マハーバーラタ · 章 6.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.43.1
गीता सुगीता कर्तव्या किमन्यैः शास्त्रसंग्रहैः ।
या स्वयं पद्मनाभस्य सुखपद्माद्विनिःसृता ॥ ६.४३.१ ॥
ギーターをよく唱えれば十分である。他の聖典集に何の用があろうか。それは自ら蓮華のような口を持つパドマナーバ（ヴィシュヌ）から発せられたのだ。
6.43.2
सर्वशास्त्रमयी गीता सर्वदेवमयो हरिः ।
सर्वतीर्थमयी गङ्गा सर्वदेवमयो मनुः ॥ ६.४३.२ ॥
ギーターはあらゆる聖典からなり、ハリはあらゆる神々からなり、ガンガーはあらゆる聖地からなり、マヌはあらゆる神々からなる。
6.43.3
गीता गङ्गा च गायत्री गोविन्देति हृदि स्थिते ।
चतुर्गकारसंयुक्ते पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ६.४३.३ ॥
心にギーター、ガンガー、ガーヤトリー、そして四つの「ガ」の音を含む「ゴーヴィンダ」の名が宿るとき、再生はない。
6.43.4
षट्शतानि सविंशानि श्लोकानां प्राह केशवः ।
अर्जुनः सप्तपञ्चाशत्सप्तषष्टिं तु सञ्जयः ॥ ६.४३.४ ॥
ケーシャヴァは六百二十の詩節を語り、アルジュナは五十七、サンジャヤは六十七を語った。
6.43.5
धृतराष्ट्रः श्लोकमेकं गीताया मानमुच्यते ।
भारतामृतसर्वस्वगीताया मथितस्य च।
सारमुद्धृत्य कृष्णेन अर्जुनस्य मुखे हुतम् ॥ ६.४३.५ ॥
ドリタラーシュトラは一節をギーターの尺度と言う。マハーバーラタの甘露の精髄であるギーターを攪拌し、クリシュナはその精髄を取り出してアルジュナの口に注いだ。
6.43.6
ततो धनंजयं दृष्ट्वा बाणगाण्डीवधारिणम् ।
पुनरेव महानादं व्यसृजन्त महारथाःक ॥ ६.४३.६ ॥
そして矢とガーンディーヴァの弓を持つダナンジャヤを見て、大戦車の勇士たちは再び大きな雄叫びを上げた。
6.43.7
पाण्डवाः सोमकाश्चैव ये चैषामनुयायिनः ।
दध्मुश्च मुदिताः शङ्खान्वीराः सागरसंभवान् ॥ ६.४३.७ ॥
パーンドゥの子らとソーマカ族、そして彼らに従う者たちの勇士たちは、喜んで海から生まれた法螺貝を吹き鳴らした。
6.43.8
ततो भेर्यश्च पेश्यश्च क्रकचा गोविषाणिकाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त ततः शब्दो महानभूत् ॥ ६.४३.८ ॥
そのとき太鼓・パナヴァ太鼓・クラカチャ・牛角の角笛が突然打ち鳴らされ、大きな音が起こった。
6.43.9
तथा देवाः सगन्धर्वाः पितरश्च जनाधिप ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च समीयुस्ते दिदृक्षया ॥ ६.४३.९ ॥
同様に、人の王よ、ガンダルヴァたちとともに神々、祖霊、シッダとチャーラナの群れも、見たいという思いからそこに集まった。
6.43.10
ऋषयश्च महाभागाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् ।
समीयुस्तत्र सहिता द्रुष्टुं तद्वैशसं महत् ॥ ६.४३.१० ॥
大いなる福徳を持つ聖仙たちも、百祭の主インドラを先頭に立て、その大いなる殺戮を見るためにそこに集まった。
6.43.11
ते सेने स्तिमिते सञ्जे वीक्षमाणे परस्परम् ।
गङ्गायमुनयोर्वेगो यथैवैत्य परस्परम् ॥ ६.४३.११ ॥
その二つの軍勢は戦列の中で動きを止め、互いを見つめ合った。ガンガーとヤムナーの流れが出会って、ともに静止するように。
6.43.12
एवं प्रवत्ते ते सेने निःशब्दे जनसंसदि ।
चित्रे पट इवालेख्ये दर्शनीयतरे शुभे ॥ ६.४३.१२ ॥
このように、二つの軍勢は人々の集いの中で声もなく立ち、絵布に描かれたかのようであった。見るに値し、まことに美しく。
6.43.13
ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा युद्धाय समवस्थिते ।
ते सेने सागरप्रख्ये मुहुः प्रज्वलिते नृप ॥ ६.४३.१३ ॥
そのとき、ユディシュティラは戦いに備えて陣を敷いた二つの軍勢を見た。それは海のようで、幾度も燃え上がっていた、王よ。
6.43.14
विमुच्य कवचं वीरो निक्षिप्य च वरायुधम् ।
अवरुह्य रथात्क्षिप्रं पद्म्यामेव कृताञ्जलिः ॥ ६.४३.१४ ॥
勇士は鎧を脱ぎ、優れた武器を置き、すぐに戦車から降りて、合掌して徒歩で進んだ。
6.43.15
पितामहमभिप्रेक्ष्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
वाग्यतः प्रययौ धीरः प्राङ्भुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१५ ॥
祖父を見つめて、法王ユディシュティラは口を慎み、毅然として東を向き、敵軍へと進んだ。
6.43.16
तं प्रयान्तमभिप्रेभ्य कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अवतीर्य रथात्तूर्णं भ्रातृभिः सहितोऽन्वयात् ॥ ६.४३.१६ ॥
彼が進むのを見て、クンティーの子アルジュナは急いで戦車から降り、兄弟たちとともに彼の後を追った。
6.43.17
वासुदेवश्च भगवान्पृष्ठतोऽनुजगाम तम् ।
तथा मुख्याश्च राजानस्तच्चित्ता जग्मुरुत्सुकाः ॥ ६.४३.१७ ॥
尊き婆素天もまた彼の後ろに従い、同様に主だった諸王も彼に心を寄せ、熱心に進んだ。
6.43.18
किं ते व्यवसितं राजन्यदस्मानपहाय वै ।
प्रद्म्यामेव प्रयातोऽसि प्राङ्मुखो रिपुवाहिनीम् ॥ ६.४३.१८ ॥
王よ、我々を捨てて徒歩で東を向き、敵軍へ向かうとは、どのような決意なのですか。
6.43.19
क्व गमिष्यसि राजेन्द्र निक्षिप्तकवचायुधः ।
दंशितेष्वरिसैन्येषु भ्रातॄनुत्सृज्य पार्थिव ॥ ६.४३.१९ ॥
王の中の王よ、鎧と武器を置き、武装した敵軍の中で兄弟たちを捨てて、あなたはどこへ行かれるのか、王よ。
6.43.20
एवं गते त्वयि ज्येष्ठे मम भ्रातरि भारत ।
भीमे दुनोति हृदयं ब्रूहि गन्ता भवान्क्व नु ॥ ६.४३.२० ॥
バーラタよ、我が兄よ、あなたがこのように去られると、ビーマのために私の心は痛みます。どこへ行かれるのか、お教えください。
6.43.21
अस्मिन्रणसमूहे वै वर्तमाने महाभये ।
उत्सृज्य क्व नु गन्तासि शत्रूनभिमुखो नृप ॥ ६.४३.२१ ॥
この戦いの群れに大いなる危険が迫る今、王よ、それを捨てて敵に向かい、あなたはどこへ行かれるのか。
6.43.22
एवमाभाष्यमाणोऽपि भ्रातृभिः कुरुनन्दनः ।
नोवाच वाग्यतः किंचिद्गच्छत्येव युधिष्ठिरः ॥ ६.४३.२२ ॥
兄弟たちにこのように呼びかけられても、クル族の喜びであるユディシュティラは言葉を慎み、何も言わずに進み続けた。
6.43.23
तानुवाच महाप्राज्ञो वासुदेवो महामनाः ।
अभिप्रायोऽस्य विज्ञातो मयेति प्रहसन्निव ॥ ६.४३.२३ ॥
大いに賢く、大きな心の持ち主であるヴァースデーヴァは、微笑むようにして彼らに言った、「彼の意図は私にはわかった」と。
6.43.24
एष भीष्मं तथा द्रोणं गौतमं शल्यमेव च ।
अनुमान्य गुरून्सर्वान्योत्स्यते पार्थिवोऽरिभिः ॥ ६.४३.२४ ॥
このように王はビーシュマ、ドローナ、ガウタマ、シャリヤおよびすべての尊長に別れを告げた上で、敵と戦うだろう。
6.43.25
श्रूयते हि पुराकल्पे गुरूनननुमान्य यः ।
युध्यते स भवेद्व्यक्तमपध्यातो महत्तरैः ॥ ६.४३.२५ ॥
昔、師長の許しを得ずに戦う者は、必ず偉大な人々に呪われる、と聞いている。
6.43.26
अनुमान्य यथाशास्त्रं यस्तु युध्येन्महत्तरैः ।
ध्रुवस्तस्य जयो युद्धे भवेदिति मतिर्मम ॥ ६.४३.२६ ॥
経典に従い偉大な人々の許しを得て戦う者は、戦いにおいて必ず勝利する、と私は考える。
6.43.27
एवं ब्रुवति कृष्णेऽत्र धार्तराष्ट्रचमूं प्रति ।
हाहाकारो महानासीन्निःशब्दास्त्वपरेऽभवन् ॥ ६.४३.२७ ॥
クリシュナがこのように語ると、ドリタラーシュトラの息子たちの軍勢へ向かって大きな嘆きの声が上がり、他の者たちは静まり返った。
6.43.28
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं दूराद्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ।
मिथः संकथयांचक्रुरेषो हि कुलपांसनः ॥ ६.४३.२८ ॥
遠くからユディシュティラを見て、ドリタラーシュトラの息子の兵士たちは互いに言った。「まさにこれが家門を汚す者だ」と。
6.43.29
व्यक्तं भीत इवाभ्येति राजासौ भीष्ममन्तिकम् ।
युधिष्ठिरः ससोदर्यः शरणार्थं प्रयाचकः ॥ ६.४३.२९ ॥
明らかに、恐れた様子で王ユディシュティラは兄弟たちとともにビーシュマのもとへ近づき、庇護を求めている。
6.43.30
धनञ्जये कथं नाथे पाण्डवे च वृकोदरे ।
नकुले सहदेवे च भीतिरभ्येति पाण्डवम् ॥ ६.४३.३० ॥
ダナンジャヤ、ヴリコーダラ、ナクラ、サハデーヴァといった守護者がいるのに、どうしてパーンダヴァに恐怖が訪れたのか。
6.43.31
न नूनं क्षत्रियकुले जातः संप्रथिते भुवि ।
यथाऽस्य हृदयं भीतमल्पसत्वस्य संयुगे ॥ ६.४३.३१ ॥
地上で名高いクシャトリヤの家に生まれた者で、戦いの中でこれほど怯え、勇気の乏しい心を持つ者は確かにいない。
6.43.32
ततस्ते सैनिकाः सर्वे प्रशंसन्ति स्म कौरवान् ।
हृष्टाः सुमनसो भूत्वा चेलानि दुधुवुश्च ह ॥ ६.४३.३२ ॥
すると兵士たちは皆クル族を称え、心喜んで衣を振った。
6.43.33
व्यनिन्दंश्च तथा सर्वे योधास्तव विशांपते ।
युधिष्ठिरं ससोदर्यं सहितं केशवनेन हि ॥ ६.४३.३३ ॥
民の主よ、あなたの全ての戦士たちも、ユディシュティラを、その兄弟たちとケーシャヴァとともに非難した。
6.43.34
ततस्तत्कौरवं सैन्यं धिक्वृत्वा तु युधिष्ठिरम् ।
निःशब्दमभवत्तूर्णं पुनरेव विशांपते ॥ ६.४३.३४ ॥
そしてユディシュティラを非難した後、そのカウラヴァの軍勢は、民の主よ、すぐにまた静まり返った。
6.43.35
किं नु वक्ष्याति राजाऽसौ किं भीष्मः प्रतिवक्ष्यति ।
किं भीमः समरश्लाघी किं नु कृष्णार्जुनाविति ॥ ६.४३.३५ ॥
「あの王は何を言うだろうか？ビーシュマは何と答えるだろうか？戦いで誇るビーマは何と言うだろうか？クリシュナとアルジュナは何と言うだろうか？」と（人々は考えた）。
6.43.36
विवक्षितं किमस्येति संशयः सुमहानभूत् ।
उभयो सेनयो राजन्युधिष्ठिरकृते तदा ॥ ६.४३.३६ ॥
「彼は何を言おうとしているのか？」という大きな疑念が生じた。王よ、その時、ユディシュティラのために両軍にこの大きな不安があった。
6.43.37
सोऽवगाह्य चमूं शत्रोः शरशक्तिसमाकुलाम् ।
भीष्ममेवाभ्यात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.३७ ॥
矢と槍に満ちた敵軍に踏み入り、兄弟たちに囲まれて、彼は素早くビーシュマのもとへ向かった。
6.43.38
तमुवाच ततः पादौ कारभ्यां पीड्य पाण्डवः ।
भीष्मं शान्तनवं राजा युद्धाय समुपस्थितम् ॥ ६.४३.३८ ॥
そこでパーンドゥ王は両手で彼の足を押さえ、戦いに備えて立つシャンタヌの子ビーシュマに語りかけた。
6.43.39
आमन्त्रये त्वां दुर्धर्ष त्वया योत्स्यामहे सह ।
अनजानीहि मां तात आशिषश्च प्रयोजय ॥ ६.४३.३९ ॥
無敵の方よ、あなたの許しを請います。私たちはあなたとともに戦います。親愛なる方よ、私にお許しを与え、祝福を授けてください。
6.43.40
यद्येवं नाभिगच्छेथा युधि मां पृथिवीपते ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय भारत ॥ ६.४३.४० ॥
もしあなたがこのように戦いで私のもとへ来なかったなら、大地の主よ、私はあなたを呪ったでしょう、偉大な王よ、あなたの敗北のために、バーラタの子孫よ。
6.43.41
प्रीतोऽहं पुत्र युध्यस्व जयमाप्नुहि पाण्डव ।
यत्तेऽभिलषितं चान्यत्तदवाप्नुहि संयुगे ॥ ६.४३.४१ ॥
息子よ、私は満足している。戦え、パーンダヴァよ、勝利を得よ。そのほかにあなたが望むものも、戦いで得よ。
6.43.42
व्रियतां च वरः पार्थ किमस्मत्तोऽभिकाङ्क्षसि ।
एवं गते महाराज न तवास्ति पराजयः ॥ ६.४३.४२ ॥
プリターの子よ、望みの恩恵を選べ。私たちから何を望むのか。大王よ、このようになった以上、あなたに敗北はない。
6.43.43
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.४३ ॥
人は富の奴隷である。奴隷はまさにそうだが、富は誰の奴隷でもない。偉大な王よ、これは真実だ。私はクル族の富によって縛られている。
6.43.44
अतस्त्वां क्लीबवद्वाक्यं ब्रवीमि कुरुनन्दन ।
भृतोऽस्त्म्यर्थेन कौरव्य युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.४४ ॥
それゆえ、クルの喜びよ、私は弱者に語るようにお前に語る。クル族の子よ、私は富によって養われている。戦い以外に、お前は何を望むのか。
6.43.45
मन्त्रयस्व महाबाहो हितैषी मम नित्यशः ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे ममैष सततं वरः ॥ ६.४३.४५ ॥
偉大な腕を持つ者よ、常に私の幸せを願う者よ、助言せよ。クルの子のために戦え——これが私の変わらぬ願いである。
6.43.46
राजन्किमत्र साह्यं ते करोमि कुरुनन्दन ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ॥ ६.४३.४६ ॥
王よ、ここで私はお前に何の助けができるのか、クルの喜びよ。私は喜んで他方のために戦おう。お前の言いたいことを言え。
6.43.47
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ।
एतन्मे मन्त्रय हितं यदि श्रेयः प्रपश्यसि ॥ ६.४३.४७ ॥
戦いでお前のような無敵の者を、どうして私は征服できようか。もしお前が善を見るなら、この有益なことを私に助言せよ。
6.43.48
नैनं पश्यामि कौन्तेय यो मां युध्यन्तमाहवे ।
विजयेत पुमान्कश्तित्साक्षादपि शतक्रतुः ॥ ६.४३.४८ ॥
クンティーの子よ、戦場で私と戦いながら私を征服できる者は見当たらない——百祭を行う者インドラ自身でさえも。
6.43.49
हन्त पृच्छामि तस्मात्त्वां पितामह नमोस्तु ते ।
वधोपायं ब्रवीहि त्वमात्मनः समरे परैः ॥ ६.४३.४९ ॥
では祖父よ、お尋ねします。あなたに礼拝します。戦場で敵に我らが討たれる手段を、あなた自身が教えてください。
6.43.50
न स्म तं तात पश्यामि समरे यो जयेत माम् ।
न तावन्मृत्युकालोऽपि पुनरागमनं कुरु ॥ ६.४३.५० ॥
愛しい子よ、戦場で私を征服できる者は見当たらない。私の死の時もまだ来ていない。再び来なさい。
6.43.51
ततो युधिष्ठिरो वाक्यं भीष्मस्य कुरुनन्दन ।
शिरसा प्रतिजग्राह भूयस्तमभिवाद्य च ॥ ६.४३.५१ ॥
そのとき、クルの喜びよ、ユディシュティラはビーシュマの言葉を頭を垂れて受け入れ、再び彼に礼拝した。
6.43.52
प्रायात्पुनर्महाबाहुराचार्यस्य रथं प्रति ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां मध्येन भ्रातृभिः सह ॥ ६.४३.५२ ॥
大腕の者は再び師の戦車へと向かった。全軍が見守る中、中央を通り、兄弟たちと共に。
6.43.53
स द्रोणमभिवाद्याथ कृत्वं चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.५३ ॥
その王はドローナに礼拝し、右回りに巡ってから、その難攻不落の人に、自らの福利についての言葉を述べた。
6.43.54
आमन्त्रये त्वां भगवन्योत्स्ये विगितकल्मषः ।
कथं जये रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वया द्विज ॥ ६.४३.५४ ॥
尊き方よ、あなたに別れを告げます。罪なく戦いましょう。再生族よ、あなたの許しを得て、どうすれば敵すべてに勝てるでしょうか。
6.43.55
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.५५ ॥
大王よ、もしお前が戦う決意をして私のもとに来なかったなら、私は完全な敗北の呪いをかけていただろう。
6.43.56
तद्युधिष्ठिर तुष्टोऽस्मि पूजितश्च त्वयाऽनघ ।
अनुजानामि युध्यस्व विजयं समवाप्नुहि ॥ ६.४३.५६ ॥
それゆえ、ユディシュティラよ、無垢なる者よ、私は満足している。お前は私を敬った。許す――戦って勝利を得よ。
6.43.57
करवाणि च ते कामं ब्रूहि त्वमभिकाङ्क्षितम् ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.५७ ॥
お前の望みを叶えよう。何を望むか言え。大王よ、このようになった今、戦い以外に何を望むのか。
6.43.58
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैःक ॥ ६.४३.५८ ॥
人は富の奴隷であり、富は誰の奴隷でもない。これが真実である、大王よ。私は富によってカウラヴァに縛られている。
6.43.59
ब्रवीम्येतत्क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ।
योत्स्येऽहं कौरवस्यार्थे तवाशास्यो जयो मया ॥ ६.४३.५९ ॥
お前が臆病者であるかのように言う。戦い以外に何を望むのか。私はカウラヴァのために戦う。私からお前の勝利を期待せよ。
6.43.60
जयमाशास्स्व मे ब्रह्मन्मन्त्रयस्व च मद्धितम् ।
युध्यस्व कौरवस्यार्थे वर एष वृतो मया ॥ ६.४३.६० ॥
バラモンよ、私の勝利を祈り、私の益となる助言を与えよ。カウラヴァのために戦え――これが私の選んだ恩恵である。
6.43.61
ध्रुवस्ते विजयो राजन्यस्य मन्त्री हरिस्तव ।
अहं त्वामभिजानामि रणे शत्रून्विजेष्यसि ॥ ६.४३.६१ ॥
王よ、お前の勝利は確実だ。お前の大臣はハリ（クリシュナ）自身なのだから。私はお前をよく知っている。戦場でお前は敵を打ち破るだろう。
6.43.62
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः ।
युध्यस्व गच्छ कौन्तेय पृच्छ मां किं ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.६२ ॥
法（ダルマ）のあるところにクリシュナがあり、クリシュナのあるところに勝利がある。クンティーの子よ、戦い、進め。私に何を言うべきか尋ねよ。
6.43.63
पृच्छामि त्वां द्विजश्रेष्ठ श्रृणु यन्मेऽभिकाङ्क्षितम् ।
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम् ॥ ६.४३.६३ ॥
バラモンの中の最高の方よ、お尋ねします。私の望みをお聞きください。戦において不敗のあなたを、私はどうすれば打ち負かせるのでしょうか。
6.43.64
न तेऽस्ति विजयस्तावद्यावद्युद्ध्याम्यहं रणे ।
ममाशु निधने राजन्यतस्व सह सदरैः ॥ ६.४३.६४ ॥
私が戦場で戦い続けている限り、お前に勝利はない。王よ、私の死が速やかに訪れたなら、その時こそお前は兄弟とともに勝利を得るだろう。
6.43.65
हन्त तस्मान्महाबाहो वधोपायं वदात्मनः ।
आचार्य प्रणिपत्यैष पृच्छामि त्वां नमोऽस्तु ते ॥ ६.४३.६५ ॥
それゆえ、大力の方よ、あなたを討つ方法を教えてください。師に礼拝して、あなたにお尋ねします。あなたに礼をいたします。
6.43.66
न शत्रुं तात पश्यामि यो मां हन्याद्रथे स्थितम् ।
युध्यमानं सुसंरब्धं शरवर्षौघवर्षिणम् ॥ ६.४३.६६ ॥
わが子よ、戦車の上に立ち、激しい怒りで戦い、矢の雨を降らせる私を殺せる敵を、私は見ることができない。
6.43.67
ऋते प्रायगतं रजन्न्यस्तशस्त्रमचेतनम् ।
हन्यान्मां युधि योधानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते । ॥ ६.४३.६७ ॥
王よ、死に瀕し、武器を捨て、意識を失った者を除けば、戦場の戦士の誰も私を殺すことはできない。これは真実をおまえに告げるのだ。
6.43.68
शस्त्रं चाहं रणे जह्यां श्रुत्वा तु महदप्रियम् ।
श्रद्धेपवाक्यात्पुरुषादेतत्सत्यं ब्रवीति ते ॥ ६.४३.६८ ॥
人から、この非常に不快な言葉を聞いたときにのみ、私は戦場で武器を捨てるだろう。信頼に足る言葉により、ある人がおまえにこのことを真実に告げるのだ。
6.43.69
एतच्छ्रुत्वा महाराज भारद्वाजस्य धीमतः ।
अनुमान्य तमाचार्यं प्रायाच्छारद्वतं प्रति ॥ ६.४३.६९ ॥
偉大な王よ、賢者バーラドヴァージャ（ドローナ）のこの言葉を聞き、その師に許しを請うて、彼はシャーラドヴァタ（クリパ）の方へ向かった。
6.43.70
सोऽभिवाद्य कृपं राजा कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
उवाच दुर्धर्षतमं वाक्यं वाक्यविदां वरः ॥ ६.४३.७० ॥
その王はクリパに敬礼し、右回りに巡り、弁舌の達人の中で最も優れた者として、この上なく揺るぎない言葉を述べた。
6.43.71
अनुमानये त्वां योत्स्येऽहं गुरो विगतकल्मषः ।
जयेयं च रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वयाऽनघ ॥ ६.४३.७१ ॥
師よ、お許しを願います。罪なき身となって私は戦うでしょう。汚れなき方よ、あなたの許しを得て、私は敵をすべて打ち破るでしょう。
6.43.72
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः ॥ ६.४३.७२ ॥
もしおまえが戦いの決意をして私のもとに来ていなければ、偉大な王よ、私はおまえをあらゆる面で敗北するように呪っていただろう。
6.43.73
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः । ॥ ६.४३.७३ ॥
人は富の奴隷であり、富は誰の奴隷でもない。大王よ、これは真実である。私はクル族の財によって縛られている。
6.43.74
तेषामर्थे महाराज योद्धव्यमिति मे मतिः ।
अतस्त्वां क्लीबवद्ब्रूयांयुद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.७४ ॥
大王よ、私の考えでは彼らのために戦うべきである。だから去勢された者に語るように言う。戦いのほかに、お前は何を望むのか。
6.43.75
हन्त पृच्छामि ते तस्मादाचार्य श्रृणु मे वचः ।
इत्युक्त्वा व्यथितो राजा नोवाच गतचेतनः ॥ ६.४३.७५ ॥
ああ、お前に問う。ゆえに師よ、我が言葉を聞け。こう言って苦悩した王は、意識を失ったように何も答えなかった。
6.43.76
तं गौतमः प्रत्युवाच विज्ञायास्य विवक्षितम् ।
अवध्योऽहं महीपाल यद्ध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.७६ ॥
彼の意図を悟ったガウタマ（クリパ）は答えた。「大地の守り手よ、私は殺されない者だ。戦え、そして勝利を得よ」
6.43.77
प्रीतस्तेऽभिगमेनाहं जयं तव नराधिप ।
आशासिष्ये सदोत्थाय सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.४३.७७ ॥
人の主よ、お前の来訪を喜び、私は立ち上がって常にお前の勝利を祝福する。これは真実であり、お前に告げるのはこのことだ。
6.43.78
एतच्छ्रुत्वा महाराज गौतमस्य विशांपते ।
अनुमान्य कृपं राजा प्रययौ येन मद्रराट् ॥ ६.४३.७८ ॥
大王よ、人民の主よ。ガウタマのこの言葉を聞き、クリパに別れを告げて、王はマドラ王のいる所へ向かった。
6.43.79
स शल्यमभिवाद्याथ कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ।
उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः ॥ ६.४३.७९ ॥
シャリヤに礼拝し右回りに巡ってから、王は自らの最高の善のために、その不屈の者にこの言葉を述べた。
6.43.80
अनुमानये त्वां दुर्धर्ष योत्स्ये विगतकल्मषः ।
जयेयं नु परान्राजन्ननुज्ञातस्त्वया रिपून् ॥ ६.४३.८० ॥
不屈の方よ、あなたの許しを請います。罪なく私は戦いましょう。王よ、あなたの許しを得て、私は敵を征服しましょう。
6.43.81
यदि मां नाधिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ।
शपेयं त्वां महाराज परीभावाय वै रणे ॥ ६.४३.८१ ॥
もしあなたが戦いを決意して私を探さなかったなら、偉大な王よ、私は戦での敗北をあなたに呪ったことだろう。
6.43.82
तुष्टोऽस्मि पूजितश्चास्मि यत्काङ्क्षसि तदस्तु ते ।
अनुजानामि चैव त्वां युध्यस्व जयमाप्नुहि ॥ ६.४३.८२ ॥
私は満足し、敬われた。あなたの望むものがあなたのものとなれ。あなたに許可を与えよう。戦いなさい、そして勝利を得よ。
6.43.83
ब्रूहि चैष परं वीर केनार्थः किं ददामि ते ।
एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८३ ॥
勇士よ、言え、他に何かあるか。何を与えようか。このような状況で、偉大な王よ、戦い以外に何を望むのか。
6.43.84
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् ।
इति सत्यं महाराज बद्धोस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८४ ॥
人は富の奴隷であり、富は誰の奴隷でもない。これが真実だ、偉大な王よ。私はカウラヴァの富に縛られている。
6.43.85
करिष्यामि हि ते कामं भागिनेय यथेप्सितम् ।
ब्रवीम्यतः क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि ॥ ६.४३.८५ ॥
甥よ、おまえの望みどおりにしよう。だが言っておく。戦いのほかに何を望むのか。それは去勢された者のようだ。
6.43.86
मन्त्रयस्व महाराज नित्यं मद्धितमुत्तमम् ।
कामं युद्ध्य परस्यार्थे वरमेतं वृणोम्यहम् ॥ ६.४३.८६ ॥
大王よ、常に私の利益となる最善の助言をしてください。望みどおりに、他者のために戦ってください。これこそ私が選ぶ恩恵です。
6.43.87
किमत्र ब्रूहि साह्यं ते करोमि नृपसत्तम ।
कामं योत्स्ये परस्यार्थे बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः ॥ ६.४३.८७ ॥
王の中の最良の者よ、ここでおまえが必要とする助けを言え、私はそれを行おう。私は喜んで他者のために戦う。富によってクル族に縛られているからだ。
6.43.88
स एव मे वरः शल्य उद्योगे यस्त्वया कृतः ।
सूतपुत्रस्य संग्रामे कार्यस्तेजोवधस्त्वया ॥ ६.४३.८८ ॥
シャリヤよ、準備の折におまえが与えた約束こそ私の恩恵だ。戦いにおいて、御者の子の輝きをおまえは滅ぼさねばならない。
6.43.89
संपत्स्यत्येष ते कामः कुन्तीपुत्र यथेप्सितम् ।
गच्छ युध्यस्व विस्रब्धः प्रतिजाने वचस्तव ॥ ६.४३.८९ ॥
クンティーの子よ、おまえのこの望みは望みどおりに成就するだろう。行け、安心して戦え。おまえの言葉を果たすと誓う。
6.43.90
अनुमान्याथ कौन्तेयो मातुलं मद्रकेश्वरम् ।
निर्जगाम महासैन्याद्भ्रतृभिः परिवारितः ॥ ६.४३.९० ॥
そこでクンティーの子は母方の叔父、マドラの王に別れを告げ、兄弟たちに囲まれて大軍の中から出て行った。
6.43.91
वासुदेवस्तु राधेयमाहवेऽभिजगाम वै ।
तत एनमुवाचेदं पाण्डवार्थे गदाग्रजः ॥ ६.४३.९१ ॥
ヴァースデーヴァは戦場でラーデーヤのもとへ行った。そこで、ガダの兄はパーンダヴァのためにこう言った。
6.43.92
श्रुतं मे कर्ण भीष्मस्य द्वोषात्किल न योत्स्यसे ।
अस्मान्वरय राधेय यावद्भीष्मो न हन्यते ॥ ६.४३.९२ ॥
カルナよ、ビーシュマへの憎しみのゆえにお前は戦わないと聞いた。ラーダーの子よ、ビーシュマが殺されるまで我々を選べ。
6.43.93
हते तु भीष्मे राधेय पुनरेष्यसि संयुगम् ।
धार्तराष्ट्रस्य साहाय्यं यदि पश्यसि चेत्समम् ॥ ६.४३.९३ ॥
ビーシュマが殺された後、ラーダーの子よ、ドリタラーシュトラの子を助けることが適切だと思うなら、お前は再び戦いに来るだろう。
6.43.94
न विप्रियं करिष्यामि धार्तराष्ट्रस्य केशव ।
त्यक्तप्राणं हि मां विद्धि दुर्योधनहितैषिणम् ॥ ६.४३.९४ ॥
ケーシャヴァよ、私はドリタラーシュトラの子の不快になることはしない。命を捨てて、ドゥルヨーダナの幸福を願う者だと知れ。
6.43.95
तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णः संन्यवर्तत भारत ।
युधिष्ठिरपुरोगैश्च पाण्डवैः सह संगतः ॥ ६.४३.९५ ॥
バーラタよ、その言葉を聞いてクリシュナは引き返し、ユディシュティラを先頭とするパーンダヴァたちと合流した。
6.43.96
अथ सैन्यस्य मध्ये तु प्राक्रोशत्पाण्डवाग्रजः ।
योऽस्मान्वृणोति तमहं वरये साह्यकारणात् ॥ ६.४३.९६ ॥
そして軍の真ん中で、パーンダヴァの長兄は大声で叫んだ。「我々を選ぶ者を、助力のために私は選ぼう」と。
6.43.97
अथ तान्समभिप्रेक्ष्य युयुत्सुरिदमब्रवीत् ।
प्रीतात्मा धर्मराजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ६.४३.९७ ॥
そこでユユトゥス（युयुत्सु）は彼らを見て、心喜んで法王、クンティーの子ユディシュティラにこう言った。
6.43.98
अहं योत्स्यामि भवतः संयुगे धृतराष्ट्रजान् ।
युष्मदर्थं महाराज यदि मां वृणुषेऽनघ ॥ ६.४३.९८ ॥
大王よ、無垢なる者よ、もしあなたが私を選ぶならば、あなたのために戦場でドリタラーシュトラの息子たちと戦いましょう。
6.43.99
एह्येहि सर्वे योत्स्यामस्तव भ्रातॄनपण्डितान् ।
युयुत्सो वासुदेवश्च वयं च ब्रूम सर्वशः ॥ ६.४३.९९ ॥
来い、来い、我々全員で、お前の愚かな兄弟たちと戦おう。ユユトゥスよ、ヴァースデーヴァと我々は皆、あらゆる点でこう言う。
6.43.100
वृणोमि त्वां महाबाहो युध्यस्व मम कारणात् ।
त्वयि पिण्डश्च तन्तुश्च धृतराष्ट्रस्य दृश्यते ॥ ६.४३.१०० ॥
大臂の者よ、私はあなたを選ぶ。私のために戦え。あなたの中にドリタラーシュトラの供物と血統の糸が見える。
6.43.101
भजस्वास्मान्राजपुत्र भजमानान्महाद्युते ।
न भविष्यति दुर्बुद्धिर्धार्तराष्ट्रोऽत्यमर्षणः ॥ ६.४३.१०१ ॥
王子よ、輝く者よ、あなたを慕う我々に加わりなさい。邪心を抱き甚だ怒りやすいドリタラーシュトラの息子は、それを許さないだろう。
6.43.102
ततो युयुत्सुः कौरव्यान्परित्यज्य सुतांस्तव ।
जगाम पाण्डुपुत्राणां सेनां विश्राव्य दुन्दुभिं ॥ ६.४३.१०२ ॥
そこでユユトゥスは、クル族、すなわちあなたの息子たちを捨て、戦鼓を打ち鳴らして告げたうえで、パーンドゥの息子たちの軍勢へと去った。
6.43.103
ततो युधिष्ठिरो राजा संप्रहृष्टःक सहानुजः ।
जग्राह कवचं भूयो दीप्तिमत्कनकोञ्ज्वलम् ॥ ६.४३.१०३ ॥
そこで王ユディシュティラは大いに喜び、弟たちとともに、輝く黄金にきらめく鎧を再び身につけた。
6.43.104
प्रत्यपद्यन्त ते सर्वे स्वरथान्पुरुषर्षभाः ।
ततो व्यूहं यथापूर्वं प्रत्यव्यूहन्त ते पुनः ॥ ६.४३.१०४ ॥
人中の雄牛たちは皆、再び自分の戦車に乗り、それから以前のように陣形を組み直した。
6.43.105
अवादयन्दुन्दुभींश्च शतशश्चैव पुष्करान् ।
सिंहनादांश्च विविधान्विनेदुः पुरुषर्षभाः ॥ ६.४३.१०५ ॥
人中の雄牛たちは幾百もの戦太鼓と大鼓を打ち鳴らし、さまざまな獅子吼を響かせた。
6.43.106
रथस्थान्पुरुषव्याघ्रान्पाण्डवान्प्रेक्ष्य पार्थिवाः ।
धृष्टद्युम्नादयः सर्वे पुनर्जहृषिरे तदा ॥ ६.४३.१०६ ॥
戦車の上に立つ人中の虎、パーンダヴァの兄弟たちを見て、ドリシュタデュムナを先頭とする諸王は、そのとき再び歓喜した。
6.43.107
गौरवं पाण्डुपुत्राणां मान्यान्मानयतां च तान् ।
दृष्ट्वा महीक्षितस्तत्र पूजयांचक्रिरे भृशम् ॥ ६.४३.१०७ ॥
パーンドゥの息子たちの威厳と、尊ぶべき人々を敬う姿を見て、その場の王たちは大いに彼らを敬った。
6.43.108
सौहृदं च कृपां चैव प्राप्तकालं महात्मनाम् ।
दयां च ज्ञातिषु परां कथयांचक्रिरे नृपाः ॥ ६.४३.१०८ ॥
そこの王たちは、偉大な人々の時にかなった友情と慈悲、そして親族への最高の哀れみを語った。
6.43.109
साधुसाध्विति सर्वत्र निश्चेरुः स्तुतिसंहिताः ।
वाचः पुण्याः कीर्तिमतां मनोहृदयहर्षणाः ॥ ६.४३.१०९ ॥
「善いかな、善いかな」——あちこちから賛美に満ちた清らかな言葉が起こり、名声ある人々の心と思いを喜ばせた。
6.43.110
म्लेच्छाश्चार्याश्च ये तत्र ददृशुः शुश्रुवुस्तथा ।
वृत्तं तत्पाण्डुपुत्राणां रुरुदुस्ते सगद्गदाः ॥ ६.४३.११० ॥
そこで般度の子らの振る舞いを見聞きした蛮族やアーリヤの人々も、声を詰まらせて泣いた。
6.43.111
ततो जघ्नुर्महाभेरीः शतशश्च सहस्रशः ।
शङ्खांश्च गोक्षीरनिभान्दध्मुर्हृष्टा मनस्विनः ॥ ६.४३.१११ ॥
すると、心高き人々は喜び、大太鼓を幾百幾千と打ち鳴らし、牛乳のように白い法螺貝を吹き鳴らした。