ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.20.1
सूर्योदये सञ्जय के नु पूर्वं ।
युयुत्सवो हृष्यमाणा इवासन्।
मामका वा भीष्मनेत्राः समीपे ।
पाण्डवा वा भीमनेत्रास्तदानीम् ॥ ६.२०.१ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛୁକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ କି? ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ନେତା କରିଥିବା ମୋ ଲୋକ, ବା ଭୀମଙ୍କୁ ନେତା କରିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସେ ସମୟରେ ନିକଟରେ ଥିଲେ କି?
6.20.2
केषां जघन्यौ समसूर्यौ सवायू ।
केषां सेनां श्वापदाश्चाभषन्त ।
केषां यूनां मुखवर्णाः प्रसन्नाः ।
सर्वं ह्येतद्ब्रूहि तत्त्वं यथावत् ॥ ६.२०.२ ॥
କାହାର ପଛ ଅଂଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବାୟୁ ସହିତ ଥିଲା? କାହାର ସେନାରେ ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ? କାହାର ଯୁବକମାନଙ୍କ ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲା? ଏସବୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହ।
6.20.3
उभे सेने तुल्यमिवोपयाते ।
उभे व्यूहे हृष्टरूपे नरेन्द्र।
उभे चित्रे वनराजिप्रकाशे ।
तथैवोभे नागरथाश्वपूर्णे ॥ ६.२०.३ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଉଭୟ ସେନା ଯେମିତି ସମାନ ଭାବେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ। ଉଭୟ ବ୍ୟୂହ ଆନନ୍ଦିତ ରୂପର ଥିଲା। ଉଭୟ ବିଚିତ୍ର, ବନପଂକ୍ତି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା; ସେହିପରି ଉଭୟ ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
6.20.4
उभे सेने बृहत्यौ भीमरूपे ।
तथैवोभे भारत दुर्विषह्ये ।
तथैवोभे स्वर्गजयाय सृष्टे ।
तथैवोभे सत्पुरुषोपजुष्टे ॥ ६.२०.४ ॥
ଉଭୟ ସେନା ବିଶାଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପର ଥିଲା। ହେ ଭରତ, ସେହିପରି ଉଭୟ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲା। ସେହିପରି ଉଭୟ ସ୍ୱର୍ଗ-ବିଜୟ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟ ଥିଲା; ସେହିପରି ଉଭୟ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଥିଲା।
6.20.5
पश्चान्मुखाः कुरवो धार्तराष्ट्राः ।
स्थिताः पार्थाः प्राङ्मुखा योत्स्यमानाः ।
दैत्येन्द्रसेनेव च कौरवाणां ।
देवेन्द्रसेनेव च पाण्डवानाम् ॥ ६.२०.५ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର କୌରବମାନେ ପଶ୍ଚିମମୁଖ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ; ପୃଥାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। କୌରବଙ୍କ ସେନା ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ସେନା ପରି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନା ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେନା ପରି ଥିଲା।
6.20.6
शीतो वायुः पृष्ठतः पाण्डवानां ।
धार्तराष्ट्राञ्श्वापदा व्याहरन्त ।
गजेन्द्राणां मदगन्धांश्च तीव्रा-
न्न सेहिरे तव पुत्रस्य नागाः ॥ ६.२०.६ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖରୁ ପଛପଟୁ ଶୀତଳ ପବନ ବହିଲା; ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ଜନ କଲେ। ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ହାତୀମାନେ ଗଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କର ତୀବ୍ର ମଦଗନ୍ଧ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.20.7
दुर्योधनो हस्तिनं पद्मवर्णं ।
सुवर्णकक्षं जालवन्तं प्रभिन्नम् ।
समास्थितो मध्यगतः कुरूणां ।
संस्तूयमानो बन्दिभिर्मागधैश्च ॥ ६.२०.७ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପଦ୍ମ-ବର୍ଣ୍ଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-କକ୍ଷା ବାନ୍ଧିଥିବା, ଜାଲ-ଆବୃତ, ମଦମତ୍ତ ଏକ ହାତୀ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ଥିଲେ। କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥାଇ ସେ ବନ୍ଦୀ ଓ ମାଗଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।
6.20.8
चन्द्रप्रभं श्वेतमथातपत्रं ।
सौवर्णस्रग्भ्राजति चोत्तमाङ्गे ।
तं सर्वतः शकुनिः पार्वतीयैः ।
सार्धं गान्धारैर्याति गान्धारराजः ॥ ६.२०.८ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ର ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଝଳସୁଥିଲା; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ତାହାରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଗାନ୍ଧାରରାଜ ଶକୁନି ପର୍ବତବାସୀ ଓ ଗାନ୍ଧାରମାନଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିଲେ।
6.20.9
भीष्मोऽग्रतः सर्वसैन्यस्य वृद्धः ।
श्वेतच्छत्रः श्वेतधनुः सखङ्गः ।
श्वेतोष्णीषः पाण्डुरेण ध्वजेन ।
श्वेतैरश्वैः श्वेतशैलप्रकाशैः ॥ ६.२०.९ ॥
ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଆଗରେ ବୃଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଛତ୍ର ଶ୍ୱେତ, ଧନୁ ଶ୍ୱେତ, ହାତରେ ଖଡ୍ଗ; ପଗଡ଼ି ଶ୍ୱେତ, ଧ୍ୱଜ ପାଣ୍ଡୁବର୍ଣ୍ଣ; ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।
6.20.10
तस्य सैन्ये धार्तराष्ट्राश्च सर्वे ।
बाह्लीकानामेकदेशः शलश्च।
ये चाम्बष्ठाः क्षत्रिया ये च सिन्धो-
स्तथा सौवीराः पञ्चनदाश्च शूराः ॥ ६.२०.१० ॥
ତାଙ୍କ ସେନାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର, ବାହ୍ଲୀକମାନଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ, ଶଲ୍ୟ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ସିନ୍ଧୁ ଦେଶବାସୀ, ସୌବୀର ଏବଂ ଶୂର ପଞ୍ଚନଦବାସୀ ଥିଲେ।
6.20.11
शोणैर्हयै रुक्मरथो महात्मा ।
द्रोणो धनुष्पाणिरदीनसत्वः ।
आप्तो गुरुः प्रथितः सर्वराज्ञां ।
पश्चाच्चमूमिन्द्र इवाभियाति ॥ ६.२०.११ ॥
ଲାଲ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ିତ ସୁନା ରଥରେ, ହାତରେ ଧନୁ ଧରି, ଅଟଳ ସାହସୀ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୁରୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ସେନାର ପଛରୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି।
6.20.12
वार्धक्षत्रिः सर्वसैन्यस्य मध्ये ।
भूरिश्रवाः पुरुमित्रो जयश्च।
साल्वा मत्स्याः केकयाश्चेति सर्वे ।
गजानीकैर्भ्रातरो योत्स्यमानाः ॥ ६.२०.१२ ॥
ସମସ୍ତ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବାର୍ଧକ୍ଷତ୍ରି (ଜୟଦ୍ରଥ), ଭୂରିଶ୍ରବା, ପୁରୁମିତ୍ର ଓ ଜୟ, ଏବଂ ସାଲ୍ୱ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ କେକୟମାନେ — ସମସ୍ତ ଭାଇ ହସ୍ତୀ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
6.20.13
शारद्वतश्चोत्तरधूर्महात्मा ।
महेष्वासो गौतमश्चित्रयोधी।
शकैः किरातैर्यवनैः पह्लवैश्च ।
सार्धं चमूमुत्तरतोऽभियाति ॥ ६.२०.१३ ॥
ଶାରଦ୍ୱତ (କୃପ) ଉତ୍ତର ଅଗ୍ରଭାଗର ମହାତ୍ମା, ମହାଧନୁର୍ଧର ଗୌତମ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ବୀର — ଶକ, କିରାତ, ଯବନ ଓ ପହ୍ଲବମାନଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତରଦିଗରୁ ସେନାକୁ ଅଗ୍ରସର କରାଉଛନ୍ତି।
6.20.14
महारथैर्वष्णिभोजैः सुगुप्तं ।
सुराष्ट्रकैर्विदितैरात्तशस्त्रैः ।
बृहद्बलं कृतवर्माभिगुप्तं ।
बलं त्वदीयं दक्षिणेनाभियाति ॥ ६.२०.१४ ॥
ମହାରଥୀ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଭୋଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରକମାନଙ୍କ ସହିତ, କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଆପଣଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି।
6.20.15
संशप्तकानामयुतं रथानां ।
मृत्युर्जयो वार्जुनस्येति सृष्टाः।
येनार्जुनस्तेन राजन्कृतास्त्राः ।
प्रयातारस्ते त्रिगर्ताश्च शूराः ॥ ६.२०.१५ ॥
'ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଜିଣିବା ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିଣିବ' ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିବା ସଂଶପ୍ତକଙ୍କ ଦଶ ହଜାର ରଥ; ହେ ରାଜନ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜୁନ ପରାଜିତ ହେବେ ସେହି ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଆପଣଙ୍କ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି।
6.20.16
साग्रं शतसहस्रं तु नागानां तव भारत ।
नागेनागे रथशतं शतमश्वा रथेरथे ॥ ६.२०.१६ ॥
ହେ ଭାରତ, ଆପଣଙ୍କ ହାତୀ ଏକ ଲକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତୀ ସହ ଶହେ ରଥ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରଥ ସହ ଶହେ ଘୋଡ଼ା ଅଛନ୍ତି।
6.20.17
अश्वेऽश्वे दश धानुष्का धानुष्के शत चर्मिणः ।
एवं व्यूढान्यनीकानि भीष्मेण तव भारत ॥ ६.२०.१७ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘୋଡ଼ା ସହ ଦଶ ଧନୁର୍ଧର, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧନୁର୍ଧର ସହ ଶହେ ଢାଲଧାରୀ। ହେ ଭାରତ, ଏହିପରି ଭୀଷ୍ମ ଆପଣଙ୍କ ସେନାର ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟୁହରେ ସଜାଇଛନ୍ତି।
6.20.18
संव्यूह्य मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
दिवसेदिवसे प्राप्ते भीष्मः शान्तनवोऽग्रणीः ॥ ६.२०.१८ ॥
ମାନୁଷ, ଦୈବ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆସୁର ବ୍ୟୁହ ରଚନା କରି, ପ୍ରତିଦିନ ଯୁଦ୍ଧଦିନ ଆସିବାରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ।
6.20.19
महारथौघविपुलः समुद्र इव घोषवान् ।
भीष्मेण धार्तराष्ट्राणां व्यूहः प्रत्यङ्मुखो युधि ॥ ६.२०.१९ ॥
ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ସମୂହରେ ବିଶାଳ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଗର୍ଜନକାରୀ, ଭୀଷ୍ମ ରଚିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବ୍ୟୁହ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଶ୍ଚିମମୁଖୀ।
6.20.20
अनन्तरूपा ध्वजिनी नरेन्द्र ।
भीमा त्वदीया न तु पाण्डवानाम्।
तां चैव मन्ये बृहतीं दुष्प्रघर्षां ।
यस्या नेता केशवश्चार्जुनश्च ॥ ६.२०.२० ॥
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ: ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଅନନ୍ତ ରୂପବିଶିଷ୍ଟା ଓ ଭୟଙ୍କର; ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନା ସେପରି ନୁହେଁ। ଯାହାର ନେତା କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ସେହି ସେନାକୁ ହିଁ ମୁଁ ବିଶାଳ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବୋଲି ଭାବେ।