മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.46.1
राजञ्शतसहस्राणि तत्रतत्र पदातिनाम् ।
निर्मर्यादं प्रयुद्धानि तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ ६.४६.१ ॥
രാജാവേ! അവിടവിടെ നൂറായിരക്കണക്കിന് കാലാൾപ്പട മര്യാദയില്ലാതെ യുദ്ധം ചെയ്തു. ഭാരതാ, അത് നിന്നോടു ഞാൻ പറയാം.
6.46.2
न पुत्रः पितरं जज्ञे पिता वा पुत्रमौरसम् ।
न भ्राता भ्रातरं तत्र स्वस्त्रीयं न च मातुलः ॥ ६.४६.२ ॥
അവിടെ മകൻ പിതാവിനെയും, പിതാവ് സ്വന്തം മകനെയും തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല; സഹോദരൻ സഹോദരനെയും, സഹോദരീപുത്രൻ മാതുലനെയും തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
6.46.3
न मातुलं च स्वस्रीयो न सखायं सखा तथा ।
आविष्टा इव युध्यन्ते पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥ ६.४६.३ ॥
മാതുലനെ സഹോദരീപുത്രനും, സുഹൃത്തിനെ സുഹൃത്തും തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല; പാണ്ഡവർ ബാധിച്ചവരെപ്പോലെ കൗരവരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.46.4
रथानीकं नरव्याघ्राः केचिदभ्यपतन्रथैः ।
अभज्यन्त युगैरेव युगानि भरतर्षभ ॥ ६.४६.४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! ചില നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ രഥങ്ങളുമായി രഥസേനയെ ആക്രമിച്ചു; നുകങ്ങൾ നുകങ്ങളാൽ ഒടിഞ്ഞുപോയി.
6.46.5
रथेषाश्च रतेषाभिः कूरा रथकूबरैः ।
संगतैः सहिताः केचित्परस्परजिघांसवः ॥ ६.४६.५ ॥
രഥദണ്ഡുകളും അച്ചുതണ്ടുകളും രഥങ്ങളോടു കൂട്ടിയിടിച്ചു; ചിലർ ക്രൂരരായി പരസ്പരം കൊല്ലാനാഗ്രഹിച്ച് ഒന്നിച്ചുചേർന്നു പോരാടി.
6.46.6
न शेकुश्चलितुं केचित्सन्निपत्य रथा रथैः ।
प्रभिन्नास्तु महाकायाः सन्निपत्य गजा गजैः ॥ ६.४६.६ ॥
ചില രഥങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച് അനങ്ങാൻ കഴിയാതെയായി; മഹാകായന്മാരായ ആനകൾ ആനകളോടിടിച്ച് മുറിവേറ്റു ചിതറി.
6.46.7
बहुधा दारयन्क्रुद्धा विषाणैरितरेतरम् ।
सतोरणपताकैश्च वारणा वरवारणैः ॥ ६.४६.७ ॥
കോപിച്ച ആനകൾ തങ്ങളുടെ കൊമ്പുകളാൽ പരസ്പരം പലവിധത്തിൽ കീറി; തോരണങ്ങളും പതാകകളുമുള്ള ആനകൾ ശ്രേഷ്ഠ ആനകളോട് ഏറ്റുമുട്ടി.
6.46.8
अभिसृत्य महाराज वेगवद्भिर्महागजैः ।
दन्तैरभिहतास्तत्र चुक्रुशुः परमातुराः ॥ ६.४६.८ ॥
മഹാരാജാവേ, വേഗത്തിൽ മുന്നേറിയ മഹാഗജങ്ങളുടെ കൊമ്പുകളാൽ പ്രഹരമേറ്റ് അവ അവിടെ അതിവേദനയോടെ നിലവിളിച്ചു.
6.46.9
अभिनीताश्च शिक्षाभिस्तोत्राङ्कुशसमाहताः ।
अप्रभिन्नाः प्रभिन्नानां संमुखाभिमुखा ययुः ॥ ६.४६.९ ॥
പരിശീലനത്താൽ നയിക്കപ്പെട്ട്, തോട്ടിയും അങ്കുശവും കൊണ്ട് പ്രചോദിതരായ, മദമില്ലാത്ത ആനകൾ മദമുള്ള ആനകൾക്ക് എതിരായി മുന്നേറി.
6.46.10
प्रभिन्नैरपि संसक्ताः केचित्तत्र महागजाः ।
क्रौञ्चवन्निनदं कृत्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम् ॥ ६.४६.१० ॥
മദമുള്ള ആനകളോട് ഏറ്റുമുട്ടിയ ചില മഹാഗജങ്ങൾ ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷിയെപ്പോലെ നിലവിളിച്ച് എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും ഓടി.
6.46.11
सम्यक्प्रणीता नागाश्च प्रभिन्नकरटामुखाः ।
ऋषितोमरनाराचैर्निर्विद्धा वरवारणाः ॥ ६.४६.११ ॥
നന്നായി നയിക്കപ്പെട്ട ആനകൾ, മദമൊഴുകുന്ന കവിളുകളുമായി, ഋഷി, തോമരം, നാരാചം എന്നിവയാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ട ശ്രേഷ്ഠ ആനകൾ.
6.46.12
प्रणेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः ।
प्राद्रवन्त दिशः केचिन्नदन्तो भैरवान्रवान् ॥ ६.४६.१२ ॥
മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ തുളഞ്ഞ അവ ഗർജ്ജിച്ചു, പ്രാണൻ പോയി വീണു; ചിലത് ഭയങ്കര ശബ്ദം മുഴക്കി ദിക്കുകളിലേക്ക് ഓടി.
6.46.13
गजानां पादरक्षास्तु व्यूढोरस्काः प्रहारिणः ।
ऋष्टिभिश्च धनुर्भिश्च विमलैश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.१३ ॥
ആനകളുടെ പാദരക്ഷകരും വിശാലമാർവുള്ള പ്രഹാരികളും, കുന്തങ്ങളും വില്ലുകളും തിളങ്ങുന്ന കോടാലികളും ഏന്തി.
6.46.14
गदाभिर्मुसलैश्चैव भिन्दिपालैः सतोमरैः ।
आयसैः परिघैश्चैव निस्तिरंशैर्विमलै शितैः । ॥ ६.४६.१४ ॥
ഗദകളും മുസലങ്ങളും ഭിന്ദിപാലങ്ങളും തോമരങ്ങളും ഇരുമ്പു പരിഘങ്ങളും തിളങ്ങുന്ന മൂർച്ചയുള്ള വാളുകളും.
6.46.15
प्रगृहीतैः सुसंरब्धा द्रवमाणास्ततस्ततः ।
व्यदृश्यन्त महाराज परस्परजिघांसवः ॥ ६.४६.१५ ॥
ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ആയുധങ്ങളുമായി, അതിരൂക്ഷമായ കോപത്തോടെ ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടി, മഹാരാജാവേ, അന്യോന്യം കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരായി അവർ കാണപ്പെട്ടു.
6.46.16
राजमानाश्च निस्त्रिंशाः संसिक्ता नरशोणितैः ।
प्रत्यदृश्यन्त शूराणामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ६.४६.१६ ॥
മനുഷ്യരക്തത്തിൽ കുതിർന്ന തിളങ്ങുന്ന വാളുകൾ, വീരന്മാർ പരസ്പരം പാഞ്ഞടുക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെട്ടു.
6.46.17
अवक्षिप्तावधूतानामसीनां वीरबाहुभिः ।
संजज्ञे तुमुलः शब्दः पततां परमर्मसु ॥ ६.४६.१७ ॥
വീരന്മാരുടെ കൈകളാൽ എറിയപ്പെട്ടു കുലുങ്ങിയ വാളുകൾ മർമസ്ഥാനങ്ങളിൽ പതിച്ചപ്പോൾ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദമുണ്ടായി.
6.46.18
गदामुसलरुग्णानां भिन्नानां च वरासिभिः ।
दन्तिदन्तावभिन्नानां मृदितानां च दन्तिभिः ॥ ६.४६.१८ ॥
ഗദകളാലും മുസലങ്ങളാലും തകർക്കപ്പെട്ടവരും, ശ്രേഷ്ഠമായ വാളുകളാൽ പിളർക്കപ്പെട്ടവരും, ആനക്കൊമ്പുകളാൽ കുത്തിക്കീറപ്പെട്ടവരും, ആനകളാൽ ചവിട്ടിമെതിക്കപ്പെട്ടവരും.
6.46.19
तत्र तत्र नरौघाणां क्रोशतामितरेतरम् ।
शुश्रुवुर्दारुणा वाचः प्रेतानामिव भारत ॥ ६.४६.१९ ॥
അവിടെയിവിടെ മനുഷ്യസമൂഹങ്ങൾ പരസ്പരം വിളിച്ചുകൂവുന്ന ഭയങ്കരമായ ശബ്ദങ്ങൾ കേട്ടു; പ്രേതങ്ങളുടേതുപോലെ, ഹേ ഭാരതാ.
6.46.20
हयैरपि हयारोहाश्चामरापीडधारिभिः ।
हंसैरिव महावेगैरन्योन्यमभिविद्रुताः ॥ ६.४६.२० ॥
ചാമരവും ശിരോഭൂഷണങ്ങളും ധരിച്ച കുതിരപ്പടയാളികൾ തങ്ങളുടെ കുതിരകളോടൊപ്പം, ഹംസങ്ങളെപ്പോലെ മഹാവേഗത്തിൽ പരസ്പരം പാഞ്ഞടുത്തു.
6.46.21
तैर्विमुक्ता महाप्रासा जाम्बूनदविभूषणाः ।
आशुगा विमलास्तीक्ष्णाः संपेतुर्भुजगोपमाः ॥ ६.४६.२१ ॥
അവർ എറിഞ്ഞ സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള, വേഗത്തിൽ പായുന്ന, തെളിഞ്ഞ, മൂർച്ചയുള്ള മഹാപ്രാസങ്ങൾ സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ പതിച്ചു.
6.46.22
अश्वैरग्न्यजवैः केचिदाप्लुत्य महतो रथात् ।
शिरांस्याददिरे वीरा रथिनामश्वसादिनः ॥ ६.४६.२२ ॥
ചില വീരന്മാർ തീപോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകളോടെ വലിയ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടി, രഥികളുടെയും കുതിരപ്പടയാളികളുടെയും തലകൾ പിടിച്ചെടുത്തു.
6.46.23
बहूनपि हयारोहान्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
रथी जघान संप्राप्य बाणगोचरमागतान् ॥ ६.४६.२३ ॥
രഥി അമ്പെത്തുന്ന ദൂരത്തെത്തിയ അനേകം കുതിരപ്പടയാളികളെയും വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള ഭല്ലങ്ങളാൽ വീഴ്ത്തി.
6.46.24
नवमेघप्रतीकाशाश्चाक्षिप्य तुरगान्गजाः ।
पादैरेव विमृद्गन्ति मत्ताः कनकभूषणाः ॥ ६.४६.२४ ॥
പുതിയ മേഘങ്ങൾപോലെ കറുത്ത, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള മദിച്ച ആനകൾ കുതിരകളെ എറിഞ്ഞുതള്ളി കാലുകൾകൊണ്ടുതന്നെ ചവിട്ടിമെതിച്ചു.
6.46.25
पाठ्यमानेषु कुम्भेषु पार्श्वेष्वपि च वारणाः ।
प्रासैर्विनिहताः केचिद्विनेदुः परमातुराः ॥ ६.४६.२५ ॥
കുംഭങ്ങളിലും പാർശ്വങ്ങളിലും അടിയേറ്റ ആനകളിൽ ചിലത് കുന്തങ്ങളാൽ മുറിവേറ്റ് അത്യന്തം വേദനയോടെ അലറി.
6.46.26
साश्वारोहान्हयान्कांश्चिदुन्मथ्य वरवारणाः ।
सहसा चिक्षिपुस्तत्र संकुले भैरवे सति ॥ ६.४६.२६ ॥
മികച്ച ആനകൾ ചില കുതിരകളെ സവാരിക്കാരോടുകൂടി ഉയർത്തി, ആ ഭയങ്കരവും തിങ്ങിനിറഞ്ഞതുമായ യുദ്ധത്തിൽ പെട്ടെന്ന് വലിച്ചെറിഞ്ഞു.
6.46.27
साश्वारोहान्विषाणाग्रैरुत्क्षिप्य तुरगान्गजाः ।
रथौघानभिमृद्गन्तः सध्वजानभिचक्रमुः ॥ ६.४६.२७ ॥
ആനകൾ കൊമ്പിന്റെ അഗ്രങ്ങളാൽ സവാരിക്കാരോടുകൂടിയ കുതിരകളെ ഉയർത്തി, രഥസമൂഹങ്ങളെ ചവിട്ടിമെതിച്ച് കൊടികളോടെ മുന്നേറി.
6.46.28
पुंस्त्वादतिमदत्वाच्च केचित्तत्र महागजाः ।
साश्वारोहान्हयाञ्जघ्नुः करैः सचरणैस्तथा ॥ ६.४६.२८ ॥
ആണത്തത്തിന്റെയും അതിമദത്തിന്റെയും ബലത്തിൽ അവിടെ ചില മഹാഗജങ്ങൾ സവാരിക്കാരോടുകൂടിയ കുതിരകളെ തുമ്പിക്കൈകൊണ്ടും കാലുകൊണ്ടും അടിച്ചു.
6.46.29
अश्वारोहैश्च समरे हस्तिसादिभिरेव च ।
प्रतिमानेषु गात्रेषु पार्श्वष्वभि च वारणान् ।
आशुगा विमलास्तीक्ष्णाः संपेतुर्भुजगोपमाः ॥ ६.४६.२९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കുതിരപ്പടയാളികളും ആനപ്പുറത്തുള്ളവരും എറിഞ്ഞ വേഗമുള്ളതും നിർമലവും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ അമ്പുകൾ പാമ്പുകൾപോലെ ആനകളുടെ ശരീരങ്ങളിലും പാർശ്വങ്ങളിലും പതിച്ചു.
6.46.30
नराश्वकायान्निर्भिद्य लौहानि कवचानि च ।
निपेतुर्विमलाः शक्त्यो वीरबाहुभिरर्पिताः ॥ ६.४६.३० ॥
വീരന്മാരുടെ ഭുജങ്ങളാൽ എറിയപ്പെട്ട നിർമലമായ ശക്തികൾ മനുഷ്യരുടെയും കുതിരകളുടെയും ശരീരങ്ങളെയും ഇരുമ്പുകവചങ്ങളെയും തുളച്ച് വീണു.
6.46.31
महोल्ककाप्रतिमा घोरास्तत्र तत्र विशांपते ।
द्वीपिचर्मावनद्धैश्च व्याघ्रचर्मच्छदैरपि ॥ ६.४६.३१ ॥
രാജാവേ, അവിടവിടെ വലിയ ഉൽക്കകൾ പോലെയുള്ള ഭയങ്കര ആയുധങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവ പുള്ളിപ്പുലിത്തോൽ കൊണ്ട് ബന്ധിച്ചവയും കടുവത്തോൽ കൊണ്ട് മൂടിയവയുമായിരുന്നു.
6.46.32
विकोशैर्विमलैः खङ्गैरभिजध्नुः परान्रणे ।
अभिप्लुतमभिक्रुद्धमेकपार्श्वावदारितम् ॥ ६.४६.३२ ॥
ഉറകളിൽ നിന്ന് ഊരിയ തിളങ്ങുന്ന വാളുകൾ കൊണ്ട് അവർ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ വെട്ടി; ചാടിവീണ് കോപിച്ചുനിന്നവൻ ഒരു വശത്തുകൂടി പിളർക്കപ്പെട്ടു.
6.46.33
विदर्शयन्तः संपेतुः खङ्गचर्मपरश्वथैः ।
केचिदाक्षिप्य करिणः साश्वानपि रथान्करैः ॥ ६.४६.३३ ॥
വാൾ, പരിച, മഴുവുകൾ എന്നിവയോടെ സ്വയം കാണിച്ചുകൊണ്ട് അവർ പാഞ്ഞടുത്തു; ചിലർ ആനകളെയും കുതിരകളോടൊപ്പം രഥങ്ങളെയും കൈകൾകൊണ്ട് പിടിച്ചുയർത്തി.
6.46.34
विकर्षन्तो दिशः सर्वाः संपेतुः सर्वशब्दगाः ।
शङ्कुभिर्दारिताः केचित्संभिन्नाश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.३४ ॥
എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും വലിച്ചിഴക്കപ്പെട്ട് അവർ വീണു; എല്ലായിടത്തും ആർത്തനാദങ്ങൾ ഉയർന്നു; ചിലർ കൂർത്ത ആണികളാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ടു, ചിലർ മഴുവുകളാൽ പിളർക്കപ്പെട്ടു.
6.46.35
हस्तिभिर्मृदिताः केचित्क्षुण्णाश्चान्ये तुरंगमैः ।
रथनेमिनिकृत्ताश्च निकृत्ताश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.३५ ॥
ചിലർ ആനകളാൽ ചവിട്ടിമെതിക്കപ്പെട്ടു, മറ്റുചിലർ കുതിരകളാൽ ചതയ്ക്കപ്പെട്ടു; രഥച്ചക്രവക്കുകളാൽ മുറിക്കപ്പെട്ടവരും മഴുവുകളാൽ മുറിക്കപ്പെട്ടവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.46.36
व्याक्रोशन्त नरा राजंस्तत्रतत्र स्म बान्धवान् ।
पुत्रानन्ये पितॄनन्ये भ्रातॄंश्च सह बन्धुभिः ॥ ६.४६.३६ ॥
രാജാവേ, അവിടവിടെ മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളെ വിളിച്ച് നിലവിളിച്ചു; ചിലർ പുത്രന്മാരെയും, ചിലർ പിതാക്കന്മാരെയും, ചിലർ സഹോദരന്മാരെയും ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം വിളിച്ചു.
6.46.37
मातुलान्भागिनेयांश्च परानपि च संयुगे ।
विकीर्णान्त्राः सुबहवो भग्नसक्थाश्च भारत ॥ ६.४६.३७ ॥
ഭരതവംശജാ, യുദ്ധത്തിൽ മാതുലന്മാരും മരുമക്കളും മറ്റുള്ളവരും — കുടലുകൾ ചിതറിയും തുടകൾ ഒടിഞ്ഞും പലരും കിടന്നു.
6.46.38
बाहुभिश्चापरे छिन्नैः पार्श्वेषु च विदारिताः ।
क्रन्दन्तः समदृश्यन्त तृषिता जीवितेप्सवः ॥ ६.४६.३८ ॥
കൈകൾ മുറിഞ്ഞും വാരിയെല്ലുകൾ പിളർന്നും മറ്റു ചിലർ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് കാണപ്പെട്ടു — ദാഹിച്ചും ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചും.
6.46.39
तृषापरिगताः केचिदल्पसत्वा विशांपते ।
भूमौ निपतिताः सङ्ख्ये मृगयांचक्रिरे जलम् ॥ ६.४६.३९ ॥
രാജാവേ, ദാഹത്താൽ തളർന്ന, ബലഹീനരായ ചിലർ യുദ്ധക്കളത്തിൽ നിലത്തുവീണ് വെള്ളം തേടി.
6.46.40
रुधिरौघपरिक्लिन्नाः क्लिश्यमानाश्च भारत ।
व्यनिन्दन्भृशमात्मानं तव पुत्रांश्च संगतान् ॥ ६.४६.४० ॥
ഭരതവംശജാ, രക്തപ്രവാഹത്തിൽ കുതിർന്ന് വേദനിച്ചവർ തങ്ങളെയും, ഇവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടിയ നിന്റെ പുത്രന്മാരെയും ഏറെ നിന്ദിച്ചു.
6.46.41
अपरे क्षत्रिकयाः शूराः कृतवैराः परस्परम् ।
नैव शस्त्रं विमुञ्चन्ति नैव क्रन्दन्ति मारिष ।
तर्जयन्ति च संहृष्टास्तत्रतत्र परस्परम् ॥ ६.४६.४१ ॥
വൈരം വളർത്തിയ മറ്റു ശൂരക്ഷത്രിയർ, ഹേ മാരിഷ, ആയുധം വിട്ടില്ല, നിലവിളിച്ചുമില്ല; സന്തോഷത്തോടെ അവിടവിടെ പരസ്പരം ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.
6.46.42
आदश्य दशनैश्चापि क्रोधात्स्वरदनच्छदम् ।
भ्रुकुटीकुटिलैर्वक्रैः प्रेक्षन्ति च परस्परम् ॥ ६.४६.४२ ॥
കോപത്താൽ തങ്ങളുടെ ചുണ്ടുകൾ പല്ലുകളാൽ കടിച്ചും, വളഞ്ഞ പുരികങ്ങളോടെ കോണിച്ച നോട്ടത്താൽ പരസ്പരം നോക്കിയും.
6.46.43
अपरे क्लिश्यमानास्तु शरार्ता व्रणपीडिताः ।
निष्कूजाः समपद्यन्त दृढसत्वा महाबलाः ॥ ६.४६.४३ ॥
മറ്റുള്ളവർ, അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായി മുറിവുകളാൽ വേദനിച്ചവർ, ഉറച്ച മനസ്സും മഹാബലവുമുള്ളവർ, ശബ്ദമില്ലാതെ നിന്നു.
6.46.44
अन्ये च विरथाः शूरा रथमन्यस्य संयुगे ।
प्रार्थयाना निपतिताः संक्षुण्णा वरवारणैः ।
अशोभन्त महाराज सपुष्पा इव किंशुकाः ॥ ६.४६.४४ ॥
മറ്റു വീരന്മാർ, രഥമില്ലാത്തവരായി, യുദ്ധത്തിൽ മറ്റൊരാളുടെ രഥം തേടി, ശ്രേഷ്ഠ ആനകളാൽ ചതയ്ക്കപ്പെട്ട് വീണു; മഹാരാജാവേ, അവർ പൂക്കളോടുകൂടിയ കിംശുക വൃക്ഷങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങി.
6.46.45
संबभूवुरनीकेषु बहवो भैरवस्वनाः ।
वर्तमाने महाभीमे तस्मिन्वीरवरक्षये ॥ ६.४६.४५ ॥
സേനകളിൽ അനേകം ഭയങ്കര ശബ്ദങ്ങൾ ഉയർന്നു; ആ അതിഭീകരമായ, ശ്രേഷ്ഠ വീരന്മാരുടെ നാശം നടക്കുമ്പോൾ.
6.46.46
निजघान पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं रणे ।
स्वस्त्रीयो मातुलं चापि स्वस्रीयं चापि मातुलः ॥ ६.४६.४६ ॥
അച്ഛൻ മകനെയും മകൻ അച്ഛനെയും യുദ്ധത്തിൽ കൊന്നു; സഹോദരീപുത്രൻ മാതുലനെയും മാതുലൻ സഹോദരീപുത്രനെയും കൊന്നു.
6.46.47
सखा सखायं च तथा संबन्धी बान्धवं तथा ।
एवं युयुधिरे तत्र कुरवः पाण्डवैः सह ॥ ६.४६.४७ ॥
സുഹൃത്ത് സുഹൃത്തിനെയും, ബന്ധു ബന്ധുവിനെയും അതുപോലെ കൊന്നു; ഇങ്ങനെ അവിടെ കുരുക്കൾ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.46.48
वर्तमाने तथा तस्मिन्निर्मर्यादे भयानके ।
भीष्ममासाद्य पार्थानां वाहिनी समकम्पत ॥ ६.४६.४८ ॥
ആ അതിരുകളില്ലാത്ത, ഭയാനകമായ യുദ്ധം ഇങ്ങനെ നടക്കുമ്പോൾ, ഭീഷ്മനെ സമീപിച്ച പാർഥരുടെ സേന വിറച്ചു.
6.46.49
केतुना पञ्चतारेण तालेन भारतर्षभ ।
राजतेन महाबाहुरुच्छ्रितेन महारथे ।
बभौ भीष्मस्तदा राजंश्चन्द्रमा इव मेरुणा ॥ ६.४६.४९ ॥
ഭാരതർഷഭാ, മഹാരഥനും മഹാബാഹുവുമായ ഭീഷ്മരുടെ അഞ്ചു നക്ഷത്രങ്ങളുള്ള, താലവൃക്ഷ ചിഹ്നമുള്ള വെള്ളി പതാക ഉയർന്നു പാറി. രാജാവേ, അപ്പോൾ ഭീഷ്മർ മേരുവിനോടൊപ്പമുള്ള ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.