Mahābhārata · Adhyāya 6.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.48.1
एवं श्वेते महेष्वासे प्राप्ते शल्यरथं प्रति ।
कुरवः पाण्डवेयाश्च किमकुर्वत सञ्जय ॥ ६.४८.१ ॥
Sañjaya, cuando el gran arquero Śveta llegó así frente al carro de Śalya, ¿qué hicieron los Kurus y los hijos de Pāṇḍu?
6.48.2
भीष्मः शान्तनवः किं वा तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ।
राजञ्शतसहस्राणि ततः क्षत्रियपुङ्गवाः ॥ ६.४८.२ ॥
¿O qué hizo Bhīṣma, el hijo de Śantanu? Dímelo a mí, que pregunto. Oh rey, entonces cientos de miles de los mejores kṣatriyas, ¿qué hicieron?
6.48.3
श्वेतं सेनापतिं शूरं पुरस्कृत्य महारथाः ।
राज्ञो बलं दर्शयन्तस्तव पुत्रस्य भारत ॥ ६.४८.३ ॥
Oh Bhārata, los grandes guerreros de carro, poniendo delante como comandante al héroe Śveta, mostraron el ejército del rey, tu hijo.
6.48.4
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य त्रातुमैच्छन्महारथाः ।
अभ्यवर्तन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.४८.४ ॥
Poniendo a Śikhaṇḍin al frente, los grandes guerreros de carro quisieron proteger a Bhīṣma, y arremetieron contra el carro de Bhīṣma, adornado con oro.
6.48.5
जिघांसन्तं युधांश्रेष्ठं तदासीत्तुमुलं महत् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि महावैशसमच्युत ॥ ६.४८.५ ॥
Oh Acyuta, aquello se convirtió en una gran batalla tumultuosa, deseando cada bando matar al mejor de los guerreros. Te contaré por completo aquella gran matanza.
6.48.6
तावकानां परेषां च यथा युद्धमवर्तत ।
तत्राकरोद्रथोपस्थाञ्शून्याञ्शान्तनवो बहून् ॥ ६.४८.६ ॥
Tal como se libró la batalla entre tus hombres y los enemigos, allí el hijo de Śantanu vació los asientos de los aurigas de muchos carros.
6.48.7
तत्राद्भुतं महच्चक्रे शरैरार्च्छद्रथोत्तमान् ।
समावृणोच्छरैरर्कमर्कतुल्यप्रतापवान् ॥ ६.४८.७ ॥
Allí realizó una hazaña maravillosa y grande: con flechas golpeó a los mejores carros, y, poderoso como el sol, cubrió con sus flechas incluso al sol.
6.48.8
नुदन्समन्तात्समरे रविरुद्यन्यथा तमः ।
तेनाजौ प्रेषिता राजञ्शराः शतसहस्रशः ॥ ६.४८.८ ॥
Así como el sol naciente aparta la oscuridad por todas partes, así él, empujando por todos lados en la batalla, oh rey, lanzó flechas por centenares de miles.
6.48.9
क्षत्रियान्तकराः सङ्ख्ये महावेगा महाबलाः ।
शिरांसि पातयामासुर्वीराणां शतशो रणे ॥ ६.४८.९ ॥
En la batalla, portadores de muerte para la casta guerrera, veloces y poderosos, hicieron caer las cabezas de cientos de héroes en el combate.
6.48.10
गजान्कण्टकसन्नाहान्वज्रेणेव शिलोच्चयान् ।
रथा रथेषु संसक्ता व्यदृश्यन्त विशांपते ॥ ६.४८.१० ॥
Los elefantes, blindados con púas, parecían montones de roca golpeados por el rayo; y los carros se veían enredados unos con otros, oh señor de los hombres.
6.48.11
एके रथं पर्यवहंस्तुरगाः सतुरंगमम् ।
युवानं निहतं वीरं लम्बमानं सकार्मुकम् ॥ ६.४८.११ ॥
Algunos caballos arrastraron el carro junto con sus caballos; el joven héroe muerto colgaba, con su arco.
6.48.12
उदीर्णाश्च हया राजन्वहनक्तस्तत्रतत्र ह ।
बद्धस्वङ्गनिषङ्गाश्च विध्वस्तशिरसो हताः ॥ ६.४८.१२ ॥
Y los caballos enfurecidos, oh rey, llevaban los carros corriendo de un lado a otro; sus miembros y carcajes estaban atados, y muchos yacían muertos, con las cabezas destrozadas.
6.48.13
शतशः पतिता भूमौ वीरशय्यासु शेरते ।
परस्पेरण धावन्तः पतिताः पुनरुत्थिताः ॥ ६.४८.१३ ॥
Cientos han caído en tierra y yacen en los lechos de los héroes; corriendo unos contra otros, cayeron y volvieron a levantarse.
6.48.14
उत्थाय च प्रधावन्तो द्वन्द्वयुद्धमवाप्नुवन् ।
पीडिताः पुनरन्योन्यं लुठन्तो रणमूर्धनि ॥ ६.४८.१४ ॥
Levantándose y lanzándose, entraron en combate singular; heridos, revolcándose de nuevo unos sobre otros, yacieron en la cabecera del campo de batalla.
6.48.15
सचापाः सनिषङ्गाश्च जातरूपपरिष्कृताः ।
विस्रब्धहतवीराश्च शतशः परिपीडिताः ॥ ६.४८.१५ ॥
Con arcos y carcajes, adornados de oro, héroes muertos mientras se hallaban desprevenidos; cientos gravemente heridos.
6.48.16
तेनतेनाभ्यधावन्त विसृजन्तश्च भारत ।
मत्तो गजः पर्यवर्तद्धयांश्च हतसादिनः ॥ ६.४८.१६ ॥
Corriendo de aquí para allá, lanzando armas, oh Bhārata; el elefante enfurecido se volvió, y también los caballos cuyos jinetes habían sido muertos.
6.48.17
सरथा रथिनश्चापि विमृद्गन्तः समन्ततः ।
स्यान्दनादपतत्कश्चिन्निहतोऽन्येन सायकैः ॥ ६.४८.१७ ॥
Los guerreros en carros, con sus carros, arrollaban por todas partes; uno cayó de su carro, muerto por las flechas de otro.
6.48.18
हतसारथिरप्युच्चैः पपात काष्ठवद्रथः ।
युध्यमानस्य संग्रामे व्यूढे रजसि चोत्थिते ॥ ६.४८.१८ ॥
Aunque su auriga había sido muerto, el carro cayó con estrépito como un leño, mientras su guerrero combatía en la batalla, y el polvo se levantaba en las filas formadas.
6.48.19
धनुःकूजितविज्ञानं तत्रासीत्प्रतियुद्ध्यतः ।
गात्रस्पर्शेन योधानां व्यज्ञास्त परिपन्थिनम् ॥ ६.४८.१९ ॥
Allí se reconocía por el zumbido de los arcos, y los guerreros que combatían unos contra otros conocían a su enemigo por el contacto de los cuerpos.
6.48.20
युद्ध्यमानं शरै राजन्सिञ्जिनीध्वजिनीरवात् ।
अन्योन्यं वीरसंशब्दो नाश्रूयत भटैः कृतः ॥ ६.४८.२० ॥
Oh rey, mientras combatían con flechas, los gritos de guerra que los guerreros se dirigían unos a otros no se oían por el ruido de las cuerdas y los estandartes.
6.48.21
शब्दायमाने संग्रामे पटहे कर्णदारिणि ।
युध्यमानस्य संग्रामे कुर्वतः पौरुषं स्वकम् ॥ ६.४८.२१ ॥
Mientras los tambores que perforan los oídos resonaban en la batalla, los guerreros que combatían mostraban su propio valor.
6.48.22
नाश्रौषं नामगोत्राणि कीर्तनं च परस्परम् ।
भीष्मचापच्युतैर्बाणैरार्तानां युध्यतां मृधे ॥ ६.४८.२२ ॥
No oí los nombres, linajes ni las proclamaciones que se hacían unos a otros los que, heridos por las flechas disparadas del arco de Bhīṣma, combatían en la batalla.
6.48.23
परस्परेषां वीराणां मनांसि समकम्पयन् ।
तस्मिन्नत्याकुले युद्धे दारुणे रोमहर्षणे ॥ ६.४८.२३ ॥
En aquella batalla tan confusa, terrible y espeluznante, los ánimos de los héroes temblaban unos por otros.
6.48.24
पिता पुत्रं च समरे नाभिजानाति कश्चन ।
चक्रे भग्ने युगे च्छिन्ने एकधुर्ये हये हतः ॥ ६.४८.२४ ॥
En la batalla ningún padre reconocía a su hijo. Cuando la rueda se rompió, el yugo fue cortado y el caballo de un solo yugo murió…
6.48.25
आक्षिप्तः स्यन्दनाद्वीरः समारथिरजिह्मगैः ।
एवं च समरे सर्वे वीराश्च विरथीकृताः ॥ ६.४८.२५ ॥
Aquel héroe, derribado de su carro por flechas que volaban rectas, junto con su auriga; y así, en la batalla, todos los héroes quedaron sin carro.
6.48.26
तेन तेन स्म दृश्यन्ते धावमानाः समंततः ।
गजो हतः शिरश्छिन्नं मर्म भिन्नं हयो हतः ॥ ६.४८.२६ ॥
Por aquí y por allá, corriendo por todas partes, se veían: un elefante muerto, la cabeza cortada, la parte vital atravesada, un caballo muerto.
6.48.27
अहतः कोपि नैवासीद्भीष्मे नघ्नति शात्रवान् ।
श्वेतः कुरूणामकरोत्क्षयं तस्मिन्महाहवे ॥ ६.४८.२७ ॥
Mientras Bhīṣma golpeaba a los enemigos, nadie quedó ileso; en aquella gran batalla, el blanco (Bhīṣma) causó la destrucción de los Kurus.
6.48.28
राजपुत्रान्रथोदारानवधीच्छतसङ्घशः ।
चिच्छेद रथिनां बाणैः शिरांसि भरतर्षभ ॥ ६.४८.२८ ॥
Bhīṣma mató por centenares a nobles príncipes que eran guerreros de carro; con flechas cortó las cabezas de los guerreros de carro, oh toro de los Bharatas.
6.48.29
साङ्गदा बाहवश्चैव धनूंषि च समंततः ।
रथेषां रथचक्राणि तूणीराणि युगानि च ॥ ६.४८.२९ ॥
Brazos con sus brazaletes, y arcos también, por todas partes; ejes de carro, ruedas de carro, aljabas y yugos.
6.48.30
छत्राणि च महार्हाणि पताकाश्च विशांपते ।
हयैघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्चैव भारत ॥ ६.४८.३० ॥
Parasoles y banderas de gran valor también, oh señor de los pueblos; multitudes de caballos, multitudes de carros y multitudes de hombres, oh Bhārata.
6.48.31
वारणाः शतशश्चैव हताः श्वेतेन भारत ।
वयं श्वेतभयाद्भीता विहाय रथसत्तमम् ॥ ६.४८.३१ ॥
Oh descendiente de Bharata, cientos de elefantes fueron abatidos por el de blanco. Aterrorizados por el temor al de blanco, abandonamos el mejor carro.
6.48.32
अपयातास्तथा पश्चाद्विभुं पश्याम धृष्णवः ।
शरपातमतिक्रम्य कुरवः कुरुनन्दन ॥ ६.४८.३२ ॥
Asimismo, retirándonos por detrás, los audaces vimos al poderoso. Oh alegría de los Kurus, los Kurus, tras sobrepasar el alcance de las flechas, se mantuvieron alejados.
6.48.33
भीष्मं शान्तनवं युद्धे स्थिताः पश्याम सर्वशः ।
अदीनो दीनसमये भीष्मोऽस्माकं महाहवे ॥ ६.४८.३३ ॥
Estando en la batalla, vimos a Bhīṣma, hijo de Śantanu, por todas partes. En tiempo de angustia, el impávido Bhīṣma se mantuvo por nosotros en la gran batalla.
6.48.34
एकस्तस्थौ नरव्याघ्रो गिरिर्मेरुरिवाचलः ।
आददान इव प्राणान्सविता शिशिरात्यये ॥ ६.४८.३४ ॥
Solo, aquel tigre entre los hombres se mantuvo inmóvil como el monte Meru, como si el sol tomara los alientos de vida al final del invierno.
6.48.35
गभस्तिभिरिवादित्यस्तस्थौ शरमरीचिमान् ।
स मुमोच महेष्वासः शरसङ्घाननेकशः ॥ ६.४८.३५ ॥
Como el sol con sus rayos, se mantuvo radiante con rayos de flechas. Aquel gran arquero disparó bandadas de flechas de muchas maneras.
6.48.36
निघ्नन्नमित्रान्समरे वज्रपाणिरिवासुरान् ।
ते वध्यमाना भीष्मेण प्रजहुस्तं महाबलम् ॥ ६.४८.३६ ॥
Abatiendo enemigos en la batalla, como el de la mano del rayo abate a los asuras, ellos, siendo muertos por Bhīṣma, huyeron de aquel poderoso.
6.48.37
स्वयूथादिव ते यूथान्मुक्तं भूमिषु दारुणम् ।
तमेवमुपलक्ष्यैको हृष्टः पुष्टः परंतप ॥ ६.४८.३७ ॥
Como manadas terribles soltadas por la tierra desde su propio rebaño, así se dispersaron. Al verlo así, él, solo, se llenó de júbilo y vigor, oh abrasador de enemigos.
6.48.38
दुर्योधनप्रिये युक्तः पाण्डवान्परिशोचयन् ।
जीवितं दुस्त्यजं त्यक्त्वा भयं च सुमहाहवे ॥ ६.४८.३८ ॥
Entregado a lo que era querido por Duryodhana, lamentando a los Pāṇḍavas, habiendo renunciado a la vida, difícil de abandonar, y también al miedo, en aquella gran batalla.
6.48.39
पातयामास सैन्यानि पाण्डवानां विशांपते ।
प्रहरन्तमनीकानि पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.३९ ॥
Derribó las tropas de los Pāṇḍavas, oh señor de los hombres: tu padre Devavrata, golpeando las divisiones.
6.48.40
दृष्ट्वा सेनापतिं भीष्मस्त्वरितः श्वेतमभ्ययात् ।
स भीष्मं शरजालेन महता समवाकिरत् ॥ ६.४८.४० ॥
Al ver al comandante, Bhīṣma se dirigió rápidamente hacia Śveta. Él cubrió a Bhīṣma con una gran red de flechas.
6.48.41
श्वेतं चापि तथा भीष्मः शरौघैः समवाकिरत् ।
तौ वृषाविव नर्दन्तौ मत्ताविव महाद्विपौ ॥ ६.४८.४१ ॥
Y Bhīṣma también cubrió a Śveta con torrentes de flechas. Aquellos dos, rugiendo como toros, como grandes elefantes enloquecidos, (chocaron).
6.48.42
व्याघ्राविव सुसंरब्धावन्योन्यमभिजघ्नतुः ।
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य ततस्तौ पुरुषर्षभौ ॥ ६.४८.४२ ॥
Furiosamente irritados como dos tigres, los dos se golpearon mutuamente. Luego, rechazando armas con armas, aquellos dos toros entre los hombres (combatieron).
6.48.43
भीष्मः श्वेतश्च युयुधे परस्परवधैषिणौ ।
एकाह्ना निर्दहेद्भीष्मः पाम्डवानामनीकिनीम् ॥ ६.४८.४३ ॥
Bhīṣma y Śveta lucharon, ambos buscando la muerte del otro. En un solo día Bhīṣma habría reducido a cenizas el ejército de los Pāṇḍavas.
6.48.44
शरैः परमसंक्रुद्धो यदि श्वेतो न पालयेत् ।
पितामहं ततो दृष्ट्वा श्वेतो विमुखीकृतम् ॥ ६.४८.४४ ॥
Si Śveta, muy airado, no hubiera protegido al abuelo con sus flechas, entonces, al ver al abuelo vuelto de espaldas, Śveta...
6.48.45
प्रहर्षं पाण्डवा जग्मुः पुत्रस्ते विमनाभवत् ।
ततो दुर्योधनः क्रुद्धः पार्थिवैः परिवारितः ॥ ६.४८.४५ ॥
Los Pāṇḍavas se regocijaron, y tu hijo quedó abatido. Entonces Duryodhana, enfurecido y rodeado de reyes...
6.48.46
ससैन्यः पाण्डवानीकमभ्यद्रवत संयुगे ।
दुर्मुखः कृतवर्मा च कृपः शल्यो विशांपतिःक ॥ ६.४८.४६ ॥
Con su ejército cargó contra la hueste de los Pāṇḍavas en la batalla. Durmukha, Kṛtavarman, Kṛpa, Śalya y el señor de los hombres...
6.48.47
भीष्मं जुगुपुरासाद्य तव पुत्रेण नोदिताः ।
दृष्ट्वा तु पार्थिवैः सर्वैर्दुर्योधनपुरोगमैः ॥ ६.४८.४७ ॥
Incitados por tu hijo, se acercaron a Bhīṣma y lo protegieron. Al verlo, todos los reyes encabezados por Duryodhana...
6.48.48
पाण्डवानामनीकानि वध्यमानानि संयुगे ।
श्वेतो गाङ्गेयमुत्सृज्य तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.४८.४८ ॥
Los ejércitos de los Pāṇḍavas eran aniquilados en la batalla. Śveta, abandonando a Gāṅgeya, se dirigió al ejército de tu hijo...
6.48.49
नाशयामास वेगेन वायुर्वृक्षानिवौजसा ।
द्रावयित्वा चमूं राजन्वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.४९ ॥
Como el viento arranca los árboles con violencia, oh rey, el hijo de Virāṭa, cegado por la ira, dispersó y destruyó el ejército.
6.48.50
आपतत्सहसा भूयो यत्र भीष्मो व्यवस्थितः ।
तौ तत्रोपगतौ राजञ्शरदीप्तौ महाबलौ ॥ ६.४८.५० ॥
De nuevo se lanzaron de repente hacia donde estaba Bhīṣma; oh rey, aquellos dos poderosos, resplandecientes de flechas, llegaron allí.
6.48.51
अयुध्येतां महात्मानौ यथोभौ वृत्रवासवौ ।
अन्योन्यं तु महाराज परस्परवधैषिणौ ॥ ६.४८.५१ ॥
Como Vṛtra y Vāsava, aquellos dos magnánimos lucharon; oh gran rey, ambos buscaban la muerte del otro.
6.48.52
निगृह्य कार्मुकं श्वेतो भीष्मं विव्याध सप्तभिः ।
पराक्रमं ततस्तस्य पराक्रम्य पराक्रमी ॥ ६.४८.५२ ॥
Tomando su arco, Śveta hirió a Bhīṣma con siete flechas; entonces aquel valiente, mostrando su valor, contuvo el valor de Bhīṣma.
6.48.53
तरसा वारयामास मत्तो मत्तमिव द्विपम् ।
श्वेतः शान्तनवं भूयः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.४८.५३ ॥
Como un elefante enloquecido detiene a otro, Śveta contuvo rápidamente al hijo de Śantanu; y de nuevo lo hirió con flechas de juntas dobladas.
6.48.54
विव्याध प़ञ्चविंशत्या तदद्भुतमिवाभवत् ।
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.४८.५४ ॥
Lo hirió con veinticinco flechas, y aquello pareció prodigioso; entonces Bhīṣma, hijo de Śantanu, le respondió con diez flechas.
6.48.55
स विद्धस्तेन बलवान्नाकम्पत यथाऽचलः ।
वैराटिः समरे क्रुद्धो भृशमायम्य कार्मुकम् ॥ ६.४८.५५ ॥
Herido por él, el poderoso no tembló, como una montaña. En la batalla, el hijo de Virāṭa, airado, tensó con fuerza su arco.
6.48.56
आजघान ततो भीष्मं श्वेतः क्षत्रियनन्दनः ।
संप्रहस्य तत श्वेतः सृक्किणी परिसंलिहन् ॥ ६.४८.५६ ॥
Entonces Śveta, hijo de un kṣatriya, golpeó a Bhīṣma. Luego Śveta, riendo, se lamía las comisuras de los labios.
6.48.57
घनुश्चिच्छेद भीष्मस्य नवभिर्दशधा शरैः ।
संधाय विशिखं चैव शरं लोमप्रवाहिनम् ॥ ६.४८.५७ ॥
Con nueve flechas cortó en diez pedazos el arco de Bhīṣma. Luego, colocando una flecha, disparó una saeta emplumada.
6.48.58
उन्ममाथ ततस्तालं ध्वजशीर्षं महात्मनः ।
केतुं निपतितं दृष्ट्वा भीष्मस्य तनयास्तव ॥ ६.४८.५८ ॥
Luego arrancó el emblema de palmera en lo alto del estandarte del magnánimo. Al ver caído el estandarte de Bhīṣma, tus hijos...
6.48.59
हतं भीष्मममन्यन्त श्वेतस्य वशमागतम् ।
पाण्डवाश्चापि संहृष्टा दध्मुः शङ्खान्मुदा युताः ॥ ६.४८.५९ ॥
Pensaron que Bhīṣma había sido muerto y caído en poder de Śveta. Los Pāṇḍava también, llenos de alegría, tocaron sus caracolas con gozo.
6.48.60
भीष्मस्य पतितं केतुं दृष्ट्वा तालं महात्मनः ।
ततो दुर्योधनः क्रोधात्स्वमनीकमनोदयत् ॥ ६.४८.६० ॥
Al ver caído el estandarte de Bhīṣma con el emblema de palmera del magnánimo, Duryodhana, airado, hizo avanzar a su ejército.
6.48.61
यत्ता भीष्मं परीप्सध्वं रक्षमाणाः समंततः ।
मा नः प्रपश्यमानानां श्वेतान्मृत्युमवाप्स्यति ॥ ६.४८.६१ ॥
Estad alerta y protegedo por todos lados, para que Śveta no le dé la muerte mientras nosotros miramos.
6.48.62
भीष्मः शान्तनवः शूरस्तथा सत्यं ब्रवीमि वः ।
राज्ञस्तु वचनं श्रत्वा त्वरमाणा महारथाः ॥ ६.४८.६२ ॥
Bhīṣma, hijo de Śantanu, el héroe — os digo esto con verdad — al oír la palabra del rey, los grandes guerreros de carro se apresuraron.
6.48.63
बलेन चतुरङ्गेण गाङ्गेयप्रन्वपालयन् ।
बाह्लीकः कृतवर्मा च शलः शल्यश्च भारत ॥ ६.४८.६३ ॥
Con el ejército cuatripartito, protegiendo a Gāṅgeya, Bāhlīka, Kṛtavarman, Śala y Śalya, oh Bhārata.
6.48.64
जलसन्धो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ।
त्वरमाणास्त्वराकाले परिवार्य समंततः ॥ ६.४८.६४ ॥
Jalasandha, Vikarṇa, Citrasena y Vivinśati, apresurándose en aquel momento de prisa, lo rodearon por todos lados.
6.48.65
शस्त्रवृष्टिं सुतुमुलां श्वेतस्योपर्यपातयन् ।
तान्क्रुद्धो निशितैर्बाणैस्त्वरमाणो महारथः ॥ ६.४८.६५ ॥
Derramaron sobre Śveta una lluvia de armas muy tumultuosa; pero el gran guerrero de carro, airado y apresurado, los detuvo a todos con flechas afiladas.
6.48.66
अवारयदमेयात्मा दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
स निवार्य तु तान्सर्वान्केसरी कुञ्जराविव ॥ ६.४८.६६ ॥
El de espíritu inmensurable, mostrando la agilidad de sus manos, los contuvo; y habiéndolos detenido a todos, era como un león ante dos elefantes.
6.48.67
महता शरवर्षेण भीष्मस्य धनुराच्छिनत् ।
ततोऽन्यद्धनुरादाय भीष्मः शान्तनवो युधि ॥ ६.४८.६७ ॥
Con una gran lluvia de flechas cortó el arco de Bhīṣma. Entonces Bhīṣma, hijo de Śantanu, tomó otro arco y en la batalla (siguió adelante).
6.48.68
श्वेतं विव्याध राजेन्द्र कङ्कपत्रैः शितैः शरैः ।
ततः सेनापतिः क्रुद्धो भीष्मं बहुभिरायसैः ॥ ६.४८.६८ ॥
¡Oh señor de reyes! Atravesó a Śveta con agudas flechas emplumadas con plumas de garza. Entonces el comandante, enfurecido, atravesó a Bhīṣma con muchas flechas de hierro.
6.48.69
विव्याध समरे राजन्सर्वलोकस्य पश्यतः ।
ततः प्रव्यथितो राजा भीष्मं दृष्ट्वा निवारितम् ॥ ६.४८.६९ ॥
¡Oh rey! Mientras todos los pueblos miraban, lo hirió en la batalla. Entonces el rey, al ver a Bhīṣma contenido, quedó profundamente angustiado.
6.48.70
प्रवीरं सर्वलोकस्य श्वेतेन युधि वै तदा ।
निष्ठानकश्च सुमहांस्तव सैन्यस्य चाभवत् ॥ ६.४८.७० ॥
Śveta hirió en la batalla a aquel héroe de todo el pueblo (Bhīṣma). Y en vuestro ejército se alzó un enorme clamor (niṣṭhānaka).
6.48.71
तं वीरं वारितं दृष्ट्वा श्वेतेन शरविक्षतम् ।
हतं श्वेतेन मन्यन्ते श्वेतस्य वशमागतम् ॥ ६.४८.७१ ॥
Al ver a aquel héroe contenido y herido por flechas, la gente piensa que ha sido muerto por Śveta y ha caído bajo el poder de Śveta.
6.48.72
ततः क्रोधवशं प्राप्तः पिता देवव्रतस्तव ।
ध्वजमुन्मतितं दृष्ट्वा तां च सेनां निवारिताम् ॥ ६.४८.७२ ॥
Entonces vuestro padre Devavrata, dominado por la ira, vio el estandarte destrozado y aquel ejército contenido.
6.48.73
श्वेतं प्रति महाराज व्यसृजत्प्तायकान्बहून् ।
तानावार्य रणे श्वेतो भीष्मस्य रथिनां वरः ॥ ६.४८.७३ ॥
Gran rey, Śveta lanzó contra él muchas flechas; habiéndolas detenido en la batalla, Śveta, el mejor de los aurigas, se enfrentó a Bhīṣma.
6.48.74
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पुनरेव पितुस्तव ।
उत्सृज्य कार्मुकं राजन्गाङ्गेयः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.७४ ॥
Con un bhalla cortó de nuevo el arco de tu padre; entonces, oh rey, Gāṅgeya, ofuscado por la ira, soltó su propio arco.
6.48.75
अन्यत्कार्मुकमादाय विपुलं बलवत्तरम् ।
तत्र संधाय विपुलान्भल्लान्सप्त शिलाशितान् ॥ ६.४८.७५ ॥
Tomando otro arco grande y muy fuerte, colocó en él siete grandes bhallas afilados en piedra.
6.48.76
चतुर्भिश्च जघानाश्वाञ्श्वेतस्य पृतनापतेः ।
ध्वजं द्वाभ्यां तु चिच्छेद सप्तमेन च सारथे ॥ ६.४८.७६ ॥
Con cuatro mató a los caballos de Śveta, jefe del ejército; con dos cortó su estandarte; y con el séptimo, oh auriga...
6.48.77
शिरश्चिच्छेद भल्लेन संक्रुद्धोऽलघुविक्रमः ।
हताश्वसूतात्सु रथादवप्लुत्य महाबलः ॥ ६.४८.७७ ॥
Muy enfurecido y de no pequeño valor, le cortó la cabeza con un bhalla; y el poderoso, muertos sus caballos y su auriga, saltó del carro.
6.48.78
अमर्षवशमापन्नो व्याकुलः समपद्यत ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं श्वेतं दृष्ट्वा पितामहः ॥ ६.४८.७८ ॥
Dominado por la indignación, el abuelo se agitó al ver a Śveta, el mejor de los aurigas, sin su carro.
6.48.79
ताडयामास निशितैः शरसङ्घैः समंततः ।
स ताड्यमानः समरे भीष्मचापच्युतैः शरैः ॥ ६.४८.७९ ॥
Golpeó por todos lados con andanadas de flechas afiladas; y él, herido en la batalla por las flechas disparadas desde el arco de Bhīṣma...
6.48.80
स्वरथे धनुरुत्सृज्य शक्तिं जग्राह काञ्चनीम् ।
ततः शक्तिं रणे श्वेतो जग्राहोग्रं महाभयाम् ॥ ६.४८.८० ॥
Dejando el arco en su carro, tomó una lanza dorada; luego, en la batalla, Śveta empuñó aquella lanza terrible y muy temible.
6.48.81
कालदण्डोपमां घोरां मृत्योर्जिह्वामेव श्वसन् ।
अब्रवीच्च तदा श्वेतो भीष्मं शान्तनवं रणे ॥ ६.४८.८१ ॥
Respirando como el bastón del Tiempo, como la lengua de la Muerte, terrible, Śveta entonces habló en la batalla a Bhīṣma, hijo de Śantanu.
6.48.82
तिष्ठेदानीं सुसंरब्धः पश्य मां पुरुषो भव ।
एवमुक्त्वा महेष्वासो भीष्मं युधि पराक्रमी ॥ ६.४८.८२ ॥
"¡Ahora detente, lleno de furia, mírame, sé un hombre!" Habiendo dicho esto, el gran arquero, el valiente, dijo a Bhīṣma en la batalla.
6.48.83
ततः शक्तिममेयात्मा चिक्षेप भुजगोपमाम् ।
पाण्डवार्थे पराक्रान्तस्तवानर्थं चिकीर्षुकः ॥ ६.४८.८३ ॥
Entonces aquel de alma inconmensurable lanzó una lanza como una serpiente, valiente por los Pāṇḍavas, deseoso de causarte daño.
6.48.84
हाहाकारो महानासीत्पुत्राणां ते विशांपते ।
दृष्ट्वा शक्तिं महाघोरां मृत्योर्दण्डसमप्रभाम् ॥ ६.४८.८४ ॥
Oh señor de los hombres, un gran lamento de «¡ay!» se alzó entre tus hijos, al ver aquella lanza tan terrible con el brillo del bastón de la Muerte.
6.48.85
श्वेतस्य करनिर्मुक्तां निर्मुक्तोरगसन्निभाम् ।
अपतत्सहसा राजन्महोल्केव नभस्तलात् ॥ ६.४८.८५ ॥
Oh rey, aquella lanza, soltada de la mano de Śveta y semejante a una serpiente liberada, cayó de repente como un gran meteoro desde el cielo.
6.48.86
ज्वलन्तीमन्तरिक्षे तां ज्वालाभिरिव संवृताम् ।
असंभ्रान्तस्तदा राजन्पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.८६ ॥
Al ver aquella lanza ardiendo en el cielo, como envuelta en llamas, oh rey, tu padre Devavrata no se alteró entonces.
6.48.87
अष्टभिर्नवभिर्भीष्मः शक्तिं चिच्छेद पत्रिभिः ।
उत्कृष्टहेमविकृतां निकृतां निशितैः शरैः ॥ ६.४८.८७ ॥
Bhīṣma cortó aquella lanza, adornada con oro fino, con ocho y nueve flechas, atravesada por afilados dardos.
6.48.88
उच्चुक्रुशुस्ततः सर्वे तावका भरतर्षभ ।
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.८८ ॥
Entonces todos tus hombres gritaron fuerte, oh toro de los Bharatas, al ver destruida la lanza; y el hijo de Virāṭa, vencido por la ira,
6.48.89
कालोपहतचेतास्तु कर्तवक्यं नाभ्यजानत ।
क्रोधसंमूर्च्छितो राजन्वैराटिः प्रहसन्निव ॥ ६.४८.८९ ॥
Con la mente abatida por el destino, no reconoció lo que debía hacerse; oh rey, el hijo de Virāṭa, vencido por la ira, como si riera,
6.48.90
गदां जग्राह संहृष्टो भीष्मस्य निधनं प्रति ।
क्रोधेन रक्तनयनो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.४८.९० ॥
Exultante, empuñó la maza buscando la muerte de Bhīṣma; con los ojos enrojecidos de ira, como la Muerte con su maza en la mano.
6.48.91
भीष्मं समिदुद्राव जलौघ इव पर्वतम् ।
तस्य वेगमसंवार्यं मत्वा भीष्मः प्रतापवान् ॥ ६.४८.९१ ॥
Como un torrente de agua se abalanza sobre una montaña, se lanzó contra Bhīṣma. Juzgando irresistible su embestida, el poderoso Bhīṣma…
6.48.92
प्रहारविप्रमोक्षार्थं सहसा धरणींगतः ।
श्वेतः क्रोधसमाविष्टो भ्रामयित्वा तु तां गदाम् ॥ ६.४८.९२ ॥
Para escapar del golpe, descendió de pronto al suelo. Śveta, invadido por la cólera, hizo girar aquella maza y…
6.48.93
रथे भीष्मस्य चिक्षेप यथा देवो धनेश्वरः ।
तया भीष्मनिपातिन्या स रथो भस्मसात्कृतः ॥ ६.४८.९३ ॥
Como lo arroja el dios de la riqueza, la lanzó sobre el carro de Bhīṣma; con aquella maza capaz de derribar a Bhīṣma, el carro quedó reducido a cenizas.
6.48.94
सध्वजः सह सूतेन साश्वः सयुगबन्धुरः ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं भीष्मं दृष्ट्वा रथोत्तमकाः ॥ ६.४८.९४ ॥
Con su estandarte, auriga, caballos y arnés, aquel carro fue destruido. Al ver a Bhīṣma, el primero de los guerreros de carro, sin carro, los mejores aurigas…
6.48.95
अभ्यधावन्त सहिताः शल्यप्रभृतयो रथाः ।
ततोऽन्यं रथमास्थाय धनुर्विस्फार्य दुर्मनाः ॥ ६.४८.९५ ॥
Dirigidos por Śalya y otros, los guerreros de carro cargaron juntos. Entonces Bhīṣma, con el ánimo turbado, subió a otro carro, tensó su arco y…
6.48.96
शनकैरभ्यायाच्छ्वेतं गाङ्गेयः प्रहसन्निव ।
एतस्मिन्नन्तरे भीष्मः शुश्राव विपुलां गिरम् ॥ ६.४८.९६ ॥
Lentamente, como si sonriera, el hijo de Gaṅgā avanzó hacia Śveta. Mientras tanto, Bhīṣma oyó una voz potente.
6.48.97
आकाशादीरितां दिव्यामात्मनो हितसंभवाम् ।
भीष्मभीष्म महाबाहो शीघ्रं यत्नं कुरुष्व वै ॥ ६.४८.९७ ॥
La palabra divina, pronunciada desde el cielo, nacida para su propio bien: ¡Bhīṣma, Bhīṣma, oh de poderosos brazos, haz pronto el esfuerzo!
6.48.98
एष ह्यस्य जये कालो निर्दिष्टो विश्वयोनिना ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं देवदूतेन भाषितम् ॥ ६.४८.९८ ॥
Este es el tiempo señalado por el origen del universo para su victoria. Habiendo oído estas palabras pronunciadas por el mensajero de los dioses—
6.48.99
संप्रहृष्टमना भूत्वा वधे तस्य मनो दधे ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं श्वेतं दृष्ट्वा पदातिनम् ॥ ६.४८.९९ ॥
Con el ánimo muy complacido, puso su mente en matarlo. Al ver a Śveta, el mejor de los guerreros en carro, sin carro y a pie—
6.48.100
सहितास्त्वभ्यवर्तन्त परीप्सन्तो महारथाः ।
सात्यकिर्भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.४८.१०० ॥
Los grandes guerreros en carro avanzaron juntos, deseosos de protegerlo: Sātyaki, Bhīmasena, Dhṛṣṭadyumna y el hijo de Pṛṣata.
6.48.101
कैकेयो धृष्टकेतुश्च अभिमन्युश्च वीर्यवान् ।
एतानापततः सर्वान्द्रोणशल्यकृपैः सह ॥ ६.४८.१०१ ॥
El Kaikeya, Dhṛṣṭaketu y el poderoso Abhimanyu—todos ellos avanzando—fueron enfrentados junto con Droṇa, Śalya y Kṛpa.
6.48.102
अवारयदमेयात्मा वारिवेगानिवाचलः ।
स निरुद्धेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु ॥ ६.४८.१०२ ॥
El de alma inmensurable los contuvo, como una montaña contiene las embestidas del agua. Cuando todos los magnánimos Pāṇḍava fueron detenidos—
6.48.103
श्वेतः खङ्गमथाकृष्य भीष्मस्य धनुराच्छिनात् ।
तदपास्य धनुश्छिन्नं त्वरमाणः पितामहः ॥ ६.४८.१०३ ॥
Śveta desenvainó la espada y cortó el arco de Bhīṣma. Entonces el abuelo, arrojando el arco roto, se apresuró
6.48.104
देवदूतवचः श्रुत्वा वधे तस्य मनो दधे ।
ततः प्रचरमाणस्तु पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.१०४ ॥
Al oír las palabras del mensajero divino, puso su mente en matarlo. Entonces vuestro padre Devavrata,
6.48.105
अन्यत्कार्मुकमादाय त्वरमाणो महारथः ।
क्षणेन सज्यमकरोच्छक्रचापसमप्रभम् ॥ ६.४८.१०५ ॥
Tomando otro arco, el gran guerrero lo tensó en un instante, brillante como el arco de Indra.
6.48.106
पिता ते भरतश्रेष्ठ श्वेतं दृष्ट्वा महारथैः ।
वृतं तं मनुजव्याघ्रैर्भीमसेनपुरोगमैःक ॥ ६.४८.१०६ ॥
Oh, mejor de los Bharatas, vuestro padre vio a Śveta rodeado de grandes guerreros, tigres entre los hombres, encabezados por Bhīmasena.
6.48.107
अभ्यवर्तत गाङ्गेयः श्वेतं सेनापतिं द्रुतम् ।
आपतन्तं ततो भीष्मो भीमसेनं प्रतापवान् ॥ ६.४८.१०७ ॥
El hijo de Gaṅgā avanzó rápidamente contra Śveta, el comandante; entonces Bhīṣma, el poderoso, al abalanzarse sobre Bhīmasena,
6.48.108
आजघ्ने विशिखैः षष्ट्या सेनान्यं स महारथः ।
अभिमन्युं च समरे पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.१०८ ॥
Aquel gran guerrero hirió al comandante con sesenta flechas, y en la batalla vuestro padre Devavrata también golpeó a Abhimanyu
6.48.109
आजघ्ने भरतश्रेष्ठस्त्रिभिः सन्नतपर्वभिः ।
सात्यकिं च शतेनाजौ भरतानां पितामहः ॥ ६.४८.१०९ ॥
El mejor de los Bharatas hirió con tres flechas de articulaciones dobladas, y en la batalla a Sātyaki con cien — el abuelo de los Bharatas.
6.48.110
धृष्टद्युम्नं च विंशत्या कैकेयं चापि पञ्चभिः ।
तांश्च सर्वान्महेष्वासान्पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.११० ॥
A Dhṛṣṭadyumna con veinte, y al príncipe Kaikeya con cinco; y a todos esos grandes arqueros los hirió tu padre Devavrata.
6.48.111
वारयित्वा शरैर्घोरैः श्वेतमेवाभिदुद्रुवे ।
ततः शरं मृत्युसमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.४८.१११ ॥
Habiéndolos rechazado con flechas terribles, se lanzó contra Śveta. Entonces tomó una flecha suprema, igual a la muerte, capaz de cumplir su carga.
6.48.112
विकृष्य बलवान्भीष्मः समाधत्त दुरासदम् ।
ब्रह्मास्त्रेण सुसंयुक्तं तं शरं लोमवाहिनम् ॥ ६.४८.११२ ॥
El poderoso Bhīṣma, tensando el arco, colocó aquella flecha invencible — bien unida al arma de Brahmā, aquella flecha emplumada.
6.48.113
ददृशुर्देवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ।
स तस्य कवचं भित्वा हृदयं चामितौजसः ॥ ६.४८.११३ ॥
Dioses, gandharvas, piśācas, serpientes y rākṣasas lo vieron. Aquella flecha, perforando la coraza de aquel de fuerza sin límite, alcanzó su corazón.
6.48.114
जगाम धरणीं बाणो महाशनिरिव ज्वलन् ।
अस्तं गच्छन्यथाऽऽदित्यः प्रभाप्रादाय सत्वरः ॥ ६.४८.११४ ॥
Aquella flecha, ardiendo como un gran rayo, descendió a la tierra — como el sol, al ponerse, recoge veloz su luz.
6.48.115
एवं जीवितमादाय श्वेतदेहाञ्जगाम ह ।
तं भीष्मेण नरव्याघ्रं तथा विनिहतं युधि ॥ ६.४८.११५ ॥
Así, tomando su vida, el de cuerpo blanco se marchó. A aquel tigre entre los hombres, así abatido en batalla por Bhīṣma, (se le vio).
6.48.116
प्रपतन्तमपश्याम गिरेः शृङ्गमिव च्युतम् ।
अशोचन्पाण्डवास्तत्र क्षत्रियाश्च महारथाः ॥ ६.४८.११६ ॥
Lo vimos caer como una cima de montaña derrumbada. Allí los Pāṇḍavas y los kṣatriyas, grandes guerreros de carro, se afligieron.
6.48.117
प्रहृष्टाश्च सुतास्तुभ्यं कुरवश्चापि सर्वशः ।
ततो दुःशासनो राजञ्श्वेतं दृष्ट्वा निपातितम् ॥ ६.४८.११७ ॥
Tus hijos y todos los Kurus se alegraron. Entonces, oh rey, Duḥśāsana, al ver derribado al de blanco,
6.48.118
वादित्रनिनदैर्घोरैर्नृत्यति स्म समंततः ।
तस्मिन्हते महेष्वासे भीष्मेणाहवशोभिना ॥ ६.४८.११८ ॥
Con feroces sonidos de instrumentos, danzaba por todas partes cuando aquel gran arquero fue muerto por Bhīṣma, glorioso en la batalla.
6.48.119
प्रावेपन्त महेष्वासाः शिखण्डिप्रमुखा रथाः ।
ततो धनंजयो राजन्वार्ष्णेयश्चापि सर्वशः ॥ ६.४८.११९ ॥
Los grandes arqueros y guerreros de carro encabezados por Śikhaṇḍin temblaron. Entonces, oh rey, Dhanaṃjaya (Arjuna) y el Vārṣṇeya (Kṛṣṇa) también temblaron por todas partes.
6.48.120
अवहारं शनैश्चक्रुर्निहते वाहिनीपतौ ।
ततोऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत ॥ ६.४८.१२० ॥
Cuando el comandante del ejército fue muerto, poco a poco comenzaron a retirarse. Entonces, oh descendiente de Bharata, se produjo la retirada de tus ejércitos y de los de ellos.
6.48.121
तावकानां परेषां च नर्दतां च मुहुर्मुहुः ।
पार्था विमनसो भूत्वा न्यवर्तन्त महारथाः ।
चिन्तयन्तो वधं घोरं द्वैरथेन परंतपाः ॥ ६.४८.१२१ ॥
Mientras los tuyos y los enemigos rugían una y otra vez, los hijos de Pṛthā y los grandes guerreros se volvieron, abatidos, pensando en la terrible matanza que vendría en el combate singular, oh abrasadores de enemigos.