મહાભારત · અધ્યાય 6.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.33.1
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।
ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ ६.३३.१ ॥
અસૂયા વિનાના તને હું આ અત્યંત ગુહ્ય જ્ઞાન, વિજ્ઞાન સહિત કહીશ; જેને જાણીને તું અશુભથી મુક્ત થઈશ.
6.33.2
राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।
प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥ ६.३३.२ ॥
આ રાજવિદ્યા, રાજગુહ્ય, પવિત્ર અને ઉત્તમ છે; પ્રત્યક્ષ અનુભવાય તેવી, ધર્મને અનુકૂળ, અતિ સુખથી આચરવા યોગ્ય અને અવિનાશી છે.
6.33.3
अश्रद्दधानां पुरुषा धर्मस्यास्य परंतप ।
अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥ ६.३३.३ ॥
હે પરંતપ, જે પુરુષો આ ધર્મમાં શ્રદ્ધા રાખતા નથી તેઓ મને પામ્યા વિના મૃત્યુ અને સંસારના માર્ગે પાછા ફરે છે.
6.33.4
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितःक ॥ ६.३३.४ ॥
અવ્યક્ત સ્વરૂપ એવા મારાથી આ સમગ્ર જગત વ્યાપ્ત છે; સર્વ ભૂતો મારામાં સ્થિત છે, પણ હું તેમનામાં સ્થિત નથી.
6.33.5
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥ ६.३३.५ ॥
ભૂતો મારામાં સ્થિત નથી—મારો ઐશ્વર યોગ જો. ભૂતોને ધારણ કરનાર અને ભૂતોને ઉત્પન્ન કરનાર મારો આત્મા ભૂતોમાં સ્થિત નથી.
6.33.6
यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥ ६.३३.६ ॥
સર્વત્ર વિચરતો મહાન વાયુ જેમ સદા આકાશમાં સ્થિત રહે છે, તેમ સર્વ ભૂતો મારામાં સ્થિત છે એમ સમજ.
6.33.7
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।
कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ॥ ६.३३.७ ॥
હે કૌંતેય! કલ્પના અંતે સર્વ ભૂતો મારી પ્રકૃતિમાં લીન થાય છે; કલ્પના આરંભે હું તેમને ફરીથી સર્જું છું.
6.33.8
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।
भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ॥ ६.३३.८ ॥
મારી પોતાની પ્રકૃતિનો આશ્રય લઈને હું આ સમગ્ર ભૂતસમૂહને વારંવાર સર્જું છું; તે પ્રકૃતિના વશથી અસહાય છે.
6.33.9
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय ।
उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु ॥ ६.३३.९ ॥
હે ધનંજય! તે કર્મો મને બાંધતાં નથી; તે કર્મોમાં અનાસક્ત રહીને ઉદાસીન જેવો હું બેઠો રહું છું.
6.33.10
मयाऽऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।
हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते ॥ ६.३३.१० ॥
મારા અધ્યક્ષપણા હેઠળ પ્રકૃતિ ચરાચરને જન્મ આપે છે; હે કૌંતેય! આ હેતુથી જગત ફર્યા કરે છે.
6.33.11
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।
परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम् ॥ ६.३३.११ ॥
માનુષ દેહ ધારણ કરેલા મને મૂઢ લોકો અવગણે છે; ભૂતોના મહેશ્વર એવા મારા પરમ ભાવને તેઓ જાણતા નથી.
6.33.12
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।
राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः ॥ ६.३३.१२ ॥
વ્યર્થ આશાઓ, વ્યર્થ કર્મો અને વ્યર્થ જ્ઞાનવાળા, વિચલિત ચિત્તના લોકો રાક્ષસી અને આસુરી મોહિની પ્રકૃતિનો આશ્રય લે છે.
6.33.13
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।
भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥ ६.३३.१३ ॥
હે પાર્થ, દૈવી પ્રકૃતિનો આશ્રય લેનારા મહાત્માઓ અનન્ય મનથી મને ભજે છે, કારણ કે તેઓ જાણે છે કે હું ભૂતોનો આદિ અને અવ્યય છું.
6.33.14
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।
नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ॥ ६.३३.१४ ॥
તેઓ સતત મારું કીર્તન કરતા, દૃઢવ્રતી બની પ્રયત્ન કરતા, ભક્તિથી મને નમન કરતા અને નિત્યયુક્ત થઈ મારી ઉપાસના કરે છે.
6.33.15
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ते यजन्तो मामुपासते ।
एकत्वेन पृथक्त्कवेन बहुधा विश्वतोमुम् ॥ ६.३३.१५ ॥
કેટલાક જ્ઞાનયજ્ઞથી યજન કરીને મારી ઉપાસના કરે છે; એકત્વથી, પૃથકત્વથી, અનેક પ્રકારે, સર્વમુખ એવા મને તેઓ ઉપાસે છે.
6.33.16
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम् ।
मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम् ॥ ६.३३.१६ ॥
હું ક્રતુ છું, હું યજ્ઞ છું, હું સ્વધા છું, હું ઔષધ છું; હું મંત્ર છું, હું ઘી છું, હું અગ્નિ છું અને હું હોમ છું.
6.33.17
पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।
वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक् साम यजुरेव च ॥ ६.३३.१७ ॥
હું આ જગતનો પિતા, માતા, ધાતા અને પિતામહ છું; હું વેદ્ય, પવિત્ર, ઓંકાર, ઋક્, સામ અને યજુ છું.
6.33.18
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।
प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम् ॥ ६.३३.१८ ॥
હું ગતિ, ભર્તા, પ્રભુ, સાક્ષી, નિવાસ, શરણ, સુહૃદ છું; હું ઉત્પત્તિ, પ્રલય, સ્થાન, નિધાન અને અવ્યય બીજ છું.
6.33.19
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।
अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन ॥ ६.३३.१९ ॥
હું જ તાપ આપું છું; હું જ વરસાદને રોકું છું અને છોડું છું. હે અર્જુન, અમૃત અને મૃત્યુ, સત્ અને અસત્ પણ હું જ છું.
6.33.20
त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा ।
यज्ञेरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते।
ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक-
मश्रन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥ ६.३३.२० ॥
ત્રણ વેદના જ્ઞાતા, સોમ પીનારા, પાપથી શુદ્ધ થયેલા લોકો યજ્ઞો દ્વારા મારી પૂજા કરીને સ્વર્ગગતિની પ્રાર્થના કરે છે. તેઓ પુણ્ય પામીને ઇન્દ્રલોકે પહોંચે છે અને સ્વર્ગમાં દિવ્ય દેવભોગોનો આનંદ માણે છે.
6.33.21
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं ।
क्षीणो पुण्ये पर्त्यलोकं विशन्ति।
एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना ।
गतागतं कामकामा लभन्ते ॥ ६.३३.२१ ॥
તેઓ એ વિશાળ સ્વર્ગલોક ભોગવીને, પુણ્ય ક્ષીણ થતાં મર્ત્યલોકમાં પ્રવેશે છે. આ રીતે ત્રયીધર્મનું અનુસરણ કરનારા, કામનાઓ ઇચ્છનારા આવાગમન પામે છે.
6.33.22
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ६.३३.२२ ॥
અનન્ય ભાવે મારું ચિંતન કરતા જે લોકો મારી ઉપાસના કરે છે, નિત્ય યુક્ત એવા તેમનો યોગક્ષેમ હું વહન કરું છું.
6.33.23
येऽप्यन्यदेवताभक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।
तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥ ६.३३.२३ ॥
શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈને જે અન્ય દેવતાઓના ભક્ત બની યજ્ઞ કરે છે, હે કૌંતેય, તેઓ પણ વિધિ વિના મને જ પૂજે છે.
6.33.24
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।
न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥ ६.३३.२४ ॥
સર્વ યજ્ઞોનો ભોક્તા અને પ્રભુ હું જ છું. પરંતુ તેઓ મને તત્ત્વથી જાણતા નથી, તેથી તેઓ પતિત થાય છે.
6.33.25
यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।
भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोपि माम् ॥ ६.३३.२५ ॥
દેવવ્રતો દેવોને પામે છે, પિતૃવ્રતો પિતૃઓને પામે છે, ભૂતપૂજકો ભૂતોને પામે છે; અને મારા યજનારા મને જ પામે છે.
6.33.26
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः ॥ ६.३३.२६ ॥
જે મને ભક્તિથી પાન, ફૂલ, ફળ, જળ અર્પે છે, શુદ્ધચિત્ત એવા તેની ભક્તિથી અર્પિત તે હું સ્વીકારું છું.
6.33.27
यत्करोषि यदश्रासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।
यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम् ॥ ६.३३.२७ ॥
હે કૌંતેય, તું જે કરે છે, જે ખાય છે, જે હવન કરે છે, જે દાન આપે છે, જે તપ કરે છે, તે મારા અર્પણ રૂપે કર.
6.33.28
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।
संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि ॥ ६.३३.२८ ॥
આ રીતે શુભાશુભ ફળ આપતાં કર્મબંધનોમાંથી તું મુક્ત થઈશ; સંન્યાસયોગે યુક્તાત્મા થઈ, વિમુક્ત થઈને તું મને જ પામીશ.
6.33.29
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।
ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥ ६.३३.२९ ॥
હું સર્વ ભૂતોમાં સમાન છું; મારે માટે કોઈ દ્વેષ્ય નથી કે પ્રિય નથી. પણ જે ભક્તિથી મારું ભજન કરે છે તે મારામાં છે, અને હું પણ તેમનામાં છું.
6.33.30
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।
साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः ॥ ६.३३.३० ॥
અત્યંત દુરાચારી પણ જો અનન્ય ભાવથી મારું ભજન કરે, તો તેને સાધુ જ માનવો; કારણ કે તે સારી રીતે નિશ્ચય કરી ચૂક્યો છે.
6.33.31
क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।
कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति । ॥ ६.३३.३१ ॥
તે તરત જ ધર્માત્મા બને છે અને સદાને માટે શાંતિ પામે છે. હે કૌંતેય, નિશ્ચિતપણે જાણ કે મારો ભક્ત નાશ પામતો નથી.
6.33.32
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिं ॥ ६.३३.३२ ॥
હે પાર્થ, પાપયોનિમાં જન્મેલા હોય તોપણ, સ્ત્રીઓ, વૈશ્યો અને શૂદ્રો પણ જે મારો આશ્રય લે છે તે પરમ ગતિ પામે છે.
6.33.33
किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।
अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम् ॥ ६.३३.३३ ॥
તો પછી પવિત્ર બ્રાહ્મણો અને મારા ભક્ત રાજર્ષિઓની તો વાત જ શું! આ અનિત્ય અને દુઃખમય લોકને પામીને તું મારું જ ભજન કર.
6.33.34
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः ॥ ६.३३.३४ ॥
મારામાં મન રાખ, મારો ભક્ત થા, મારું યજન કર, મને નમસ્કાર કર. આ રીતે તારા આત્માને મારી સાથે યોજીને, મને જ પરમ આશ્રય માનીને તું મને જ પામીશ.