ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.46.1
राजञ्शतसहस्राणि तत्रतत्र पदातिनाम् ।
निर्मर्यादं प्रयुद्धानि तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ ६.४६.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਮਰਿਆਦਾ ਛੱਡ ਕੇ ਲੜੇ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
6.46.2
न पुत्रः पितरं जज्ञे पिता वा पुत्रमौरसम् ।
न भ्राता भ्रातरं तत्र स्वस्त्रीयं न च मातुलः ॥ ६.४६.२ ॥
ਉੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ; ਭਰਾ ਨੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਭਾਣਜੇ ਨੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ।
6.46.3
न मातुलं च स्वस्रीयो न सखायं सखा तथा ।
आविष्टा इव युध्यन्ते पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥ ६.४६.३ ॥
ਭਾਣਜੇ ਨੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ, ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ; ਪਾਂਡਵ ਜਿਵੇਂ ਜਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
6.46.4
रथानीकं नरव्याघ्राः केचिदभ्यपतन्रथैः ।
अभज्यन्त युगैरेव युगानि भरतर्षभ ॥ ६.४६.४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਕੁਝ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਰਥ-ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ; ਜੂਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੂਲੇ ਟੁੱਟ ਗਏ।
6.46.5
रथेषाश्च रतेषाभिः कूरा रथकूबरैः ।
संगतैः सहिताः केचित्परस्परजिघांसवः ॥ ६.४६.५ ॥
ਰਥਾਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਧੁਰੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਏ; ਕੁਝ ਕਰੂਰ ਯੋਧੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜੇ।
6.46.6
न शेकुश्चलितुं केचित्सन्निपत्य रथा रथैः ।
प्रभिन्नास्तु महाकायाः सन्निपत्य गजा गजैः ॥ ६.४६.६ ॥
ਕੁਝ ਰਥ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਕੇ ਹਿਲ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ; ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਬਿਖਰ ਗਏ।
6.46.7
बहुधा दारयन्क्रुद्धा विषाणैरितरेतरम् ।
सतोरणपताकैश्च वारणा वरवारणैः ॥ ६.४६.७ ॥
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਹਾਥੀ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾੜ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੋਰਣ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਸਨ।
6.46.8
अभिसृत्य महाराज वेगवद्भिर्महागजैः ।
दन्तैरभिहतास्तत्र चुक्रुशुः परमातुराः ॥ ६.४६.८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
6.46.9
अभिनीताश्च शिक्षाभिस्तोत्राङ्कुशसमाहताः ।
अप्रभिन्नाः प्रभिन्नानां संमुखाभिमुखा ययुः ॥ ६.४६.९ ॥
ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਤੋਤਰ-ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਮਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਾਥੀ ਮਦ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.46.10
प्रभिन्नैरपि संसक्ताः केचित्तत्र महागजाः ।
क्रौञ्चवन्निनदं कृत्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम् ॥ ६.४६.१० ॥
ਉੱਥੇ ਮਦ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿੜੇ ਕੁਝ ਮਹਾਗਜ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
6.46.11
सम्यक्प्रणीता नागाश्च प्रभिन्नकरटामुखाः ।
ऋषितोमरनाराचैर्निर्विद्धा वरवारणाः ॥ ६.४६.११ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਹਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੰਡਸਥਲਾਂ ਤੋਂ ਮਦ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ, ਤੋਮਰ ਤੇ ਨਾਰਾਚ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ।
6.46.12
प्रणेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः ।
प्राद्रवन्त दिशः केचिन्नदन्तो भैरवान्रवान् ॥ ६.४६.१२ ॥
ਮਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਉਹ ਗਰਜੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕੁਝ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
6.46.13
गजानां पादरक्षास्तु व्यूढोरस्काः प्रहारिणः ।
ऋष्टिभिश्च धनुर्भिश्च विमलैश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.१३ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਹਾਰੀ, ਨੇਜ਼ਿਆਂ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਫਰਸਿਆਂ ਸਮੇਤ।
6.46.14
गदाभिर्मुसलैश्चैव भिन्दिपालैः सतोमरैः ।
आयसैः परिघैश्चैव निस्तिरंशैर्विमलै शितैः । ॥ ६.४६.१४ ॥
ਗਦਾਵਾਂ, ਮੂਸਲਾਂ, ਭਿੰਦੀਪਾਲਾਂ, ਤੋਮਰਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ।
6.46.15
प्रगृहीतैः सुसंरब्धा द्रवमाणास्ततस्ततः ।
व्यदृश्यन्त महाराज परस्परजिघांसवः ॥ ६.४६.१५ ॥
ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
6.46.16
राजमानाश्च निस्त्रिंशाः संसिक्ता नरशोणितैः ।
प्रत्यदृश्यन्त शूराणामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ६.४६.१६ ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਸੂਰਮੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।
6.46.17
अवक्षिप्तावधूतानामसीनां वीरबाहुभिः ।
संजज्ञे तुमुलः शब्दः पततां परमर्मसु ॥ ६.४६.१७ ॥
ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਈਆਂ ਤੇ ਹਿਲਾਈਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਜਦੋਂ ਮਰਮ-ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ।
6.46.18
गदामुसलरुग्णानां भिन्नानां च वरासिभिः ।
दन्तिदन्तावभिन्नानां मृदितानां च दन्तिभिः ॥ ६.४६.१८ ॥
ਗਦਾਵਾਂ ਤੇ ਮੂਸਲਾਂ ਨਾਲ ਚੂਰ ਹੋਏ, ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਢੇ ਹੋਏ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਧੇ ਹੋਏ।
6.46.19
तत्र तत्र नरौघाणां क्रोशतामितरेतरम् ।
शुश्रुवुर्दारुणा वाचः प्रेतानामिव भारत ॥ ६.४६.१९ ॥
ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.46.20
हयैरपि हयारोहाश्चामरापीडधारिभिः ।
हंसैरिव महावेगैरन्योन्यमभिविद्रुताः ॥ ६.४६.२० ॥
ਚਾਮਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਮਹਾਂਵੇਗ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.46.21
तैर्विमुक्ता महाप्रासा जाम्बूनदविभूषणाः ।
आशुगा विमलास्तीक्ष्णाः संपेतुर्भुजगोपमाः ॥ ६.४६.२१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਮਲ, ਤਿੱਖੇ ਵੱਡੇ ਬਰਛੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੇ।
6.46.22
अश्वैरग्न्यजवैः केचिदाप्लुत्य महतो रथात् ।
शिरांस्याददिरे वीरा रथिनामश्वसादिनः ॥ ६.४६.२२ ॥
ਕੁਝ ਵੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਰਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
6.46.23
बहूनपि हयारोहान्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
रथी जघान संप्राप्य बाणगोचरमागतान् ॥ ६.४६.२३ ॥
ਰਥੀ ਨੇ ਤੀਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਭੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
6.46.24
नवमेघप्रतीकाशाश्चाक्षिप्य तुरगान्गजाः ।
पादैरेव विमृद्गन्ति मत्ताः कनकभूषणाः ॥ ६.४६.२४ ॥
ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਛਾਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਸਲਣ ਲੱਗੇ।
6.46.25
पाठ्यमानेषु कुम्भेषु पार्श्वेष्वपि च वारणाः ।
प्रासैर्विनिहताः केचिद्विनेदुः परमातुराः ॥ ६.४६.२५ ॥
ਮੱਥਿਆਂ ਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਜੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਚੀਖ ਉੱਠੇ।
6.46.26
साश्वारोहान्हयान्कांश्चिदुन्मथ्य वरवारणाः ।
सहसा चिक्षिपुस्तत्र संकुले भैरवे सति ॥ ६.४६.२६ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਭੀੜ ਭਰੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.46.27
साश्वारोहान्विषाणाग्रैरुत्क्षिप्य तुरगान्गजाः ।
रथौघानभिमृद्गन्तः सध्वजानभिचक्रमुः ॥ ६.४६.२७ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦਦੇ ਹੋਏ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.46.28
पुंस्त्वादतिमदत्वाच्च केचित्तत्र महागजाः ।
साश्वारोहान्हयाञ्जघ्नुः करैः सचरणैस्तथा ॥ ६.४६.२८ ॥
ਪੌਰਖ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮਦ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਮਹਾਗਜਾਂ ਨੇ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
6.46.29
अश्वारोहैश्च समरे हस्तिसादिभिरेव च ।
प्रतिमानेषु गात्रेषु पार्श्वष्वभि च वारणान् ।
आशुगा विमलास्तीक्ष्णाः संपेतुर्भुजगोपमाः ॥ ६.४६.२९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਚਲਾਏ ਤੇਜ਼, ਨਿਰਮਲ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ, ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗੇ।
6.46.30
नराश्वकायान्निर्भिद्य लौहानि कवचानि च ।
निपेतुर्विमलाः शक्त्यो वीरबाहुभिरर्पिताः ॥ ६.४६.३० ॥
ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਟੇ ਨਿਰਮਲ ਬਰਛੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਵਚਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.46.31
महोल्ककाप्रतिमा घोरास्तत्र तत्र विशांपते ।
द्वीपिचर्मावनद्धैश्च व्याघ्रचर्मच्छदैरपि ॥ ६.४६.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ (ਹਥਿਆਰ) ਸਨ, ਜੋ ਚੀਤੇ ਦੀ ਖੱਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬਾਘ ਦੀ ਖੱਲ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
6.46.32
विकोशैर्विमलैः खङ्गैरभिजध्नुः परान्रणे ।
अभिप्लुतमभिक्रुद्धमेकपार्श्वावदारितम् ॥ ६.४६.३२ ॥
ਮਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਝਪਟ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ (ਯੋਧਾ) ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ।
6.46.33
विदर्शयन्तः संपेतुः खङ्गचर्मपरश्वथैः ।
केचिदाक्षिप्य करिणः साश्वानपि रथान्करैः ॥ ६.४६.३३ ॥
ਤਲਵਾਰ, ਢਾਲ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਟੁੱਟ ਪਏ; ਕੁਝ ਨੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
6.46.34
विकर्षन्तो दिशः सर्वाः संपेतुः सर्वशब्दगाः ।
शङ्कुभिर्दारिताः केचित्संभिन्नाश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.३४ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਡਿੱਗੇ; ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ; ਕੁਝ ਕਿੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਪਰਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ।
6.46.35
हस्तिभिर्मृदिताः केचित्क्षुण्णाश्चान्ये तुरंगमैः ।
रथनेमिनिकृत्ताश्च निकृत्ताश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.३५ ॥
ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਧੇ ਗਏ, ਹੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਗਏ; ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀਆਂ ਹਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੱਟੇ ਗਏ।
6.46.36
व्याक्रोशन्त नरा राजंस्तत्रतत्र स्म बान्धवान् ।
पुत्रानन्ये पितॄनन्ये भ्रातॄंश्च सह बन्धुभिः ॥ ६.४६.३६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਕੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਸਨ; ਕੋਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੁਕਾਰਦਾ ਸੀ।
6.46.37
मातुलान्भागिनेयांश्च परानपि च संयुगे ।
विकीर्णान्त्राः सुबहवो भग्नसक्थाश्च भारत ॥ ६.४६.३७ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਮੇ, ਭਾਣਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ — ਆਂਦਰਾਂ ਖਿੱਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਏ ਸਨ।
6.46.38
बाहुभिश्चापरे छिन्नैः पार्श्वेषु च विदारिताः ।
क्रन्दन्तः समदृश्यन्त तृषिता जीवितेप्सवः ॥ ६.४६.३८ ॥
ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਪਸਲੀਆਂ ਪਾਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਕਦੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ — ਪਿਆਸੇ, ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ।
6.46.39
तृषापरिगताः केचिदल्पसत्वा विशांपते ।
भूमौ निपतिताः सङ्ख्ये मृगयांचक्रिरे जलम् ॥ ६.४६.३९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪਾਣੀ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ।
6.46.40
रुधिरौघपरिक्लिन्नाः क्लिश्यमानाश्च भारत ।
व्यनिन्दन्भृशमात्मानं तव पुत्रांश्च संगतान् ॥ ६.४६.४० ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ, ਤੜਫਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜੁੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੋਸਣ ਲੱਗੇ।
6.46.41
अपरे क्षत्रिकयाः शूराः कृतवैराः परस्परम् ।
नैव शस्त्रं विमुञ्चन्ति नैव क्रन्दन्ति मारिष ।
तर्जयन्ति च संहृष्टास्तत्रतत्र परस्परम् ॥ ६.४६.४१ ॥
ਵੈਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਸੂਰਮੇ ਖੱਤਰੀ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਨਾ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਚੀਕਦੇ ਸਨ; ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦੇ ਸਨ।
6.46.42
आदश्य दशनैश्चापि क्रोधात्स्वरदनच्छदम् ।
भ्रुकुटीकुटिलैर्वक्रैः प्रेक्षन्ति च परस्परम् ॥ ६.४६.४२ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਚਬਾਉਂਦੇ, ਟੇਢੀਆਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਕੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਸਨ।
6.46.43
अपरे क्लिश्यमानास्तु शरार्ता व्रणपीडिताः ।
निष्कूजाः समपद्यन्त दृढसत्वा महाबलाः ॥ ६.४६.४३ ॥
ਹੋਰ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਦ੍ਰਿੜ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਬਿਨਾਂ ਚੀਕੇ ਰਹੇ।
6.46.44
अन्ये च विरथाः शूरा रथमन्यस्य संयुगे ।
प्रार्थयाना निपतिताः संक्षुण्णा वरवारणैः ।
अशोभन्त महाराज सपुष्पा इव किंशुकाः ॥ ६.४६.४४ ॥
ਹੋਰ ਸੂਰਮੇ, ਰੱਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਰੱਥ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਹੇਠ ਕੁਚਲੇ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਢਾਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਭੇ।
6.46.45
संबभूवुरनीकेषु बहवो भैरवस्वनाः ।
वर्तमाने महाभीमे तस्मिन्वीरवरक्षये ॥ ६.४६.४५ ॥
ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਠੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.46.46
निजघान पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं रणे ।
स्वस्त्रीयो मातुलं चापि स्वस्रीयं चापि मातुलः ॥ ६.४६.४६ ॥
ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ; ਭਾਣਜੇ ਨੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਭਾਣਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ।
6.46.47
सखा सखायं च तथा संबन्धी बान्धवं तथा ।
एवं युयुधिरे तत्र कुरवः पाण्डवैः सह ॥ ६.४६.४७ ॥
ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਕ ਨੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਕੁਰੂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇ।
6.46.48
वर्तमाने तथा तस्मिन्निर्मर्यादे भयानके ।
भीष्ममासाद्य पार्थानां वाहिनी समकम्पत ॥ ६.४६.४८ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਹੱਦ, ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਾਰਥਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
6.46.49
केतुना पञ्चतारेण तालेन भारतर्षभ ।
राजतेन महाबाहुरुच्छ्रितेन महारथे ।
बभौ भीष्मस्तदा राजंश्चन्द्रमा इव मेरुणा ॥ ६.४६.४९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਵਰਗੇ, ਮਹਾਰਥੀ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਪੰਜ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਤਾੜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਝੰਡਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਭੀਸ਼ਮ ਮੇਰੂ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕੇ।