มหาภารตะ · อัธยายะ 6.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.43.1
गीता सुगीता कर्तव्या किमन्यैः शास्त्रसंग्रहैः ।
या स्वयं पद्मनाभस्य सुखपद्माद्विनिःसृता ॥ ६.४३.१ ॥
คีตาที่ขับร้องดีแล้ว ก็เพียงพอแล้ว จะต้องใช้คัมภีร์รวบรวมอื่นใดอีกเล่า คีตานี้เองที่ออกมาจากพระโอษฐ์อันดุจดอกบัวของพระปัทมนาภะโดยพระองค์เอง
6.43.2
सर्वशास्त्रमयी गीता सर्वदेवमयो हरिः ।
सर्वतीर्थमयी गङ्गा सर्वदेवमयो मनुः ॥ ६.४३.२ ॥
คีตาประกอบด้วยคัมภีร์ทั้งปวง หริประกอบด้วยเทพทั้งปวง คงคาประกอบด้วยท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง มนุประกอบด้วยเทพทั้งปวง
6.43.3
गीता गङ्गा च गायत्री गोविन्देति हृदि स्थिते ।
चतुर्गकारसंयुक्ते पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ६.४३.३ ॥
เมื่อคีตา คงคา คายตรี และพระนาม โควินท์ อันประกอบด้วยอักษร ค สี่ตัว ดำรงอยู่ในหัวใจ ย่อมไม่มีการเกิดใหม่อีก
6.43.4
षट्शतानि सविंशानि श्लोकानां प्राह केशवः ।
अर्जुनः सप्तपञ्चाशत्सप्तषष्टिं तु सञ्जयः ॥ ६.४३.४ ॥
พระเกศวะตรัสไว้หกร้อยยี่สิบโศลก อรชุนสี่สิบเจ็ดโศลก และสัญชัยหกสิบเจ็ดโศลก
6.43.5
धृतराष्ट्रः श्लोकमेकं गीताया मानमुच्यते ।
भारतामृतसर्वस्वगीताया मथितस्य च।
सारमुद्धृत्य कृष्णेन अर्जुनस्य मुखे हुतम् ॥ ६.४३.५ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ประกาศว่า โศลกเพียงหนึ่งบทเป็นมาตรวัดของคีตา เมื่อกวนคีตาซึ่งเป็นสาระแห่งอมฤตของมหาภารตะแล้ว พระกฤษณะจึงดึงเอาแก่นสารออกมาและหยดลงในพระโอษฐ์ของอรชุน
6.43.6
ततो धनंजयं दृष्ट्वा बाणगाण्डीवधारिणम् ।
पुनरेव महानादं व्यसृजन्त महारथाःक ॥ ६.४३.६ ॥
ครั้นเห็นธนัญชัยผู้ถือศรและคันธนูคาณฑีวะ นักรบผู้ยิ่งใหญ่จึงส่งเสียงกึกก้องอีกครั้ง
6.43.7
पाण्डवाः सोमकाश्चैव ये चैषामनुयायिनः ।
दध्मुश्च मुदिताः शङ्खान्वीराः सागरसंभवान् ॥ ६.४३.७ ॥
ฝ่ายปาณฑพและโสมกะ รวมทั้งผู้ที่ติดตามพวกเขา วีรชนทั้งหลายเป่าสังข์ที่เกิดจากมหาสมุทรด้วยความยินดี
6.43.8
ततो भेर्यश्च पेश्यश्च क्रकचा गोविषाणिकाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त ततः शब्दो महानभूत् ॥ ६.४३.८ ॥
แล้วกลองใหญ่ กลองกลาง เลื่อย และแตรเขาวัวก็ถูกตีขึ้นพร้อมกันทันที เสียงอันยิ่งใหญ่จึงดังขึ้น
6.43.9
तथा देवाः सगन्धर्वाः पितरश्च जनाधिप ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च समीयुस्ते दिदृक्षया ॥ ६.४३.९ ॥
ข้าแต่จอมคน บรรดาเทพพร้อมด้วยคนธรรพ์ เหล่าปิตฤ และหมู่สิทธะกับจารณะก็มาประชุมกันที่นั่นด้วยความปรารถนาจะได้เห็น
6.43.10
ऋषयश्च महाभागाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ।
समीयुस्तत्र सहिता द्रुष्टुं तद्वैशसं महत् ॥ ६.४३.१० ॥
บรรดาฤๅษีผู้มีบุญยิ่งก็มาประชุมที่นั่นโดยมีพระอินทร์ผู้ทำยัญร้อยครั้งนำหน้า เพื่อดูการสังหารหมู่อันใหญ่หลวงนั้น
6.43.11
ते सेने स्तिमिते सञ्जे वीक्षमाणे परस्परम् ।
गङ्गायमुनयोर्वेगो यथैवैत्य परस्परम् ॥ ६.४३.११ ॥
กองทัพทั้งสองนั้นนิ่งสงบอยู่ในกระบวนรบ จ้องมองกันและกัน ดุจกระแสแห่งแม่น้ำคงคาและยมุนาที่มาบรรจบกันแล้วหยุดนิ่งอยู่ด้วยกัน
6.43.12
एवं प्रवत्ते ते सेने निःशब्दे जनसंसदि ।
चित्रे पट इवालेख्ये दर्शनीयतरे शुभे ॥ ६.४३.१२ ॥
กองทัพทั้งสองจึงยืนอยู่ในที่ประชุมของผู้คนโดยปราศจากเสียง ดุจภาพที่วาดบนผ้าผืนหนึ่ง งดงามและน่าดูยิ่งนัก
6.43.13
ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा युद्धाय समवस्थिते ।
ते सेने सागरप्रख्ये मुहुः प्रज्वलिते नृप ॥ ६.४३.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้งนั้นพระยุธิษฐิระทอดพระเนตรเห็นกองทัพทั้งสองที่ตั้งกระบวนพร้อมรบ ดุจมหาสมุทรที่ลุกโพลงซ้ำแล้วซ้ำเล่า
6.43.14
विमुच्य कवचं वीरो निक्षिप्य च वरायुधम् ।
अवरुह्य रथात्क्षिप्रं पद्म्यामेव कृताञ्जलिः ॥ ६.४३.१४ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นถอดเกราะออก วางอาวุธอันประเสริฐลง แล้วรีบลงจากรถ ประนมมือเดินไปข้างหน้าด้วยเท้าเปล่า
6.43.15
पितामहमभिप्रेक्ष्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
वाग्यतः प्रययौ धीरः प्राङ्भुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१५ ॥
พระยุธิษฐิระผู้เป็นธรรมราชาเมื่อทอดพระเนตรไปยังปู่ ก็มีพระทัยมั่นคงและสำรวมวาจา เสด็จไปข้างหน้าโดยหันพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก มุ่งสู่กองทัพของศัตรู
6.43.16
तं प्रयान्तमभिप्रेभ्य कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं भ्रातृभिः सहितोऽन्वयात् ॥ ६.४३.१६ ॥
เมื่อเห็นพระองค์เสด็จไป อรชุนโอรสของนางกุนตีก็รีบลงจากรถ พร้อมด้วยพี่น้องติดตามพระองค์ไป
6.43.17
वासुदेवश्च भगवान्पृष्ठतोऽनुजगाम तम् ।
तथा मुख्याश्च राजानस्तच्चित्ता जग्मुरुत्सुकाः ॥ ६.४३.१७ ॥
พระวาสุเทพผู้ทรงพระภคะก็เสด็จตามหลังพระองค์ไปเช่นกัน และบรรดากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ก็มีใจจดจ่ออยู่กับพระองค์ จึงไปด้วยความกระตือรือร้น
6.43.18
किं ते व्यवसितं राजन्यदस्मानपहाय वै ।
प्रद्म्यामेव प्रयातोऽसि प्राङ्मुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ทรงตั้งพระทัยไว้อย่างไร ที่ทรงละพวกเราไว้ แล้วเสด็จไปด้วยพระบาทเปล่า หันพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก มุ่งสู่กองทัพของศัตรู
6.43.19
क्व गमिष्यसि राजेन्द्र निक्षिप्तकवचायुधः ।
दंशितेष्वरिसैन्येषु भ्रातॄनुत्सृज्य पार्थिव ॥ ६.४३.१९ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ พระองค์จะเสด็จไปที่ใด เมื่อทรงวางเกราะและอาวุธลงแล้ว ทรงทิ้งพระอนุชาไว้ท่ามกลางกองทัพศัตรูที่สวมเกราะพร้อมรบ ข้าแต่พระราชา
6.43.20
एवं गते त्वयि ज्येष्ठे मम भ्रातरि भारत ।
भीमे दुनोति हृदयं ब्रूहि गन्ता भवान्क्व नु ॥ ६.४३.२० ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อพระองค์พี่ผู้เป็นใหญ่ของข้าพระองค์จากไปเช่นนี้ หัวใจของข้าพระองค์ก็เจ็บปวดถึงภีมะ โปรดตรัสบอกข้าพระองค์เถิดว่า พระองค์จะเสด็จไปที่ใดกัน
6.43.21
अस्मिन्रणसमूहे वै वर्तमाने महाभये ।
उत्सृज्य क्व नु गन्तासि शत्रूनभिमुखो नृप ॥ ६.४३.२१ ॥
ในกองรบอันเต็มไปด้วยภัยใหญ่หลวงเช่นนี้ ข้าแต่พระราชา เมื่อละทิ้งมันไว้แล้วหันหน้าเข้าหาศัตรู พระองค์จะไปที่ใดเล่า
6.43.22
एवमाभाष्यमाणोऽपि भ्रातृभिः कुरुनन्दनः ।
नोवाच वाग्यतः किंचिद्गच्छत्येव युधिष्ठिरः ॥ ६.४३.२२ ॥
แม้พระอนุชาทั้งหลายจะกล่าวทักทายเช่นนั้น ยุธิษฐิระ ผู้ชื่นชมของตระกูลกุรุ ก็ยังอดกลั้นวาจา ไม่กล่าวสิ่งใดเลย และเดินหน้าต่อไป
6.43.23
तानुवाच महाप्राज्ञो वासुदेवो महामनाः ।
अभिप्रायोऽस्य विज्ञातो मयेति प्रहसन्निव ॥ ६.४३.२३ ॥
พระวาสุเทพผู้มีปัญญายิ่ง มีพระทัยกว้างใหญ่ ตรัสกับพวกเขาเหมือนกับยิ้มว่า "เราเข้าใจเจตนาของเขาแล้ว"
6.43.24
एष भीष्मं तथा द्रोणं गौतमं शल्यमेव च ।
अनुमान्य गुरून्सर्वान्योत्स्यते पार्थिवोऽरिभिः ॥ ६.४३.२४ ॥
กษัตริย์พระองค์นี้จะทำการรบกับศัตรู หลังจากขออนุญาตจากภีษมะ โทรณะ เคาตมะ ศัลยะ และบรรดาผู้อาวุโสทั้งปวงแล้ว
6.43.25
श्रूयते हि पुराकल्पे गुरूनननुमान्य यः ।
युध्यते स भवेद्व्यक्तमपध्यातो महत्तरैः ॥ ६.४३.२५ ॥
ได้ยินกันว่า ในกาลก่อน ผู้ใดทำสงครามโดยมิได้ขออนุญาตจากผู้อาวุโส ผู้นั้นย่อมต้องถูกผู้ยิ่งใหญ่กว่าสาปแช่งอย่างแน่นอน
6.43.26
अनुमान्य यथाशास्त्रं यस्तु युध्येन्महत्तरैः ।
ध्रुवस्तस्य जयो युद्धे भवेदिति मतिर्मम ॥ ६.४३.२६ ॥
ตามความเห็นของข้าพเจ้า ผู้ใดทำการรบโดยขออนุญาตจากผู้ยิ่งใหญ่กว่าตามที่คัมภีร์กำหนดไว้ ชัยชนะในการรบย่อมแน่นอนสำหรับผู้นั้น
6.43.27
एवं ब्रुवति कृष्णेऽत्र धार्तराष्ट्रचमूं प्रति ।
हाहाकारो महानासीन्निःशब्दास्त्वपरेऽभवन् ॥ ६.४३.२७ ॥
เมื่อพระกฤษณะตรัสเช่นนี้ตรงนี้ ต่อกองทัพของบุตรแห่งธฤตราษฎร์ ก็เกิดเสียงโหยไห้ดังลั่น ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งกลับเงียบสนิท
6.43.28
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं दूराद्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ।
मिथः संकथयांचक्रुरेषो हि कुलपांसनः ॥ ६.४३.२८ ॥
ทหารของบุตรแห่งธฤตราษฎร์เห็นยุธิษฐิระจากระยะไกล ก็พูดกระซิบกันว่า "นี่แหละคือผู้ทำลายวงศ์ตระกูล"
6.43.29
व्यक्तं भीत इवाभ्येति राजासौ भीष्ममन्तिकम् ।
युधिष्ठिरः ससोदर्यः शरणार्थं प्रयाचकः ॥ ६.४३.२९ ॥
เห็นชัดว่าพระราชาพระองค์นี้ ยุธิษฐิระ พร้อมด้วยพี่น้องร่วมมารดา กำลังเข้าไปหาภีษมะเหมือนคนหวาดกลัว เพื่อขอที่พึ่ง
6.43.30
धनञ्जये कथं नाथे पाण्डवे च वृकोदरे ।
नकुले सहदेवे च भीतिरभ्येति पाण्डवम् ॥ ६.४३.३० ॥
เมื่อธนัญชัยผู้เป็นที่พึ่ง และปาณฑวะวฤโกทรกับนกุลและสหเทพยังอยู่ ความหวาดกลัวเช่นนี้เข้ามาสู่ปาณฑพได้อย่างไร
6.43.31
न नूनं क्षत्रियकुले जातः संप्रथिते भुवि ।
यथाऽस्य हृदयं भीतमल्पसत्वस्य संयुगे ॥ ६.४३.३१ ॥
แน่นอนว่าไม่มีผู้ใดเกิดในตระกูลกษัตริย์อันเลื่องชื่อในโลกนี้ที่มีหัวใจหวาดกลัวและขาดความกล้าในการรบเหมือนเขาเลย
6.43.32
ततस्ते सैनिकाः सर्वे प्रशंसन्ति स्म कौरवान् ।
हृष्टाः सुमनसो भूत्वा चेलानि दुधुवुश्च ह ॥ ६.४३.३२ ॥
ทหารเหล่านั้นทั้งหมดจึงสรรเสริญเการพ ด้วยความยินดีและพึงพอใจ พวกเขาโบกผ้าของตนไปมา
6.43.33
व्यनिन्दंश्च तथा सर्वे योधास्तव विशांपते ।
युधिष्ठिरं ससोदर्यं सहितं केशवनेन हि ॥ ६.४३.३३ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน นักรบทั้งหลายของท่านต่างก็ตำหนิยุธิษฐิระพร้อมพี่น้องร่วมมารดา และพร้อมกับเกศวะด้วย
6.43.34
ततस्तत्कौरवं सैन्यं धिक्वृत्वा तु युधिष्ठिरम् ।
निःशब्दमभवत्तूर्णं पुनरेव विशांपते ॥ ६.४३.३४ ॥
เมื่อกองทัพเการพตำหนิยุธิษฐิระแล้ว ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ก็เงียบสงบลงอย่างรวดเร็วอีกครั้ง
6.43.35
किं नु वक्ष्याति राजाऽसौ किं भीष्मः प्रतिवक्ष्यति ।
किं भीमः समरश्लाघी किं नु कृष्णार्जुनाविति ॥ ६.४३.३५ ॥
"พระราชาพระองค์นั้นจะตรัสอะไร ภีษมะจะตอบว่าอย่างไร ภีมะผู้ภูมิใจในการรบจะว่าอย่างไร กฤษณะและอรชุนจะว่าอย่างไร" ดังนี้
6.43.36
विवक्षितं किमस्येति संशयः सुमहानभूत् ।
उभयो सेनयो राजन्युधिष्ठिरकृते तदा ॥ ६.४३.३६ ॥
"เขาตั้งใจจะพูดอะไรกันแน่" ความสงสัยอันใหญ่หลวงก็บังเกิดขึ้น ข้าแต่พระราชา ณ เวลานั้น ทั้งสองกองทัพต่างเกิดความไม่แน่ใจอย่างยิ่งเพราะยุธิษฐิระ
6.43.37
सोऽवगाह्य चमूं शत्रोः शरशक्तिसमाकुलाम् ।
भीष्ममेवाभ्यात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.३७ ॥
ยุธิษฐิระฝ่าเข้าไปในกองทัพของศัตรูที่แน่นขนัดด้วยลูกศรและหอกซัดทั้งหลาย แล้วรีบเข้าไปหาภีษมะโดยมีพี่น้องล้อมรอบ
6.43.38
तमुवाच ततः पादौ कारभ्यां पीड्य पाण्डवः ।
भीष्मं शान्तनवं राजा युद्धाय समुपस्थितम् ॥ ६.४३.३८ ॥
จากนั้นพระราชาแห่งปาณฑพก็ใช้มือทั้งสองกดเท้าของภีษมะ บุตรแห่งศานตนุ ผู้ยืนพร้อมรบ แล้วตรัสกับท่านว่า
6.43.39
आमन्त्रये त्वां दुर्धर्ष त्वया योत्स्यामहे सह ।
अनजानीहि मां तात आशिषश्च प्रयोजय ॥ ६.४३.३९ ॥
ข้าขอลาท่าน ข้าแต่ผู้ที่ใครๆ ข่มไม่ได้ เราจะรบร่วมกับท่าน ท่านพ่อ ขอได้โปรดอนุญาตข้าและประทานพรเถิด
6.43.40
यद्येवं नाभिगच्छेथा युधि मां पृथिवीपते ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय भारत ॥ ६.४३.४० ॥
หากท่านไม่เข้ามาหาข้าด้วยวิธีนี้ในการรบ ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ข้าก็จะสาปท่านให้พ่ายแพ้ ข้าแต่มหาราช ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ
6.43.41
प्रीतोऽहं पुत्र युध्यस्व जयमाप्नुहि पाण्डव ।
यत्तेऽभिलषितं चान्यत्तदवाप्नुहि संयुगे ॥ ६.४३.४१ ॥
ข้าพอใจแล้ว บุตรเอ๋ย จงรบเถิด ปาณฑพผู้มีชัย จงได้ชัยชนะ และสิ่งอื่นใดที่เจ้าปรารถนา จงได้รับมันในการรบ
6.43.42
व्रियतां च वरः पार्थ किमस्मत्तोऽभिकाङ्क्षसि ।
एवं गते महाराज न तवास्ति पराजयः ॥ ६.४३.४२ ॥
จงเลือกพรเถิด บุตรแห่งปฤถา เจ้าปรารถนาสิ่งใดจากพวกเรา เมื่อเป็นดังนี้แล้ว มหาราช เจ้าจะไม่มีความพ่ายแพ้เลย
6.43.43
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.४३ ॥
มนุษย์เป็นทาสของทรัพย์ แต่ทรัพย์หาเป็นทาสของผู้ใดไม่ มหาราช นี่คือความจริง ข้าถูกผูกมัดด้วยทรัพย์กับเหล่าเการพ
6.43.44
अतस्त्वां क्लीबवद्वाक्यं ब्रवीमि कुरुनन्दन ।
भृतोऽस्त्म्यर्थेन कौरव्य युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.४४ ॥
ดังนั้น ข้าจึงพูดกับท่านดุจคนขลาดเขลา โอ้ความยินดีของกุรุ โอ้เการพ ข้าถูกเลี้ยงดูด้วยทรัพย์ นอกจากการรบแล้ว ท่านยังปรารถนาสิ่งใดอีกเล่า
6.43.45
मन्त्रयस्व महाबाहो हितैषी मम नित्यशः ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे ममैष सततं वरः ॥ ६.४३.४५ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้ปรารถนาความผาสุกของข้าเสมอ จงให้คำปรึกษาแก่ข้าเถิด จงรบเพื่อประโยชน์ของเการพ นี่คือพรที่ข้าปรารถนาอยู่เสมอ
6.43.46
राजन्किमत्र साह्यं ते करोमि कुरुनन्दन ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ॥ ६.४३.४६ ॥
มหาราช โอ้ความยินดีของกุรุ ข้าจะช่วยเหลือท่านในเรื่องนี้อย่างไรได้บ้าง ข้าจะรบเพื่อฝ่ายตรงข้ามด้วยความยินดี จงบอกเถิดว่าท่านประสงค์จะกล่าวสิ่งใด
6.43.47
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ।
एतन्मे मन्त्रय हितं यदि श्रेयः प्रपश्यसि ॥ ६.४३.४७ ॥
ข้าจะชนะท่านในสงครามได้อย่างไร ท่านผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ จงให้คำปรึกษาแก่ข้าในเรื่องที่เป็นประโยชน์นี้ หากท่านเห็นสิ่งที่ดีงาม
6.43.48
नैनं पश्यामि कौन्तेय यो मां युध्यन्तमाहवे ।
विजयेत पुमान्कश्तित्साक्षादपि शतक्रतुः ॥ ६.४३.४८ ॥
โอ้บุตรแห่งกุนตี ข้าไม่เห็นผู้ใดที่จะชนะข้าได้ในการรบ แม้แต่พระอินทร์ผู้เป็นเจ้าแห่งการบูชายัญร้อยครั้ง ก็มิอาจชนะข้าได้ด้วยตนเอง
6.43.49
हन्त पृच्छामि तस्मात्त्वां पितामह नमोस्तु ते ।
वधोपायं ब्रवीहि त्वमात्मनः समरे परैः ॥ ६.४३.४९ ॥
เช่นนั้นแล้ว ปิตามหะ ข้าขอถามท่าน ขอน้อมนมัสการท่าน จงบอกวิธีที่ข้าศึกจะฆ่าข้าได้ในสนามรบด้วยตัวท่านเองเถิด
6.43.50
न स्म तं तात पश्यामि समरे यो जयेत माम् ।
न तावन्मृत्युकालोऽपि पुनरागमनं कुरु ॥ ६.४३.५० ॥
ลูกรัก ข้าไม่เห็นผู้ใดในสนามรบที่จะชนะข้าได้ เวลาแห่งความตายของข้ายังมาไม่ถึง จงกลับมาหาข้าอีกครั้งเถิด
6.43.51
ततो युधिष्ठिरो वाक्यं भीष्मस्य कुरुनन्दन ।
शिरसा प्रतिजग्राह भूयस्तमभिवाद्य च ॥ ६.४३.५१ ॥
แล้วยุธิษฐิระ โอ้ความยินดีของกุรุ ก็รับถ้อยคำของภีษมะด้วยการก้มศีรษะ และกราบท่านอีกครั้ง
6.43.52
प्रायात्पुनर्महाबाहुराचार्यस्य रथं प्रति ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां मध्येन भ्रातृभिः सह ॥ ६.४३.५२ ॥
ผู้มีแขนทรงพลังเสด็จกลับไปยังรถศึกของอาจารย์ ท่ามกลางกองทัพทั้งปวงที่กำลังมองดู พร้อมด้วยพี่น้องของพระองค์
6.43.53
स द्रोणमभिवाद्याथ कृत्वं चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.५३ ॥
กษัตริย์องค์นั้นกราบโทรณะ แล้วเดินวนรอบท่านโดยให้ด้านขวาหันเข้าหาท่าน จากนั้นจึงกล่าวถ้อยคำอันเกี่ยวกับความผาสุกของตนแก่ผู้ที่ยากจะต่อกรได้นั้น
6.43.54
आमन्त्रये त्वां भगवन्योत्स्ये विगितकल्मषः ।
कथं जये रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वया द्विज ॥ ६.४३.५४ ॥
ข้าขอลาท่าน ท่านผู้เป็นเจ้า ข้าจะรบโดยปราศจากบาป โอ้พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง ด้วยการอนุญาตของท่าน ข้าจะชนะศัตรูทั้งปวงได้อย่างไร
6.43.55
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.५५ ॥
มหาราช หากท่านไม่มาหาข้าด้วยความมุ่งมั่นที่จะรบ ข้าคงจะสาปท่านให้พ่ายแพ้ทุกทาง
6.43.56
तद्युधिष्ठिर तुष्टोऽस्मि पूजितश्च त्वयाऽनघ ।
अनुजानामि युध्यस्व विजयं समवाप्नुहि ॥ ६.४३.५६ ॥
เพราะเหตุนั้น ยุธิษฐิระ ผู้ไร้บาป ข้าพอใจแล้ว และท่านได้ให้เกียรติข้า ข้าอนุญาตให้ท่านรบเถิด จงได้รับชัยชนะ
6.43.57
करवाणि च ते कामं ब्रूहि त्वमभिकाङ्क्षितम् ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.५७ ॥
ข้าจะทำตามที่ท่านปรารถนา จงบอกสิ่งที่ท่านต้องการเถิด มหาราช ในสถานการณ์เช่นนี้ ท่านต้องการสิ่งใดนอกจากการรบ
6.43.58
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैःक ॥ ६.४३.५८ ॥
มนุษย์เป็นทาสของทรัพย์ แต่ทรัพย์หาเป็นทาสของผู้ใดไม่ มหาราช นี่คือความจริง ข้าถูกผูกมัดกับเการพด้วยทรัพย์
6.43.59
ब्रवीम्येतत्क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ।
योत्स्येऽहं कौरवस्यार्थे तवाशास्यो जयो मया ॥ ६.४३.५९ ॥
ข้าพูดกับท่านดุจว่าท่านเป็นคนขลาด ท่านปรารถนาสิ่งใดนอกจากการรบ ข้าจะรบเพื่อประโยชน์ของเการพ จากข้า ท่านพึงคาดหวังชัยชนะของท่าน
6.43.60
जयमाशास्स्व मे ब्रह्मन्मन्त्रयस्व च मद्धितम् ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे वर एष वृतो मया ॥ ६.४३.६० ॥
พราหมณ์ผู้เป็นเจ้า ขอให้ข้าได้รับชัยชนะ และจงให้คำปรึกษาเพื่อประโยชน์ของข้า จงรบเพื่อเการพ นี่คือพรที่ข้าได้เลือกไว้
6.43.61
ध्रुवस्ते विजयो राजन्यस्य मन्त्री हरिस्तव ।
अहं त्वामभिजानामि रणे शत्रून्विजेष्यसि ॥ ६.४३.६१ ॥
ราชา ชัยชนะย่อมมั่นคงแก่พระองค์ เพราะที่ปรึกษาของพระองค์คือหริเอง เรารู้จักพระองค์ดี พระองค์จะทรงชนะศัตรูในสมรภูมิ
6.43.62
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः ।
युध्यस्व गच्छ कौन्तेय पृच्छ मां किं ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.६२ ॥
ที่ใดมีธรรม ที่นั่นมีพระกฤษณะ และที่ใดมีพระกฤษณะ ที่นั่นมีชัยชนะ จงต่อสู้เถิด โอ บุตรแห่งกุนตี จงก้าวไปข้างหน้า จงถามเราว่าเราจะกล่าวอะไรแก่เจ้า
6.43.63
पृच्छामि त्वां द्विजश्रेष्ठ श्रृणु यन्मेऽभिकाङ्क्षितम् ।
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ॥ ६.४३.६३ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ ข้าขอถามท่าน จงฟังสิ่งที่ข้าปรารถนา จะทำอย่างไรข้าจึงจะชนะท่านในการรบได้ ท่านผู้ไม่เคยพ่ายแพ้
6.43.64
न तेऽस्ति विजयस्तावद्यावद्युद्ध्याम्यहं रणे ।
ममाशु निधने राजन्यतस्व सह सदरैः ॥ ६.४३.६४ ॥
ตราบใดที่เรายังต่อสู้ในสมรภูมิ พระองค์ก็ยังไม่มีชัยชนะ ข้าแต่ราชา เมื่อความตายของเรามาถึงโดยพลัน พระองค์จะชนะพร้อมกับพี่น้องทั้งหลาย
6.43.65
हन्त तस्मान्महाबाहो वधोपायं वदात्मनः ।
आचार्य प्रणिपत्यैष पृच्छामि त्वां नमोऽस्तु ते ॥ ६.४३.६५ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงบอกวิธีที่จะสังหารตัวท่านเถิด ข้าขอถามท่านด้วยการกราบไหว้อาจารย์ ขอความนอบน้อมจงมีแด่ท่าน
6.43.66
न शत्रुं तात पश्यामि यो मां हन्याद्रथे स्थितम् ।
युध्यमानं सुसंरब्धं शरवर्षौघवर्षिणम् ॥ ६.४३.६६ ॥
ลูกรัก เราไม่เห็นศัตรูผู้ใดที่จะสังหารเราได้ ขณะที่เรายืนอยู่บนรถศึก ต่อสู้ด้วยความโกรธเกรี้ยว และระดมธนูดุจห่าฝน
6.43.67
ऋते प्रायगतं रजन्न्यस्तशस्त्रमचेतनम् ।
हन्यान्मां युधि योधानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते । ॥ ६.४३.६७ ॥
ข้าแต่ราชา ไม่มีนักรบผู้ใดในการรบจะสังหารเราได้ นอกจากผู้ที่ใกล้ตาย วางอาวุธแล้ว และไร้สติ ข้าบอกท่านด้วยความสัตย์จริง
6.43.68
शस्त्रं चाहं रणे जह्यां श्रुत्वा तु महदप्रियम् ।
श्रद्धेपवाक्यात्पुरुषादेतत्सत्यं ब्रवीति ते ॥ ६.४३.६८ ॥
และข้าจะวางอาวุธลงในการรบก็ต่อเมื่อได้ยินถ้อยคำที่ไม่น่ายินดีอย่างยิ่งจากมนุษย์ ด้วยกำลังของถ้อยคำที่คู่ควรแก่ความเชื่อถือ มนุษย์ผู้หนึ่งบอกท่านเช่นนี้ด้วยความสัตย์จริง
6.43.69
एतच्छ्रुत्वा महाराज भारद्वाजस्य धीमतः ।
अनुमान्य तमाचार्यं प्रायाच्छारद्वतं प्रति ॥ ६.४३.६९ ॥
ข้าแต่มหาราชา เมื่อได้ฟังถ้อยคำนี้จากภารทวาชผู้มีปัญญา และขออนุญาตจากอาจารย์นั้นแล้ว ท่านก็เสด็จไปยังศารทวตะ (กฤปะ)
6.43.70
सोऽभिवाद्य कृपं राजा कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
उवाच दुर्धर्षतमं वाक्यं वाक्यविदां वरः ॥ ६.४३.७० ॥
ราชาผู้นั้นกราบไหว้กฤปะด้วยความนอบน้อม และเวียนขวารอบท่าน แล้วกล่าวถ้อยคำที่ยากจะต้านทานที่สุด ผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้ชำนาญการพูด
6.43.71
अनुमानये त्वां योत्स्येऽहं गुरो विगतकल्मषः ।
जयेयं च रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वयाऽनघ ॥ ६.४३.७१ ॥
ข้าแต่อาจารย์ ข้าขออนุญาตท่าน ข้าจะต่อสู้โดยปราศจากมลทิน ข้าแต่ผู้ไร้บาป เมื่อได้รับอนุญาตจากท่านแล้ว ข้าอาจชนะศัตรูทั้งปวงได้
6.43.72
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.७२ ॥
หากพระองค์ไม่มาหาเรา โดยตั้งใจจะรบ ข้าแต่มหาราชา เราจะสาปพระองค์ให้พ่ายแพ้ในทุกทาง
6.43.73
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः । ॥ ६.४३.७३ ॥
มนุษย์เป็นทาสของทรัพย์ ทรัพย์ไม่ได้เป็นทาสของผู้ใด นี่คือความจริง ข้าแต่มหาราชา เราถูกผูกมัดด้วยทรัพย์ของเการพทั้งหลาย
6.43.74
तेषामर्थे महाराज योद्धव्यमिति मे मतिः ।
अतस्त्वां क्लीबवद्ब्रूयांयुद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.७४ ॥
ข้าแต่มหาราชา ความเห็นของเราคือต้องต่อสู้เพื่อพวกเขา เพราะฉะนั้น เราจึงกล่าวกับพระองค์เหมือนกับคนขี้ขลาด นอกจากการรบแล้ว พระองค์ทรงปรารถนาสิ่งใดอีก
6.43.75
हन्त पृच्छामि ते तस्मादाचार्य श्रृणु मे वचः ।
इत्युक्त्वा व्यथितो राजा नोवाच गतचेतनः ॥ ६.४३.७५ ॥
ช่างเถิด เราขอถามท่าน เพราะฉะนั้น อาจารย์ จงฟังถ้อยคำของเรา เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว พระราชาผู้เป็นทุกข์ หมดสติ ก็มิได้ตรัสอะไรอีก
6.43.76
तं गौतमः प्रत्युवाच विज्ञायास्य विवक्षितम् ।
अवध्योऽहं महीपाल यद्ध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.७६ ॥
เกาตมะ (กฤปะ) ทราบเจตนาของพระองค์ จึงตอบพระองค์ว่า ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน เราไม่อาจถูกสังหารได้ จงต่อสู้และรับชัยชนะเถิด
6.43.77
प्रीतस्तेऽभिगमेनाहं जयं तव नराधिप ।
आशासिष्ये सदोत्थाय सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.७७ ॥
ข้าแต่จอมชน เราพอใจที่พระองค์เสด็จมา เราจะลุกขึ้นและอวยพรชัยชนะของพระองค์เสมอ นี่คือความจริง และนี่คือสิ่งที่เรากล่าวแก่พระองค์
6.43.78
एतच्छ्रुत्वा महाराज गौतमस्य विशांपते ।
अनुमान्य कृपं राजा प्रययौ येन मद्रराट् ॥ ६.४३.७८ ॥
ข้าแต่มหาราชา ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเกาตมะและขออนุญาตจากกฤปะแล้ว พระราชาก็เสด็จไปยังที่ที่กษัตริย์แห่งมัทระประทับอยู่
6.43.79
स शल्यमभिवाद्याथ कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.७९ ॥
ท่านกราบไหว้ศัลยะ และเวียนขวารอบท่าน แล้วพระราชาก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ผู้ที่ยากจะต้านทาน เพื่อประโยชน์สูงสุดของตน
6.43.80
अनुमानये त्वां दुर्धर्ष योत्स्ये विगतकल्मषः ।
जयेयं नु परान्राजन्ननुज्ञातस्त्वया रिपून् ॥ ६.४३.८० ॥
ข้าแต่ผู้ที่ยากจะต้านทาน ข้าขออนุญาตท่าน ข้าจะต่อสู้โดยปราศจากมลทิน ข้าแต่ราชา เมื่อได้รับอนุญาตจากท่านแล้ว ข้าอาจชนะศัตรูทั้งหลายได้
6.43.81
यदि मां नाधिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय वै रणे ॥ ६.४३.८१ ॥
หากท่านมิได้มาหาเรา ทั้งที่ตั้งใจจะรบแล้ว ข้าแต่มหาราชา เราคงสาปท่านให้พ่ายแพ้ในสงคราม
6.43.82
तुष्टोऽस्मि पूजितश्चास्मि यत्काङ्क्षसि तदस्तु ते ।
अनुजानामि चैव त्वां युध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.८२ ॥
เราพอใจและให้เกียรติท่านแล้ว ขอให้สิ่งที่ท่านปรารถนาจงสมปรารถนา เราอนุญาตให้ท่านไปแล้ว จงรบเถิด และจงได้ชัยชนะ
6.43.83
ब्रूहि चैष परं वीर केनार्थः किं ददामि ते ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८३ ॥
วีรบุรุษเอ๋ย จงกล่าวมาเถิด มีสิ่งใดอีกหรือไม่ เราจะให้อะไรแก่ท่าน ข้าแต่มหาราชา ในเมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว ท่านยังปรารถนาสิ่งใดอีกนอกจากการรบ
6.43.84
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८४ ॥
มนุษย์เป็นทาสของทรัพย์ แต่ทรัพย์มิได้เป็นทาสของใคร นี่คือความจริง ข้าแต่มหาราชา เราถูกผูกมัดด้วยทรัพย์ของเการพ
6.43.85
करिष्यामि हि ते कामं भागिनेय यथेप्सितम् ।
ब्रवीम्यतः क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८५ ॥
หลานชายเอ๋ย เราจะทำตามที่ท่านปรารถนา แต่เราจะกล่าวแก่ท่านว่า นอกจากการรบแล้ว ท่านยังปรารถนาสิ่งใดอีก นี่เป็นความปรารถนาเหมือนของคนขี้ขลาด
6.43.86
मन्त्रयस्व महाराज नित्यं मद्धितमुत्तमम् ।
कामं युद्ध्य परस्यार्थे वरमेतं वृणोम्यहम् ॥ ६.४३.८६ ॥
ข้าแต่มหาราชา ขอท่านจงให้คำปรึกษาอันประเสริฐแก่เราเสมอเพื่อประโยชน์ของเรา จงรบเพื่อประโยชน์ของผู้อื่นตามที่ท่านประสงค์ นี่คือพรที่เราเลือก
6.43.87
किमत्र ब्रूहि साह्यं ते करोमि नृपसत्तम ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८७ ॥
ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐ จงบอกเราเถิดว่าท่านต้องการความช่วยเหลืออะไร เราจะทำให้ เราจะรบเพื่อประโยชน์ของผู้อื่นด้วยความยินดี เพราะเราถูกผูกมัดกับเการพด้วยทรัพย์
6.43.88
स एव मे वरः शल्य उद्योगे यस्त्वया कृतः ।
सूतपुत्रस्य संग्रामे कार्यस्तेजोवधस्त्वया ॥ ६.४३.८८ ॥
ศัลยะ คำสัญญาที่ท่านให้ไว้ในการเตรียมการนั้นแหละคือพรของเรา ในสงคราม ท่านต้องทำลายความรุ่งโรจน์ของบุตรแห่งสารถี
6.43.89
संपत्स्यत्येष ते कामः कुन्तीपुत्र यथेप्सितम् ।
गच्छ युध्यस्व विस्रब्धः प्रतिजाने वचस्तव ॥ ६.४३.८९ ॥
บุตรแห่งกุนตี ความปรารถนาของท่านจะสำเร็จดังที่ท่านประสงค์ จงไปรบด้วยความมั่นใจเถิด เราให้คำมั่นว่าจะทำตามคำของท่าน
6.43.90
अनुमान्याथ कौन्तेयो मातुलं मद्रकेश्वरम् ।
निर्जगाम महासैन्याद्भ्रतृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.९० ॥
แล้วบุตรแห่งกุนตี เมื่อขอลาจากมาตุลของตน ซึ่งเป็นเจ้าแห่งมัทระ ก็ออกจากกองทัพใหญ่ไป มีพี่น้องล้อมรอบ
6.43.91
वासुदेवस्तु राधेयमाहवेऽभिजगाम वै ।
तत एनमुवाचेदं पाण्डवार्थे गदाग्रजः ॥ ६.४३.९१ ॥
พระวาสุเทพเสด็จไปหาราเธยะในสนามรบ แล้วพี่ชายของคทา ผู้เป็นใหญ่ก่อนผู้อื่น ได้กล่าวแก่ราเธยะเพื่อประโยชน์ของปาณฑพ
6.43.92
श्रुतं मे कर्ण भीष्मस्य द्वोषात्किल न योत्स्यसे ।
अस्मान्वरय राधेय यावद्भीष्मो न हन्यते ॥ ६.४३.९२ ॥
กรรณะ เราได้ยินว่าเพราะความเกลียดชังภีษมะ ท่านจะไม่ทำศึก บุตรแห่งราธา จงเลือกเราทั้งหลายไว้ ตราบเท่าที่ภีษมะยังไม่ถูกสังหาร
6.43.93
हते तु भीष्मे राधेय पुनरेष्यसि संयुगम् ।
धार्तराष्ट्रस्य साहाय्यं यदि पश्यसि चेत्समम् ॥ ६.४३.९३ ॥
เมื่อภีษมะถูกสังหารแล้ว บุตรแห่งราธา ท่านจะกลับมาสู่สนามรบอีก หากท่านเห็นสมควรที่จะช่วยเหลือบุตรแห่งธฤตราษฎร์
6.43.94
न विप्रियं करिष्यामि धार्तराष्ट्रस्य केशव ।
त्यक्तप्राणं हि मां विद्धि दुर्योधनहितैषिणम् ॥ ६.४३.९४ ॥
เราจะไม่กระทำสิ่งใดที่ไม่เป็นที่พอใจแก่บุตรแห่งธฤตราษฎร์ ข้าแต่เกศวะ จงรู้เถิดว่าเราเป็นผู้ที่สละชีวิตแล้ว และปรารถนาความเจริญของทุรโยธน์
6.43.95
तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णः संन्यवर्तत भारत ।
युधिष्ठिरपुरोगैश्च पाण्डवैः सह संगतः ॥ ६.४३.९५ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้นแล้ว พระกฤษณะก็หันกลับ และไปรวมกับปาณฑพ โดยมียุธิษฐิระนำหน้า
6.43.96
अथ सैन्यस्य मध्ये तु प्राक्रोशत्पाण्डवाग्रजः ।
योऽस्मान्वृणोति तमहं वरये साह्यकारणात् ॥ ६.४३.९६ ॥
แล้วในท่ามกลางกองทัพ พี่ชายใหญ่ของปาณฑพได้ร้องประกาศเสียงดังว่า ผู้ใดเลือกพวกเรา เราจะเลือกผู้นั้นเพื่อการช่วยเหลือ
6.43.97
अथ तान्समभिप्रेक्ष्य युयुत्सुरिदमब्रवीत् ।
प्रीतात्मा धर्मराजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ६.४३.९७ ॥
แล้วยุยุตสุมองดูพวกเขา จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ยุธิษฐิระ พระธรรมราชา บุตรแห่งกุนตี ด้วยจิตใจที่ยินดี
6.43.98
अहं योत्स्यामि भवतः संयुगे धृतराष्ट्रजान् ।
युष्मदर्थं महाराज यदि मां वृणुषेऽनघ ॥ ६.४३.९८ ॥
ข้าแต่มหาราชา ผู้ไร้มลทิน หากท่านเลือกเรา เราจะรบเพื่อท่านในสงครามกับบุตรแห่งธฤตราษฎร์
6.43.99
एह्येहि सर्वे योत्स्यामस्तव भ्रातॄनपण्डितान् ।
युयुत्सो वासुदेवश्च वयं च ब्रूम सर्वशः ॥ ६.४३.९९ ॥
มาเถิด มาเถิด พวกเราทั้งหมดจะรบกับพี่น้องผู้ไม่รู้ของท่าน ยุยุตสุ พระวาสุเทพ และเราทั้งหลาย ต่างก็กล่าวเช่นนี้ในทุกทาง
6.43.100
वृणोमि त्वां महाबाहो युध्यस्व मम कारणात् ।
त्वयि पिण्डश्च तन्तुश्च धृतराष्ट्रस्य दृश्यते ॥ ६.४३.१०० ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนใหญ่ เราเลือกท่าน จงรบเพื่อเราเถิด ในตัวท่าน เรามองเห็นเครื่องบูชาและเส้นสายแห่งวงศ์ของธฤตราษฎร์
6.43.101
भजस्वास्मान्राजपुत्र भजमानान्महाद्युते ।
न भविष्यति दुर्बुद्धिर्धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणः ॥ ६.४३.१०१ ॥
ราชบุตรผู้รุ่งโรจน์เอ๋ย โปรดรับเราผู้มาขอพึ่งท่าน บุตรของธฤตราษฎร์ผู้มีใจชั่วและโกรธจัดยิ่งนักจะไม่ยอมให้เป็นเช่นนั้นเด็ดขาด
6.43.102
ततो युयुत्सुः कौरव्यान्परित्यज्य सुतांस्तव ।
जगाम पाण्डुपुत्राणां सेनां विश्राव्य दुन्दुभिं ॥ ६.४३.१०२ ॥
ครั้งนั้น ยุยุตสุ ผู้เป็นชาวเการพ ละทิ้งเการพซึ่งเป็นบุตรของท่าน ประกาศด้วยเสียงกลองศึก แล้วเดินไปเข้ากองทัพของบุตรแห่งปาณฑุ
6.43.103
ततो युधिष्ठिरो राजा संप्रहृष्टःक सहानुजः ।
जग्राह कवचं भूयो दीप्तिमत्कनकोञ्ज्वलम् ॥ ६.४३.१०३ ॥
ครั้งนั้น พระยุธิษฐิระผู้เป็นกษัตริย์ มีพระทัยปีติยินดียิ่งนัก พร้อมด้วยน้องชาย ทรงสวมเกราะอีกครั้ง เกราะนั้นสุกปลั่งด้วยทองคำ
6.43.104
प्रत्यपद्यन्त ते सर्वे स्वरथान्पुरुषर्षभाः ।
ततो व्यूहं यथापूर्वं प्रत्यव्यूहन्त ते पुनः ॥ ६.४३.१०४ ॥
วีรบุรุษเหล่านั้นทั้งหมดขึ้นรถศึกของตนอีกครั้ง แล้วจัดกระบวนรบอีกครั้งตามรูปแบบเดิม
6.43.105
अवादयन्दुन्दुभींश्च शतशश्चैव पुष्करान् ।
सिंहनादांश्च विविधान्विनेदुः पुरुषर्षभाः ॥ ६.४३.१०५ ॥
วีรบุรุษเหล่านั้นตีกลองศึกและกลองใหญ่นับร้อย และคำรามเสียงสิงโตหลายแบบ
6.43.106
रथस्थान्पुरुषव्याघ्रान्पाण्डवान्प्रेक्ष्य पार्थिवाः ।
धृष्टद्युम्नादयः सर्वे पुनर्जहृषिरे तदा ॥ ६.४३.१०६ ॥
เมื่อเหล่ากษัตริย์เห็นปาณฑพผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ยืนอยู่บนรถศึก ทุกพระองค์นำโดยธฤษฏทยุมน์ ต่างปีติยินดีอีกครั้งในขณะนั้น
6.43.107
गौरवं पाण्डुपुत्राणां मान्यान्मानयतां च तान् ।
दृष्ट्वा महीक्षितस्तत्र पूजयांचक्रिरे भृशम् ॥ ६.४३.१०७ ॥
เมื่อเห็นเกียรติของบุตรแห่งปาณฑุ และการที่ผู้ให้เกียรติแก่ผู้ควรได้รับเกียรติ บรรดากษัตริย์ที่นั่นจึงแสดงความเคารพบูชาต่อปาณฑพอย่างยิ่ง
6.43.108
सौहृदं च कृपां चैव प्राप्तकालं महात्मनाम् ।
दयां च ज्ञातिषु परां कथयांचक्रिरे नृपाः ॥ ६.४३.१०८ ॥
บรรดากษัตริย์ที่นั่นเอ่ยถึงไมตรีและความเมตตาที่เหมาะแก่กาลเวลาของบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ และความกรุณาอย่างยิ่งที่มีต่อญาติของตน
6.43.109
साधुसाध्विति सर्वत्र निश्चेरुः स्तुतिसंहिताः ।
वाचः पुण्याः कीर्तिमतां मनोहृदयहर्षणाः ॥ ६.४३.१०९ ॥
"ดีแล้ว ดีแล้ว" ถ้อยคำอันบริสุทธิ์ประกอบด้วยคำสรรเสริญดังขึ้นรอบด้าน ทำให้จิตใจของผู้มีชื่อเสียงชื่นบาน
6.43.110
म्लेच्छाश्चार्याश्च ये तत्र ददृशुः शुश्रुवुस्तथा ।
वृत्तं तत्पाण्डुपुत्राणां रुरुदुस्ते सगद्गदाः ॥ ६.४३.११० ॥
ชนชาวมเลจฉะและชาวอารยะที่อยู่ที่นั่น ผู้เห็นและได้ยินความประพฤติของบุตรแห่งปาณฑุนั้น ต่างร้องไห้ด้วยเสียงที่สะอื้นติดขัด
6.43.111
ततो जघ्नुर्महाभेरीः शतशश्च सहस्रशः ।
शङ्खांश्च गोक्षीरनिभान्दध्मुर्हृष्टा मनस्विनः ॥ ६.४३.१११ ॥
จากนั้นบุรุษผู้มีใจแน่วแน่ด้วยความยินดีตีกลองใหญ่นับร้อยและนับพัน และเป่าสังข์ที่ขาวดุจน้ำนมโค