Mahābhārata · Adhyāya 6.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.43.1
गीता सुगीता कर्तव्या किमन्यैः शास्त्रसंग्रहैः ।
या स्वयं पद्मनाभस्य सुखपद्माद्विनिःसृता ॥ ६.४३.१ ॥
El Gītā, bien cantado, basta; ¿para qué otras colecciones de escrituras? Fue pronunciado por el propio Padmanābha desde su boca de loto.
6.43.2
सर्वशास्त्रमयी गीता सर्वदेवमयो हरिः ।
सर्वतीर्थमयी गङ्गा सर्वदेवमयो मनुः ॥ ६.४३.२ ॥
El Gītā contiene todas las escrituras; Hari contiene a todos los dioses; el Gaṅgā contiene todos los vados sagrados; Manu contiene a todos los dioses.
6.43.3
गीता गङ्गा च गायत्री गोविन्देति हृदि स्थिते ।
चतुर्गकारसंयुक्ते पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ६.४३.३ ॥
Cuando en el corazón residen el Gītā, el Gaṅgā, el Gāyatrī y el nombre 'Govinda', unido por cuatro sonidos 'g', no hay renacimiento.
6.43.4
षट्शतानि सविंशानि श्लोकानां प्राह केशवः ।
अर्जुनः सप्तपञ्चाशत्सप्तषष्टिं तु सञ्जयः ॥ ६.४३.४ ॥
Keśava habló seiscientos veinte versos; Arjuna, cincuenta y siete; y Sañjaya, sesenta y siete.
6.43.5
धृतराष्ट्रः श्लोकमेकं गीताया मानमुच्यते ।
भारतामृतसर्वस्वगीताया मथितस्य च।
सारमुद्धृत्य कृष्णेन अर्जुनस्य मुखे हुतम् ॥ ६.४३.५ ॥
Dhṛtarāṣṭra declara que un solo verso es la medida del Gītā. Tras batir el Gītā, la esencia de néctar del Mahābhārata, Kṛṣṇa extrajo su esencia y la vertió en la boca de Arjuna.
6.43.6
ततो धनंजयं दृष्ट्वा बाणगाण्डीवधारिणम् ।
पुनरेव महानादं व्यसृजन्त महारथाःक ॥ ६.४३.६ ॥
Entonces, al ver a Dhanaṃjaya, portador de flechas y del arco Gāṇḍīva, los grandes aurigas lanzaron de nuevo un gran rugido.
6.43.7
पाण्डवाः सोमकाश्चैव ये चैषामनुयायिनः ।
दध्मुश्च मुदिताः शङ्खान्वीराः सागरसंभवान् ॥ ६.४३.७ ॥
Los Pāṇḍavas y los Somakas, y quienes los seguían, los héroes, alegres, soplaron sus caracolas nacidas del océano.
6.43.8
ततो भेर्यश्च पेश्यश्च क्रकचा गोविषाणिकाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त ततः शब्दो महानभूत् ॥ ६.४३.८ ॥
Entonces los tambores, los timbales, las sierras y las trompetas de cuerno de vaca fueron golpeados de repente, y luego se levantó un gran sonido.
6.43.9
तथा देवाः सगन्धर्वाः पितरश्च जनाधिप ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च समीयुस्ते दिदृक्षया ॥ ६.४३.९ ॥
Asimismo, oh señor de los hombres, los dioses junto con los Gandharvas, los ancestros y las multitudes de Siddhas y Cāraṇas se reunieron allí, deseosos de ver.
6.43.10
ऋषयश्च महाभागाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ।
समीयुस्तत्र सहिता द्रुष्टुं तद्वैशसं महत् ॥ ६.४३.१० ॥
Los sabios de gran fortuna también, con Indra, el de cien sacrificios, puesto al frente, se reunieron allí para ver aquella gran matanza.
6.43.11
ते सेने स्तिमिते सञ्जे वीक्षमाणे परस्परम् ।
गङ्गायमुनयोर्वेगो यथैवैत्य परस्परम् ॥ ६.४३.११ ॥
Aquellos dos ejércitos, inmóviles en orden de batalla, se miraban mutuamente, como las corrientes del Gaṅgā y el Yamunā al encontrarse y quedarse quietas.
6.43.12
एवं प्रवत्ते ते सेने निःशब्दे जनसंसदि ।
चित्रे पट इवालेख्ये दर्शनीयतरे शुभे ॥ ६.४३.१२ ॥
Así, aquellos dos ejércitos se mantenían sin sonido en la asamblea de los hombres, como si estuvieran pintados en un lienzo, dignos de verse y espléndidos.
6.43.13
ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा युद्धाय समवस्थिते ।
ते सेने सागरप्रख्ये मुहुः प्रज्वलिते नृप ॥ ६.४३.१३ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira, al ver los dos ejércitos dispuestos para la batalla, semejantes a océanos, ardiendo una y otra vez, oh rey:
6.43.14
विमुच्य कवचं वीरो निक्षिप्य च वरायुधम् ।
अवरुह्य रथात्क्षिप्रं पद्म्यामेव कृताञ्जलिः ॥ ६.४३.१४ ॥
El héroe se quitó la armadura, depuso sus excelentes armas y, bajando rápidamente de su carro, con las manos juntas, avanzó a pie.
6.43.15
पितामहमभिप्रेक्ष्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
वाग्यतः प्रययौ धीरः प्राङ्भुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१५ ॥
Tras mirar al abuelo, Yudhiṣṭhira, rey del dharma, firme y con la palabra contenida, avanzó con el rostro al este hacia el ejército enemigo.
6.43.16
तं प्रयान्तमभिप्रेभ्य कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं भ्रातृभिः सहितोऽन्वयात् ॥ ६.४३.१६ ॥
Al verlo partir, Arjuna, hijo de Kuntī, descendió rápidamente de su carro y lo siguió junto con sus hermanos.
6.43.17
वासुदेवश्च भगवान्पृष्ठतोऽनुजगाम तम् ।
तथा मुख्याश्च राजानस्तच्चित्ता जग्मुरुत्सुकाः ॥ ६.४३.१७ ॥
El bienaventurado Vāsudeva también lo siguió por detrás, y del mismo modo los reyes principales, con la mente puesta en él, fueron con ansia.
6.43.18
किं ते व्यवसितं राजन्यदस्मानपहाय वै ।
प्रद्म्यामेव प्रयातोऽसि प्राङ्मुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१८ ॥
Oh rey, ¿qué decisión es esta, que nos abandones y avances a pie, con el rostro al este, hacia el ejército enemigo?
6.43.19
क्व गमिष्यसि राजेन्द्र निक्षिप्तकवचायुधः ।
दंशितेष्वरिसैन्येषु भ्रातॄनुत्सृज्य पार्थिव ॥ ६.४३.१९ ॥
¿A dónde irás, señor de los reyes, habiendo depuesto tu armadura y tus armas, abandonando a tus hermanos entre los ejércitos enemigos armados, oh rey?
6.43.20
एवं गते त्वयि ज्येष्ठे मम भ्रातरि भारत ।
भीमे दुनोति हृदयं ब्रूहि गन्ता भवान्क्व नु ॥ ६.४३.२० ॥
Oh Bhārata, hermano mayor mío, al irte así mi corazón se aflige por Bhīma. Dime, ¿a dónde irás?
6.43.21
अस्मिन्रणसमूहे वै वर्तमाने महाभये ।
उत्सृज्य क्व नु गन्तासि शत्रूनभिमुखो नृप ॥ ६.४३.२१ ॥
Estando presente este gran peligro en esta masa de batalla, oh rey, ¿a dónde irás abandonándola y encarando a los enemigos?
6.43.22
एवमाभाष्यमाणोऽपि भ्रातृभिः कुरुनन्दनः ।
नोवाच वाग्यतः किंचिद्गच्छत्येव युधिष्ठिरः ॥ ६.४३.२२ ॥
Aunque sus hermanos le hablaron así, Yudhiṣṭhira, gozo de los Kurus, contuvo su palabra, no dijo nada y siguió avanzando.
6.43.23
तानुवाच महाप्राज्ञो वासुदेवो महामनाः ।
अभिप्रायोऽस्य विज्ञातो मयेति प्रहसन्निव ॥ ६.४३.२३ ॥
El muy sabio y magnánimo Vāsudeva les dijo, sonriendo como si, "he comprendido su intención".
6.43.24
एष भीष्मं तथा द्रोणं गौतमं शल्यमेव च ।
अनुमान्य गुरून्सर्वान्योत्स्यते पार्थिवोऽरिभिः ॥ ६.४३.२४ ॥
Tras pedir permiso a Bhīṣma, Droṇa, Gautama, Śalya y a todos los mayores, este rey luchará contra los enemigos.
6.43.25
श्रूयते हि पुराकल्पे गुरूनननुमान्य यः ।
युध्यते स भवेद्व्यक्तमपध्यातो महत्तरैः ॥ ६.४३.२५ ॥
Se dice que en tiempos antiguos quien lucha sin pedir permiso a sus mayores queda, sin duda, maldito por los grandes.
6.43.26
अनुमान्य यथाशास्त्रं यस्तु युध्येन्महत्तरैः ।
ध्रुवस्तस्य जयो युद्धे भवेदिति मतिर्मम ॥ ६.४३.२६ ॥
Es mi parecer que quien lucha en la batalla tras obtener, según las escrituras, el permiso de los grandes, tendrá seguramente la victoria.
6.43.27
एवं ब्रुवति कृष्णेऽत्र धार्तराष्ट्रचमूं प्रति ।
हाहाकारो महानासीन्निःशब्दास्त्वपरेऽभवन् ॥ ६.४३.२७ ॥
Mientras Kṛṣṇa así hablaba, se alzó un gran clamor de lamento hacia el ejército de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, y otros quedaron en silencio.
6.43.28
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं दूराद्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ।
मिथः संकथयांचक्रुरेषो हि कुलपांसनः ॥ ६.४३.२८ ॥
Al ver a Yudhiṣṭhira desde lejos, los soldados del hijo de Dhṛtarāṣṭra se dijeron unos a otros: "Este es, en efecto, el mancillador de la familia."
6.43.29
व्यक्तं भीत इवाभ्येति राजासौ भीष्ममन्तिकम् ।
युधिष्ठिरः ससोदर्यः शरणार्थं प्रयाचकः ॥ ६.४३.२९ ॥
Es evidente que, como atemorizado, el rey Yudhiṣṭhira se acerca a Bhīṣma con sus hermanos, buscando refugio.
6.43.30
धनञ्जये कथं नाथे पाण्डवे च वृकोदरे ।
नकुले सहदेवे च भीतिरभ्येति पाण्डवम् ॥ ६.४३.३० ॥
Con Dhanañjaya, el Pāṇḍava Vṛkodara, Nakula y Sahadeva como protectores, ¿cómo ha caído el miedo sobre el Pāṇḍava?
6.43.31
न नूनं क्षत्रियकुले जातः संप्रथिते भुवि ।
यथाऽस्य हृदयं भीतमल्पसत्वस्य संयुगे ॥ ६.४३.३१ ॥
Ciertamente, nadie nacido en un linaje de guerreros famoso en la tierra tiene un corazón tan aterrado y tan falto de valor en la batalla como el suyo.
6.43.32
ततस्ते सैनिकाः सर्वे प्रशंसन्ति स्म कौरवान् ।
हृष्टाः सुमनसो भूत्वा चेलानि दुधुवुश्च ह ॥ ६.४३.३२ ॥
Entonces todos aquellos soldados alabaron a los Kauravas y, alegres de corazón, agitaron sus vestiduras.
6.43.33
व्यनिन्दंश्च तथा सर्वे योधास्तव विशांपते ।
युधिष्ठिरं ससोदर्यं सहितं केशवनेन हि ॥ ६.४३.३३ ॥
Y todos tus guerreros, oh señor de los pueblos, vituperaron a Yudhiṣṭhira junto con sus hermanos y con Keśava.
6.43.34
ततस्तत्कौरवं सैन्यं धिक्वृत्वा तु युधिष्ठिरम् ।
निःशब्दमभवत्तूर्णं पुनरेव विशांपते ॥ ६.४३.३४ ॥
Entonces, tras vituperar a Yudhiṣṭhira, aquel ejército kaurava pronto quedó otra vez en silencio, oh señor de los pueblos.
6.43.35
किं नु वक्ष्याति राजाऽसौ किं भीष्मः प्रतिवक्ष्यति ।
किं भीमः समरश्लाघी किं नु कृष्णार्जुनाविति ॥ ६.४३.३५ ॥
"¿Qué dirá aquel rey? ¿Qué responderá Bhīṣma? ¿Qué dirá Bhīma, orgulloso en la batalla? ¿Qué dirán Kṛṣṇa y Arjuna?" Así (pensaban).
6.43.36
विवक्षितं किमस्येति संशयः सुमहानभूत् ।
उभयो सेनयो राजन्युधिष्ठिरकृते तदा ॥ ६.४३.३६ ॥
«¿Qué pretende decir?» — surgió una gran duda. Oh rey, entonces en ambos ejércitos, por causa de Yudhiṣṭhira, hubo esta gran incertidumbre.
6.43.37
सोऽवगाह्य चमूं शत्रोः शरशक्तिसमाकुलाम् ।
भीष्ममेवाभ्यात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.३७ ॥
Se internó en el ejército enemigo, colmado de flechas y lanzas, y rodeado de sus hermanos se acercó rápidamente a Bhīṣma.
6.43.38
तमुवाच ततः पादौ कारभ्यां पीड्य पाण्डवः ।
भीष्मं शान्तनवं राजा युद्धाय समुपस्थितम् ॥ ६.४३.३८ ॥
Entonces el rey pāṇḍava, presionando sus pies con ambas manos, habló a Bhīṣma, hijo de Śantanu, que estaba dispuesto para la batalla.
6.43.39
आमन्त्रये त्वां दुर्धर्ष त्वया योत्स्यामहे सह ।
अनजानीहि मां तात आशिषश्च प्रयोजय ॥ ६.४३.३९ ॥
Os pido permiso, oh invencible; lucharemos juntos con vos. Querido, concededme vuestro permiso y dadme vuestras bendiciones.
6.43.40
यद्येवं नाभिगच्छेथा युधि मां पृथिवीपते ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय भारत ॥ ६.४३.४० ॥
Si no te acercaras así a mí en la batalla, señor de la tierra, te maldeciría, gran rey, para tu derrota, oh descendiente de Bharata.
6.43.41
प्रीतोऽहं पुत्र युध्यस्व जयमाप्नुहि पाण्डव ।
यत्तेऽभिलषितं चान्यत्तदवाप्नुहि संयुगे ॥ ६.४३.४१ ॥
Estoy complacido, hijo mío; combate, pāṇḍava, y obtén la victoria. Y lo que más desees, obténlo en la batalla.
6.43.42
व्रियतां च वरः पार्थ किमस्मत्तोऽभिकाङ्क्षसि ।
एवं गते महाराज न तवास्ति पराजयः ॥ ६.४३.४२ ॥
Escoge un don, hijo de Pṛthā; ¿qué deseas de nosotros? Gran rey, una vez llegado a esto, no hay derrota para ti.
6.43.43
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.४३ ॥
El hombre es siervo de la riqueza; siervo es, pero la riqueza no es sierva de nadie. Oh gran rey, esta es la verdad: estoy atado por la riqueza a los Kauravas.
6.43.44
अतस्त्वां क्लीबवद्वाक्यं ब्रवीमि कुरुनन्दन ।
भृतोऽस्त्म्यर्थेन कौरव्य युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.४४ ॥
Por eso, oh alegría de los Kurus, te hablo como a un cobarde. Oh Kaurava, estoy sostenido por la riqueza; aparte de la batalla, ¿qué otra cosa deseas?
6.43.45
मन्त्रयस्व महाबाहो हितैषी मम नित्यशः ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे ममैष सततं वरः ॥ ६.४३.४५ ॥
Oh de brazos poderosos, que siempre buscas mi bien, acónsejame. Lucha por el Kaurava: este es mi constante deseo.
6.43.46
राजन्किमत्र साह्यं ते करोमि कुरुनन्दन ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ॥ ६.४३.४६ ॥
Oh rey, ¿qué ayuda puedo prestarte aquí, oh alegría de los Kurus? Con gusto lucharé por el otro bando; dime lo que quieres decir.
6.43.47
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ।
एतन्मे मन्त्रय हितं यदि श्रेयः प्रपश्यसि ॥ ६.४३.४७ ॥
¿Cómo podría vencerte en la batalla, tú que eres invencible? Si ves lo que es bueno, aconséjame en este asunto beneficioso.
6.43.48
नैनं पश्यामि कौन्तेय यो मां युध्यन्तमाहवे ।
विजयेत पुमान्कश्तित्साक्षादपि शतक्रतुः ॥ ६.४३.४८ ॥
Oh hijo de Kuntī, no veo a nadie que, luchando contra mí en la batalla, pudiera vencerme; ni siquiera el propio Indra, el de los cien sacrificios.
6.43.49
हन्त पृच्छामि तस्मात्त्वां पितामह नमोस्तु ते ।
वधोपायं ब्रवीहि त्वमात्मनः समरे परैः ॥ ६.४३.४९ ॥
Pues bien, abuelo, te pregunto; homenaje a ti. Dime tú mismo el medio por el cual podamos ser muertos por nuestros enemigos en la batalla.
6.43.50
न स्म तं तात पश्यामि समरे यो जयेत माम् ।
न तावन्मृत्युकालोऽपि पुनरागमनं कुरु ॥ ६.४३.५० ॥
Querido hijo, no veo en la batalla a nadie que pudiera vencerme. Ni siquiera ha llegado aún el momento de mi muerte; vuelve de nuevo.
6.43.51
ततो युधिष्ठिरो वाक्यं भीष्मस्य कुरुनन्दन ।
शिरसा प्रतिजग्राह भूयस्तमभिवाद्य च ॥ ६.४३.५१ ॥
Entonces, oh alegría de los Kurus, Yudhiṣṭhira aceptó las palabras de Bhīṣma con la cabeza inclinada, y volviendo a saludarlo.
6.43.52
प्रायात्पुनर्महाबाहुराचार्यस्य रथं प्रति ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां मध्येन भ्रातृभिः सह ॥ ६.४३.५२ ॥
El de brazos poderosos volvió a dirigirse hacia el carro del maestro, mientras todos los ejércitos miraban, atravesando el centro, junto con sus hermanos.
6.43.53
स द्रोणमभिवाद्याथ कृत्वं चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.५३ ॥
Aquel rey, habiendo saludado a Droṇa y luego dado la vuelta en su honor, dirigió palabras sobre su propio bienestar al invencible.
6.43.54
आमन्त्रये त्वां भगवन्योत्स्ये विगितकल्मषः ।
कथं जये रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वया द्विज ॥ ६.४३.५४ ॥
Venerable señor, me despido de ti; libre de culpa, lucharé. Oh dvija, con tu permiso, ¿cómo podría vencer a todos mis enemigos?
6.43.55
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.५५ ॥
Gran rey, si no te hubieras acercado a mí decidido a la batalla, te habría maldecido con la derrota total.
6.43.56
तद्युधिष्ठिर तुष्टोऽस्मि पूजितश्च त्वयाऽनघ ।
अनुजानामि युध्यस्व विजयं समवाप्नुहि ॥ ६.४३.५६ ॥
Por tanto, Yudhiṣṭhira, de alma pura, estoy complacido, y tú me has honrado. Te concedo permiso: lucha y obtén la victoria.
6.43.57
करवाणि च ते कामं ब्रूहि त्वमभिकाङ्क्षितम् ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.५७ ॥
Haré lo que deseas; dime lo que anhelas. Gran rey, dadas así las cosas, ¿qué deseas sino la batalla?
6.43.58
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैःक ॥ ६.४३.५८ ॥
El hombre es esclavo de la riqueza, pero la riqueza no es esclava de nadie: esta es la verdad, gran rey. Estoy ligado a los Kauravas por la riqueza.
6.43.59
ब्रवीम्येतत्क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ।
योत्स्येऽहं कौरवस्यार्थे तवाशास्यो जयो मया ॥ ६.४३.५९ ॥
Te digo esto como si fueras un cobarde: ¿qué deseas sino la batalla? Lucharé por los Kauravas; de mí espera tu victoria.
6.43.60
जयमाशास्स्व मे ब्रह्मन्मन्त्रयस्व च मद्धितम् ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे वर एष वृतो मया ॥ ६.४३.६० ॥
Brahmán, desea para mí la victoria y aconséjame para mi bien; lucha por los Kauravas: este es el don que he elegido.
6.43.61
ध्रुवस्ते विजयो राजन्यस्य मन्त्री हरिस्तव ।
अहं त्वामभिजानामि रणे शत्रून्विजेष्यसि ॥ ६.४३.६१ ॥
Oh rey, la victoria es segura para ti, pues tu consejero es el propio Hari. Te conozco bien: en la batalla vencerás a tus enemigos.
6.43.62
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः ।
युध्यस्व गच्छ कौन्तेय पृच्छ मां किं ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.६२ ॥
Donde está el dharma, allí está Kṛṣṇa; y donde está Kṛṣṇa, allí está la victoria. Lucha, hijo de Kuntī, avanza. Pregúntame qué debo decirte.
6.43.63
पृच्छामि त्वां द्विजश्रेष्ठ श्रृणु यन्मेऽभिकाङ्क्षितम् ।
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ॥ ६.४३.६३ ॥
Mejor de los brahmanes, te pregunto; escucha lo que deseo. ¿Cómo podría vencerte a ti, que no has sido vencido en la batalla?
6.43.64
न तेऽस्ति विजयस्तावद्यावद्युद्ध्याम्यहं रणे ।
ममाशु निधने राजन्यतस्व सह सदरैः ॥ ६.४३.६४ ॥
Mientras yo combata en la batalla, no habrá victoria para ti. Oh rey, cuando mi muerte llegue pronto, entonces vencerás junto con tus hermanos.
6.43.65
हन्त तस्मान्महाबाहो वधोपायं वदात्मनः ।
आचार्य प्रणिपत्यैष पृच्छामि त्वां नमोऽस्तु ते ॥ ६.४३.६५ ॥
Por tanto, oh de brazos poderosos, dime el medio por el que podrías ser abatido. Inclinándome ante mi maestro, te pregunto: que la reverencia sea para ti.
6.43.66
न शत्रुं तात पश्यामि यो मां हन्याद्रथे स्थितम् ।
युध्यमानं सुसंरब्धं शरवर्षौघवर्षिणम् ॥ ६.४३.६६ ॥
Querido hijo, no veo enemigo que pudiera matarme, a mí, que estoy de pie en mi carro, combatiendo con furia, lloviendo una tormenta de flechas.
6.43.67
ऋते प्रायगतं रजन्न्यस्तशस्त्रमचेतनम् ।
हन्यान्मां युधि योधानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते । ॥ ६.४३.६७ ॥
Oh rey, ningún guerrero en la batalla podría matarme, salvo quien esté al borde de la muerte, haya depuesto sus armas y esté inconsciente; esto te digo en verdad.
6.43.68
शस्त्रं चाहं रणे जह्यां श्रुत्वा तु महदप्रियम् ।
श्रद्धेपवाक्यात्पुरुषादेतत्सत्यं ब्रवीति ते ॥ ६.४३.६८ ॥
Y yo depondría mi arma en la batalla solo tras oír de un hombre esta palabra muy desagradable; por las palabras dignas de fe, un hombre te lo dice en verdad.
6.43.69
एतच्छ्रुत्वा महाराज भारद्वाजस्य धीमतः ।
अनुमान्य तमाचार्यं प्रायाच्छारद्वतं प्रति ॥ ६.४३.६९ ॥
Oh gran rey, habiendo oído esta palabra del sabio Bhāradvāja, tras pedir permiso a aquel maestro, se dirigió hacia Śāradvata (Kṛpa).
6.43.70
सोऽभिवाद्य कृपं राजा कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
उवाच दुर्धर्षतमं वाक्यं वाक्यविदां वरः ॥ ६.४३.७० ॥
Aquel rey saludó respetuosamente a Kṛpa, lo circunvaló por la derecha y, siendo el mejor de los expertos en el habla, pronunció esta palabra en extremo invencible.
6.43.71
अनुमानये त्वां योत्स्येऽहं गुरो विगतकल्मषः ।
जयेयं च रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वयाऽनघ ॥ ६.४३.७१ ॥
Oh maestro, pido tu permiso; libre de culpa, combatiré. Oh sin mancha, con tu permiso, podría vencer a todos mis enemigos.
6.43.72
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.७२ ॥
Si no vinieras a mí, resuelto para la batalla, oh gran rey, te maldeciría a la derrota en todo sentido.
6.43.73
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः । ॥ ६.४३.७३ ॥
El hombre es esclavo de la riqueza; la riqueza no es esclava de nadie. Esta es la verdad, gran rey: estoy atado por la riqueza de los Kauravas.
6.43.74
तेषामर्थे महाराज योद्धव्यमिति मे मतिः ।
अतस्त्वां क्लीबवद्ब्रूयांयुद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.७४ ॥
Gran rey, mi parecer es que debe combatirse por ellos. Por eso te hablo como a un eunuco: ¿qué otra cosa deseas sino la batalla?
6.43.75
हन्त पृच्छामि ते तस्मादाचार्य श्रृणु मे वचः ।
इत्युक्त्वा व्यथितो राजा नोवाच गतचेतनः ॥ ६.४३.७५ ॥
¡Ay!, te lo pregunto: por eso, maestro, escucha mis palabras. Habiendo dicho esto, el rey afligido, privado de sentido, no respondió.
6.43.76
तं गौतमः प्रत्युवाच विज्ञायास्य विवक्षितम् ।
अवध्योऽहं महीपाल यद्ध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.७६ ॥
Comprendiendo su intención, Gautama (Kṛpa) le respondió: Oh protector de la tierra, yo soy inmune a la muerte; combate y obtén la victoria.
6.43.77
प्रीतस्तेऽभिगमेनाहं जयं तव नराधिप ।
आशासिष्ये सदोत्थाय सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.७७ ॥
Complacido por tu visita, señor de los hombres, me levanto y siempre bendigo tu victoria. Esta es la verdad, y esto es lo que te digo.
6.43.78
एतच्छ्रुत्वा महाराज गौतमस्य विशांपते ।
अनुमान्य कृपं राजा प्रययौ येन मद्रराट् ॥ ६.४३.७८ ॥
Gran rey, señor del pueblo, habiendo oído esta palabra de Gautama y despedido a Kṛpa, el rey fue adonde estaba el rey de los Madras.
6.43.79
स शल्यमभिवाद्याथ कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.७९ ॥
Tras saludar a Śalya y dar la vuelta a su derecha, el rey dirigió estas palabras al invencible, para su propio bien supremo.
6.43.80
अनुमानये त्वां दुर्धर्ष योत्स्ये विगतकल्मषः ।
जयेयं नु परान्राजन्ननुज्ञातस्त्वया रिपून् ॥ ६.४३.८० ॥
Oh invencible, te pido tu permiso: libre de culpa, combatiré. Oh rey, con tu licencia, podré vencer a los enemigos.
6.43.81
यदि मां नाधिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय वै रणे ॥ ६.४३.८१ ॥
Si no me hubieras buscado, resuelto a la batalla, oh gran rey, te maldeciría con la derrota en la guerra.
6.43.82
तुष्टोऽस्मि पूजितश्चास्मि यत्काङ्क्षसि तदस्तु ते ।
अनुजानामि चैव त्वां युध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.८२ ॥
Estoy complacido y honrado; que lo que deseas sea tuyo. Te concedo licencia. Combate y obtén la victoria.
6.43.83
ब्रूहि चैष परं वीर केनार्थः किं ददामि ते ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८३ ॥
Habla, héroe: ¿hay algo más? ¿Qué te daré? Así las cosas, oh gran rey, ¿qué otra cosa deseas aparte de la batalla?
6.43.84
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८४ ॥
El hombre es esclavo de la riqueza, pero la riqueza no es esclava de nadie. Esta es la verdad, oh gran rey; estoy atado por la riqueza de los Kauravas.
6.43.85
करिष्यामि हि ते कामं भागिनेय यथेप्सितम् ।
ब्रवीम्यतः क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८५ ॥
Sobrino, haré lo que deseas. Pero te digo: ¿qué otra cosa quieres aparte de la batalla? Esto es propio de un eunuco.
6.43.86
मन्त्रयस्व महाराज नित्यं मद्धितमुत्तमम् ।
कामं युद्ध्य परस्यार्थे वरमेतं वृणोम्यहम् ॥ ६.४३.८६ ॥
Gran rey, dame siempre el mejor consejo para mi bien. Lucha como quieras por la causa de otro: este es el don que elijo.
6.43.87
किमत्र ब्रूहि साह्यं ते करोमि नृपसत्तम ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८७ ॥
Mejor de los reyes, dime qué ayuda necesitas aquí y la haré. Lucharé de buena gana por la causa de otro, pues estoy atado a los Kauravas por la riqueza.
6.43.88
स एव मे वरः शल्य उद्योगे यस्त्वया कृतः ।
सूतपुत्रस्य संग्रामे कार्यस्तेजोवधस्त्वया ॥ ६.४३.८८ ॥
Śalya, esa misma promesa que hiciste en los preparativos es mi don: en la batalla debes destruir el esplendor del hijo del auriga.
6.43.89
संपत्स्यत्येष ते कामः कुन्तीपुत्र यथेप्सितम् ।
गच्छ युध्यस्व विस्रब्धः प्रतिजाने वचस्तव ॥ ६.४३.८९ ॥
Hijo de Kuntī, este deseo tuyo se cumplirá tal como lo quieres. Ve y lucha con confianza; prometo cumplir tu palabra.
6.43.90
अनुमान्याथ कौन्तेयो मातुलं मद्रकेश्वरम् ।
निर्जगाम महासैन्याद्भ्रतृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.९० ॥
Entonces el hijo de Kuntī, tras despedirse de su tío materno, señor de los Madras, salió del gran ejército, rodeado de sus hermanos.
6.43.91
वासुदेवस्तु राधेयमाहवेऽभिजगाम वै ।
तत एनमुवाचेदं पाण्डवार्थे गदाग्रजः ॥ ६.४३.९१ ॥
Vāsudeva se acercó en la batalla a Rādheya. Entonces el hermano mayor de Gada le dijo esto, por los Pāṇḍavas.
6.43.92
श्रुतं मे कर्ण भीष्मस्य द्वोषात्किल न योत्स्यसे ।
अस्मान्वरय राधेय यावद्भीष्मो न हन्यते ॥ ६.४३.९२ ॥
Karṇa, he oído que por odio a Bhīṣma no pelearás. Oh hijo de Rādhā, elígenos mientras Bhīṣma no sea abatido.
6.43.93
हते तु भीष्मे राधेय पुनरेष्यसि संयुगम् ।
धार्तराष्ट्रस्य साहाय्यं यदि पश्यसि चेत्समम् ॥ ६.४३.९३ ॥
Cuando Bhīṣma sea abatido, oh hijo de Rādhā, volverás a la batalla, si ves bien ayudar al hijo de Dhṛtarāṣṭra.
6.43.94
न विप्रियं करिष्यामि धार्तराष्ट्रस्य केशव ।
त्यक्तप्राणं हि मां विद्धि दुर्योधनहितैषिणम् ॥ ६.४३.९४ ॥
No haré nada desagradable al hijo de Dhṛtarāṣṭra, oh Keśava. Considérame alguien que ha entregado su vida y busca el bien de Duryodhana.
6.43.95
तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णः संन्यवर्तत भारत ।
युधिष्ठिरपुरोगैश्च पाण्डवैः सह संगतः ॥ ६.४३.९५ ॥
Oh Bhārata, al oír estas palabras, Kṛṣṇa regresó y se unió a los Pāṇḍavas, encabezados por Yudhiṣṭhira.
6.43.96
अथ सैन्यस्य मध्ये तु प्राक्रोशत्पाण्डवाग्रजः ।
योऽस्मान्वृणोति तमहं वरये साह्यकारणात् ॥ ६.४३.९६ ॥
Entonces, en medio del ejército, el hermano mayor de los Pāṇḍavas gritó en voz alta: a quien nos elija, yo lo elegiré para obtener ayuda.
6.43.97
अथ तान्समभिप्रेक्ष्य युयुत्सुरिदमब्रवीत् ।
प्रीतात्मा धर्मराजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ६.४३.९७ ॥
Entonces Yuyutsu, mirándolos, con el ánimo complacido, dijo estas palabras a Yudhiṣṭhira, el rey del dharma, hijo de Kuntī.
6.43.98
अहं योत्स्यामि भवतः संयुगे धृतराष्ट्रजान् ।
युष्मदर्थं महाराज यदि मां वृणुषेऽनघ ॥ ६.४३.९८ ॥
Gran rey, sin falta, si me eliges, lucharé por ti en la batalla contra los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
6.43.99
एह्येहि सर्वे योत्स्यामस्तव भ्रातॄनपण्डितान् ।
युयुत्सो वासुदेवश्च वयं च ब्रूम सर्वशः ॥ ६.४३.९९ ॥
Ven, ven, todos lucharemos contra tus necios hermanos. Oh Yuyutsu, Vāsudeva y nosotros todos lo decimos en todos los sentidos.
6.43.100
वृणोमि त्वां महाबाहो युध्यस्व मम कारणात् ।
त्वयि पिण्डश्च तन्तुश्च धृतराष्ट्रस्य दृश्यते ॥ ६.४३.१०० ॥
Oh de brazos poderosos, te elijo a ti. Lucha por mi causa; en ti se ve la ofrenda y el hilo de la estirpe de Dhṛtarāṣṭra.
6.43.101
भजस्वास्मान्राजपुत्र भजमानान्महाद्युते ।
न भविष्यति दुर्बुद्धिर्धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणः ॥ ६.४३.१०१ ॥
Príncipe, oh radiante, únete a nosotros que te buscamos. El hijo de Dhṛtarāṣṭra, de mala mente y extremadamente iracundo, no lo permitirá.
6.43.102
ततो युयुत्सुः कौरव्यान्परित्यज्य सुतांस्तव ।
जगाम पाण्डुपुत्राणां सेनां विश्राव्य दुन्दुभिं ॥ ६.४३.१०२ ॥
Entonces Yuyutsu, abandonando a los Kaurava —tus hijos— y proclamándolo con el tambor de guerra, se pasó al ejército de los hijos de Pāṇḍu.
6.43.103
ततो युधिष्ठिरो राजा संप्रहृष्टःक सहानुजः ।
जग्राह कवचं भूयो दीप्तिमत्कनकोञ्ज्वलम् ॥ ६.४३.१०३ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, muy complacido, junto con sus hermanos menores, volvió a tomar su armadura, resplandeciente de oro brillante.
6.43.104
प्रत्यपद्यन्त ते सर्वे स्वरथान्पुरुषर्षभाः ।
ततो व्यूहं यथापूर्वं प्रत्यव्यूहन्त ते पुनः ॥ ६.४३.१०४ ॥
Todos aquellos toros entre los hombres volvieron a subir a sus carros, y luego de nuevo dispusieron su formación de batalla como antes.
6.43.105
अवादयन्दुन्दुभींश्च शतशश्चैव पुष्करान् ।
सिंहनादांश्च विविधान्विनेदुः पुरुषर्षभाः ॥ ६.४३.१०५ ॥
Aquellos toros entre los hombres hicieron sonar cientos de tambores de guerra y timbales, y lanzaron diversos rugidos de león.
6.43.106
रथस्थान्पुरुषव्याघ्रान्पाण्डवान्प्रेक्ष्य पार्थिवाः ।
धृष्टद्युम्नादयः सर्वे पुनर्जहृषिरे तदा ॥ ६.४३.१०६ ॥
Al ver a los Pāṇḍavas, tigres entre los hombres, de pie sobre sus carros, todos los reyes encabezados por Dhṛṣṭadyumna se alegraron de nuevo entonces.
6.43.107
गौरवं पाण्डुपुत्राणां मान्यान्मानयतां च तान् ।
दृष्ट्वा महीक्षितस्तत्र पूजयांचक्रिरे भृशम् ॥ ६.४३.१०७ ॥
Al ver la dignidad de los hijos de Pāṇḍu y el honor dado a los dignos de honra, los reyes allí los honraron grandemente.
6.43.108
सौहृदं च कृपां चैव प्राप्तकालं महात्मनाम् ।
दयां च ज्ञातिषु परां कथयांचक्रिरे नृपाः ॥ ६.४३.१०८ ॥
Los reyes allí expresaron la amistad y la compasión oportunas de los magnánimos, y su suprema piedad hacia sus parientes.
6.43.109
साधुसाध्विति सर्वत्र निश्चेरुः स्तुतिसंहिताः ।
वाचः पुण्याः कीर्तिमतां मनोहृदयहर्षणाः ॥ ६.४३.१०९ ॥
"¡Bien, bien!" — por todas partes se elevaron palabras puras cargadas de alabanza, que alegraban la mente y el corazón de los ilustres.
6.43.110
म्लेच्छाश्चार्याश्च ये तत्र ददृशुः शुश्रुवुस्तथा ।
वृत्तं तत्पाण्डुपुत्राणां रुरुदुस्ते सगद्गदाः ॥ ६.४३.११० ॥
Los bárbaros y los arios que allí vieron y oyeron la conducta de los hijos de Pāṇḍu lloraron con la voz entrecortada.
6.43.111
ततो जघ्नुर्महाभेरीः शतशश्च सहस्रशः ।
शङ्खांश्च गोक्षीरनिभान्दध्मुर्हृष्टा मनस्विनः ॥ ६.४३.१११ ॥
Entonces, los hombres magnánimos, alegres, tocaron cientos y miles de grandes tambores y soplaron caracolas blancas como leche de vaca.