มหาภารตะ · อัธยายะ 6.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.46.1
राजञ्शतसहस्राणि तत्रतत्र पदातिनाम् ।
निर्मर्यादं प्रयुद्धानि तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ ६.४६.१ ॥
ข้าแต่พระราชา ทหารราบนับแสนนับล้านต่อสู้กันอย่างไร้ขอบเขตในที่นั้นนั่นเอง เรื่องนั้นข้าจะเล่าให้ฟัง ข้าแต่ภารตะ
6.46.2
न पुत्रः पितरं जज्ञे पिता वा पुत्रमौरसम् ।
न भ्राता भ्रातरं तत्र स्वस्त्रीयं न च मातुलः ॥ ६.४६.२ ॥
ที่นั่นบุตรไม่รู้จักบิดา บิดาไม่รู้จักบุตรแท้ของตน พี่ชายไม่รู้จักน้องชาย และลูกของพี่น้องสาวไม่รู้จักลุงฝ่ายแม่
6.46.3
न मातुलं च स्वस्रीयो न सखायं सखा तथा ।
आविष्टा इव युध्यन्ते पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥ ६.४६.३ ॥
ลูกของพี่น้องสาวไม่รู้จักลุงฝ่ายแม่ และมิตรไม่รู้จักมิตร บรรดาปาณฑพต่อสู้กับเการพราวกับคนที่ถูกความคลั่งครอบงำ
6.46.4
रथानीकं नरव्याघ्राः केचिदभ्यपतन्रथैः ।
अभज्यन्त युगैरेव युगानि भरतर्षभ ॥ ६.४६.४ ॥
ข้าแต่ยอดแห่งภรตวงศ์ บุรุษผู้เสือของคนบางกลุ่มพุ่งรถเข้าชนกองรถรบ แอกรถหักชนกับแอกรถ
6.46.5
रथेषाश्च रतेषाभिः कूरा रथकूबरैः ।
संगतैः सहिताः केचित्परस्परजिघांसवः ॥ ६.४६.५ ॥
คันชักและเพลารถกระแทกรถ บางคนที่ดุร้ายรวมตัวกันอยู่ด้วยกัน ปรารถนาจะฆ่ากันและกัน จึงต่อสู้กัน
6.46.6
न शेकुश्चलितुं केचित्सन्निपत्य रथा रथैः ।
प्रभिन्नास्तु महाकायाः सन्निपत्य गजा गजैः ॥ ६.४६.६ ॥
รถบางคันชนกับรถ จนไม่อาจขยับไปได้เลย และช้างตัวใหญ่ชนกับช้างตัวอื่น ถูกฉีกขาดและกระจัดกระจายไป
6.46.7
बहुधा दारयन्क्रुद्धा विषाणैरितरेतरम् ।
सतोरणपताकैश्च वारणा वरवारणैः ॥ ६.४६.७ ॥
ช้างที่โกรธจัดต่างฉีกกันและกันด้วยงาอย่างหลากหลาย ช้างที่ประดับด้วยซุ้มประตูและธงปะทะกับช้างชั้นเลิศ
6.46.8
अभिसृत्य महाराज वेगवद्भिर्महागजैः ।
दन्तैरभिहतास्तत्र चुक्रुशुः परमातुराः ॥ ६.४६.८ ॥
ข้าแต่มหาราชา ถูกงาของช้างใหญ่ที่พุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็วแทง พวกมันจึงร้องครวญครางด้วยความทุกข์ทรมานยิ่ง
6.46.9
अभिनीताश्च शिक्षाभिस्तोत्राङ्कुशसमाहताः ।
अप्रभिन्नाः प्रभिन्नानां संमुखाभिमुखा ययुः ॥ ६.४६.९ ॥
ช้างที่ไม่ได้อยู่ในอาการตกมันถูกฝึกมาอย่างดีและถูกกระตุ้นด้วยขอช้างและไม้ตะขอ จึงเดินหน้าเผชิญหน้ากับช้างที่ตกมัน
6.46.10
प्रभिन्नैरपि संसक्ताः केचित्तत्र महागजाः ।
क्रौञ्चवन्निनदं कृत्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम् ॥ ६.४६.१० ॥
ที่นั่น ช้างใหญ่บางตัวปะทะกับช้างที่ตกมัน ส่งเสียงร้องเหมือนนกเครนจึงวิ่งหนีไปทุกทิศทาง
6.46.11
सम्यक्प्रणीता नागाश्च प्रभिन्नकरटामुखाः ।
ऋषितोमरनाराचैर्निर्विद्धा वरवारणाः ॥ ६.४६.११ ॥
ช้างที่บังคับได้ดี มีน้ำมันตกมันไหลจากขมับ ถูกหอก หลาวและลูกศรเหล็กแทง เป็นช้างชั้นเลิศ
6.46.12
प्रणेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः ।
प्राद्रवन्त दिशः केचिन्नदन्तो भैरवान्रवान् ॥ ६.४६.१२ ॥
จุดสำคัญในร่างกายถูกแทง พวกมันจึงคำรามแล้วล้มลงไร้ลมหายใจ บางตัวร้องเสียงน่ากลัวแล้ววิ่งหนีไปทุกทิศ
6.46.13
गजानां पादरक्षास्तु व्यूढोरस्काः प्रहारिणः ।
ऋष्टिभिश्च धनुर्भिश्च विमलैश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.१३ ॥
ทหารคุ้มกันช้าง มีอกกว้าง เป็นนักรบผู้โจมตี ถือหอก ธนู และขวานรบที่เป็นประกาย
6.46.14
गदाभिर्मुसलैश्चैव भिन्दिपालैः सतोमरैः ।
आयसैः परिघैश्चैव निस्तिरंशैर्विमलै शितैः । ॥ ६.४६.१४ ॥
ถือกระบอง ค้อน หอก หลาว ทวน และลูกดอกเหล็ก พร้อมทั้งดาบคมที่เป็นประกาย
6.46.15
प्रगृहीतैः सुसंरब्धा द्रवमाणास्ततस्ततः ।
व्यदृश्यन्त महाराज परस्परजिघांसवः ॥ ६.४६.१५ ॥
ข้าแต่มหาราชา พวกเขาถือศัสตราวุธยกขึ้นอย่างโกรธจัด วิ่งไปมาที่นี่ที่นั่น ต่างปรารถนาจะฆ่ากันและกันให้เห็นประจักษ์
6.46.16
राजमानाश्च निस्त्रिंशाः संसिक्ता नरशोणितैः ।
प्रत्यदृश्यन्त शूराणामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ६.४६.१६ ॥
ดาบเปล่งประกายที่เปื้อนเลือดมนุษย์ ปรากฏให้เห็นขณะที่บรรดาวีรบุรุษพุ่งเข้าหากันและกัน
6.46.17
अवक्षिप्तावधूतानामसीनां वीरबाहुभिः ।
संजज्ञे तुमुलः शब्दः पततां परमर्मसु ॥ ६.४६.१७ ॥
ดาบที่ถูกเหวี่ยงและกวัดแกว่งด้วยแขนของวีรบุรุษ ตกลงใส่จุดสำคัญ และมีเสียงอึกทึกดังขึ้น
6.46.18
गदामुसलरुग्णानां भिन्नानां च वरासिभिः ।
दन्तिदन्तावभिन्नानां मृदितानां च दन्तिभिः ॥ ६.४६.१८ ॥
บางคนถูกกระบองและค้อนทุบจนแหลก ถูกดาบชั้นดีผ่า ถูกงาช้างแทง และถูกช้างเหยียบย่ำ
6.46.19
तत्र तत्र नरौघाणां क्रोशतामितरेतरम् ।
शुश्रुवुर्दारुणा वाचः प्रेतानामिव भारत ॥ ६.४६.१९ ॥
ที่นั่นที่นี่ มีเสียงร้องอันน่าสะพรึงของมนุษย์จำนวนมากที่เรียกกันและกัน ข้าแต่ภารตะ เหมือนเสียงของคนตาย
6.46.20
हयैरपि हयारोहाश्चामरापीडधारिभिः ।
हंसैरिव महावेगैरन्योन्यमभिविद्रुताः ॥ ६.४६.२० ॥
ทั้งทหารม้าพร้อมม้าของตน ที่ถือพัดขนจามรีและเครื่องประดับศีรษะ พุ่งเข้าชนกันและกันด้วยความเร็วสูง เหมือนหงส์ที่บินอย่างรวดเร็ว
6.46.21
तैर्विमुक्ता महाप्रासा जाम्बूनदविभूषणाः ।
आशुगा विमलास्तीक्ष्णाः संपेतुर्भुजगोपमाः ॥ ६.४६.२१ ॥
หอกใหญ่ที่ถูกปล่อยจากมือของพวกเขา ประดับด้วยทองคำ พุ่งไปเร็ว สว่างและคม ร่วงลงเหมือนงู
6.46.22
अश्वैरग्न्यजवैः केचिदाप्लुत्य महतो रथात् ।
शिरांस्याददिरे वीरा रथिनामश्वसादिनः ॥ ६.४६.२२ ॥
วีรบุรุษบางคนกระโดดลงจากรถศึกอันใหญ่ซึ่งมีม้าเร็วดุจไฟ แล้วคว้าศีรษะของนายรถและของผู้ขี่ม้า
6.46.23
बहूनपि हयारोहान्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
रथी जघान संप्राप्य बाणगोचरमागतान् ॥ ६.४६.२३ ॥
นายรถผู้หนึ่งเมื่อเข้าถึงระยะลูกศรของเขา ก็สังหารทหารขี่ม้าจำนวนมากด้วยลูกศรภัลละที่ข้อโค้งงอ
6.46.24
नवमेघप्रतीकाशाश्चाक्षिप्य तुरगान्गजाः ।
पादैरेव विमृद्गन्ति मत्ताः कनकभूषणाः ॥ ६.४६.२४ ॥
ช้างศึกที่คลั่ง มีสีดำดุจเมฆฝนใหม่ ประดับด้วยทองคำ สะบัดม้าให้กระเด็นไป แล้วย่ำยีม้าเหล่านั้นด้วยเท้าของตนเอง
6.46.25
पाठ्यमानेषु कुम्भेषु पार्श्वेष्वपि च वारणाः ।
प्रासैर्विनिहताः केचिद्विनेदुः परमातुराः ॥ ६.४६.२५ ॥
แม้จะถูกทิ่มแทงที่หน้าผากและข้างลำตัว ช้างบางเชือกที่ถูกหอกสังหารก็ร้องครวญด้วยความทรมานยิ่งนัก
6.46.26
साश्वारोहान्हयान्कांश्चिदुन्मथ्य वरवारणाः ।
सहसा चिक्षिपुस्तत्र संकुले भैरवे सति ॥ ६.४६.२६ ॥
ช้างศึกชั้นเยี่ยมบางเชือกได้เหวี่ยงม้าพร้อมผู้ขี่ขึ้นไปกลางอากาศ แล้วทิ้งลงในความโกลาหลอันน่าสะพรึงกลัวนั้นอย่างฉับพลัน
6.46.27
साश्वारोहान्विषाणाग्रैरुत्क्षिप्य तुरगान्गजाः ।
रथौघानभिमृद्गन्तः सध्वजानभिचक्रमुः ॥ ६.४६.२७ ॥
ช้างเหล่านั้นยกม้าพร้อมผู้ขี่ขึ้นด้วยปลายงา แล้วย่ำยีกองรถศึก เดินหน้าไปพร้อมธงของมัน
6.46.28
पुंस्त्वादतिमदत्वाच्च केचित्तत्र महागजाः ।
साश्वारोहान्हयाञ्जघ्नुः करैः सचरणैस्तथा ॥ ६.४६.२८ ॥
ด้วยความแข็งแรงดุจเพศผู้และความคลั่งอย่างยิ่ง ช้างศึกใหญ่บางเชือกที่นั่นได้ทำร้ายม้าพร้อมผู้ขี่ ทั้งด้วยงวง และด้วยเท้าของมัน
6.46.29
अश्वारोहैश्च समरे हस्तिसादिभिरेव च ।
प्रतिमानेषु गात्रेषु पार्श्वष्वभि च वारणान् ।
आशुगा विमलास्तीक्ष्णाः संपेतुर्भुजगोपमाः ॥ ६.४६.२९ ॥
ในการรบ ลูกศรที่ยิงโดยทหารม้าและผู้ขี่ช้าง พุ่งเร็ว สว่างและคม ร่วงลงบนร่างกาย บนจุดที่มีเครื่องหมาย และบนข้างลำตัวของช้าง ดุจงู
6.46.30
नराश्वकायान्निर्भिद्य लौहानि कवचानि च ।
निपेतुर्विमलाः शक्त्यो वीरबाहुभिरर्पिताः ॥ ६.४६.३० ॥
หอกสว่างที่ถูกเหวี่ยงด้วยแขนของวีรบุรุษ ทะลุร่างของคนและม้า และเกราะเหล็ก แล้วร่วงลงไป
6.46.31
महोल्ककाप्रतिमा घोरास्तत्र तत्र विशांपते ।
द्वीपिचर्मावनद्धैश्च व्याघ्रचर्मच्छदैरपि ॥ ६.४६.३१ ॥
โอ้ราชา ที่นั่นและที่โน่นมีอาวุธน่ากลัวดุจอุกกาบาตไฟขนาดใหญ่ หุ้มด้วยหนังเสือดาวและคลุมด้วยหนังเสือโคร่ง
6.46.32
विकोशैर्विमलैः खङ्गैरभिजध्नुः परान्रणे ।
अभिप्लुतमभिक्रुद्धमेकपार्श्वावदारितम् ॥ ६.४६.३२ ॥
ด้วยดาบคมที่ชักออกจากฝัก พวกเขาฟันศัตรูในการรบ ผู้ใดกระโจนเข้ามาด้วยความโกรธ ก็ถูกผ่าลงมาทางข้างหนึ่ง
6.46.33
विदर्शयन्तः संपेतुः खङ्गचर्मपरश्वथैः ।
केचिदाक्षिप्य करिणः साश्वानपि रथान्करैः ॥ ६.४६.३३ ॥
แสดงตนพร้อมดาบ โล่ และขวาน พวกเขาพุ่งเข้าใส่ศัตรู บางคนใช้มือจับช้าง และจับทั้งรถพร้อมม้า
6.46.34
विकर्षन्तो दिशः सर्वाः संपेतुः सर्वशब्दगाः ।
शङ्कुभिर्दारिताः केचित्संभिन्नाश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.३४ ॥
ถูกลากไปทุกทิศทาง พวกเขาล้มลง และเสียงร้องดังขึ้นจากทุกด้าน บางคนถูกหลักแทงทะลุ และบางคนถูกขวานผ่าจนขาด
6.46.35
हस्तिभिर्मृदिताः केचित्क्षुण्णाश्चान्ये तुरंगमैः ।
रथनेमिनिकृत्ताश्च निकृत्ताश्च परश्वथैः ॥ ६.४६.३५ ॥
บางคนถูกช้างย่ำยี บางคนถูกม้าขยี้ บางคนถูกขอบล้อรถตัดขาด และบางคนถูกขวานตัดลง
6.46.36
व्याक्रोशन्त नरा राजंस्तत्रतत्र स्म बान्धवान् ।
पुत्रानन्ये पितॄनन्ये भ्रातॄंश्च सह बन्धुभिः ॥ ६.४६.३६ ॥
โอ้ราชา ผู้คนร้องเรียกญาติของตนอยู่ทั่วไป บางคนเรียกหาลูกชาย บางคนเรียกหาบิดา และบางคนเรียกหาพี่น้องพร้อมกับเครือญาติ
6.46.37
मातुलान्भागिनेयांश्च परानपि च संयुगे ।
विकीर्णान्त्राः सुबहवो भग्नसक्थाश्च भारत ॥ ६.४६.३७ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภารตะ ในการรบ มีหลายคนนอนลงด้วยไส้พุงกระจัดกระจาย และขาหักพับ ทั้งลุง หลาน และคนอื่นๆ
6.46.38
बाहुभिश्चापरे छिन्नैः पार्श्वेषु च विदारिताः ।
क्रन्दन्तः समदृश्यन्त तृषिता जीवितेप्सवः ॥ ६.४६.३८ ॥
บางคนแขนขาดและข้างลำตัวถูกฉีกขาด ถูกเห็นร้องครวญ กระหายน้ำ และปรารถนาจะมีชีวิตอยู่
6.46.39
तृषापरिगताः केचिदल्पसत्वा विशांपते ।
भूमौ निपतिताः सङ्ख्ये मृगयांचक्रिरे जलम् ॥ ६.४६.३९ ॥
โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ บางคนถูกความกระหายครอบงำ มีกำลังน้อย ล้มลงกับพื้นในสนามรบ และค้นหาน้ำ
6.46.40
रुधिरौघपरिक्लिन्नाः क्लिश्यमानाश्च भारत ।
व्यनिन्दन्भृशमात्मानं तव पुत्रांश्च संगतान् ॥ ६.४६.४० ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภารตะ เปียกโชกด้วยกระแสโลหิตและถูกทรมาน พวกเขาต่างตำหนิตนเองอย่างรุนแรง และตำหนิบรรดาบุตรของท่านที่มารวมกันที่นี่
6.46.41
अपरे क्षत्रिकयाः शूराः कृतवैराः परस्परम् ।
नैव शस्त्रं विमुञ्चन्ति नैव क्रन्दन्ति मारिष ।
तर्जयन्ति च संहृष्टास्तत्रतत्र परस्परम् ॥ ६.४६.४१ ॥
นักรบผู้กล้าหาญอีกพวกหนึ่งซึ่งเป็นศัตรูกันอยู่แล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐ ไม่ยอมวางอาวุธและไม่ร้องโอดครวญ ต่างก็ปลื้มใจข่มขู่กันและกันอยู่ตรงนั้นตรงนี้
6.46.42
आदश्य दशनैश्चापि क्रोधात्स्वरदनच्छदम् ।
भ्रुकुटीकुटिलैर्वक्रैः प्रेक्षन्ति च परस्परम् ॥ ६.४६.४२ ॥
กัดริมฝีปากของตนด้วยฟันด้วยความโกรธ ขมวดคิ้วคดโค้งแล้วจ้องมองกันและกัน
6.46.43
अपरे क्लिश्यमानास्तु शरार्ता व्रणपीडिताः ।
निष्कूजाः समपद्यन्त दृढसत्वा महाबलाः ॥ ६.४६.४३ ॥
ส่วนอีกพวกหนึ่งถูกทรมานและถูกลูกศรทำร้าย เจ็บปวดจากบาดแผล แต่ยังมีใจมั่นคงและมีกำลังมหาศาล จึงอยู่ได้โดยไม่ร้องครวญคราง
6.46.44
अन्ये च विरथाः शूरा रथमन्यस्य संयुगे ।
प्रार्थयाना निपतिताः संक्षुण्णा वरवारणैः ।
अशोभन्त महाराज सपुष्पा इव किंशुकाः ॥ ६.४६.४४ ॥
นักรบผู้กล้าอีกพวกหนึ่งถูกปลดจากรถศึก ขอรถศึกของผู้อื่นในการรบ แล้วล้มลงถูกช้างประเสริฐทับจนแหลกลาญ ข้าแต่มหาราช พวกเขาเรืองรองเหมือนต้นกิงศุกะที่ออกดอกบาน
6.46.45
संबभूवुरनीकेषु बहवो भैरवस्वनाः ।
वर्तमाने महाभीमे तस्मिन्वीरवरक्षये ॥ ६.४६.४५ ॥
ในหมู่กองทัพมีเสียงอันน่าสะพรึงดังขึ้นมากมาย ขณะที่การทำลายล้างอันน่าหวาดหวั่นยิ่งนั้นของบรรดาวีรบุรุษผู้ประเสริฐกำลังดำเนินไป
6.46.46
निजघान पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं रणे ।
स्वस्त्रीयो मातुलं चापि स्वस्रीयं चापि मातुलः ॥ ६.४६.४६ ॥
ในสนามรบ บิดาฆ่าบุตร และบุตรฆ่าบิดา บุตรของพี่สาวน้องสาวฆ่าลุง และลุงฆ่าบุตรของพี่สาวน้องสาว
6.46.47
सखा सखायं च तथा संबन्धी बान्धवं तथा ।
एवं युयुधिरे तत्र कुरवः पाण्डवैः सह ॥ ६.४६.४७ ॥
มิตรฆ่ามิตร และญาติฆ่าญาติเช่นเดียวกัน ดังนั้นที่นั่นชาวกุรุจึงต่อสู้กับพวกปาณฑพ
6.46.48
वर्तमाने तथा तस्मिन्निर्मर्यादे भयानके ।
भीष्ममासाद्य पार्थानां वाहिनी समकम्पत ॥ ६.४६.४८ ॥
ขณะที่การรบอันไร้ขอบเขตและน่าหวาดกลัวนั้นดำเนินอยู่เช่นนี้ กองทัพของพวกปารถะเข้าใกล้ภีษมะแล้วสั่นสะเทือนพร้อมกันทั้งหมด
6.46.49
केतुना पञ्चतारेण तालेन भारतर्षभ ।
राजतेन महाबाहुरुच्छ्रितेन महारथे ।
बभौ भीष्मस्तदा राजंश्चन्द्रमा इव मेरुणा ॥ ६.४६.४९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ ธงของภีษมะผู้เป็นมหารถีแขนทรงพลัง ทำด้วยเงินชูสูง มีตราต้นปาล์มห้าดาว ข้าแต่พระราชา ภีษมะเรืองรองขณะนั้นเหมือนพระจันทร์ข้างเขาเมรุ