महाभारत · अध्याय 6.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.22.1
ततो युधिष्ठिरो राजा स्वां सेनां समचोदयत् ।
प्रतिव्यूहन्ननीकानि भीष्मस्य भरतर्षभ ॥ ६.२२.१ ॥
तेव्हा राजा युधिष्ठिराने आपल्या सेनेला पुढे नेले आणि भीष्माच्या सेनादलांविरुद्ध व्यूह रचला, हे भरतश्रेष्ठा.
6.22.2
यथोद्दिष्टान्यनीकानि प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाःक ।
स्वर्गं परममिच्छन्तः सुयुद्धेन कुरूद्वहाः ॥ ६.२२.२ ॥
ठरल्याप्रमाणे पाण्डवांनी त्या सेनादलांची प्रतिव्यूहात रचना केली; उत्तम युद्धाद्वारे परम स्वर्गाची इच्छा धरून, हे कुरुवंशीयांनो.
6.22.3
मध्ये शिखण्डिनोऽनीकं रक्षितं सव्यसाचिना ।
धृष्टद्युम्नश्चरन्नग्रे भीमसेनेन पालितः ॥ ६.२२.३ ॥
मध्यभागी शिखंडीचे सैन्य होते, त्याचे रक्षण सव्यसाची (अर्जुन) करत होता; पुढे धृष्टद्युम्न चालत होता, भीमसेनाने त्याचे रक्षण केले.
6.22.4
अनीकं दक्षिणं राजन्युयुधानेन पालितम् ।
श्रीमता सात्वताग्र्येण शक्रेणेव धनुष्मता ॥ ६.२२.४ ॥
राजन्, उजव्या बाजूचे सैन्य युयुधानाने (सात्यकीने) रक्षिले होते; धनुर्धारी इंद्राप्रमाणे, सात्वतांमधील श्रेष्ठ तेजस्वी वीराने.
6.22.5
महेन्द्रयानप्रतिमं रथं तु ।
सोपस्करं हाटकरत्नचित्रम्।
युधिष्ठिरः काञ्चनभाण्डयोक्रं ।
समास्थितो नागबलस्य मध्ये ॥ ६.२२.५ ॥
इंद्ररथासारख्या, साजसामानासह, सोने-रत्नांनी चित्रित रथावर सोन्याच्या जोखडासह युधिष्ठिर हत्तीदलाच्या मध्यभागी आरूढ होते.
6.22.6
समुच्छ्रितं दन्तशलाकमस्य ।
सुपाण्डुरं छत्रमतीव भाति।
प्रदक्षिणं चैनमुपाचरन्त ।
महर्षयः संस्तुतिभिर्महेन्द्रम् ॥ ६.२२.६ ॥
त्याचे उंच धरलेले, हस्तिदंती दांडे असलेले, अत्यंत शुभ्र छत्र अतिशय शोभत होते; महर्षी इंद्रासारख्या त्याची प्रदक्षिणा करून स्तुतींनी सेवा करीत होते.
6.22.7
पुरोहिताः शत्रुवधं वदन्तो ।
ब्रह्मर्षिसिद्धाः श्रुतवन्त एनम् ।
जप्यैश्च मन्त्रैश्च महौषधीभिः ।
समन्ततः स्वस्त्ययनं ब्रुवन्तः ॥ ६.२२.७ ॥
पुरोहित शत्रुवधाविषयी बोलत असता, हे ऐकणारे ब्रह्मर्षी आणि सिद्ध जप, मंत्र आणि महौषधींसह सर्व बाजूंनी स्वस्तिवाचन करत होते.
6.22.8
ततः स वस्त्राणि तथैव गाश्च ।
फलानि पुष्पाणि तथैव निष्कान् ।
कुरूत्तमो ब्राह्मणसान्महात्मा ।
कुर्वन्ययौ शक्र इवामरेशः ॥ ६.२२.८ ॥
नंतर त्या कुरुश्रेष्ठ महात्म्याने वस्त्रे, गायी, फळे, फुले आणि सुवर्णमुद्रा ब्राह्मणांना दान करून देवेंद्र इंद्राप्रमाणे प्रस्थान केले.
6.22.9
सहस्रसूर्यः शतकिङ्किणीकः ।
परार्ध्यजाम्बूनदहेमचित्रः।
रथोऽर्जुनस्याग्निरिवार्चिमाली ।
विभ्राजते श्वेतहयः सुचक्रः ॥ ६.२२.९ ॥
हजार सूर्यांचे तेज, शंभर लहान घंटा, उत्तम जांबूनद सुवर्णाने चित्रित असा अर्जुनाचा रथ, ज्वालामाला धारण केलेल्या अग्नीसारखा, श्वेत अश्व आणि सुंदर चाकांसह झळकतो.
6.22.10
तमास्थितः केशवसंगृहीतं ।
कपिध्वजो गाण्डिवबाणपाणिः।
धनुर्धरो यस्य समः पृथिव्यां ।
न विद्यते नो भविता कदाचित् ॥ ६.२२.१० ॥
केशवाने चालवलेल्या त्या रथावर आरूढ झालेला कपिध्वज, हातात गांडीव धनुष्य व बाण घेतलेला; पृथ्वीवर त्याच्या बरोबरीचा धनुर्धर आम्हाला दिसत नाही आणि कधी होणारही नाही.
6.22.11
उद्धर्तयिष्यंस्तव पुत्रसेना-
मतीव रौद्रं स बिभर्ति रूपम् ।
अनायुधो यः सुभुजो भुजाभ्यां ।
नराश्वनागान्युधि भस्म कुर्यात् ॥ ६.२२.११ ॥
तुमच्या पुत्रसेनेला मुळापासून उखडून टाकण्यास उद्युक्त झालेला तो अत्यंत भयंकर रूप धारण करतो; शस्त्राविना असूनही आपल्या सुंदर बाहूंनी युद्धात माणसे, घोडे व हत्ती भस्म करील.
6.22.12
स भीमसेनः सहितो यमाभ्यां ।
वृकोदरो वीररथस्य गोप्ता ।
तं तत्र सिंहर्षभमत्तखेलं ।
लोके महेन्द्रप्रतिमानकल्पम् ॥ ६.२२.१२ ॥
तो भीमसेन, दोन्ही यमांसह, वीररथाचा रक्षक वृकोदर. तेथे सिंह, वृषभ आणि मदोन्मत्त हत्तीप्रमाणे खेळत होता; जगात तो इंद्राच्या तोडीचा होता.
6.22.13
समीक्ष्य सेनाग्रगतं दुरासदं ।
संविव्यथुः पङ्कगता यथा द्विपाः ।
वृकोदरं वारणाजदर्पं ।
योधास्त्वदीया भयविग्नसत्त्वाः ॥ ६.२२.१३ ॥
सेनेच्या अग्रभागी उभ्या असलेल्या, दुर्धर्ष वृकोदराला पाहून तुमचे योद्धे चिखलात अडकलेल्या हत्तींप्रमाणे व्यथित झाले; हत्तीसारख्या गर्विष्ठ त्या वीराला पाहून त्यांचे धैर्य भयाने डगमगले.
6.22.14
अनीकमध्ये तिष्ठन्तं राजपुत्रं दुरासदम् ।
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं गुडाकेशं जनार्दनः ॥ ६.२२.१४ ॥
सेनेच्या मध्यभागी उभ्या असलेल्या, दुर्धर्ष राजपुत्राला, भरतश्रेष्ठ गुडाकेशाला जनार्दन म्हणाला.
6.22.15
य एष रोषात्प्रतपन्बलस्थो ।
यो नः सेनां सिंह इवेक्षते च।
स एष भीष्मः कुरुवंशकेतु-
र्येनाहृतास्त्रिशतं वाजिमेधाः ॥ ६.२२.१५ ॥
क्रोधाने तळपत शक्तीने उभा असलेला, सिंहासारखा आपल्या सेनेकडे पाहणारा हाच; तोच कुरुवंशाचा ध्वज भीष्म, ज्याने तीनशे अश्वमेध यज्ञ केले.
6.22.16
एतान्यनीकानि महानुभावं ।
गूहन्ति मेघा इव रश्मिमन्तम्।
एतानि हत्वा पुरुषप्रवीर ।
काङ्क्षस्व युद्धं भरतर्षभेण ॥ ६.२२.१६ ॥
ढग जसे तेजस्वी सूर्याला झाकतात, तसे हे सैन्य त्या महाप्रभावी वीराला झाकत आहे; हे पुरुषश्रेष्ठा, यांना मारून भरतर्षभाशी युद्धाची इच्छा कर.