మహాభారతం · అధ్యాయం 6.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.48.1
एवं श्वेते महेष्वासे प्राप्ते शल्यरथं प्रति ।
कुरवः पाण्डवेयाश्च किमकुर्वत सञ्जय ॥ ६.४८.१ ॥
సంజయా, మహాధనుర్ధారి శ్వేతుడు శల్యుని రథానికి ఎదురుగా వచ్చినప్పుడు కౌరవులు, పాండవులు ఏమి చేశారు?
6.48.2
भीष्मः शान्तनवः किं वा तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ।
राजञ्शतसहस्राणि ततः क्षत्रियपुङ्गवाः ॥ ६.४८.२ ॥
లేదా శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు ఏమి చేశాడు? అడుగుతున్న నాకు అది చెప్పు. రాజా, అప్పుడు వందల వేల శ్రేష్ఠ క్షత్రియులు ఏమి చేశారు?
6.48.3
श्वेतं सेनापतिं शूरं पुरस्कृत्य महारथाः ।
राज्ञो बलं दर्शयन्तस्तव पुत्रस्य भारत ॥ ६.४८.३ ॥
భారతా, మహారథులు శూరుడైన శ్వేతుడిని సేనాపతిగా ముందుంచి, నీ కుమారుడైన రాజు సేనను ప్రదర్శిస్తూ (ముందుకు సాగారు).
6.48.4
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य त्रातुमैच्छन्महारथाः ।
अभ्यवर्तन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.४८.४ ॥
శిఖండిని ముందుంచి మహారథులు (భీష్ముని) రక్షించాలనుకున్నారు; బంగారంతో అలంకరించిన భీష్ముని రథం వైపు దూసుకెళ్లారు.
6.48.5
जिघांसन्तं युधांश्रेष्ठं तदासीत्तुमुलं महत् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि महावैशसमच्युत ॥ ६.४८.५ ॥
అచ్యుతా, వీరులలో శ్రేష్ఠుడిని చంపాలనుకున్నప్పుడు అది మహా భయంకర యుద్ధమైంది. ఆ మహా సంహారాన్ని నేను నీకు పూర్తిగా చెబుతాను.
6.48.6
तावकानां परेषां च यथा युद्धमवर्तत ।
तत्राकरोद्रथोपस्थाञ्शून्याञ्शान्तनवो बहून् ॥ ६.४८.६ ॥
నీ వారికి, శత్రువులకు మధ్య యుద్ధం జరిగిన తీరులో, అక్కడ శంతనుని కుమారుడు అనేక రథాల సారథి స్థానాలను ఖాళీ చేశాడు.
6.48.7
तत्राद्भुतं महच्चक्रे शरैरार्च्छद्रथोत्तमान् ।
समावृणोच्छरैरर्कमर्कतुल्यप्रतापवान् ॥ ६.४८.७ ॥
అక్కడ అతడు అద్భుతమైన గొప్ప కార్యం చేశాడు. బాణాలతో శ్రేష్ఠమైన రథాలను కొట్టాడు; సూర్యునితో సమాన ప్రతాపంతో బాణాలతో సూర్యుడినే కప్పివేశాడు.
6.48.8
नुदन्समन्तात्समरे रविरुद्यन्यथा तमः ।
तेनाजौ प्रेषिता राजञ्शराः शतसहस्रशः ॥ ६.४८.८ ॥
ఉదయిస్తున్న సూర్యుడు చుట్టూ చీకటిని తొలగించినట్లు, యుద్ధంలో అతడు అన్ని వైపులా తోసివేస్తూ, రాజా, అతడు ప్రయోగించిన బాణాలు లక్షల సంఖ్యలో వెళ్లాయి.
6.48.9
क्षत्रियान्तकराः सङ्ख्ये महावेगा महाबलाः ।
शिरांसि पातयामासुर्वीराणां शतशो रणे ॥ ६.४८.९ ॥
యుద్ధంలో క్షత్రియులను అంతం చేసేవి, గొప్ప వేగం గొప్ప బలం కలవి అయిన బాణాలు రణంలో వీరుల తలలను వందల కొద్దీ పడగొట్టాయి.
6.48.10
गजान्कण्टकसन्नाहान्वज्रेणेव शिलोच्चयान् ।
रथा रथेषु संसक्ता व्यदृश्यन्त विशांपते ॥ ६.४८.१० ॥
ముళ్ల కవచాలు ధరించిన ఏనుగులు వజ్రంతో పగలగొట్టబడిన రాతిగుట్టల వలె కనిపించాయి; రథాలు రథాలతో పెనవేసుకుని కనిపించాయి, ప్రజాపతీ.
6.48.11
एके रथं पर्यवहंस्तुरगाः सतुरंगमम् ।
युवानं निहतं वीरं लम्बमानं सकार्मुकम् ॥ ६.४८.११ ॥
కొన్ని గుర్రాలు తమ గుర్రాలతో సహా రథాన్ని లాక్కుపోయాయి; చంపబడిన యువ వీరుడు ధనుస్సుతో వేలాడుతూ ఉన్నాడు.
6.48.12
उदीर्णाश्च हया राजन्वहनक्तस्तत्रतत्र ह ।
बद्धस्वङ्गनिषङ्गाश्च विध्वस्तशिरसो हताः ॥ ६.४८.१२ ॥
రాజా, ఉద్రేకంతో ఉన్న గుర్రాలు అక్కడక్కడ రథాలను మోసుకుపోయాయి; వాటి అవయవాలు, అమ్ములపొదులు కట్టబడి ఉన్నాయి; తలలు విరిగి చంపబడిన గుర్రాలు కూడా ఉన్నాయి.
6.48.13
शतशः पतिता भूमौ वीरशय्यासु शेरते ।
परस्पेरण धावन्तः पतिताः पुनरुत्थिताः ॥ ६.४८.१३ ॥
వందల మంది నేలపై పడి వీరుల శయ్యలపై పడి ఉన్నారు. ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ పరుగెత్తి పడి మళ్ళీ లేచారు.
6.48.14
उत्थाय च प्रधावन्तो द्वन्द्वयुद्धमवाप्नुवन् ।
पीडिताः पुनरन्योन्यं लुठन्तो रणमूर्धनि ॥ ६.४८.१४ ॥
లేచి పరుగెత్తి వారు ద్వంద్వ యుద్ధం చేశారు. బాధపడుతూ మళ్ళీ ఒకరిపై ఒకరు దొర్లుతూ రణరంగ ముందు భాగంలో పడ్డారు.
6.48.15
सचापाः सनिषङ्गाश्च जातरूपपरिष्कृताः ।
विस्रब्धहतवीराश्च शतशः परिपीडिताः ॥ ६.४८.१५ ॥
విల్లులు, అమ్ముల పొదులతో, బంగారంతో అలంకరించబడి, నిర్భయంగా ఉండగా చంపబడిన వీరులు; వందల మంది తీవ్రంగా బాధపడ్డారు.
6.48.16
तेनतेनाभ्यधावन्त विसृजन्तश्च भारत ।
मत्तो गजः पर्यवर्तद्धयांश्च हतसादिनः ॥ ६.४८.१६ ॥
ఇటు అటు వారు దూకుతూ ప్రయోగిస్తూ వెళ్ళారు, ఓ భారతా. మదపుటేనుగు తిరిగింది; సవారీలు చనిపోయిన గుర్రాలు కూడా తిరిగాయి.
6.48.17
सरथा रथिनश्चापि विमृद्गन्तः समन्ततः ।
स्यान्दनादपतत्कश्चिन्निहतोऽन्येन सायकैः ॥ ६.४८.१७ ॥
రథాలతో రథికులు కూడా చుట్టూ తొక్కుతూ తిరిగారు. ఒకడు రథం నుండి పడిపోయాడు; మరొకడి బాణాలతో చంపబడ్డాడు.
6.48.18
हतसारथिरप्युच्चैः पपात काष्ठवद्रथः ।
युध्यमानस्य संग्रामे व्यूढे रजसि चोत्थिते ॥ ६.४८.१८ ॥
సారథి చనిపోయినా రథం పెద్దగా కర్రలా కూలింది. యుద్ధంలో పోరాడుతున్న వీరుడి, వ్యూహంలో దుమ్ము లేచినప్పుడు.
6.48.19
धनुःकूजितविज्ञानं तत्रासीत्प्रतियुद्ध्यतः ।
गात्रस्पर्शेन योधानां व्यज्ञास्त परिपन्थिनम् ॥ ६.४८.१९ ॥
అక్కడ విల్లు ధ్వనితో గుర్తింపు జరిగింది; ఒకరినొకరు ఎదిరించి పోరాడిన యోధులు శరీరాల స్పర్శతో శత్రువును గుర్తించారు.
6.48.20
युद्ध्यमानं शरै राजन्सिञ्जिनीध्वजिनीरवात् ।
अन्योन्यं वीरसंशब्दो नाश्रूयत भटैः कृतः ॥ ६.४८.२० ॥
రాజా, బాణాలతో యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు, అల్లెత్రాళ్ల, ధ్వజాల శబ్దం వల్ల యోధులు ఒకరినొకరు చేసిన వీర గర్జనలు వినిపించలేదు.
6.48.21
शब्दायमाने संग्रामे पटहे कर्णदारिणि ।
युध्यमानस्य संग्रामे कुर्वतः पौरुषं स्वकम् ॥ ६.४८.२१ ॥
యుద్ధంలో చెవులు చీల్చే భేరీలు మోగుతుండగా, పోరాడుతున్న వీరులు తమ స్వంత పరాక్రమాన్ని చూపుతున్నారు.
6.48.22
नाश्रौषं नामगोत्राणि कीर्तनं च परस्परम् ।
भीष्मचापच्युतैर्बाणैरार्तानां युध्यतां मृधे ॥ ६.४८.२२ ॥
భీష్ముని విల్లు నుండి వెలువడిన బాణాలతో బాధితులై పోరాడుతున్నవారి పేర్లు, గోత్రాలు, ఒకరినొకరు చేసిన ప్రకటనలు నేను వినలేదు.
6.48.23
परस्परेषां वीराणां मनांसि समकम्पयन् ।
तस्मिन्नत्याकुले युद्धे दारुणे रोमहर्षणे ॥ ६.४८.२३ ॥
ఆ అత్యంత గందరగోళమైన, భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధంలో వీరుల మనసులు ఒకేసారి వణికిపోయాయి.
6.48.24
पिता पुत्रं च समरे नाभिजानाति कश्चन ।
चक्रे भग्ने युगे च्छिन्ने एकधुर्ये हये हतः ॥ ६.४८.२४ ॥
యుద్ధంలో ఏ తండ్రీ తన కొడుకును గుర్తించలేదు. చక్రం విరిగి, కాడ తెగి, ఒకే కాడకు కట్టిన గుర్రం చంపబడినప్పుడు…
6.48.25
आक्षिप्तः स्यन्दनाद्वीरः समारथिरजिह्मगैः ।
एवं च समरे सर्वे वीराश्च विरथीकृताः ॥ ६.४८.२५ ॥
నేరుగా ఎగిరే బాణాలతో రథం నుండి పడగొట్టబడిన ఆ వీరుడు తన సారథితో సహా; ఈ విధంగా యుద్ధంలో వీరులందరూ రథహీనులయ్యారు.
6.48.26
तेन तेन स्म दृश्यन्ते धावमानाः समंततः ।
गजो हतः शिरश्छिन्नं मर्म भिन्नं हयो हतः ॥ ६.४८.२६ ॥
అటూ ఇటూ పరుగెత్తుతున్న వారు అన్ని వైపులా కనిపించారు; ఏనుగు చంపబడింది, తల తెగింది, మర్మస్థానం చీలింది, గుర్రం చంపబడింది.
6.48.27
अहतः कोपि नैवासीद्भीष्मे नघ्नति शात्रवान् ।
श्वेतः कुरूणामकरोत्क्षयं तस्मिन्महाहवे ॥ ६.४८.२७ ॥
భీష్ముడు శత్రువులను కొట్టుతుండగా ఎవరూ గాయపడకుండా ఉండలేదు; ఆ మహాయుద్ధంలో శ్వేతుడు (భీష్ముడు) కురువంశీయులకు వినాశం కలిగించాడు.
6.48.28
राजपुत्रान्रथोदारानवधीच्छतसङ्घशः ।
चिच्छेद रथिनां बाणैः शिरांसि भरतर्षभ ॥ ६.४८.२८ ॥
భీష్ముడు వందల కొద్దీ ఉత్తమ రథికులైన రాజకుమారులను చంపాడు; బాణాలతో రథికుల తలలను ఖండించాడు, భరతశ్రేష్ఠుడా.
6.48.29
साङ्गदा बाहवश्चैव धनूंषि च समंततः ।
रथेषां रथचक्राणि तूणीराणि युगानि च ॥ ६.४८.२९ ॥
అంగదాలతో కూడిన బాహువులు, ధనుస్సులు కూడా అన్ని వైపులా; రథాల ఇరుసులు, రథచక్రాలు, అంబుల పొదులు, నాగళ్లు కూడా.
6.48.30
छत्राणि च महार्हाणि पताकाश्च विशांपते ।
हयैघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्चैव भारत ॥ ६.४८.३० ॥
విలువైన ఛత్రాలు, పతాకలు కూడా, ఓ ప్రజాపాలకా; గుర్రాల గుంపులు, రథాల గుంపులు, మనుషుల గుంపులు కూడా, ఓ భారతా.
6.48.31
वारणाः शतशश्चैव हताः श्वेतेन भारत ।
वयं श्वेतभयाद्भीता विहाय रथसत्तमम् ॥ ६.४८.३१ ॥
ఓ భారతా, శ్వేతుడి (భీష్ముడి) చేత వందలాది ఏనుగులు హతమయ్యాయి. శ్వేతుడి భయంతో భయపడి మేము శ్రేష్ఠమైన రథాన్ని విడిచిపెట్టాము.
6.48.32
अपयातास्तथा पश्चाद्विभुं पश्याम धृष्णवः ।
शरपातमतिक्रम्य कुरवः कुरुनन्दन ॥ ६.४८.३२ ॥
అలాగే వెనుకకు తగ్గి, ధైర్యవంతులమైన మేము ఆ మహాబలుడిని చూశాము. ఓ కురునందనా, కురువీరులు బాణాల పరిధిని దాటి (దూరంగా) ఉన్నారు.
6.48.33
भीष्मं शान्तनवं युद्धे स्थिताः पश्याम सर्वशः ।
अदीनो दीनसमये भीष्मोऽस्माकं महाहवे ॥ ६.४८.३३ ॥
యుద్ధంలో నిలిచి ఉన్న మేము శంతనుడి కుమారుడైన భీష్ముడిని అన్ని వైపులా చూశాము. కష్టకాలంలోనూ నిశ్చలుడైన భీష్ముడు మా (పక్షాన) మహాయుద్ధంలో (నిలిచాడు).
6.48.34
एकस्तस्थौ नरव्याघ्रो गिरिर्मेरुरिवाचलः ।
आददान इव प्राणान्सविता शिशिरात्यये ॥ ६.४८.३४ ॥
ఒంటరిగా ఆ నరవ్యాఘ్రుడు మేరు పర్వతంలా కదలకుండా నిలిచాడు, శిశిరకాలం ముగింపులో సూర్యుడు ప్రాణాలను గ్రహిస్తున్నట్లు.
6.48.35
गभस्तिभिरिवादित्यस्तस्थौ शरमरीचिमान् ।
स मुमोच महेष्वासः शरसङ्घाननेकशः ॥ ६.४८.३५ ॥
కిరణాలతో సూర్యుడిలా బాణకిరణాలతో మెరుస్తూ అతడు నిలిచాడు. ఆ మహా ధనుర్ధరుడు అనేక విధాలుగా బాణసమూహాలను విడిచాడు.
6.48.36
निघ्नन्नमित्रान्समरे वज्रपाणिरिवासुरान् ।
ते वध्यमाना भीष्मेण प्रजहुस्तं महाबलम् ॥ ६.४८.३६ ॥
యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తూ, వజ్రపాణి (ఇంద్రుడు) అసురులను సంహరించినట్లు. భీష్ముడిచే సంహరింపబడుతూ వారు ఆ మహాబలుడి నుండి పారిపోయారు.
6.48.37
स्वयूथादिव ते यूथान्मुक्तं भूमिषु दारुणम् ।
तमेवमुपलक्ष्यैको हृष्टः पुष्टः परंतप ॥ ६.४८.३७ ॥
తమ మంద నుండి భూమిపై విడిచిపెట్టబడిన భయంకరమైన మందల వలె వారు చెదిరిపోయారు. అతడిని ఈ విధంగా చూసి ఒంటరిగా అతడు సంతోషించి బలపడ్డాడు, ఓ శత్రుసంహారకా.
6.48.38
दुर्योधनप्रिये युक्तः पाण्डवान्परिशोचयन् ।
जीवितं दुस्त्यजं त्यक्त्वा भयं च सुमहाहवे ॥ ६.४८.३८ ॥
దుర్యోధనునికి ప్రియమైన కార్యంలో నిమగ్నమై, పాండవులకై శోకిస్తూ, విడువ కష్టమైన ప్రాణాన్నీ భయాన్నీ విడిచి, ఆ మహాయుద్ధంలో (అతడు ముందుకు సాగాడు).
6.48.39
पातयामास सैन्यानि पाण्डवानां विशांपते ।
प्रहरन्तमनीकानि पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.३९ ॥
అతడు పాండవుల సైన్యాలను కూల్చాడు. ఓ రాజా, దళాలపై దాడి చేస్తూ మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు (వాటిని కూల్చాడు).
6.48.40
दृष्ट्वा सेनापतिं भीष्मस्त्वरितः श्वेतमभ्ययात् ।
स भीष्मं शरजालेन महता समवाकिरत् ॥ ६.४८.४० ॥
సేనాపతిని చూసి భీష్ముడు వేగంగా శ్వేతుని వైపు వెళ్లాడు. అతడు భీష్ముని గొప్ప బాణాల వలతో కప్పాడు.
6.48.41
श्वेतं चापि तथा भीष्मः शरौघैः समवाकिरत् ।
तौ वृषाविव नर्दन्तौ मत्ताविव महाद्विपौ ॥ ६.४८.४१ ॥
భీష్ముడు కూడా అలాగే శ్వేతుని బాణాల ప్రవాహాలతో కప్పాడు. ఆ ఇద్దరూ గర్జించే ఎద్దుల వలె, మదించిన మహా ఏనుగుల వలె (పోరాడారు).
6.48.42
व्याघ्राविव सुसंरब्धावन्योन्यमभिजघ्नतुः ।
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य ततस्तौ पुरुषर्षभौ ॥ ६.४८.४२ ॥
పులుల వలె అత్యంత కోపంతో ఆ ఇద్దరూ ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు. అప్పుడు అస్త్రాలతో అస్త్రాలను అడ్డుకుంటూ, ఆ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠులు (పోరాడారు).
6.48.43
भीष्मः श्वेतश्च युयुधे परस्परवधैषिणौ ।
एकाह्ना निर्दहेद्भीष्मः पाम्डवानामनीकिनीम् ॥ ६.४८.४३ ॥
భీష్ముడు, శ్వేతుడు ఒకరినొకరు చంపాలని కోరుతూ పోరాడారు. భీష్ముడు ఒక్క రోజులోనే పాండవ సేనను దహించివేసేవాడు.
6.48.44
शरैः परमसंक्रुद्धो यदि श्वेतो न पालयेत् ।
पितामहं ततो दृष्ट्वा श्वेतो विमुखीकृतम् ॥ ६.४८.४४ ॥
శ్వేతుడు అత్యంత కోపంతో బాణాలతో పితామహుడిని రక్షించకపోతే, పితామహుడు వెనక్కి తిరిగినట్లు చూసి శ్వేతుడు...
6.48.45
प्रहर्षं पाण्डवा जग्मुः पुत्रस्ते विमनाभवत् ।
ततो दुर्योधनः क्रुद्धः पार्थिवैः परिवारितः ॥ ६.४८.४५ ॥
పాండవులు ఆనందించారు; మీ కుమారుడు దుఃఖించాడు. అప్పుడు కోపించిన దుర్యోధనుడు రాజులచే చుట్టబడి...
6.48.46
ससैन्यः पाण्डवानीकमभ्यद्रवत संयुगे ।
दुर्मुखः कृतवर्मा च कृपः शल्यो विशांपतिःक ॥ ६.४८.४६ ॥
తన సేనతో యుద్ధంలో పాండవ సేనపై దూకాడు. దుర్ముఖుడు, కృతవర్మ, కృపుడు, శల్యుడు మరియు రాజు...
6.48.47
भीष्मं जुगुपुरासाद्य तव पुत्रेण नोदिताः ।
दृष्ट्वा तु पार्थिवैः सर्वैर्दुर्योधनपुरोगमैः ॥ ६.४८.४७ ॥
మీ కుమారుని ప్రేరణతో వారు భీష్ముని చేరి అతనిని రక్షించారు. దుర్యోధనుని నేతృత్వంలో ఉన్న రాజులందరూ చూసి...
6.48.48
पाण्डवानामनीकानि वध्यमानानि संयुगे ।
श्वेतो गाङ्गेयमुत्सृज्य तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.४८.४८ ॥
యుద్ధంలో పాండవ సేనలు వధించబడుతున్నాయి. శ్వేతుడు గాంగేయుని విడిచి మీ కుమారుని సేనవైపు...
6.48.49
नाशयामास वेगेन वायुर्वृक्षानिवौजसा ।
द्रावयित्वा चमूं राजन्वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.४९ ॥
రాజా, గాలి వేగంగా చెట్లను కూల్చినట్లు, కోపంతో మూర్ఛితుడైన విరాటుని కుమారుడు సైన్యాన్ని చెదరగొట్టాడు.
6.48.50
आपतत्सहसा भूयो यत्र भीष्मो व्यवस्थितः ।
तौ तत्रोपगतौ राजञ्शरदीप्तौ महाबलौ ॥ ६.४८.५० ॥
మళ్ళీ అకస్మాత్తుగా ఆ ఇద్దరూ భీష్ముడు నిలిచిన చోటికి దూసుకెళ్ళారు; రాజా, బాణాలతో ప్రకాశించే ఆ మహాబలురు అక్కడికి చేరుకున్నారు.
6.48.51
अयुध्येतां महात्मानौ यथोभौ वृत्रवासवौ ।
अन्योन्यं तु महाराज परस्परवधैषिणौ ॥ ६.४८.५१ ॥
వృత్రుడు, వాసవుడు లాగా ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు పోరాడారు; మహారాజా, ఒకరినొకరు చంపాలని కోరుతూ వారు యుద్ధం చేశారు.
6.48.52
निगृह्य कार्मुकं श्वेतो भीष्मं विव्याध सप्तभिः ।
पराक्रमं ततस्तस्य पराक्रम्य पराक्रमी ॥ ६.४८.५२ ॥
విల్లు ధరించి శ్వేతుడు భీష్ముని ఏడు బాణాలతో గుచ్చాడు; తరువాత ఆ పరాక్రమశాలి తన పరాక్రమంతో వారి పరాక్రమాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
6.48.53
तरसा वारयामास मत्तो मत्तमिव द्विपम् ।
श्वेतः शान्तनवं भूयः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.४८.५३ ॥
మదించిన ఏనుగు మరో మదపు ఏనుగును ఆపినట్లు శ్వేతుడు శాంతనవుని వేగంగా అడ్డుకున్నాడు; మళ్ళీ వంగిన కీళ్ళ బాణాలతో ఆయనను గుచ్చాడు.
6.48.54
विव्याध प़ञ्चविंशत्या तदद्भुतमिवाभवत् ।
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.४८.५४ ॥
అతడు ఇరవై ఐదు బాణాలతో ఆయనను గుచ్చాడు; అది అద్భుతంగా కనిపించింది; అప్పుడు శాంతనవుడు భీష్ముడు పది బాణాలతో అతడిని ఎదురుదాడి చేశాడు.
6.48.55
स विद्धस्तेन बलवान्नाकम्पत यथाऽचलः ।
वैराटिः समरे क्रुद्धो भृशमायम्य कार्मुकम् ॥ ६.४८.५५ ॥
అతడు గుచ్చబడినప్పటికీ బలవంతుడు పర్వతంలా కదలలేదు. యుద్ధంలో కోపించిన విరాటుని కుమారుడు తన విల్లును పూర్తిగా లాగాడు.
6.48.56
आजघान ततो भीष्मं श्वेतः क्षत्रियनन्दनः ।
संप्रहस्य तत श्वेतः सृक्किणी परिसंलिहन् ॥ ६.४८.५६ ॥
అప్పుడు క్షత్రియ పుత్రుడు శ్వేతుడు భీష్ముని కొట్టాడు. తరువాత శ్వేతుడు నవ్వుతూ తన పెదవుల మూలలను నాకుతూ ఉన్నాడు.
6.48.57
घनुश्चिच्छेद भीष्मस्य नवभिर्दशधा शरैः ।
संधाय विशिखं चैव शरं लोमप्रवाहिनम् ॥ ६.४८.५७ ॥
తొమ్మిది బాణాలతో భీష్ముని విల్లును పది ముక్కలుగా తెగగొట్టాడు. తరువాత ఒక బాణాన్ని సంధించి, ఈకలతో ప్రవహించే బాణాన్ని ప్రయోగించాడు.
6.48.58
उन्ममाथ ततस्तालं ध्वजशीर्षं महात्मनः ।
केतुं निपतितं दृष्ट्वा भीष्मस्य तनयास्तव ॥ ६.४८.५८ ॥
తరువాత అతడు మహాత్ముని ధ్వజ శిఖరంపై ఉన్న తాళవృక్ష చిహ్నాన్ని పెకలించాడు. భీష్ముని ధ్వజం పడిపోవడం చూసి నీ కుమారులు...
6.48.59
हतं भीष्मममन्यन्त श्वेतस्य वशमागतम् ।
पाण्डवाश्चापि संहृष्टा दध्मुः शङ्खान्मुदा युताः ॥ ६.४८.५९ ॥
భీష్ముడు హతమై శ్వేతుని వశమయ్యాడని వారు భావించారు. పాండవులు కూడా ఆనందంతో నిండి శంఖాలు ఊదారు.
6.48.60
भीष्मस्य पतितं केतुं दृष्ट्वा तालं महात्मनः ।
ततो दुर्योधनः क्रोधात्स्वमनीकमनोदयत् ॥ ६.४८.६० ॥
మహాత్ముని తాళచిహ్నం గల భీష్ముని ధ్వజం పడిపోవడం చూసి దుర్యోధనుడు కోపంతో తన సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
6.48.61
यत्ता भीष्मं परीप्सध्वं रक्षमाणाः समंततः ।
मा नः प्रपश्यमानानां श्वेतान्मृत्युमवाप्स्यति ॥ ६.४८.६१ ॥
అప్రమత్తంగా ఉండి, అన్ని వైపుల నుండి రక్షిస్తూ భీష్ముని కాపాడండి; మేము చూస్తుండగా శ్వేతుడు ఆయనకు మరణం కలిగించకుండా ఉండాలి.
6.48.62
भीष्मः शान्तनवः शूरस्तथा सत्यं ब्रवीमि वः ।
राज्ञस्तु वचनं श्रत्वा त्वरमाणा महारथाः ॥ ६.४८.६२ ॥
శాంతనుని కుమారుడు శూరుడైన భీష్ముడు — ఇది నేను మీకు సత్యంగా చెబుతున్నాను — రాజు మాటను విని, త్వరపడిన మహారథులు వెళ్లారు.
6.48.63
बलेन चतुरङ्गेण गाङ्गेयप्रन्वपालयन् ।
बाह्लीकः कृतवर्मा च शलः शल्यश्च भारत ॥ ६.४८.६३ ॥
చతురంగ బలంతో గంగాపుత్రుడైన భీష్ముని రక్షిస్తూ బాహ్లీకుడు, కృతవర్మ, శలుడు, శల్యుడు — ఓ భారతా!
6.48.64
जलसन्धो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ।
त्वरमाणास्त्वराकाले परिवार्य समंततः ॥ ६.४८.६४ ॥
జలసంధుడు, వికర్ణుడు, చిత్రసేనుడు, వివింశతి — త్వరాకాలంలో అన్ని వైపుల నుండి చుట్టుముట్టి వేగంగా సాగారు.
6.48.65
शस्त्रवृष्टिं सुतुमुलां श्वेतस्योपर्यपातयन् ।
तान्क्रुद्धो निशितैर्बाणैस्त्वरमाणो महारथः ॥ ६.४८.६५ ॥
వారు శ్వేతునిపై అతి భయంకరమైన శస్త్రవర్షాన్ని కురిపించారు; కోపించిన త్వరగల మహారథుడు పదునైన బాణాలతో వారిని అడ్డుకున్నాడు.
6.48.66
अवारयदमेयात्मा दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
स निवार्य तु तान्सर्वान्केसरी कुञ्जराविव ॥ ६.४८.६६ ॥
అమితాత్ముడు చేతి చురుకుదనాన్ని ప్రదర్శిస్తూ వారిని అడ్డుకున్నాడు; సింహం ఏనుగులను అడ్డుకున్నట్లు అతడు వారందరినీ అడ్డుకున్నాడు.
6.48.67
महता शरवर्षेण भीष्मस्य धनुराच्छिनत् ।
ततोऽन्यद्धनुरादाय भीष्मः शान्तनवो युधि ॥ ६.४८.६७ ॥
మహా బాణవర్షంతో అతడు భీష్ముని ధనుస్సును ఛేదించాడు. అప్పుడు శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు మరొక ధనుస్సును తీసుకుని యుద్ధంలో (కొనసాగాడు).
6.48.68
श्वेतं विव्याध राजेन्द्र कङ्कपत्रैः शितैः शरैः ।
ततः सेनापतिः क्रुद्धो भीष्मं बहुभिरायसैः ॥ ६.४८.६८ ॥
ఓ రాజేంద్రా! అతడు శ్వేతుడిని కంకపత్రాలు గల పదునైన బాణాలతో గుచ్చాడు. అప్పుడు కోపించిన సేనాపతి భీష్ముని అనేక ఇనుప (బాణాలతో) గుచ్చాడు.
6.48.69
विव्याध समरे राजन्सर्वलोकस्य पश्यतः ।
ततः प्रव्यथितो राजा भीष्मं दृष्ट्वा निवारितम् ॥ ६.४८.६९ ॥
ఓ రాజా! అందరూ చూస్తుండగా అతడు యుద్ధంలో (భీష్ముని) గుచ్చాడు. అప్పుడు భీష్ముడు అడ్డగించబడ్డాడని చూసి రాజు ఎంతో వ్యథ చెందాడు.
6.48.70
प्रवीरं सर्वलोकस्य श्वेतेन युधि वै तदा ।
निष्ठानकश्च सुमहांस्तव सैन्यस्य चाभवत् ॥ ६.४८.७० ॥
సర్వలోకానికి వీరుడైన అతడిని (భీష్ముని) ఆ సమయంలో యుద్ధంలో శ్వేతుడు గుచ్చాడు. మీ సైన్యంలో ఎంతో గొప్ప కోలాహలం (నిష్ఠానకం) చెలరేగింది.
6.48.71
तं वीरं वारितं दृष्ट्वा श्वेतेन शरविक्षतम् ।
हतं श्वेतेन मन्यन्ते श्वेतस्य वशमागतम् ॥ ६.४८.७१ ॥
ఆ వీరుడు అడ్డగించబడి బాణాలతో గాయపడినట్లు చూసి, అతడు శ్వేతునిచే హతమయ్యాడని, శ్వేతుని వశమయ్యాడని (వారు) భావిస్తున్నారు.
6.48.72
ततः क्रोधवशं प्राप्तः पिता देवव्रतस्तव ।
ध्वजमुन्मतितं दृष्ट्वा तां च सेनां निवारिताम् ॥ ६.४८.७२ ॥
అప్పుడు కోపానికి వశుడైన మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు (శత్రువు) ధ్వజం ఛిన్నమైనదని, ఆ సైన్యం అడ్డగించబడిందని చూశాడు.
6.48.73
श्वेतं प्रति महाराज व्यसृजत्प्तायकान्बहून् ।
तानावार्य रणे श्वेतो भीष्मस्य रथिनां वरः ॥ ६.४८.७३ ॥
మహారాజా, శ్వేతుడు ఆయనపై అనేక బాణాలు ప్రయోగించాడు. యుద్ధంలో వాటిని అడ్డుకున్న శ్వేతుడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, భీష్ముని ఎదుట నిలిచాడు.
6.48.74
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पुनरेव पितुस्तव ।
उत्सृज्य कार्मुकं राजन्गाङ्गेयः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.७४ ॥
మళ్ళీ ఒక భల్లంతో మీ తండ్రి విల్లును విరిచాడు. రాజా, క్రోధంతో మూర్ఛితుడైన గాంగేయుడు తన విల్లును వదిలాడు.
6.48.75
अन्यत्कार्मुकमादाय विपुलं बलवत्तरम् ।
तत्र संधाय विपुलान्भल्लान्सप्त शिलाशितान् ॥ ६.४८.७५ ॥
మరొక పెద్ద, అత్యంత బలమైన విల్లు తీసుకొని, రాతిపై పదును పెట్టిన ఏడు పెద్ద భల్లాలను దానికి సంధించాడు.
6.48.76
चतुर्भिश्च जघानाश्वाञ्श्वेतस्य पृतनापतेः ।
ध्वजं द्वाभ्यां तु चिच्छेद सप्तमेन च सारथे ॥ ६.४८.७६ ॥
నాలుగింటితో సేనాపతి శ్వేతుని గుర్రాలను కూల్చాడు; రెండింటితో అతని ధ్వజాన్ని విరిచాడు; ఏడవదానితో, ఓ సారథీ...
6.48.77
शिरश्चिच्छेद भल्लेन संक्रुद्धोऽलघुविक्रमः ।
हताश्वसूतात्सु रथादवप्लुत्य महाबलः ॥ ६.४८.७७ ॥
అత్యంత కోపంతో, గొప్ప పరాక్రమశాలి అయిన అతడు ఒక భల్లంతో అతని తలను నరికాడు. గుర్రాలు, సారథి చంపబడగా, మహాబలుడు రథం నుండి దూకాడు.
6.48.78
अमर्षवशमापन्नो व्याकुलः समपद्यत ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं श्वेतं दृष्ट्वा पितामहः ॥ ६.४८.७८ ॥
క్రోధవశుడైన పితామహుడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన శ్వేతుడు రథం లేనివాడుగా కావడం చూసి, కలతచెందాడు.
6.48.79
ताडयामास निशितैः शरसङ्घैः समंततः ।
स ताड्यमानः समरे भीष्मचापच्युतैः शरैः ॥ ६.४८.७९ ॥
పదునైన బాణ సమూహాలతో అతడు నలుదిక్కులా కొట్టాడు. యుద్ధంలో భీష్ముని విల్లు నుండి వదలిన బాణాలతో కొట్టబడిన అతడు...
6.48.80
स्वरथे धनुरुत्सृज्य शक्तिं जग्राह काञ्चनीम् ।
ततः शक्तिं रणे श्वेतो जग्राहोग्रं महाभयाम् ॥ ६.४८.८० ॥
తన రథంపై విల్లు విడిచి బంగారు శక్తిని పట్టుకున్నాడు. తరువాత యుద్ధంలో శ్వేతుడు ఆ భయంకరమైన, మహాభయంకర శక్తిని పట్టుకున్నాడు.
6.48.81
कालदण्डोपमां घोरां मृत्योर्जिह्वामेव श्वसन् ।
अब्रवीच्च तदा श्वेतो भीष्मं शान्तनवं रणे ॥ ६.४८.८१ ॥
కాలదండంలా, మృత్యువు నాలుకలా భయంకరమైన శక్తిని ఊపిరి పీలుస్తూ, అప్పుడు శ్వేతుడు యుద్ధంలో శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడితో అన్నాడు.
6.48.82
तिष्ठेदानीं सुसंरब्धः पश्य मां पुरुषो भव ।
एवमुक्त्वा महेष्वासो भीष्मं युधि पराक्रमी ॥ ६.४८.८२ ॥
"ఇప్పుడు నిలబడు, పూర్తి కోపంతో నన్ను చూడు, పురుషుడవు కమ్ము" అని చెప్పి ఆ మహాధనుర్ధారి, పరాక్రమశాలి యుద్ధంలో భీష్ముడితో (అన్నాడు).
6.48.83
ततः शक्तिममेयात्मा चिक्षेप भुजगोपमाम् ।
पाण्डवार्थे पराक्रान्तस्तवानर्थं चिकीर्षुकः ॥ ६.४८.८३ ॥
అప్పుడు అమితాత్ముడైన అతడు పాములాంటి శక్తిని విసిరాడు. పాండవుల కోసం పరాక్రమంతో, నీకు హాని చేయాలని కోరుతూ (అలా చేశాడు).
6.48.84
हाहाकारो महानासीत्पुत्राणां ते विशांपते ।
दृष्ट्वा शक्तिं महाघोरां मृत्योर्दण्डसमप्रभाम् ॥ ६.४८.८४ ॥
ఓ రాజా, నీ కుమారుల మధ్య మహా హాహాకారం లేచింది. మృత్యువు దండం వంటి కాంతితో ఉన్న ఆ మహాభయంకర శక్తిని చూసి.
6.48.85
श्वेतस्य करनिर्मुक्तां निर्मुक्तोरगसन्निभाम् ।
अपतत्सहसा राजन्महोल्केव नभस्तलात् ॥ ६.४८.८५ ॥
రాజా, శ్వేతుని చేతి నుండి విడువబడిన, విడువబడిన సర్పంలా ఉన్న ఆ శక్తి అకస్మాత్తుగా ఆకాశం నుండి మహోల్కలా పడింది.
6.48.86
ज्वलन्तीमन्तरिक्षे तां ज्वालाभिरिव संवृताम् ।
असंभ्रान्तस्तदा राजन्पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.८६ ॥
ఆకాశంలో మండుతూ, జ్వాలలతో చుట్టబడినట్లున్న ఆ శక్తిని చూసి, రాజా, మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు అప్పుడు కలతచెందలేదు.
6.48.87
अष्टभिर्नवभिर्भीष्मः शक्तिं चिच्छेद पत्रिभिः ।
उत्कृष्टहेमविकृतां निकृतां निशितैः शरैः ॥ ६.४८.८७ ॥
భీష్ముడు ఎనిమిది, తొమ్మిది బాణాలతో ఆ శక్తిని ఖండించాడు; అది ఉత్తమ బంగారంతో అలంకరించబడి ఉంది, పదునైన బాణాలతో ఛేదించబడింది.
6.48.88
उच्चुक्रुशुस्ततः सर्वे तावका भरतर्षभ ।
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.८८ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అప్పుడు మీ వారందరూ అరిచారు; శక్తి నాశనమైనది చూసి విరాటుని కుమారుడు కోపంతో మూర్ఛితుడయ్యాడు.
6.48.89
कालोपहतचेतास्तु कर्तवक्यं नाभ्यजानत ।
क्रोधसंमूर्च्छितो राजन्वैराटिः प्रहसन्निव ॥ ६.४८.८९ ॥
కాలంచే హతచిత్తుడైనవాడు కర్తవ్యాన్ని గ్రహించలేకపోయాడు; రాజా, కోపంతో మూర్ఛితుడైన విరాటుని కుమారుడు నవ్వుతున్నట్లు...
6.48.90
गदां जग्राह संहृष्टो भीष्मस्य निधनं प्रति ।
क्रोधेन रक्तनयनो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.४८.९० ॥
భీష్ముని వధకై ఉల్లసించి అతడు గదను పట్టుకున్నాడు; కోపంతో ఎర్రని కళ్లతో, దండం చేతిలో ఉన్న యముడిలా.
6.48.91
भीष्मं समिदुद्राव जलौघ इव पर्वतम् ।
तस्य वेगमसंवार्यं मत्वा भीष्मः प्रतापवान् ॥ ६.४८.९१ ॥
నీటి ప్రవాహం పర్వతంపై పడినట్లు అతడు భీష్ముని వైపు దూకాడు. అతని వేగాన్ని ఆపలేనిదిగా భావించి ప్రతాపవంతుడైన భీష్ముడు…
6.48.92
प्रहारविप्रमोक्षार्थं सहसा धरणींगतः ।
श्वेतः क्रोधसमाविष्टो भ्रामयित्वा तु तां गदाम् ॥ ६.४८.९२ ॥
దెబ్బ నుండి తప్పించుకోవడానికి అతడు అకస్మాత్తుగా నేలపైకి దిగాడు. కోపంతో నిండిన శ్వేతుడు ఆ గదను త్రిప్పి…
6.48.93
रथे भीष्मस्य चिक्षेप यथा देवो धनेश्वरः ।
तया भीष्मनिपातिन्या स रथो भस्मसात्कृतः ॥ ६.४८.९३ ॥
కుబేరుడు విసిరినట్లు అతడు భీష్ముని రథంపై దాన్ని విసిరాడు. భీష్ముని పడగొట్టగల ఆ గదతో ఆ రథం భస్మమైపోయింది.
6.48.94
सध्वजः सह सूतेन साश्वः सयुगबन्धुरः ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं भीष्मं दृष्ट्वा रथोत्तमकाः ॥ ६.४८.९४ ॥
ధ్వజం, సారథి, గుర్రాలు, కాడతో సహా ఆ రథం నాశనమైంది. రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు రథం లేకుండా ఉండటం చూసి ఉత్తమ రథికులు…
6.48.95
अभ्यधावन्त सहिताः शल्यप्रभृतयो रथाः ।
ततोऽन्यं रथमास्थाय धनुर्विस्फार्य दुर्मनाः ॥ ६.४८.९५ ॥
శల్యుడు మొదలైన రథికులు కలిసి ముందుకు దూసుకొచ్చారు. అప్పుడు దుఃఖితమనస్కుడైన భీష్ముడు మరో రథమెక్కి, ధనుస్సును సారించి…
6.48.96
शनकैरभ्यायाच्छ्वेतं गाङ्गेयः प्रहसन्निव ।
एतस्मिन्नन्तरे भीष्मः शुश्राव विपुलां गिरम् ॥ ६.४८.९६ ॥
గంగాపుత్రుడు భీష్ముడు నవ్వుతున్నవానిలా నెమ్మదిగా శ్వేతుని వైపు ముందుకు సాగాడు. ఈ సమయంలో భీష్ముడు ఒక పెద్ద మాటను విన్నాడు.
6.48.97
आकाशादीरितां दिव्यामात्मनो हितसंभवाम् ।
भीष्मभीष्म महाबाहो शीघ्रं यत्नं कुरुष्व वै ॥ ६.४८.९७ ॥
ఆకాశం నుండి పలికిన, దివ్యమైన, తనకు హితమైన ఆ వాక్యం: భీష్మా, భీష్మా, మహాబాహూ, వేగంగా ప్రయత్నించు.
6.48.98
एष ह्यस्य जये कालो निर्दिष्टो विश्वयोनिना ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं देवदूतेन भाषितम् ॥ ६.४८.९८ ॥
అతని విజయానికి ఈ సమయాన్ని విశ్వయోని నిర్ణయించాడు. దేవదూత పలికిన ఈ మాటను విని—
6.48.99
संप्रहृष्टमना भूत्वा वधे तस्य मनो दधे ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं श्वेतं दृष्ट्वा पदातिनम् ॥ ६.४८.९९ ॥
ఎంతో సంతోషించిన మనసుతో అతన్ని చంపడంపై మనస్సు నిలిపాడు. రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన శ్వేతుడిని రథం లేకుండా కాలినడకన చూసి—
6.48.100
सहितास्त्वभ्यवर्तन्त परीप्सन्तो महारथाः ।
सात्यकिर्भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.४८.१०० ॥
మహారథులు అందరూ కలిసి అతన్ని రక్షించాలనే కోరికతో ముందుకు సాగారు—సాత్యకి, భీమసేనుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, పార్షతుడు.
6.48.101
कैकेयो धृष्टकेतुश्च अभिमन्युश्च वीर्यवान् ।
एतानापततः सर्वान्द्रोणशल्यकृपैः सह ॥ ६.४८.१०१ ॥
కైకేయుడు, ధృష్టకేతువు, పరాక్రమవంతుడైన అభిమన్యుడు—వీరందరూ దాడి చేస్తుండగా ద్రోణుడు, శల్యుడు, కృపుడితో కలిసి ఉన్నారు.
6.48.102
अवारयदमेयात्मा वारिवेगानिवाचलः ।
स निरुद्धेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु ॥ ६.४८.१०२ ॥
అమితాత్ముడైన (భీష్ముడు) పర్వతం నీటి వేగాలను ఆపినట్లుగా వారిని అడ్డగించాడు. పాండవ మహాత్ములందరూ అడ్డగించబడినప్పుడు—
6.48.103
श्वेतः खङ्गमथाकृष्य भीष्मस्य धनुराच्छिनात् ।
तदपास्य धनुश्छिन्नं त्वरमाणः पितामहः ॥ ६.४८.१०३ ॥
శ్వేతుడు కత్తిని దూసి భీష్ముని విల్లును తెగగొట్టాడు. అప్పుడు పితామహుడు తెగిన విల్లును విసిరివేసి వేగంగా
6.48.104
देवदूतवचः श्रुत्वा वधे तस्य मनो दधे ।
ततः प्रचरमाणस्तु पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.१०४ ॥
దేవదూత మాటలు విని అతడిని చంపడంపై మనసు నిలిపాడు. అప్పుడు మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు
6.48.105
अन्यत्कार्मुकमादाय त्वरमाणो महारथः ।
क्षणेन सज्यमकरोच्छक्रचापसमप्रभम् ॥ ६.४८.१०५ ॥
మరొక విల్లును తీసుకుని త్వరపడిన ఆ మహారథుడు క్షణంలో ఇంద్రధనుస్సులా మెరిసే దానికి నారి బిగించాడు.
6.48.106
पिता ते भरतश्रेष्ठ श्वेतं दृष्ट्वा महारथैः ।
वृतं तं मनुजव्याघ्रैर्भीमसेनपुरोगमैःक ॥ ६.४८.१०६ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, మీ తండ్రి భీమసేనుని ముందు నడిపించే మనుజవ్యాఘ్రులైన మహారథులతో శ్వేతుడు చుట్టుముట్టబడి ఉండటం చూశాడు.
6.48.107
अभ्यवर्तत गाङ्गेयः श्वेतं सेनापतिं द्रुतम् ।
आपतन्तं ततो भीष्मो भीमसेनं प्रतापवान् ॥ ६.४८.१०७ ॥
గాంగేయుడు సేనాపతి శ్వేతుని వైపు వేగంగా దూసుకెళ్లాడు. అప్పుడు ప్రతాపవంతుడైన భీష్ముడు భీమసేనుని వైపు దూసుకొస్తుండగా
6.48.108
आजघ्ने विशिखैः षष्ट्या सेनान्यं स महारथः ।
अभिमन्युं च समरे पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.१०८ ॥
ఆ మహారథుడు అరవై బాణాలతో సేనాపతిని కొట్టాడు. యుద్ధంలో మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు అభిమన్యునిపైనా
6.48.109
आजघ्ने भरतश्रेष्ठस्त्रिभिः सन्नतपर्वभिः ।
सात्यकिं च शतेनाजौ भरतानां पितामहः ॥ ६.४८.१०९ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడు మూడు వంగిన కొనల బాణాలతో కొట్టాడు; యుద్ధంలో సాత్యకిని వంద (బాణాలతో) — భరతుల పితామహుడు.
6.48.110
धृष्टद्युम्नं च विंशत्या कैकेयं चापि पञ्चभिः ।
तांश्च सर्वान्महेष्वासान्पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.११० ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడిని ఇరవై (బాణాలతో), కైకేయుడిని ఐదు (బాణాలతో); ఆ మహా ధనుర్ధరులందరినీ మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు (కొట్టాడు).
6.48.111
वारयित्वा शरैर्घोरैः श्वेतमेवाभिदुद्रुवे ।
ततः शरं मृत्युसमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.४८.१११ ॥
భయంకర బాణాలతో వారిని అడ్డుకొని శ్వేతుడి వైపు ఉరికాడు; అప్పుడు మృత్యువుతో సమానమైన, భారాన్ని సాధించే ఉత్తమ బాణాన్ని (తీసుకున్నాడు).
6.48.112
विकृष्य बलवान्भीष्मः समाधत्त दुरासदम् ।
ब्रह्मास्त्रेण सुसंयुक्तं तं शरं लोमवाहिनम् ॥ ६.४८.११२ ॥
బలవంతుడైన భీష్ముడు (ధనుస్సును) లాగి ఆ దుర్జయమైన బాణాన్ని సంధించాడు — బ్రహ్మాస్త్రంతో బాగా కూడిన, రెక్కలు కలిగిన ఆ బాణాన్ని.
6.48.113
ददृशुर्देवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ।
स तस्य कवचं भित्वा हृदयं चामितौजसः ॥ ६.४८.११३ ॥
దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, ఉరగులు, రాక్షసులు (ఇది) చూశారు. ఆ బాణం అమిత తేజస్వి (అర్జునుడి) కవచాన్ని భేదించి హృదయాన్ని (చేరింది).
6.48.114
जगाम धरणीं बाणो महाशनिरिव ज्वलन् ।
अस्तं गच्छन्यथाऽऽदित्यः प्रभाप्रादाय सत्वरः ॥ ६.४८.११४ ॥
ఆ బాణం గొప్ప పిడుగులా మండుతూ భూమిపై పడింది — సూర్యుడు అస్తమిస్తూ వేగంగా కాంతిని తీసుకుపోయినట్లు.
6.48.115
एवं जीवितमादाय श्वेतदेहाञ्जगाम ह ।
तं भीष्मेण नरव्याघ्रं तथा विनिहतं युधि ॥ ६.४८.११५ ॥
ఇలా ప్రాణం తీసుకొని తెల్లని దేహుడు వెళ్ళిపోయాడు. యుద్ధంలో భీష్ముని చేత అలా చంపబడిన ఆ నరవ్యాఘ్రుని (చూశారు).
6.48.116
प्रपतन्तमपश्याम गिरेः शृङ्गमिव च्युतम् ।
अशोचन्पाण्डवास्तत्र क्षत्रियाश्च महारथाः ॥ ६.४८.११६ ॥
పర్వత శిఖరం పడిపోయినట్లు పడిపోతుండటాన్ని మేము చూశాము. అక్కడ పాండవులు, మహారథులైన క్షత్రియులు శోకించారు.
6.48.117
प्रहृष्टाश्च सुतास्तुभ्यं कुरवश्चापि सर्वशः ।
ततो दुःशासनो राजञ्श्वेतं दृष्ट्वा निपातितम् ॥ ६.४८.११७ ॥
మీ కుమారులు, కురువులందరూ సంతోషించారు. ఓ రాజా, అప్పుడు దుశ్శాసనుడు శ్వేతుడు కూలగొట్టబడినట్లు చూశాడు.
6.48.118
वादित्रनिनदैर्घोरैर्नृत्यति स्म समंततः ।
तस्मिन्हते महेष्वासे भीष्मेणाहवशोभिना ॥ ६.४८.११८ ॥
భయంకరమైన వాద్య ధ్వనులతో అతడు అన్నిచోట్లా నర్తించాడు. యుద్ధంలో శోభిల్లే భీష్ముని చేత ఆ మహేష్వాసుడు చంపబడినప్పుడు.
6.48.119
प्रावेपन्त महेष्वासाः शिखण्डिप्रमुखा रथाः ।
ततो धनंजयो राजन्वार्ष्णेयश्चापि सर्वशः ॥ ६.४८.११९ ॥
శిఖండి ప్రముఖులైన మహేష్వాసులైన రథికులు వణికిపోయారు. ఓ రాజా, అప్పుడు ధనంజయుడు, వార్ష్ణేయుడు కూడా అన్ని వైపులా (వణికారు).
6.48.120
अवहारं शनैश्चक्रुर्निहते वाहिनीपतौ ।
ततोऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत ॥ ६.४८.१२० ॥
సేనాపతి చంపబడగానే వారు మెల్లగా వెనక్కి తగ్గారు. అప్పుడు ఓ భారతా, మీ సేనలు, వారి సేనలు వెనక్కి తగ్గాయి.
6.48.121
तावकानां परेषां च नर्दतां च मुहुर्मुहुः ।
पार्था विमनसो भूत्वा न्यवर्तन्त महारथाः ।
चिन्तयन्तो वधं घोरं द्वैरथेन परंतपाः ॥ ६.४८.१२१ ॥
మీ సైనికులు, శత్రువులు మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తుండగా, పార్థులు మరియు మహారథులు మనసు కుంగి వెనుదిరిగారు; ద్వంద్వ యుద్ధంలో జరగబోయే భయంకర వధను ఆలోచిస్తూ, ఓ శత్రుతాపకులారా.