ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.43.1
गीता सुगीता कर्तव्या किमन्यैः शास्त्रसंग्रहैः ।
या स्वयं पद्मनाभस्य सुखपद्माद्विनिःसृता ॥ ६.४३.१ ॥
ଗୀତାକୁ ଭଲ ଭାବେ ପାଠ କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ; ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରସଂଗ୍ରହରେ କଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ଏହା ସ୍ୱୟଂ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ପଦ୍ମସଦୃଶ ମୁଖରୁ ନିଃସୃତ ହୋଇଛି।
6.43.2
सर्वशास्त्रमयी गीता सर्वदेवमयो हरिः ।
सर्वतीर्थमयी गङ्गा सर्वदेवमयो मनुः ॥ ६.४३.२ ॥
ଗୀତା ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରମୟୀ; ହରି ସର୍ବଦେବମୟ; ଗଙ୍ଗା ସର୍ବତୀର୍ଥମୟୀ; ମନୁ ସର୍ବଦେବମୟ।
6.43.3
गीता गङ्गा च गायत्री गोविन्देति हृदि स्थिते ।
चतुर्गकारसंयुक्ते पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ६.४३.३ ॥
ହୃଦୟରେ ଗୀତା, ଗଙ୍ଗା, ଗାୟତ୍ରୀ ଏବଂ ଚାରି 'ଗ' ଅକ୍ଷରଯୁକ୍ତ 'ଗୋବିନ୍ଦ' ନାମ ଥିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.43.4
षट्शतानि सविंशानि श्लोकानां प्राह केशवः ।
अर्जुनः सप्तपञ्चाशत्सप्तषष्टिं तु सञ्जयः ॥ ६.४३.४ ॥
କେଶବ ଛଅଶହ କୋଡ଼ିଏ ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ସତାବନ୍ନ; ଏବଂ ସଞ୍ଜୟ ସଡ଼ସଠି।
6.43.5
धृतराष्ट्रः श्लोकमेकं गीताया मानमुच्यते ।
भारतामृतसर्वस्वगीताया मथितस्य च।
सारमुद्धृत्य कृष्णेन अर्जुनस्य मुखे हुतम् ॥ ६.४३.५ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗୀତାର ମାନ ଭାବେ ଏକ ଶ୍ଲୋକକୁ କହନ୍ତି। ଭାରତର ଅମୃତସର୍ବସ୍ୱ ଗୀତାକୁ ମନ୍ଥନ କରି, କୃଷ୍ଣ ତାର ସାର ବାହାର କରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୁଖରେ ଢାଳିଲେ।
6.43.6
ततो धनंजयं दृष्ट्वा बाणगाण्डीवधारिणम् ।
पुनरेव महानादं व्यसृजन्त महारथाःक ॥ ६.४३.६ ॥
ତା'ପରେ ବାଣ ଓ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣକାରୀ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାରଥୀମାନେ ପୁଣି ମହାନାଦ କଲେ।
6.43.7
पाण्डवाः सोमकाश्चैव ये चैषामनुयायिनः ।
दध्मुश्च मुदिताः शङ्खान्वीराः सागरसंभवान् ॥ ६.४३.७ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୋମକମାନେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଥିଲେ, ସେହି ବୀରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରଜାତ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
6.43.8
ततो भेर्यश्च पेश्यश्च क्रकचा गोविषाणिकाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त ततः शब्दो महानभूत् ॥ ६.४३.८ ॥
ତା'ପରେ ଭେରୀ, ପଣବ, କ୍ରକଚ ଓ ଗୋବିଷାଣିକା ହଠାତ୍ ବଜାଗଲା; ତାପରେ ମହା ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
6.43.9
तथा देवाः सगन्धर्वाः पितरश्च जनाधिप ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च समीयुस्ते दिदृक्षया ॥ ६.४३.९ ॥
ସେହିପରି, ହେ ଜନାଧିପ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣ ଏବଂ ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣ ଗଣ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେଠାରେ ମିଳିତ ହେଲେ।
6.43.10
ऋषयश्च महाभागाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ।
समीयुस्तत्र सहिता द्रुष्टुं तद्वैशसं महत् ॥ ६.४३.१० ॥
ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେହି ମହା ସଂହାର ଦେଖିବାକୁ ସେଠାରେ ମିଳିତ ହେଲେ।
6.43.11
ते सेने स्तिमिते सञ्जे वीक्षमाणे परस्परम् ।
गङ्गायमुनयोर्वेगो यथैवैत्य परस्परम् ॥ ६.४३.११ ॥
ସେହି ଦୁଇ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ-ବ୍ୟୁହରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ପରସ୍ପରକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ସ୍ରୋତ ମିଳିତ ହୋଇ ଥମିଯାଏ।
6.43.12
एवं प्रवत्ते ते सेने निःशब्दे जनसंसदि ।
चित्रे पट इवालेख्ये दर्शनीयतरे शुभे ॥ ६.४३.१२ ॥
ଏହିପରି ସେହି ଦୁଇ ସେନା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସେହି ସଭାରେ ଶବ୍ଦହୀନ ଭାବେ ରହିଲେ, ଯେପରି ଚିତ୍ରପଟରେ ଅଙ୍କିତ—ଅତି ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ଶୁଭ।
6.43.13
ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा युद्धाय समवस्थिते ।
ते सेने सागरप्रख्ये मुहुः प्रज्वलिते नृप ॥ ६.४३.१३ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସେହି ଦୁଇ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ସାଗର ପରି ଥିଲେ, ହେ ନୃପ, ବାରମ୍ବାର ଜ୍ୱଳୁଥିଲେ।
6.43.14
विमुच्य कवचं वीरो निक्षिप्य च वरायुधम् ।
अवरुह्य रथात्क्षिप्रं पद्म्यामेव कृताञ्जलिः ॥ ६.४३.१४ ॥
ବୀର କବଚ ଖୋଲିଦେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଲେ, ଶୀଘ୍ର ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି ପାଦରେ ହିଁ ଚାଲିଗଲେ।
6.43.15
पितामहमभिप्रेक्ष्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
वाग्यतः प्रययौ धीरः प्राङ्भुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१५ ॥
ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୌନ ରହି, ଧୀରଭାବେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ଶତ୍ରୁସେନା ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
6.43.16
तं प्रयान्तमभिप्रेभ्य कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं भ्रातृभिः सहितोऽन्वयात् ॥ ६.४३.१६ ॥
ତାଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ଶୀଘ୍ର ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
6.43.17
वासुदेवश्च भगवान्पृष्ठतोऽनुजगाम तम् ।
तथा मुख्याश्च राजानस्तच्चित्ता जग्मुरुत्सुकाः ॥ ६.४३.१७ ॥
ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ; ସେହିପରି ପ୍ରଧାନ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କରି ପ୍ରତି ମନ ଦେଇ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଗଲେ।
6.43.18
किं ते व्यवसितं राजन्यदस्मानपहाय वै ।
प्रद्म्यामेव प्रयातोऽसि प्राङ्मुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१८ ॥
ହେ ନୃପ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଆପଣ ପାଦରେ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ଶତ୍ରୁସେନା ଆଡ଼କୁ ଯାଉଛନ୍ତି — ଏହା କେଉଁ ସଂକଳ୍ପ?
6.43.19
क्व गमिष्यसि राजेन्द्र निक्षिप्तकवचायुधः ।
दंशितेष्वरिसैन्येषु भ्रातॄनुत्सृज्य पार्थिव ॥ ६.४३.१९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ରଖି, ସଜ୍ଜିତ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ପାର୍ଥିବ, ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆପଣ କେଉଁଠି ଯିବେ?
6.43.20
एवं गते त्वयि ज्येष्ठे मम भ्रातरि भारत ।
भीमे दुनोति हृदयं ब्रूहि गन्ता भवान्क्व नु ॥ ६.४३.२० ॥
ହେ ଭାରତ, ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଆପଣ ଏପରି ଗଲେ ଭୀମ ପାଇଁ ମୋ ହୃଦୟ ଦୁଃଖିତ। କୁହନ୍ତୁ, ଆପଣ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି?
6.43.21
अस्मिन्रणसमूहे वै वर्तमाने महाभये ।
उत्सृज्य क्व नु गन्तासि शत्रूनभिमुखो नृप ॥ ६.४३.२१ ॥
ଏହି ରଣସମୂହରେ ମହାଭୟ ଥିବାବେଳେ, ହେ ନୃପ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ଆପଣ କେଉଁଠି ଯିବେ?
6.43.22
एवमाभाष्यमाणोऽपि भ्रातृभिः कुरुनन्दनः ।
नोवाच वाग्यतः किंचिद्गच्छत्येव युधिष्ठिरः ॥ ६.४३.२२ ॥
ଭାଇମାନେ ଏପରି ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ, କୁରୁନନ୍ଦନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବାଣୀ ସଂଯତ ରଖି କିଛି ନକହି ଆଗକୁ ଗଲେ।
6.43.23
तानुवाच महाप्राज्ञो वासुदेवो महामनाः ।
अभिप्रायोऽस्य विज्ञातो मयेति प्रहसन्निव ॥ ६.४३.२३ ॥
ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ମହାମନା ବାସୁଦେବ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତାଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟ ମୁଁ ବୁଝିଛି", ଯେପରି ହସି ହସି।
6.43.24
एष भीष्मं तथा द्रोणं गौतमं शल्यमेव च ।
अनुमान्य गुरून्सर्वान्योत्स्यते पार्थिवोऽरिभिः ॥ ६.४३.२४ ॥
ଏହି ରାଜା ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଗୌତମ ଓ ଶଲ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
6.43.25
श्रूयते हि पुराकल्पे गुरूनननुमान्य यः ।
युध्यते स भवेद्व्यक्तमपध्यातो महत्तरैः ॥ ६.४३.२५ ॥
ପୁରାକାଳରେ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଅନୁମତି ବିନା ଯେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଶପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
6.43.26
अनुमान्य यथाशास्त्रं यस्तु युध्येन्महत्तरैः ।
ध्रुवस्तस्य जयो युद्धे भवेदिति मतिर्मम ॥ ६.४३.२६ ॥
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ତାହାର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ, ଏହା ମୋ ମତ।
6.43.27
एवं ब्रुवति कृष्णेऽत्र धार्तराष्ट्रचमूं प्रति ।
हाहाकारो महानासीन्निःशब्दास्त्वपरेऽभवन् ॥ ६.४३.२७ ॥
କୃଷ୍ଣ ଏପରି କହୁଥିବା ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେନା ଆଡ଼କୁ ମହା ହାହାକାର ଉଠିଲା; ଅନ୍ୟମାନେ ନୀରବ ହୋଇଗଲେ।
6.43.28
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं दूराद्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ।
मिथः संकथयांचक्रुरेषो हि कुलपांसनः ॥ ६.४३.२८ ॥
ଦୂରରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସୈନିକମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ: "ଏ ହିଁ କୁଳକୁ କଳଙ୍କିତ କରୁଥିବା ଲୋକ।"
6.43.29
व्यक्तं भीत इवाभ्येति राजासौ भीष्ममन्तिकम् ।
युधिष्ठिरः ससोदर्यः शरणार्थं प्रयाचकः ॥ ६.४३.२९ ॥
ଭୟଭୀତ ପରି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଶରଣ ମାଗିବାକୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ।
6.43.30
धनञ्जये कथं नाथे पाण्डवे च वृकोदरे ।
नकुले सहदेवे च भीतिरभ्येति पाण्डवम् ॥ ६.४३.३० ॥
ଧନଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବ, ବୃକୋଦର, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ରକ୍ଷକ ଥିବାବେଳେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଭୟ କିପରି ଆସିଲା?
6.43.31
न नूनं क्षत्रियकुले जातः संप्रथिते भुवि ।
यथाऽस्य हृदयं भीतमल्पसत्वस्य संयुगे ॥ ६.४३.३१ ॥
ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି କେହି ଜନ୍ମ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଯାହାର ହୃଦୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏତେ ଭୀତ ଓ ଅଳ୍ପସତ୍ତ୍ୱ।
6.43.32
ततस्ते सैनिकाः सर्वे प्रशंसन्ति स्म कौरवान् ।
हृष्टाः सुमनसो भूत्वा चेलानि दुधुवुश्च ह ॥ ६.४३.३२ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ସୈନିକେ କୌରବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ହର୍ଷିତ ମନରେ ବସ୍ତ୍ର ହଲାଇଲେ।
6.43.33
व्यनिन्दंश्च तथा सर्वे योधास्तव विशांपते ।
युधिष्ठिरं ससोदर्यं सहितं केशवनेन हि ॥ ६.४३.३३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଓ କେଶବଙ୍କ ସହିତ, ନିନ୍ଦା କଲେ।
6.43.34
ततस्तत्कौरवं सैन्यं धिक्वृत्वा तु युधिष्ठिरम् ।
निःशब्दमभवत्तूर्णं पुनरेव विशांपते ॥ ६.४३.३४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଧିକ୍କାର କରିବା ପରେ ସେହି କୌରବ ସୈନ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ନୀରବ ହେଲା।
6.43.35
किं नु वक्ष्याति राजाऽसौ किं भीष्मः प्रतिवक्ष्यति ।
किं भीमः समरश्लाघी किं नु कृष्णार्जुनाविति ॥ ६.४३.३५ ॥
"ସେହି ରାଜା କଣ କହିବେ? ଭୀଷ୍ମ କଣ ଉତ୍ତର ଦେବେ? ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବୀ ଭୀମ କଣ କହିବେ? କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ କଣ କହିବେ?" ଏପରି (ଚିନ୍ତା କରି)।
6.43.36
विवक्षितं किमस्येति संशयः सुमहानभूत् ।
उभयो सेनयो राजन्युधिष्ठिरकृते तदा ॥ ६.४३.३६ ॥
"ଏ କଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି?" ଏପରି ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଉଠିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କାରଣରୁ ଉଭୟ ସେନାରେ ଏହା ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଥିଲା।
6.43.37
सोऽवगाह्य चमूं शत्रोः शरशक्तिसमाकुलाम् ।
भीष्ममेवाभ्यात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.३७ ॥
ଶର ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
6.43.38
तमुवाच ततः पादौ कारभ्यां पीड्य पाण्डवः ।
भीष्मं शान्तनवं राजा युद्धाय समुपस्थितम् ॥ ६.४३.३८ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବ ରାଜା ଦୁଇ ହାତରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଚିପି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶାନ୍ତନୁ-ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.43.39
आमन्त्रये त्वां दुर्धर्ष त्वया योत्स्यामहे सह ।
अनजानीहि मां तात आशिषश्च प्रयोजय ॥ ६.४३.३९ ॥
ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଅନୁମତି ମାଗୁଛି; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବୁ। ହେ ତାତ, ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ।
6.43.40
यद्येवं नाभिगच्छेथा युधि मां पृथिवीपते ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय भारत ॥ ६.४३.४० ॥
ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହିପରି ମୋ ନିକଟକୁ ନ ଆସିଥାନ୍ତ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି; ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ପରାଜୟ ପାଇଁ, ହେ ଭାରତ।
6.43.41
प्रीतोऽहं पुत्र युध्यस्व जयमाप्नुहि पाण्डव ।
यत्तेऽभिलषितं चान्यत्तदवाप्नुहि संयुगे ॥ ६.४३.४१ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ବିଜୟ ପାଅ। ତୁମର ଆଉ ଯାହା କିଛି ଇଚ୍ଛା, ତାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଅ।
6.43.42
व्रियतां च वरः पार्थ किमस्मत्तोऽभिकाङ्क्षसि ।
एवं गते महाराज न तवास्ति पराजयः ॥ ६.४३.४२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ବର ବାଛ; ତୁମେ ଆମ ଠାରୁ କଣ ଚାହଁ? ହେ ମହାରାଜ, ଏପରି ହେବା ପରେ ତୁମର ପରାଜୟ ନାହିଁ।
6.43.43
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.४३ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଧନର ଦାସ; ଦାସ ହିଁ ସେ, ଧନ କାହାରି ଦାସ ନୁହେଁ। ହେ ମହାରାଜ, ଏହା ସତ୍ୟ; କୌରବମାନଙ୍କ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବାନ୍ଧି ହୋଇଅଛି।
6.43.44
अतस्त्वां क्लीबवद्वाक्यं ब्रवीमि कुरुनन्दन ।
भृतोऽस्त्म्यर्थेन कौरव्य युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.४४ ॥
ଏଣୁ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଭୀରୁ ପରି କଥା କହୁଛି। ହେ କୌରବ୍ୟ, ମୁଁ ଧନ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ; ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା ତୁମେ ଆଉ କ'ଣ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
6.43.45
मन्त्रयस्व महाबाहो हितैषी मम नित्यशः ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे ममैष सततं वरः ॥ ६.४३.४५ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଯେ ସର୍ବଦା ମୋର ହିତ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତୁମେ ପରାମର୍ଶ ଦିଅ। କୌରବ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର—ଏହା ମୋର ନିରନ୍ତର ବର।
6.43.46
राजन्किमत्र साह्यं ते करोमि कुरुनन्दन ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ॥ ६.४३.४६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କ'ଣ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ? ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ତୁମ ମନରେ ଯାହା କହିବାକୁ ଅଛି କୁହ।
6.43.47
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ।
एतन्मे मन्त्रय हितं यदि श्रेयः प्रपश्यसि ॥ ६.४३.४७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପରି ଅଜେୟଙ୍କୁ ମୁଁ କେମିତି ଜିତିବି? ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ରେୟ ଦେଖୁଛ, ତେବେ ଏହି ହିତ କଥା ମୋତେ କୁହ।
6.43.48
नैनं पश्यामि कौन्तेय यो मां युध्यन्तमाहवे ।
विजयेत पुमान्कश्तित्साक्षादपि शतक्रतुः ॥ ६.४३.४८ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସହିତ ଯୁଝୁଥିବା ମୋତେ ଜିତିପାରିବା କୌଣସି ପୁରୁଷ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ—ସାକ୍ଷାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
6.43.49
हन्त पृच्छामि तस्मात्त्वां पितामह नमोस्तु ते ।
वधोपायं ब्रवीहि त्वमात्मनः समरे परैः ॥ ६.४३.४९ ॥
ଆହା, ତେଣୁ ହେ ପିତାମହ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମର ବଧର ଉପାୟ ଆପଣ ହିଁ କହନ୍ତୁ।
6.43.50
न स्म तं तात पश्यामि समरे यो जयेत माम् ।
न तावन्मृत्युकालोऽपि पुनरागमनं कुरु ॥ ६.४३.५० ॥
ପ୍ରିୟ ବତ୍ସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଜିଣିପାରିବା ଲୋକ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ମୃତ୍ୟୁକାଳ ମଧ୍ୟ ଆସିନାହିଁ; ପୁଣି ଆସ।
6.43.51
ततो युधिष्ठिरो वाक्यं भीष्मस्य कुरुनन्दन ।
शिरसा प्रतिजग्राह भूयस्तमभिवाद्य च ॥ ६.४३.५१ ॥
ସେତେବେଳେ ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାକ୍ୟ ମସ୍ତକ ନତ କରି ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
6.43.52
प्रायात्पुनर्महाबाहुराचार्यस्य रथं प्रति ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां मध्येन भ्रातृभिः सह ॥ ६.४३.५२ ॥
ମହାବାହୁ ପୁଣି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ମଝିରେ ଦେଇ, ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ।
6.43.53
स द्रोणमभिवाद्याथ कृत्वं चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.५३ ॥
ସେହି ରାଜା ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେହି ଦୁର୍ଧର୍ଷଙ୍କୁ ନିଜ ମଙ୍ଗଳର କଥା କହିଲେ।
6.43.54
आमन्त्रये त्वां भगवन्योत्स्ये विगितकल्मषः ।
कथं जये रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वया द्विज ॥ ६.४३.५४ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ପାପରହିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ କିପରି ଜିଣିବି?
6.43.55
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.५५ ॥
ମହାରାଜ, ତୁମେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧର ନିଶ୍ଚୟ କରି ମୋ ପାଖକୁ ନ ଆସିଥାନ୍ତ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବତୋଭାବେ ପରାଜୟର ଅଭିଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି।
6.43.56
तद्युधिष्ठिर तुष्टोऽस्मि पूजितश्च त्वयाऽनघ ।
अनुजानामि युध्यस्व विजयं समवाप्नुहि ॥ ६.४३.५६ ॥
ତେଣୁ ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନିଷ୍ପାପ, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ତୁମେ ମୋର ସମ୍ମାନ କରିଛ। ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି — ଯୁଦ୍ଧ କର ଓ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
6.43.57
करवाणि च ते कामं ब्रूहि त्वमभिकाङ्क्षितम् ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.५७ ॥
ତୁମ ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି; ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ ତାହା କୁହ। ମହାରାଜ, ଏପରି ଘଟିବା ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା ଆଉ କ'ଣ ଚାହଁଛ?
6.43.58
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैःक ॥ ६.४३.५८ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଧନର ଦାସ; ଧନ କାହାର ଦାସ ନୁହେଁ — ଏହା ହିଁ ସତ୍ୟ, ମହାରାଜ। ମୁଁ ଧନ ଯୋଗୁଁ କୌରବମାନଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧା।
6.43.59
ब्रवीम्येतत्क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ।
योत्स्येऽहं कौरवस्यार्थे तवाशास्यो जयो मया ॥ ६.४३.५९ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି, ଯେପରି ତୁମେ କାପୁରୁଷ — ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା ତୁମେ ଆଉ କ'ଣ ଚାହଁଛ? ମୁଁ କୌରବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ମୋଠାରୁ ତୁମ ବିଜୟର ଆଶା କର।
6.43.60
जयमाशास्स्व मे ब्रह्मन्मन्त्रयस्व च मद्धितम् ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे वर एष वृतो मया ॥ ६.४३.६० ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ବିଜୟ କାମନା କର ଓ ମୋ ହିତ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଅ; କୌରବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର — ଏହା ହିଁ ମୁଁ ବରରେ ବରଣ କରିଛି।
6.43.61
ध्रुवस्ते विजयो राजन्यस्य मन्त्री हरिस्तव ।
अहं त्वामभिजानामि रणे शत्रून्विजेष्यसि ॥ ६.४३.६१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱୟଂ ହରି (କୃଷ୍ଣ)। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ; ରଣରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବ।
6.43.62
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः ।
युध्यस्व गच्छ कौन्तेय पृच्छ मां किं ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.६२ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ, ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ; ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ, ସେଠାରେ ଜୟ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଯୁଦ୍ଧ କର, ଅଗ୍ରସର ହୁଅ। ମୋତେ ପଚାର ମୁଁ ତୁମକୁ କ'ଣ କହିବି।
6.43.63
पृच्छामि त्वां द्विजश्रेष्ठ श्रृणु यन्मेऽभिकाङ्क्षितम् ।
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ॥ ६.४३.६३ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ମୋର ଇଚ୍ଛା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ କିପରି ଜୟ କରିପାରିବି?
6.43.64
न तेऽस्ति विजयस्तावद्यावद्युद्ध्याम्यहं रणे ।
ममाशु निधने राजन्यतस्व सह सदरैः ॥ ६.४३.६४ ॥
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ରଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ବିଜୟ ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ୍, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଶୀଘ୍ର ହେଲେ, ତେବେ ତୁମେ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଜୟ ପାଇବ।
6.43.65
हन्त तस्मान्महाबाहो वधोपायं वदात्मनः ।
आचार्य प्रणिपत्यैष पृच्छामि त्वां नमोऽस्तु ते ॥ ६.४३.६५ ॥
ତେଣୁ, ହେ ମହାବାହୁ, ନିଜ ବଧର ଉପାୟ କୁହନ୍ତୁ। ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
6.43.66
न शत्रुं तात पश्यामि यो मां हन्याद्रथे स्थितम् ।
युध्यमानं सुसंरब्धं शरवर्षौघवर्षिणम् ॥ ६.४३.६६ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ଅତି କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ବାଣବର୍ଷା କରୁଥିବା ମୋତେ ମାରିପାରିବା ଶତ୍ରୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
6.43.67
ऋते प्रायगतं रजन्न्यस्तशस्त्रमचेतनम् ।
हन्यान्मां युधि योधानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते । ॥ ६.४३.६७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ମୃତ୍ୟୁଦ୍ବାରରେ ଅଛି, ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଛି ଓ ଅଚେତନ, ତାହା ବ୍ୟତୀତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ମାରି ପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
6.43.68
शस्त्रं चाहं रणे जह्यां श्रुत्वा तु महदप्रियम् ।
श्रद्धेपवाक्यात्पुरुषादेतत्सत्यं ब्रवीति ते ॥ ६.४३.६८ ॥
ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟଠାରୁ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣିଲେ ହିଁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିବି; ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଆଧାରରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମକୁ ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି।
6.43.69
एतच्छ्रुत्वा महाराज भारद्वाजस्य धीमतः ।
अनुमान्य तमाचार्यं प्रायाच्छारद्वतं प्रति ॥ ६.४३.६९ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ବାଜ (ଦ୍ରୋଣ)ଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେହି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଅନୁମତି ନେଇ ସେ ଶାରଦ୍ବତ (କୃପ) ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
6.43.70
सोऽभिवाद्य कृपं राजा कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
उवाच दुर्धर्षतमं वाक्यं वाक्यविदां वरः ॥ ६.४३.७० ॥
ସେହି ରାଜା କୃପଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ବାକ୍ୟବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ ଏହି ଅଜେୟ ବାକ୍ୟ କହିଲା।
6.43.71
अनुमानये त्वां योत्स्येऽहं गुरो विगतकल्मषः ।
जयेयं च रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वयाऽनघ ॥ ६.४३.७१ ॥
ହେ ଗୁରୁ, ମୁଁ ତୁମ ଅନୁମତି ମାଗୁଛି; ପାପରହିତ ହୋଇ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବି।
6.43.72
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.७२ ॥
ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କରି ମୋ ପାଖକୁ ନ ଆସିଥାନ୍ତ, ତେବେ ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ପରାଜୟ ପାଇଁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି।
6.43.73
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः । ॥ ६.४३.७३ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଧନର ଦାସ, ଧନ କାହାରି ଦାସ ନୁହେଁ। ହେ ମହାରାଜ, ଏହା ସତ୍ୟ; କୌରବଙ୍କ ଧନରେ ମୁଁ ବନ୍ଧା।
6.43.74
तेषामर्थे महाराज योद्धव्यमिति मे मतिः ।
अतस्त्वां क्लीबवद्ब्रूयांयुद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.७४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୋ ମତ। ତେଣୁ ନପୁଂସକ ପରି ତୁମକୁ କହୁଛି — ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ ତୁମେ ଆଉ କ'ଣ ଚାହଁ?
6.43.75
हन्त पृच्छामि ते तस्मादाचार्य श्रृणु मे वचः ।
इत्युक्त्वा व्यथितो राजा नोवाच गतचेतनः ॥ ६.४३.७५ ॥
ଆହା, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି — ତେଣୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏହା କହି ବ୍ୟଥିତ ରାଜା ଚେତନାହୀନ ପରି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
6.43.76
तं गौतमः प्रत्युवाच विज्ञायास्य विवक्षितम् ।
अवध्योऽहं महीपाल यद्ध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.७६ ॥
ତା'ର ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି ଗୌତମ (କୃପ) ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — ହେ ମହୀପାଳ, ମୁଁ ଅବଧ୍ୟ; ଯୁଦ୍ଧ କର ଓ ବିଜୟ ଲାଭ କର।
6.43.77
प्रीतस्तेऽभिगमेनाहं जयं तव नराधिप ।
आशासिष्ये सदोत्थाय सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.७७ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ତୁମର ଆସିବାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ଉଠି ସଦା ତୁମ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରେ। ଏହା ସତ୍ୟ, ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି।
6.43.78
एतच्छ्रुत्वा महाराज गौतमस्य विशांपते ।
अनुमान्य कृपं राजा प्रययौ येन मद्रराट् ॥ ६.४३.७८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଗୌତମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି କୃପଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ରାଜା ଯେଉଁଠାରେ ମଦ୍ରରାଜ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
6.43.79
स शल्यमभिवाद्याथ कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.७९ ॥
ସେ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ସେହି ଦୁର୍ଧର୍ଷଙ୍କୁ ନିଜ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ରାଜା ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.43.80
अनुमानये त्वां दुर्धर्ष योत्स्ये विगतकल्मषः ।
जयेयं नु परान्राजन्ननुज्ञातस्त्वया रिपून् ॥ ६.४३.८० ॥
ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ମୁଁ ତୁମ ଅନୁମତି ମାଗୁଛି। ନିଷ୍ପାପ ହୋଇ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଅନୁଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜିତିବି।
6.43.81
यदि मां नाधिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय वै रणे ॥ ६.४३.८१ ॥
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ମୋତେ ନ ଖୋଜିଥିଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି।
6.43.82
तुष्टोऽस्मि पूजितश्चास्मि यत्काङ्क्षसि तदस्तु ते ।
अनुजानामि चैव त्वां युध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.८२ ॥
ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ ତାହା ତୁମର ହେଉ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି। ଯୁଦ୍ଧ କର, ଜୟ ପାଅ।
6.43.83
ब्रूहि चैष परं वीर केनार्थः किं ददामि ते ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८३ ॥
ହେ ବୀର, କୁହ, ଆଉ କିଛି ଅଛି କି? ତୁମକୁ କ'ଣ ଦେବି? ଏମିତି ଥିବାବେଳେ, ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା ଆଉ କ'ଣ ଚାହଁ?
6.43.84
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८४ ॥
ମଣିଷ ଧନର ଦାସ; ଧନ କାହାରି ଦାସ ନୁହେଁ। ଏହା ସତ୍ୟ, ହେ ମହାରାଜ; ମୁଁ କୌରବଙ୍କ ଧନ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଅଛି।
6.43.85
करिष्यामि हि ते कामं भागिनेय यथेप्सितम् ।
ब्रवीम्यतः क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८५ ॥
ଭଣଜା, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି। ତଥାପି କହୁଛି — ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ ତୁମେ ଆଉ କ'ଣ ଚାହୁଁଛ? ଏହା ଷଣ୍ଢ ପରି।
6.43.86
मन्त्रयस्व महाराज नित्यं मद्धितमुत्तमम् ।
कामं युद्ध्य परस्यार्थे वरमेतं वृणोम्यहम् ॥ ६.४३.८६ ॥
ମହାରାଜ, ସର୍ବଦା ମୋର ହିତ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶ ଦିଅ। ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର — ଏହି ବରକୁ ମୁଁ ବାଛୁଛି।
6.43.87
किमत्र ब्रूहि साह्यं ते करोमि नृपसत्तम ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८७ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ତୁମକୁ କି ସାହାଯ୍ୟ ଦରକାର କହ — ମୁଁ କରିବି। ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ଧନ ହେତୁ ମୁଁ କୌରବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା।
6.43.88
स एव मे वरः शल्य उद्योगे यस्त्वया कृतः ।
सूतपुत्रस्य संग्रामे कार्यस्तेजोवधस्त्वया ॥ ६.४३.८८ ॥
ହେ ଶଲ୍ୟ, ଉଦ୍ଯୋଗରେ ତୁମେ ଯାହା କରିଥିଲ, ସେଇଟି ମୋର ବର — ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ତେଜ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ହେବ।
6.43.89
संपत्स्यत्येष ते कामः कुन्तीपुत्र यथेप्सितम् ।
गच्छ युध्यस्व विस्रब्धः प्रतिजाने वचस्तव ॥ ६.४३.८९ ॥
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମର ଏହି ଇଚ୍ଛା ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଯାଅ — ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ଯୁଦ୍ଧ କର; ତୁମ ବଚନକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି।
6.43.90
अनुमान्याथ कौन्तेयो मातुलं मद्रकेश्वरम् ।
निर्जगाम महासैन्याद्भ्रतृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.९० ॥
ତାପରେ କୌନ୍ତେୟ ନିଜ ମାମୁଁ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ସେ ମହାସେନା ଭିତରୁ ବାହାରିଗଲେ।
6.43.91
वासुदेवस्तु राधेयमाहवेऽभिजगाम वै ।
तत एनमुवाचेदं पाण्डवार्थे गदाग्रजः ॥ ६.४३.९१ ॥
ବାସୁଦେବ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଧେୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତା'ପରେ ଗଦଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
6.43.92
श्रुतं मे कर्ण भीष्मस्य द्वोषात्किल न योत्स्यसे ।
अस्मान्वरय राधेय यावद्भीष्मो न हन्यते ॥ ६.४३.९२ ॥
କର୍ଣ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଦ୍ବେଷ ହେତୁ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ରାଧେୟ, ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମକୁ ବାଛ।
6.43.93
हते तु भीष्मे राधेय पुनरेष्यसि संयुगम् ।
धार्तराष्ट्रस्य साहाय्यं यदि पश्यसि चेत्समम् ॥ ६.४३.९३ ॥
ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହେଲା ପରେ, ହେ ରାଧେୟ, ତୁମେ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିବ, ଯଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ଠିକ୍ ମନେ କର।
6.43.94
न विप्रियं करिष्यामि धार्तराष्ट्रस्य केशव ।
त्यक्तप्राणं हि मां विद्धि दुर्योधनहितैषिणम् ॥ ६.४३.९४ ॥
ହେ କେଶବ, ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କର ଅପ୍ରିୟ କରିବି ନାହିଁ। ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ବୋଲି ମୋତେ ଜାଣ।
6.43.95
तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णः संन्यवर्तत भारत ।
युधिष्ठिरपुरोगैश्च पाण्डवैः सह संगतः ॥ ६.४३.९५ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେହି କଥା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ଫେରିଲେ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହେଲେ।
6.43.96
अथ सैन्यस्य मध्ये तु प्राक्रोशत्पाण्डवाग्रजः ।
योऽस्मान्वृणोति तमहं वरये साह्यकारणात् ॥ ६.४३.९६ ॥
ତା'ପରେ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ: ଯେ ଆମକୁ ବାଛିବ, ତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ବାଛିବି।
6.43.97
अथ तान्समभिप्रेक्ष्य युयुत्सुरिदमब्रवीत् ।
प्रीतात्मा धर्मराजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ६.४३.९७ ॥
ଏବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଯୁଯୁତ୍ସୁ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଧର୍ମରାଜ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
6.43.98
अहं योत्स्यामि भवतः संयुगे धृतराष्ट्रजान् ।
युष्मदर्थं महाराज यदि मां वृणुषेऽनघ ॥ ६.४३.९८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ବରଣ କର, ତେବେ ତୁମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
6.43.99
एह्येहि सर्वे योत्स्यामस्तव भ्रातॄनपण्डितान् ।
युयुत्सो वासुदेवश्च वयं च ब्रूम सर्वशः ॥ ६.४३.९९ ॥
ଆସ, ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ସେହି ଅଜ୍ଞାନ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା। ହେ ଯୁଯୁତ୍ସୁ, ବାସୁଦେବ ଓ ଆମେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଏହା କହୁଛୁ।
6.43.100
वृणोमि त्वां महाबाहो युध्यस्व मम कारणात् ।
त्वयि पिण्डश्च तन्तुश्च धृतराष्ट्रस्य दृश्यते ॥ ६.४३.१०० ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ହିଁ ବରଣ କରୁଛି। ମୋ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର; ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ଓ ବଂଶତନ୍ତୁ ଦେଖାଯାଉଛି।
6.43.101
भजस्वास्मान्राजपुत्र भजमानान्महाद्युते ।
न भविष्यति दुर्बुद्धिर्धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणः ॥ ६.४३.१०१ ॥
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ତୁମକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଆମ ସହ ମିଶ। ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅତି କ୍ରୋଧୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ତାହା ହେବାକୁ ଦେବ ନାହିଁ।
6.43.102
ततो युयुत्सुः कौरव्यान्परित्यज्य सुतांस्तव ।
जगाम पाण्डुपुत्राणां सेनां विश्राव्य दुन्दुभिं ॥ ६.४३.१०२ ॥
ତାପରେ ଯୁଯୁତ୍ସୁ କୌରବମାନଙ୍କୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଦୁନ୍ଦୁଭି ବଜାଇ ଘୋଷଣା କରି ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
6.43.103
ततो युधिष्ठिरो राजा संप्रहृष्टःक सहानुजः ।
जग्राह कवचं भूयो दीप्तिमत्कनकोञ्ज्वलम् ॥ ६.४३.१०३ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ସାନ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁନାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କବଚକୁ ପୁଣି ପିନ୍ଧିଲେ ।
6.43.104
प्रत्यपद्यन्त ते सर्वे स्वरथान्पुरुषर्षभाः ।
ततो व्यूहं यथापूर्वं प्रत्यव्यूहन्त ते पुनः ॥ ६.४३.१०४ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ପୁଣି ଚଢ଼ିଲେ; ତା'ପରେ ପୂର୍ବ ପରି ପୁଣି ବ୍ୟୂହ ରଚନା କଲେ ।
6.43.105
अवादयन्दुन्दुभींश्च शतशश्चैव पुष्करान् ।
सिंहनादांश्च विविधान्विनेदुः पुरुषर्षभाः ॥ ६.४३.१०५ ॥
ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶହ ଶହ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ପୁଷ୍କର ବଜାଇଲେ, ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ସିଂହନାଦ କଲେ ।
6.43.106
रथस्थान्पुरुषव्याघ्रान्पाण्डवान्प्रेक्ष्य पार्थिवाः ।
धृष्टद्युम्नादयः सर्वे पुनर्जहृषिरे तदा ॥ ६.४३.१०६ ॥
ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡବ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ରାଜା ସେତେବେଳେ ପୁଣି ହର୍ଷିତ ହେଲେ ।
6.43.107
गौरवं पाण्डुपुत्राणां मान्यान्मानयतां च तान् ।
दृष्ट्वा महीक्षितस्तत्र पूजयांचक्रिरे भृशम् ॥ ६.४३.१०७ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଗୌରବ ଓ ମାନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାକାର ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ।
6.43.108
सौहृदं च कृपां चैव प्राप्तकालं महात्मनाम् ।
दयां च ज्ञातिषु परां कथयांचक्रिरे नृपाः ॥ ६.४३.१०८ ॥
ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ସମୟୋଚିତ ସୌହୃଦ୍ୟ ଓ କୃପା, ଏବଂ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପରମ ଦୟା ରାଜାମାନେ ସେଠାରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ ।
6.43.109
साधुसाध्विति सर्वत्र निश्चेरुः स्तुतिसंहिताः ।
वाचः पुण्याः कीर्तिमतां मनोहृदयहर्षणाः ॥ ६.४३.१०९ ॥
"ସାଧୁ, ସାଧୁ" ବୋଲି ସର୍ବତ୍ର ସ୍ତୁତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ବାଣୀ ବ୍ୟାପିଗଲା; ତାହା କୀର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କ ମନ ଓ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା।
6.43.110
म्लेच्छाश्चार्याश्च ये तत्र ददृशुः शुश्रुवुस्तथा ।
वृत्तं तत्पाण्डुपुत्राणां रुरुदुस्ते सगद्गदाः ॥ ६.४३.११० ॥
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସେହି ଆଚରଣ ଦେଖିଥିଲେ ଓ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ।
6.43.111
ततो जघ्नुर्महाभेरीः शतशश्च सहस्रशः ।
शङ्खांश्च गोक्षीरनिभान्दध्मुर्हृष्टा मनस्विनः ॥ ६.४३.१११ ॥
ତା'ପରେ ହର୍ଷିତ ମନସ୍ବୀମାନେ ଶହ ଶହ ହଜାର ହଜାର ମହାଭେରୀ ବଜାଇଲେ ଏବଂ ଗୋଦୁଗ୍ଧ ପରି ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କିଲେ।