ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.32.1
किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम् ।
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ॥ ६.३२.१ ॥
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ! ସେହି ବ୍ରହ୍ମ କ'ଣ? ଅଧ୍ୟାତ୍ମ କ'ଣ? କର୍ମ କ'ଣ? ଅଧିଭୂତ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଅଧିଦୈବ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
6.32.2
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसीदन ।
प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः ॥ ६.३२.२ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ! ଏହି ଦେହରେ ଅଧିଯଜ୍ଞ କିଏ ଓ କିପରି ଅଛନ୍ତି? ମୃତ୍ୟୁକାଳରେ ନିୟତାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ କିପରି ଜ୍ଞାତ ହୁଅନ୍ତି?
6.32.3
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते ।
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः ॥ ६.३२.३ ॥
ଅକ୍ଷର ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ। ସ୍ୱଭାବକୁ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ କୁହାଯାଏ। ଭୂତମାନଙ୍କର ଭାବ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ଘଟାଉଥିବା ବିସର୍ଗ କର୍ମ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ।
6.32.4
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम् ।
अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर ॥ ६.३२.४ ॥
କ୍ଷର ଭାବ ହିଁ ଅଧିଭୂତ; ପୁରୁଷ ହିଁ ଅଧିଦୈବ। ହେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ଦେହରେ ଅଧିଯଜ୍ଞ ମୁଁ ହିଁ।
6.32.5
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम् ।
यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः ॥ ६.३२.५ ॥
ଅନ୍ତକାଳରେ କେବଳ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେ ପ୍ରୟାଣ କରେ, ସେ ମୋର ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
6.32.6
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम् ।
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः ॥ ६.३२.६ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ! ଅନ୍ତରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଭାବକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସର୍ବଦା ସେହି ଭାବରେ ଲୀନ ଥିବାରୁ ତାହା ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
6.32.7
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयः ॥ ६.३२.७ ॥
ତେଣୁ ସର୍ବକାଳେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର ଓ ଯୁଦ୍ଧ କର। ମୋଠାରେ ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅର୍ପଣ କଲେ ତୁମେ ନିଃସନ୍ଦେହ ମୋତେ ହିଁ ପାଇବ।
6.32.8
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसाऽनान्यगामिना ।
परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन् ॥ ६.३२.८ ॥
ଅଭ୍ୟାସଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ, ଅନ୍ୟତ୍ର ନ ଯାଉଥିବା ଚିତ୍ତରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ସେ ପରମ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପାଏ।
6.32.9
कविं पुराणमनुशासितार-
मणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः ।
सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप-
मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ ६.३२.९ ॥
କବି, ପୁରାତନ, ଶାସକ, ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବଧାରକ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟରୂପ, ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ, ତମସର ପରପାରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଯିଏ ସ୍ମରଣ କରେ।
6.32.10
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन ।
भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव।
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्य-
क्स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ ६.३२.१० ॥
ପ୍ରୟାଣକାଳରେ ଅଚଳ ମନ ସହିତ, ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗବଳରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଭୁରୁ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣକୁ ଭଲରେ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ସେହି ପରମ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପାଏ।
6.32.11
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति ।
विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः ।
यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति ।
तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये ॥ ६.३२.११ ॥
ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଯାହାକୁ ଅକ୍ଷର କହନ୍ତି, ବୀତରାଗ ଯତିମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯାହାର ଇଚ୍ଛାରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ପଦ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।
6.32.12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणां ॥ ६.३२.१२ ॥
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାର ସଂଯମ କରି, ମନକୁ ହୃଦୟରେ ନିରୁଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ମୂର୍ଦ୍ଧାରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଯୋଗଧାରଣାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ।
6.32.13
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन् ।
यः प्रयाति त्यजन्दें स याति परमां गतिम् ॥ ६.३२.१३ ॥
ଓମ୍ ଏହି ଏକାକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଓ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି ଯେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।
6.32.14
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः ।
तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः ॥ ६.३२.१४ ॥
ଅନନ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ନିରନ୍ତର ପ୍ରତିଦିନ ଯେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ସେହି ନିତ୍ୟଯୁକ୍ତ ଯୋଗୀ ପାଇଁ ମୁଁ ସୁଲଭ।
6.32.15
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम् ।
नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥ ६.३२.१५ ॥
ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ଦୁଃଖର ଆଳୟ ଓ ଅଶାଶ୍ୱତ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି।
6.32.16
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन ।
मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ६.३२.१६ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୁନରାବର୍ତ୍ତୀ; କିନ୍ତୁ ହେ କୌନ୍ତେୟ, ମୋତେ ପାଇଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
6.32.17
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः ।
रात्रिं युगसहस्रां तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥ ६.३२.१७ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଦିନ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲେ, ଏବଂ ସେତିକି ହଜାର ଯୁଗର ରାତ୍ରି ଅଛି; ଦିନରାତି ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି।
6.32.18
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे ।
रात्र्यामे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके ॥ ६.३२.१८ ॥
ଦିନ ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତ ବସ୍ତୁ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ରାତ୍ରି ଆସିଲେ ସେମାନେ ସେହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି।
6.32.19
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।
रात्र्यगमेऽवशः पार्थत प्रभवत्यहरागमे ॥ ६.३२.१९ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଭୂତସମୂହ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ରାତ୍ରି ଆସିଲେ ଅବଶ ଭାବରେ ଲୀନ ହୁଏ ଏବଂ ଦିନ ଆସିଲେ ପୁଣି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
6.32.20
परस्तस्मात्तु भावोऽन्यो व्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः ।
यः स सर्वेषु भूतेषुक नश्यत्सु न विनश्यति ॥ ६.३२.२० ॥
କିନ୍ତୁ ସେହି ଅବ୍ୟକ୍ତଠାରୁ ପର ଏକ ଅନ୍ୟ ସନାତନ ଭାବ ଅଛି; ତାହା ବ୍ୟକ୍ତ ନୁହେଁ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଭୂତ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.32.21
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम् ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ ६.३२.२१ ॥
ତାହାକୁ ହିଁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷର କୁହାଯାଏ; ତାହାକୁ ପରମ ଗତି କୁହନ୍ତି; ଯାହା ପାଇ ଲୋକେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ; ତାହା ମୋର ପରମ ଧାମ।
6.32.22
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया ।
यस्यान्तस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम् ॥ ६.३२.२२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ହିଁ ଲଭ୍ୟ; ଯାହାର ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହା ସବୁ ବ୍ୟାପ୍ତ।
6.32.23
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः ।
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥ ६.३२.२३ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଯେଉଁ କାଳରେ ପ୍ରୟାଣ କରିଥିବା ଯୋଗୀମାନେ ଫେରନ୍ତି କିମ୍ବା ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି କାଳ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
6.32.24
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम् ।
तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥ ६.३२.२४ ॥
ଅଗ୍ନି, ଜ୍ୟୋତି, ଦିନ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ, ଉତ୍ତରାୟଣର ଛଅ ମାସ—ସେହି ପଥରେ ପ୍ରୟାଣ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
6.32.25
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मसा दक्षिणायनम् ।
तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते ॥ ६.३२.२५ ॥
ଧୂମ, ରାତ୍ରି, ସେହିପରି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ, ଦକ୍ଷିଣାୟନର ଛଅ ମାସ — ସେଠାରେ ଚାନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକ ପାଇ ଯୋଗୀ ଫେରି ଆସେ।
6.32.26
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते ।
एकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः ॥ ६.३२.२६ ॥
ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ — ଏହି ଦୁଇ ମାର୍ଗ ଜଗତର ଶାଶ୍ୱତ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଗୋଟିଏରେ ଅନାବୃତ୍ତିକୁ ଯାଏ; ଅନ୍ୟଟିରେ ପୁନର୍ବାର ଫେରି ଆସେ।
6.32.27
नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन ।
तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन ॥ ६.३२.२७ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଦୁଇ ମାର୍ଗକୁ ଜାଣୁଥିବା କୌଣସି ଯୋଗୀ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସବୁ ସମୟରେ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହୁଅ।
6.32.28
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव ।
दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम्।
अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा ।
योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम् ॥ ६.३२.२८ ॥
ବେଦରେ, ଯଜ୍ଞରେ, ତପସ୍ୟାରେ ଓ ଦାନରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ଏସବୁ ଜାଣି ଯୋଗୀ ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ପରମ ଓ ଆଦ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।