्वः ।
आप्तो गुरुः प्रथितः सर्वराज्ञां ।
पश्चाच्चमूमिन्द्र इवाभियाति ॥ ६.२०.११ ॥
ಕೆಂಪು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದ ಚಿನ್ನದ ರಥದ ಮಹಾತ್ಮ ದ್ರೋಣರು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು, ಅಚಲ ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುರುವಾಗಿ, ಇಂದ್ರನಂತೆ ಸೇನೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
6.20.12
वार्धक्षत्रिः सर्वसैन्यस्य मध्ये ।
भूरिश्रवाः पुरुमित्रो जयश्च।
साल्वा मत्स्याः केकयाश्चेति सर्वे ।
गजानीकैर्भ्रातरो योत्स्यमानाः ॥ ६.२०.१२ ॥
ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಧಕ್ಷತ್ರಿ (ಜಯದ್ರಥ), ಭೂರಿಶ್ರವಸ್, ಪುರುಮಿತ್ರ, ಜಯ, ಹಾಗೂ ಸಾಲ್ವರು, ಮತ್ಸ್ಯರು, ಕೇಕಯರು — ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರು ಆನೆಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
6.20.13
शारद्वतश्चोत्तरधूर्महात्मा ।
महेष्वासो गौतमश्चित्रयोधी।
शकैः किरातैर्यवनैः पह्लवैश्च ।
सार्धं चमूमुत्तरतोऽभियाति ॥ ६.२०.१३ ॥
ಶಾರದ್ವತ (ಕೃಪ) ಉತ್ತರದ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಮಹಾತ್ಮ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಗೌತಮ, ಹಲವು ಯುದ್ಧಕೌಶಲದ ವೀರ — ಶಕರು, ಕಿರಾತರು, ಯವನರು, ಪಹ್ಲವರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರದಿಂದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
6.20.14
महारथैर्वष्णिभोजैः सुगुप्तं ।
सुराष्ट्रकैर्विदितैरात्तशस्त्रैः ।
बृहद्बलं कृतवर्माभिगुप्तं ।
बलं त्वदीयं दक्षिणेनाभियाति ॥ ६.२०.१४ ॥
ಮಹಾರಥರಾದ ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ಭೋಜರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಸುರಾಷ್ಟ್ರಕರೊಂದಿಗೆ, ಕೃತವರ್ಮನಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಮ್ಮ ಮಹಾಸೇನೆ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
6.20.15
संशप्तकानामयुतं रथानां ।
मृत्युर्जयो वार्जुनस्येति सृष्टाः।
येनार्जुनस्तेन राजन्कृतास्त्राः ।
प्रयातारस्ते त्रिगर्ताश्च शूराः ॥ ६.२०.१५ ॥
'ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಗೆದ್ದವನು ಮೃತ್ಯುವನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲುವನು' ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಶಪ್ತಕರ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರಥಗಳು; ಓ ರಾಜನೇ, ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಯಾರು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ನಿಮ್ಮ ತ್ರಿಗರ್ತ ಶೂರರೂ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
6.20.16
साग्रं शतसहस्रं तु नागानां तव भारत ।
नागेनागे रथशतं शतमश्वा रथेरथे ॥ ६.२०.१६ ॥
ಓ ಭಾರತ, ನಿಮ್ಮ ಆನೆಗಳು ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ರತಿ ಆನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೂರು ರಥಗಳು, ಪ್ರತಿ ರಥದೊಂದಿಗೆ ನೂರು ಕುದುರೆಗಳು ಇವೆ.
6.20.17
अश्वेऽश्वे दश धानुष्का धानुष्के शत चर्मिणः ।
एवं व्यूढान्यनीकानि भीष्मेण तव भारत ॥ ६.२०.१७ ॥
ಪ್ರತಿ ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತು ಬಿಲ್ಲುಗಾರರು, ಪ್ರತಿ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನೊಂದಿಗೆ ನೂರು ಗುರಾಣಿಧಾರಿಗಳು. ಓ ಭಾರತ, ಹೀಗೆ ಭೀಷ್ಮನು ನಿಮ್ಮ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ವ್ಯೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.
6.20.18
संव्यूह्य मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
दिवसेदिवसे प्राप्ते भीष्मः शान्तनवोऽग्रणीः ॥ ६.२०.१८ ॥
ಮಾನುಷ, ದೈವ, ಗಾಂಧರ್ವ, ಆಸುರ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಯುದ್ಧದ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನೇ ಮುಂದಾಳಾಗಿದ್ದನು.
6.20.19
महारथौघविपुलः समुद्र इव घोषवान् ।
भीष्मेण धार्तराष्ट्राणां व्यूहः प्रत्यङ्मुखो युधि ॥ ६.२०.१९ ॥
ಮಹಾರಥರ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಭೀಷ್ಮನು ರಚಿಸಿದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರ ವ್ಯೂಹವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ.
6.20.20
अनन्तरूपा ध्वजिनी नरेन्द्र ।
भीमा त्वदीया न तु पाण्डवानाम्।
तां चैव मन्ये बृहतीं दुष्प्रघर्षां ।
यस्या नेता केशवश्चार्जुनश्च ॥ ६.२०.२० ॥
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ನರೇಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಅನಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭಯಂಕರವಾಗಿದೆ; ಪಾಂಡವರದು ಹಾಗಲ್ಲ. ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ನಾಯಕರಾಗಿರುವ ಸೇನೆಯನ್ನೇ ನಾನು ವಿಶಾಲವೂ ಎದುರಿಸಲಾಗದುದೂ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.