മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.20.1
सूर्योदये सञ्जय के नु पूर्वं ।
युयुत्सवो हृष्यमाणा इवासन्।
मामका वा भीष्मनेत्राः समीपे ।
पाण्डवा वा भीमनेत्रास्तदानीम् ॥ ६.२०.१ ॥
സഞ്ജയാ, സൂര്യോദയസമയത്ത് ആദ്യം യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ചവർ സന്തോഷിച്ചിരുന്നുവോ? ഭീഷ്മനെ നേതാവാക്കിയ എന്റെ ആളുകളോ, ഭീമനെ നേതാവാക്കിയ പാണ്ഡവരോ അപ്പോൾ അടുത്തുണ്ടായിരുന്നുവോ?
6.20.2
केषां जघन्यौ समसूर्यौ सवायू ।
केषां सेनां श्वापदाश्चाभषन्त ।
केषां यूनां मुखवर्णाः प्रसन्नाः ।
सर्वं ह्येतद्ब्रूहि तत्त्वं यथावत् ॥ ६.२०.२ ॥
ആരുടെ പിൻനിരകൾ സൂര്യനു തുല്യമായ തേജസ്സോടെയും കാറ്റോടെയും ഉണ്ടായിരുന്നു? ആരുടെ സേനയിൽ hിംസ്രമൃഗങ്ങൾ ഗർജ്ജിച്ചു? ആരുടെ യുവാക്കളുടെ മുഖങ്ങൾ പ്രസന്നമായിരുന്നു? ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി പറയൂ.
6.20.3
उभे सेने तुल्यमिवोपयाते ।
उभे व्यूहे हृष्टरूपे नरेन्द्र।
उभे चित्रे वनराजिप्रकाशे ।
तथैवोभे नागरथाश्वपूर्णे ॥ ६.२०.३ ॥
ഹേ നരേന്ദ്രാ, രണ്ടു സേനകളും തുല്യമായി അടുത്തെത്തിയതുപോലെ ആയിരുന്നു. രണ്ട് വ്യൂഹങ്ങളും സന്തോഷകരമായ രൂപമുള്ളവയായിരുന്നു. രണ്ടും വിചിത്രവും വനനിരകൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവയുമായിരുന്നു; അതുപോലെ രണ്ടും ആനകളും രഥങ്ങളും കുതിരകളും നിറഞ്ഞവയായിരുന്നു.
6.20.4
उभे सेने बृहत्यौ भीमरूपे ।
तथैवोभे भारत दुर्विषह्ये ।
तथैवोभे स्वर्गजयाय सृष्टे ।
तथैवोभे सत्पुरुषोपजुष्टे ॥ ६.२०.४ ॥
രണ്ടു സേനകളും വിശാലവും ഭയാനക രൂപമുള്ളവയുമായിരുന്നു. ഹേ ഭാരതാ, അതുപോലെ രണ്ടും പ്രതിരോധിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവയായിരുന്നു. അതുപോലെ രണ്ടും സ്വർഗ്ഗവിജയത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു; അതുപോലെ രണ്ടും സജ്ജനങ്ങൾ സേവിക്കുന്നവയായിരുന്നു.
6.20.5
पश्चान्मुखाः कुरवो धार्तराष्ट्राः ।
स्थिताः पार्थाः प्राङ्मुखा योत्स्यमानाः ।
दैत्येन्द्रसेनेव च कौरवाणां ।
देवेन्द्रसेनेव च पाण्डवानाम् ॥ ६.२०.५ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരായ കൗരവർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖമായി നിന്നു; പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരായ പാണ്ഡവർ കിഴക്കോട്ടു മുഖമായി യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങി നിന്നു. കൗരവരുടെ സേന അസുരരാജാവിന്റെ സേന പോലെയും, പാണ്ഡവരുടെ സേന ദേവേന്ദ്രന്റെ സേന പോലെയും ആയിരുന്നു.
6.20.6
शीतो वायुः पृष्ठतः पाण्डवानां ।
धार्तराष्ट्राञ्श्वापदा व्याहरन्त ।
गजेन्द्राणां मदगन्धांश्च तीव्रा-
न्न सेहिरे तव पुत्रस्य नागाः ॥ ६.२०.६ ॥
പാണ്ഡവരുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് പിന്നിൽനിന്ന് തണുത്ത കാറ്റ് വീശി; വന്യമൃഗങ്ങൾ ധാർത്തരാഷ്ട്രർക്കെതിരെ ഗർജ്ജിച്ചു. നിന്റെ മകന്റെ ആനകൾ ഗജേന്ദ്രങ്ങളുടെ കടുത്ത മദഗന്ധം സഹിക്കാനായില്ല.
6.20.7
दुर्योधनो हस्तिनं पद्मवर्णं ।
सुवर्णकक्षं जालवन्तं प्रभिन्नम् ।
समास्थितो मध्यगतः कुरूणां ।
संस्तूयमानो बन्दिभिर्मागधैश्च ॥ ६.२०.७ ॥
താമരനിറമുള്ള, സ്വർണ്ണക്കച്ച കെട്ടിയ, വലപോലെ അലങ്കരിച്ച, മദം പൊട്ടിയ ഒരു ആനയുടെ പുറത്ത് ദുര്യോധനൻ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. കുരുക്കളുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്ന അവൻ ബന്ദികളാലും മാഗധന്മാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ടു.
6.20.8
चन्द्रप्रभं श्वेतमथातपत्रं ।
सौवर्णस्रग्भ्राजति चोत्तमाङ्गे ।
तं सर्वतः शकुनिः पार्वतीयैः ।
सार्धं गान्धारैर्याति गान्धारराजः ॥ ६.२०.८ ॥
ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള വെള്ളക്കുട അവന്റെ തലയ്ക്കുമീതെ തിളങ്ങി; സ്വർണ്ണമാല അതിൽ ശോഭിച്ചു. അവനു ചുറ്റും ഗാന്ധാരരാജാവായ ശകുനി പർവതവാസികളോടും ഗാന്ധാരരോടും ഒപ്പം പോയി.
6.20.9
भीष्मोऽग्रतः सर्वसैन्यस्य वृद्धः ।
श्वेतच्छत्रः श्वेतधनुः सखङ्गः ।
श्वेतोष्णीषः पाण्डुरेण ध्वजेन ।
श्वेतैरश्वैः श्वेतशैलप्रकाशैः ॥ ६.२०.९ ॥
സർവ്വ സേനയ്ക്കും മുന്നിൽ വൃദ്ധനായ ഭീഷ്മർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുട വെളുത്തത്, വില്ല് വെളുത്തത്, വാളേന്തിയിരുന്നു; തലപ്പാവ് വെളുത്തത്, കൊടി വിളറിയ നിറം; കുതിരകൾ വെള്ളിമലകൾ പോലെ തിളങ്ങി.
6.20.10
तस्य सैन्ये धार्तराष्ट्राश्च सर्वे ।
बाह्लीकानामेकदेशः शलश्च।
ये चाम्बष्ठाः क्षत्रिया ये च सिन्धो-
स्तथा सौवीराः पञ्चनदाश्च शूराः ॥ ६.२०.१० ॥
അവന്റെ സൈന്യത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെല്ലാവരും, ബാഹ്ലീകരിലെ ഒരു ഭാഗവും, ശല്യനും, അംബഷ്ഠ ക്ഷത്രിയരും, സിന്ധുദേശക്കാരും, സൗവീരരും, ശൂരരായ പഞ്ചനദക്കാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.20.11
शोणैर्हयै रुक्मरथो महात्मा ।
द्रोणो धनुष्पाणिरदीनसत्वः ।
आप्तो गुरुः प्रथितः सर्वराज्ञां ।
पश्चाच्चमूमिन्द्र इवाभियाति ॥ ६.२०.११ ॥
ചുവന്ന കുതിരകൾ പൂട്ടിയ സ്വർണരഥത്തിലുള്ള മഹാത്മാവായ ദ്രോണർ, കയ്യിൽ വില്ലുമായി, ഇളകാത്ത വീര്യത്തോടെ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാർക്കും വിശ്വസ്തനും പ്രസിദ്ധനുമായ ഗുരു, ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിന്റെ പിന്നിൽനിന്ന് മുന്നോട്ടു വരുന്നു.
6.20.12
वार्धक्षत्रिः सर्वसैन्यस्य मध्ये ।
भूरिश्रवाः पुरुमित्रो जयश्च।
साल्वा मत्स्याः केकयाश्चेति सर्वे ।
गजानीकैर्भ्रातरो योत्स्यमानाः ॥ ६.२०.१२ ॥
സർവസൈന്യത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ വാർധക്ഷത്രി (ജയദ്രഥൻ), ഭൂരിശ്രവസ്സ്, പുരുമിത്രൻ, ജയൻ, സാല്വർ, മത്സ്യർ, കേകയർ എന്നിവരെല്ലാം ആനപ്പടകളോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
6.20.13
शारद्वतश्चोत्तरधूर्महात्मा ।
महेष्वासो गौतमश्चित्रयोधी।
शकैः किरातैर्यवनैः पह्लवैश्च ।
सार्धं चमूमुत्तरतोऽभियाति ॥ ६.२०.१३ ॥
ശാരദ്വതൻ (കൃപൻ) ഉത്തരഭാഗത്തെ മുന്നണിയിലെ മഹാത്മാവും, മഹാധനുർധരനായ ഗൗതമനും, പലവിധ യുദ്ധനൈപുണ്യമുള്ള വീരനും — ശകർ, കിരാതർ, യവനർ, പഹ്ലവർ എന്നിവരോടൊപ്പം വടക്കുനിന്ന് സൈന്യത്തെ മുന്നോട്ടു നയിക്കുന്നു.
6.20.14
महारथैर्वष्णिभोजैः सुगुप्तं ।
सुराष्ट्रकैर्विदितैरात्तशस्त्रैः ।
बृहद्बलं कृतवर्माभिगुप्तं ।
बलं त्वदीयं दक्षिणेनाभियाति ॥ ६.२०.१४ ॥
മഹാരഥന്മാരായ വൃഷ്ണികളാലും ഭോജന്മാരാലും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട, പ്രസിദ്ധരും ആയുധധാരികളുമായ സുരാഷ്ട്രകരാലും, കൃതവർമ്മാവിനാൽ കാക്കപ്പെട്ട നിങ്ങളുടെ വലിയ സൈന്യം തെക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് മുന്നേറുന്നു.
6.20.15
संशप्तकानामयुतं रथानां ।
मृत्युर्जयो वार्जुनस्येति सृष्टाः।
येनार्जुनस्तेन राजन्कृतास्त्राः ।
प्रयातारस्ते त्रिगर्ताश्च शूराः ॥ ६.२०.१५ ॥
'അർജുനനെ ജയിക്കുന്നവൻ മൃത്യുവെ ജയിക്കും' എന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത സംശപ്തകരുടെ പതിനായിരം രഥങ്ങൾ; രാജാവേ, അർജുനൻ ആരാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെടുമോ അവനോടൊപ്പം, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണരായ നിങ്ങളുടെ ത്രിഗർത്ത വീരന്മാരും മുന്നേറുന്നു.
6.20.16
साग्रं शतसहस्रं तु नागानां तव भारत ।
नागेनागे रथशतं शतमश्वा रथेरथे ॥ ६.२०.१६ ॥
ഭാരതാ, നിങ്ങളുടെ ആനകൾ ഒരു ലക്ഷത്തിലധികമാണ്. ഓരോ ആനയോടുമൊപ്പം നൂറു രഥങ്ങളും, ഓരോ രഥത്തോടുമൊപ്പം നൂറു കുതിരകളും ഉണ്ട്.
6.20.17
अश्वेऽश्वे दश धानुष्का धानुष्के शत चर्मिणः ।
एवं व्यूढान्यनीकानि भीष्मेण तव भारत ॥ ६.२०.१७ ॥
ഓരോ കുതിരയോടുമൊപ്പം പത്തു വില്ലാളികളും, ഓരോ വില്ലാളിയോടുമൊപ്പം നൂറു പരിചധാരികളും. ഭാരതാ, ഇങ്ങനെയാണ് ഭീഷ്മർ നിങ്ങളുടെ സൈന്യവിഭാഗങ്ങളെ വ്യൂഹമായി അണിനിരത്തിയിരിക്കുന്നത്.
6.20.18
संव्यूह्य मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
दिवसेदिवसे प्राप्ते भीष्मः शान्तनवोऽग्रणीः ॥ ६.२०.१८ ॥
മാനുഷ, ദൈവ, ഗാന്ധർവ, ആസുര വ്യൂഹങ്ങൾ ചമച്ച്, ഓരോ ദിവസവും യുദ്ധദിനം വന്നപ്പോൾ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ മുൻനിരയിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു.
6.20.19
महारथौघविपुलः समुद्र इव घोषवान् ।
भीष्मेण धार्तराष्ट्राणां व्यूहः प्रत्यङ्मुखो युधि ॥ ६.२०.१९ ॥
മഹാരഥന്മാരുടെ സമൂഹങ്ങളാൽ വിപുലമായി, സമുദ്രംപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന, ഭീഷ്മർ ചമച്ച ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ വ്യൂഹം യുദ്ധത്തിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ടു മുഖമുള്ളതാണ്.
6.20.20
अनन्तरूपा ध्वजिनी नरेन्द्र ।
भीमा त्वदीया न तु पाण्डवानाम्।
तां चैव मन्ये बृहतीं दुष्प्रघर्षां ।
यस्या नेता केशवश्चार्जुनश्च ॥ ६.२०.२० ॥
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: ഹേ നരേന്ദ്രാ, അങ്ങയുടെ സേന അനന്തരൂപങ്ങളുള്ളതും ഭയങ്കരവുമാണ്; പാണ്ഡവരുടേത് അങ്ങനെയല്ല. കേശവനും അർജുനനും നേതാക്കളായ ആ സേനയെ ഞാൻ വിശാലവും എതിർക്കാനാവാത്തതുമായി കരുതുന്നു.