મહાભારત · અધ્યાય 6.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.48.1
एवं श्वेते महेष्वासे प्राप्ते शल्यरथं प्रति ।
कुरवः पाण्डवेयाश्च किमकुर्वत सञ्जय ॥ ६.४८.१ ॥
સંજય, મહાધનુર્ધર શ્વેત શલ્યના રથ સામે આવ્યા ત્યારે કૌરવો અને પાંડવોએ શું કર્યું?
6.48.2
भीष्मः शान्तनवः किं वा तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ।
राजञ्शतसहस्राणि ततः क्षत्रियपुङ्गवाः ॥ ६.४८.२ ॥
અથવા શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મે શું કર્યું? પૂછનાર મને તે કહો. હે રાજન, ત્યારે સેંકડો હજારો શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયોએ શું કર્યું?
6.48.3
श्वेतं सेनापतिं शूरं पुरस्कृत्य महारथाः ।
राज्ञो बलं दर्शयन्तस्तव पुत्रस्य भारत ॥ ६.४८.३ ॥
હે ભારત, મહારથીઓએ શૂર શ્વેતને સેનાપતિ બનાવી આગળ રાખ્યો અને તમારા પુત્ર રાજાનું સૈન્ય દેખાડતા (આગળ વધ્યા).
6.48.4
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य त्रातुमैच्छन्महारथाः ।
अभ्यवर्तन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ६.४८.४ ॥
શિખંડીને આગળ રાખી મહારથીઓ (ભીષ્મનું) રક્ષણ કરવા ઇચ્છતા હતા; સોનાથી શણગારેલા ભીષ્મના રથ તરફ તેઓ ધસી ગયા.
6.48.5
जिघांसन्तं युधांश्रेष्ठं तदासीत्तुमुलं महत् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि महावैशसमच्युत ॥ ६.४८.५ ॥
હે અચ્યુત, વીરોમાં શ્રેષ્ઠને મારવાની ઇચ્છાથી તે મહાન કોલાહલભર્યું યુદ્ધ થયું. તે મહાસંહાર હું તમને સંપૂર્ણ રીતે કહીશ.
6.48.6
तावकानां परेषां च यथा युद्धमवर्तत ।
तत्राकरोद्रथोपस्थाञ्शून्याञ्शान्तनवो बहून् ॥ ६.४८.६ ॥
તમારા અને શત્રુઓ વચ્ચે જે રીતે યુદ્ધ થયું, ત્યાં શાંતનુના પુત્રે ઘણા રથોનાં સારથિ-સ્થાન ખાલી કર્યાં.
6.48.7
तत्राद्भुतं महच्चक्रे शरैरार्च्छद्रथोत्तमान् ।
समावृणोच्छरैरर्कमर्कतुल्यप्रतापवान् ॥ ६.४८.७ ॥
ત્યાં તેણે અદ્ભુત અને મહાન કાર્ય કર્યું. બાણોથી શ્રેષ્ઠ રથો પર પ્રહાર કર્યો; સૂર્ય સમાન પ્રતાપથી બાણોથી સૂર્યને જ ઢાંકી દીધો.
6.48.8
नुदन्समन्तात्समरे रविरुद्यन्यथा तमः ।
तेनाजौ प्रेषिता राजञ्शराः शतसहस्रशः ॥ ६.४८.८ ॥
ઉદય પામતો સૂર્ય જેમ ચોતરફથી અંધકારને દૂર કરે છે, તેમ તેણે યુદ્ધમાં ચોતરફ ધકેલતાં, હે રાજન્, તેના વડે મોકલાયેલાં બાણો લાખો લાખો ગયાં.
6.48.9
क्षत्रियान्तकराः सङ्ख्ये महावेगा महाबलाः ।
शिरांसि पातयामासुर्वीराणां शतशो रणे ॥ ६.४८.९ ॥
યુદ્ધમાં ક્ષત્રિયોનો અંત લાવનારાં, મહાવેગવાળાં અને મહાબળવાળાં બાણોએ રણમાં સેંકડો વીરોનાં માથાં પાડ્યાં.
6.48.10
गजान्कण्टकसन्नाहान्वज्रेणेव शिलोच्चयान् ।
रथा रथेषु संसक्ता व्यदृश्यन्त विशांपते ॥ ६.४८.१० ॥
કાંટાળાં કવચ ધારણ કરેલા હાથીઓ વજ્રથી ભાંગેલા પથ્થરના ઢગલા જેવા દેખાયા; રથો રથો સાથે ગૂંથાયેલા દેખાયા, હે પ્રજાપતિ.
6.48.11
एके रथं पर्यवहंस्तुरगाः सतुरंगमम् ।
युवानं निहतं वीरं लम्बमानं सकार्मुकम् ॥ ६.४८.११ ॥
કેટલાક ઘોડાઓએ રથને તેના ઘોડાઓ સહિત ખેંચી લઈ ગયા; હણાયેલો યુવાન વીર ધનુષ્ય સહિત લટકતો હતો.
6.48.12
उदीर्णाश्च हया राजन्वहनक्तस्तत्रतत्र ह ।
बद्धस्वङ्गनिषङ्गाश्च विध्वस्तशिरसो हताः ॥ ६.४८.१२ ॥
હે રાજન્, ઉન્મત્ત ઘોડાઓ ઠેરઠેર રથો વહન કરીને દોડ્યા; તેમના અંગો અને ભાથાં બાંધેલાં હતાં; માથાં ભાંગીને તેઓ હણાયા.
6.48.13
शतशः पतिता भूमौ वीरशय्यासु शेरते ।
परस्पेरण धावन्तः पतिताः पुनरुत्थिताः ॥ ६.४८.१३ ॥
સેંકડો ભૂમિ પર પડીને વીરશય્યાઓ પર સૂતા છે. એકબીજા તરફ દોડીને પડ્યા અને ફરી ઊઠ્યા.
6.48.14
उत्थाय च प्रधावन्तो द्वन्द्वयुद्धमवाप्नुवन् ।
पीडिताः पुनरन्योन्यं लुठन्तो रणमूर्धनि ॥ ६.४८.१४ ॥
ઊઠીને દોડીને તેમણે દ્વંદ્વયુદ્ધ કર્યું. પીડિત થઈને ફરી એકબીજા પર આળોટતા રણભૂમિના અગ્રભાગમાં પડ્યા.
6.48.15
सचापाः सनिषङ्गाश्च जातरूपपरिष्कृताः ।
विस्रब्धहतवीराश्च शतशः परिपीडिताः ॥ ६.४८.१५ ॥
ધનુષ્ય અને ભાથાં સાથે, સોનાથી શણગારેલા, નિશ્ચિંત રહેતા માર્યા ગયેલા વીર; સેંકડો અત્યંત પીડિત.
6.48.16
तेनतेनाभ्यधावन्त विसृजन्तश्च भारत ।
मत्तो गजः पर्यवर्तद्धयांश्च हतसादिनः ॥ ६.४८.१६ ॥
આમ-તેમ તેઓ દોડ્યા, હે ભારત, ફેંકતા. મદમસ્ત હાથી ફર્યો અને સવારો માર્યા ગયેલા ઘોડા પણ ફર્યા.
6.48.17
सरथा रथिनश्चापि विमृद्गन्तः समन्ततः ।
स्यान्दनादपतत्कश्चिन्निहतोऽन्येन सायकैः ॥ ६.४८.१७ ॥
રથો સહિત રથીઓ ચારે બાજુ કચડતા ફર્યા. કોઈ રથમાંથી પડ્યો, બીજાના બાણોથી માર્યો ગયો.
6.48.18
हतसारथिरप्युच्चैः पपात काष्ठवद्रथः ।
युध्यमानस्य संग्रामे व्यूढे रजसि चोत्थिते ॥ ६.४८.१८ ॥
સારથી માર્યો ગયો છતાં રથ જોરથી લાકડા જેમ પડ્યો. યુદ્ધમાં લડતા યોદ્ધાનો, વ્યૂહમાં ધૂળ ઊડતાં.
6.48.19
धनुःकूजितविज्ञानं तत्रासीत्प्रतियुद्ध्यतः ।
गात्रस्पर्शेन योधानां व्यज्ञास्त परिपन्थिनम् ॥ ६.४८.१९ ॥
ત્યાં ધનુષ્યના ટંકારથી ઓળખ થતી; એકબીજા સામે લડતા યોદ્ધાઓ શરીરના સ્પર્શથી શત્રુને ઓળખી લેતા.
6.48.20
युद्ध्यमानं शरै राजन्सिञ्जिनीध्वजिनीरवात् ।
अन्योन्यं वीरसंशब्दो नाश्रूयत भटैः कृतः ॥ ६.४८.२० ॥
હે રાજન, બાણોથી યુદ્ધ કરતાં ધનુષ્યની દોરી અને ધ્વજોના અવાજને કારણે યોદ્ધાઓએ એકબીજાને કરેલી વીરગર્જના સંભળાતી ન હતી.
6.48.21
शब्दायमाने संग्रामे पटहे कर्णदारिणि ।
युध्यमानस्य संग्रामे कुर्वतः पौरुषं स्वकम् ॥ ६.४८.२१ ॥
યુદ્ધમાં કાન ફાડી નાખે તેવા પટહ ગાજી રહ્યા હતા; લડતા વીરો પોતપોતાનું પૌરુષ બતાવી રહ્યા હતા.
6.48.22
नाश्रौषं नामगोत्राणि कीर्तनं च परस्परम् ।
भीष्मचापच्युतैर्बाणैरार्तानां युध्यतां मृधे ॥ ६.४८.२२ ॥
ભીષ્મના ધનુષ્યથી છૂટેલા બાણોથી પીડિત થઈને લડતા યોદ્ધાઓના નામ, ગોત્ર અને એકબીજાને કરેલી ઘોષણાઓ મેં સાંભળી નહીં.
6.48.23
परस्परेषां वीराणां मनांसि समकम्पयन् ।
तस्मिन्नत्याकुले युद्धे दारुणे रोमहर्षणे ॥ ६.४८.२३ ॥
તે અત્યંત વ્યાકુળ, ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધમાં વીરોનાં મન એકસાથે કંપી ઊઠ્યાં.
6.48.24
पिता पुत्रं च समरे नाभिजानाति कश्चन ।
चक्रे भग्ने युगे च्छिन्ने एकधुर्ये हये हतः ॥ ६.४८.२४ ॥
યુદ્ધમાં કોઈ પિતા પુત્રને ઓળખતો ન હતો. પૈડું ભાંગ્યું, ધૂંસરી કપાઈ અને એક જ ધૂંસરીના ઘોડાને મારી નાખવામાં આવ્યો ત્યારે…
6.48.25
आक्षिप्तः स्यन्दनाद्वीरः समारथिरजिह्मगैः ।
एवं च समरे सर्वे वीराश्च विरथीकृताः ॥ ६.४८.२५ ॥
સીધા ઉડતા બાણોથી રથ પરથી પાડી દેવાયેલો એ વીર સારથિ સાથે; એ રીતે યુદ્ધમાં સર્વ વીરો રથવિહીન કરાયા.
6.48.26
तेन तेन स्म दृश्यन्ते धावमानाः समंततः ।
गजो हतः शिरश्छिन्नं मर्म भिन्नं हयो हतः ॥ ६.४८.२६ ॥
આમ-તેમ દોડતા લોકો ચારે તરફ દેખાતા હતા; હાથી મરાયો, માથું કપાયું, મર્મસ્થાન વીંધાયું, ઘોડો મરાયો.
6.48.27
अहतः कोपि नैवासीद्भीष्मे नघ्नति शात्रवान् ।
श्वेतः कुरूणामकरोत्क्षयं तस्मिन्महाहवे ॥ ६.४८.२७ ॥
ભીષ્મ શત્રુઓ પર પ્રહાર કરતા હતા ત્યારે કોઈ અછૂતું રહ્યું ન હતું; એ મહાયુદ્ધમાં શ્વેત (ભીષ્મ) એ કુરુઓનો ક્ષય કર્યો.
6.48.28
राजपुत्रान्रथोदारानवधीच्छतसङ्घशः ।
चिच्छेद रथिनां बाणैः शिरांसि भरतर्षभ ॥ ६.४८.२८ ॥
ભીષ્મે સેંકડો ઉત્તમ રથી રાજકુમારોને હણ્યા; બાણોથી રથીઓનાં માથાં કાપ્યાં, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
6.48.29
साङ्गदा बाहवश्चैव धनूंषि च समंततः ।
रथेषां रथचक्राणि तूणीराणि युगानि च ॥ ६.४८.२९ ॥
બાજુબંધ સહિતના હાથ અને ધનુષ્ય પણ ચારે તરફ; રથના ઈષાદંડ, રથચક્ર, ભાથાં અને ધૂંસરાં પણ.
6.48.30
छत्राणि च महार्हाणि पताकाश्च विशांपते ।
हयैघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्चैव भारत ॥ ६.४८.३० ॥
મૂલ્યવાન છત્રો અને પતાકાઓ પણ, હે પ્રજાપતિ; ઘોડાઓના ટોળાં, રથોનાં ટોળાં અને માણસોનાં ટોળાં પણ, હે ભારત.
6.48.31
वारणाः शतशश्चैव हताः श्वेतेन भारत ।
वयं श्वेतभयाद्भीता विहाय रथसत्तमम् ॥ ६.४८.३१ ॥
હે ભારત, શ્વેત (ભીષ્મ) વડે સેંકડો હાથીઓ હણાયા. શ્વેતના ભયથી ડરીને અમે શ્રેષ્ઠ રથ છોડી દીધો.
6.48.32
अपयातास्तथा पश्चाद्विभुं पश्याम धृष्णवः ।
शरपातमतिक्रम्य कुरवः कुरुनन्दन ॥ ६.४८.३२ ॥
તેમ જ પાછળ હટીને, સાહસી અમે તે મહાશક્તિશાળીને જોયો. હે કુરુનંદન, કુરુઓ બાણોની પહોંચ વટાવીને (દૂર) રહ્યા.
6.48.33
भीष्मं शान्तनवं युद्धे स्थिताः पश्याम सर्वशः ।
अदीनो दीनसमये भीष्मोऽस्माकं महाहवे ॥ ६.४८.३३ ॥
યુદ્ધમાં ઊભા રહેલા અમે સર્વત્ર શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મને જોયા. દુઃખના સમયમાં પણ અડગ ભીષ્મ અમારા (પક્ષે) મહાયુદ્ધમાં (ઊભા હતા).
6.48.34
एकस्तस्थौ नरव्याघ्रो गिरिर्मेरुरिवाचलः ।
आददान इव प्राणान्सविता शिशिरात्यये ॥ ६.४८.३४ ॥
એકલો તે નરવ્યાઘ્ર મેરુ પર્વતની જેમ અચળ ઊભો રહ્યો, શિશિરના અંતે સૂર્ય પ્રાણ ગ્રહણ કરતો હોય તેમ.
6.48.35
गभस्तिभिरिवादित्यस्तस्थौ शरमरीचिमान् ।
स मुमोच महेष्वासः शरसङ्घाननेकशः ॥ ६.४८.३५ ॥
કિરણોથી સૂર્યની જેમ બાણરૂપી કિરણોથી ઝળહળતો તે ઊભો રહ્યો. તે મહાધનુર્ધરે અનેક રીતે બાણોના સમૂહ છોડ્યા.
6.48.36
निघ्नन्नमित्रान्समरे वज्रपाणिरिवासुरान् ।
ते वध्यमाना भीष्मेण प्रजहुस्तं महाबलम् ॥ ६.४८.३६ ॥
યુદ્ધમાં શત્રુઓને હણતો, જેમ વજ્રપાણિ (ઇન્દ્ર) અસુરોને હણે તેમ. ભીષ્મ વડે હણાતા તેઓ તે મહાબલી પાસેથી ભાગ્યા.
6.48.37
स्वयूथादिव ते यूथान्मुक्तं भूमिषु दारुणम् ।
तमेवमुपलक्ष्यैको हृष्टः पुष्टः परंतप ॥ ६.४८.३७ ॥
પોતાના ટોળામાંથી ભૂમિ પર છોડાયેલાં ભયંકર ટોળાંની જેમ તેઓ વિખેરાયા. તેને આ રીતે જોઈને એકલો તે હર્ષિત અને બળવાન થયો, હે પરંતપ.
6.48.38
दुर्योधनप्रिये युक्तः पाण्डवान्परिशोचयन् ।
जीवितं दुस्त्यजं त्यक्त्वा भयं च सुमहाहवे ॥ ६.४८.३८ ॥
દુર્યોધનને પ્રિય કાર્યમાં લાગેલો, પાંડવો માટે શોક કરતો, છોડવો કઠિન જીવન અને ભયને ત્યજીને, તે મહાયુદ્ધમાં (તે આગળ વધ્યો).
6.48.39
पातयामास सैन्यानि पाण्डवानां विशांपते ।
प्रहरन्तमनीकानि पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.३९ ॥
તેણે પાંડવોનાં સૈન્યો પાડી નાખ્યાં. હે રાજા, સૈન્યટુકડીઓ પર પ્રહાર કરતા તમારા પિતા દેવવ્રતે (તેમને પાડ્યાં).
6.48.40
दृष्ट्वा सेनापतिं भीष्मस्त्वरितः श्वेतमभ्ययात् ।
स भीष्मं शरजालेन महता समवाकिरत् ॥ ६.४८.४० ॥
સેનાપતિને જોઈને ભીષ્મ ઝડપથી શ્વેત તરફ ગયા. તેણે ભીષ્મને બાણોની મોટી જાળથી ઢાંકી દીધા.
6.48.41
श्वेतं चापि तथा भीष्मः शरौघैः समवाकिरत् ।
तौ वृषाविव नर्दन्तौ मत्ताविव महाद्विपौ ॥ ६.४८.४१ ॥
ભીષ્મે પણ એ જ રીતે શ્વેતને બાણોના પ્રવાહોથી ઢાંકી દીધો. તે બંને ગર્જતા બળદો જેવા, મદમસ્ત મહાગજો જેવા (લડ્યા).
6.48.42
व्याघ्राविव सुसंरब्धावन्योन्यमभिजघ्नतुः ।
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य ततस्तौ पुरुषर्षभौ ॥ ६.४८.४२ ॥
વાઘોની જેમ અત્યંત ક્રોધિત થઈ તે બંનેએ એકબીજા પર પ્રહાર કર્યો. પછી અસ્ત્રોથી અસ્ત્રોને અટકાવતા તે બે પુરુષશ્રેષ્ઠો (લડ્યા).
6.48.43
भीष्मः श्वेतश्च युयुधे परस्परवधैषिणौ ।
एकाह्ना निर्दहेद्भीष्मः पाम्डवानामनीकिनीम् ॥ ६.४८.४३ ॥
ભીષ્મ અને શ્વેત એકબીજાને મારવાની ઇચ્છાથી લડ્યા. ભીષ્મ એક જ દિવસમાં પાંડવોની સેનાને બાળી નાખત.
6.48.44
शरैः परमसंक्रुद्धो यदि श्वेतो न पालयेत् ।
पितामहं ततो दृष्ट्वा श्वेतो विमुखीकृतम् ॥ ६.४८.४४ ॥
શ્વેત અત્યંત ક્રોધે બાણોથી પિતામહનું રક્ષણ ન કરે, તો પિતામહને વિમુખ જોઈને શ્વેત...
6.48.45
प्रहर्षं पाण्डवा जग्मुः पुत्रस्ते विमनाभवत् ।
ततो दुर्योधनः क्रुद्धः पार्थिवैः परिवारितः ॥ ६.४८.४५ ॥
પાંડવો હર્ષિત થયા; તમારો પુત્ર ઉદાસ થયો. ત્યારે ક્રોધિત દુર્યોધન રાજાઓથી ઘેરાયેલો...
6.48.46
ससैन्यः पाण्डवानीकमभ्यद्रवत संयुगे ।
दुर्मुखः कृतवर्मा च कृपः शल्यो विशांपतिःक ॥ ६.४८.४६ ॥
સૈન્ય સાથે યુદ્ધમાં પાંડવ સેના પર ધસી ગયો. દુર્મુખ, કૃતવર્મા, કૃપ, શલ્ય અને રાજા...
6.48.47
भीष्मं जुगुपुरासाद्य तव पुत्रेण नोदिताः ।
दृष्ट्वा तु पार्थिवैः सर्वैर्दुर्योधनपुरोगमैः ॥ ६.४८.४७ ॥
તમારા પુત્રથી પ્રેરાઈને તેઓ ભીષ્મ પાસે પહોંચીને તેમનું રક્ષણ કરવા લાગ્યા. દુર્યોધનની આગેવાની હેઠળના બધા રાજાઓએ જોઈને...
6.48.48
पाण्डवानामनीकानि वध्यमानानि संयुगे ।
श्वेतो गाङ्गेयमुत्सृज्य तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ ६.४८.४८ ॥
યુદ્ધમાં પાંડવોની સેનાઓ મરાઈ રહી હતી. શ્વેતે ગાંગેયને છોડીને તમારા પુત્રની સેના તરફ...
6.48.49
नाशयामास वेगेन वायुर्वृक्षानिवौजसा ।
द्रावयित्वा चमूं राजन्वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.४९ ॥
હે રાજન, પવન વેગથી વૃક્ષોને ઉખેડી નાખે તેમ, ક્રોધથી મૂર્છિત વિરાટપુત્રે સેનાને ભગાડીને વિનાશ કર્યો.
6.48.50
आपतत्सहसा भूयो यत्र भीष्मो व्यवस्थितः ।
तौ तत्रोपगतौ राजञ्शरदीप्तौ महाबलौ ॥ ६.४८.५० ॥
ફરી અચાનક તે બંને જ્યાં ભીષ્મ ઊભા હતા ત્યાં દોડ્યા; હે રાજન, બાણોથી ઝળહળતા તે મહાબળવાન ત્યાં પહોંચ્યા.
6.48.51
अयुध्येतां महात्मानौ यथोभौ वृत्रवासवौ ।
अन्योन्यं तु महाराज परस्परवधैषिणौ ॥ ६.४८.५१ ॥
વૃત્ર અને વાસવની જેમ તે બે મહાત્માઓ લડ્યા; હે મહારાજ, એકબીજાના વધની ઇચ્છાથી તેઓ ભીડાયા.
6.48.52
निगृह्य कार्मुकं श्वेतो भीष्मं विव्याध सप्तभिः ।
पराक्रमं ततस्तस्य पराक्रम्य पराक्रमी ॥ ६.४८.५२ ॥
ધનુષ્ય ઝાલી શ્વેતે ભીષ્મને સાત બાણોથી વીંધ્યા; પછી એ પરાક્રમીએ પોતાના પરાક્રમથી તેમના પરાક્રમને રોક્યું.
6.48.53
तरसा वारयामास मत्तो मत्तमिव द्विपम् ।
श्वेतः शान्तनवं भूयः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.४८.५३ ॥
મદમસ્ત હાથી બીજા મદમસ્ત હાથીને રોકે તેમ શ્વેતે વેગથી શાંતનવને રોક્યા; ફરી વાંકા ગાંઠવાળા બાણોથી તેમને વીંધ્યા.
6.48.54
विव्याध प़ञ्चविंशत्या तदद्भुतमिवाभवत् ।
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.४८.५४ ॥
તેણે પચીસ બાણોથી તેમને વીંધ્યા, તે અદ્ભુત લાગ્યું; ત્યારે શાંતનવ ભીષ્મે દસ બાણોથી તેને સામો પ્રહાર કર્યો.
6.48.55
स विद्धस्तेन बलवान्नाकम्पत यथाऽचलः ।
वैराटिः समरे क्रुद्धो भृशमायम्य कार्मुकम् ॥ ६.४८.५५ ॥
તેનાથી વિંધાયા છતાં તે બળવાન પર્વતની જેમ અચળ રહ્યો. યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાયેલા વિરાટપુત્રે પોતાનું ધનુષ્ય પૂરેપૂરું ખેંચ્યું.
6.48.56
आजघान ततो भीष्मं श्वेतः क्षत्रियनन्दनः ।
संप्रहस्य तत श्वेतः सृक्किणी परिसंलिहन् ॥ ६.४८.५६ ॥
પછી ક્ષત્રિયપુત્ર શ્વેતે ભીષ્મ પર પ્રહાર કર્યો. પછી શ્વેત હસતાં હસતાં પોતાના હોઠના ખૂણા ચાટતો રહ્યો.
6.48.57
घनुश्चिच्छेद भीष्मस्य नवभिर्दशधा शरैः ।
संधाय विशिखं चैव शरं लोमप्रवाहिनम् ॥ ६.४८.५७ ॥
નવ બાણોથી ભીષ્મનું ધનુષ્ય દસ ટુકડા કરી કાપી નાખ્યું. પછી એક બાણ ચડાવી પીંછાવાળું બાણ છોડ્યું.
6.48.58
उन्ममाथ ततस्तालं ध्वजशीर्षं महात्मनः ।
केतुं निपतितं दृष्ट्वा भीष्मस्य तनयास्तव ॥ ६.४८.५८ ॥
પછી તેણે મહાત્માના ધ્વજશિખર પરનું તાડનું ચિહ્ન ઉખેડી નાખ્યું. ભીષ્મની ધ્વજા પડેલી જોઈને તમારા પુત્રો...
6.48.59
हतं भीष्मममन्यन्त श्वेतस्य वशमागतम् ।
पाण्डवाश्चापि संहृष्टा दध्मुः शङ्खान्मुदा युताः ॥ ६.४८.५९ ॥
ભીષ્મ હણાઈને શ્વેતના વશમાં આવી ગયા એમ તેમણે માન્યું. પાંડવો પણ હર્ષથી ભરાઈને શંખ ફૂંકવા લાગ્યા.
6.48.60
भीष्मस्य पतितं केतुं दृष्ट्वा तालं महात्मनः ।
ततो दुर्योधनः क्रोधात्स्वमनीकमनोदयत् ॥ ६.४८.६० ॥
મહાત્માના તાડ-ચિહ્નવાળી ભીષ્મની ધ્વજા પડેલી જોઈને દુર્યોધને ક્રોધે ભરાઈને પોતાનું સૈન્ય આગળ વધાર્યું.
6.48.61
यत्ता भीष्मं परीप्सध्वं रक्षमाणाः समंततः ।
मा नः प्रपश्यमानानां श्वेतान्मृत्युमवाप्स्यति ॥ ६.४८.६१ ॥
સાવધ રહીને, ચારેબાજુથી રક્ષા કરતા ભીષ્મની રક્ષા કરો; અમે જોતા હોઈએ ત્યારે શ્વેત તેમને મૃત્યુ ન આપે.
6.48.62
भीष्मः शान्तनवः शूरस्तथा सत्यं ब्रवीमि वः ।
राज्ञस्तु वचनं श्रत्वा त्वरमाणा महारथाः ॥ ६.४८.६२ ॥
શંતનુનો પુત્ર શૂર ભીષ્મ — આ હું તમને સત્ય કહું છું — રાજાના વચન સાંભળીને ઉતાવળા મહારથીઓ ચાલ્યા.
6.48.63
बलेन चतुरङ्गेण गाङ्गेयप्रन्वपालयन् ।
बाह्लीकः कृतवर्मा च शलः शल्यश्च भारत ॥ ६.४८.६३ ॥
ચતુરંગ સેના સાથે ગાંગેય ભીષ્મની રક્ષા કરતા બાહ્લીક, કૃતવર્મા, શલ અને શલ્ય — હે ભારત!
6.48.64
जलसन्धो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ।
त्वरमाणास्त्वराकाले परिवार्य समंततः ॥ ६.४८.६४ ॥
જલસંધ, વિકર્ણ, ચિત્રસેન અને વિવિંશતિ — ઉતાવળના તે સમયે ચારેબાજુથી ઘેરીને વેગથી આગળ વધ્યા.
6.48.65
शस्त्रवृष्टिं सुतुमुलां श्वेतस्योपर्यपातयन् ।
तान्क्रुद्धो निशितैर्बाणैस्त्वरमाणो महारथः ॥ ६.४८.६५ ॥
તેમણે શ્વેત પર અતિ ભયંકર શસ્ત્રવર્ષા વરસાવી; ક્રોધિત, ઉતાવળા મહારથીએ તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને રોક્યા.
6.48.66
अवारयदमेयात्मा दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
स निवार्य तु तान्सर्वान्केसरी कुञ्जराविव ॥ ६.४८.६६ ॥
અપરિમિત આત્માવાળા તેણે હાથની ચપળતા બતાવી તેમને રોક્યા; જેમ સિંહ બે હાથીઓને રોકે, તેમ તેણે તે સૌને રોક્યા.
6.48.67
महता शरवर्षेण भीष्मस्य धनुराच्छिनत् ।
ततोऽन्यद्धनुरादाय भीष्मः शान्तनवो युधि ॥ ६.४८.६७ ॥
મહાન બાણવર્ષાથી તેણે ભીષ્મનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું. ત્યારે શંતનુના પુત્ર ભીષ્મે બીજું ધનુષ્ય લઈને યુદ્ધમાં (આગળ વધ્યા).
6.48.68
श्वेतं विव्याध राजेन्द्र कङ्कपत्रैः शितैः शरैः ।
ततः सेनापतिः क्रुद्धो भीष्मं बहुभिरायसैः ॥ ६.४८.६८ ॥
હે રાજેન્દ્ર! તેણે શ્વેતને કંકપત્રવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો. ત્યારે ક્રોધિત સેનાપતિએ ભીષ્મને અનેક લોખંડી (બાણોથી) વીંધ્યા.
6.48.69
विव्याध समरे राजन्सर्वलोकस्य पश्यतः ।
ततः प्रव्यथितो राजा भीष्मं दृष्ट्वा निवारितम् ॥ ६.४८.६९ ॥
હે રાજન્! બધા લોકો જોતા હતા ત્યારે તેણે યુદ્ધમાં (ભીષ્મને) વીંધ્યા. ત્યારે ભીષ્મને રોકાયેલા જોઈને રાજા અત્યંત વ્યથિત થયો.
6.48.70
प्रवीरं सर्वलोकस्य श्वेतेन युधि वै तदा ।
निष्ठानकश्च सुमहांस्तव सैन्यस्य चाभवत् ॥ ६.४८.७० ॥
સર્વ લોકના તે પ્રવીર (ભીષ્મ)ને તે સમયે યુદ્ધમાં શ્વેતે વીંધ્યા. અને તમારા સૈન્યમાં અત્યંત મોટો કોલાહલ (નિષ્ઠાનક) ઊઠ્યો.
6.48.71
तं वीरं वारितं दृष्ट्वा श्वेतेन शरविक्षतम् ।
हतं श्वेतेन मन्यन्ते श्वेतस्य वशमागतम् ॥ ६.४८.७१ ॥
તે વીરને રોકાયેલો અને બાણોથી ઘાયલ જોઈને (લોકો) માને છે કે તે શ્વેત દ્વારા માર્યો ગયો છે, શ્વેતના વશમાં આવી ગયો છે.
6.48.72
ततः क्रोधवशं प्राप्तः पिता देवव्रतस्तव ।
ध्वजमुन्मतितं दृष्ट्वा तां च सेनां निवारिताम् ॥ ६.४८.७२ ॥
ત્યારે ક્રોધને વશ થયેલા તમારા પિતા દેવવ્રતે (શત્રુનો) ધ્વજ છિન્નભિન્ન અને તે સેના રોકાયેલી જોઈ.
6.48.73
श्वेतं प्रति महाराज व्यसृजत्प्तायकान्बहून् ।
तानावार्य रणे श्वेतो भीष्मस्य रथिनां वरः ॥ ६.४८.७३ ॥
મહારાજ, શ્વેતે તેના પર ઘણાં બાણ છોડ્યાં. યુદ્ધમાં તેમને રોકીને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ શ્વેત ભીષ્મની સામે આવ્યો.
6.48.74
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पुनरेव पितुस्तव ।
उत्सृज्य कार्मुकं राजन्गाङ्गेयः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.७४ ॥
ફરી એક ભલ્લથી તમારા પિતાનું ધનુષ કાપ્યું. હે રાજન્, ક્રોધથી મૂર્છિત ગાંગેયે પોતાનું ધનુષ છોડી દીધું.
6.48.75
अन्यत्कार्मुकमादाय विपुलं बलवत्तरम् ।
तत्र संधाय विपुलान्भल्लान्सप्त शिलाशितान् ॥ ६.४८.७५ ॥
બીજું વિશાળ અને અતિ બળવાન ધનુષ લઈને, પથ્થર પર ધાર કાઢેલાં સાત મોટાં ભલ્લ તેના પર ચડાવ્યાં.
6.48.76
चतुर्भिश्च जघानाश्वाञ्श्वेतस्य पृतनापतेः ।
ध्वजं द्वाभ्यां तु चिच्छेद सप्तमेन च सारथे ॥ ६.४८.७६ ॥
ચાર વડે સેનાપતિ શ્વેતના અશ્વોને હણ્યા; બે વડે તેનો ધ્વજ કાપ્યો; સાતમા વડે, હે સારથિ...
6.48.77
शिरश्चिच्छेद भल्लेन संक्रुद्धोऽलघुविक्रमः ।
हताश्वसूतात्सु रथादवप्लुत्य महाबलः ॥ ६.४८.७७ ॥
અત્યંત ક્રોધિત, મહાપરાક્રમી તેણે એક ભલ્લથી તેનું માથું કાપી નાખ્યું. ઘોડા અને સારથિ હણાતાં મહાબલી (શ્વેત) રથમાંથી કૂદી પડ્યો.
6.48.78
अमर्षवशमापन्नो व्याकुलः समपद्यत ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं श्वेतं दृष्ट्वा पितामहः ॥ ६.४८.७८ ॥
ક્રોધને વશ થયેલા પિતામહ, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ શ્વેતને રથ વિનાનો જોઈને વ્યાકુળ થયા.
6.48.79
ताडयामास निशितैः शरसङ्घैः समंततः ।
स ताड्यमानः समरे भीष्मचापच्युतैः शरैः ॥ ६.४८.७९ ॥
તીક્ષ્ણ બાણોના સમૂહોથી તેણે ચારે બાજુથી પ્રહાર કર્યો. યુદ્ધમાં ભીષ્મના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણોથી પ્રહાર પામેલો તે...
6.48.80
स्वरथे धनुरुत्सृज्य शक्तिं जग्राह काञ्चनीम् ।
ततः शक्तिं रणे श्वेतो जग्राहोग्रं महाभयाम् ॥ ६.४८.८० ॥
પોતાના રથ પર ધનુષ્ય મૂકીને તેણે સોનાની શક્તિ ઉપાડી. પછી યુદ્ધમાં શ્વેતે તે ભયંકર, મહાભયાનક શક્તિ પકડી.
6.48.81
कालदण्डोपमां घोरां मृत्योर्जिह्वामेव श्वसन् ।
अब्रवीच्च तदा श्वेतो भीष्मं शान्तनवं रणे ॥ ६.४८.८१ ॥
કાળદંડ જેવી, મૃત્યુની જીભ જેવી ભયંકર શક્તિને શ્વાસ લેતા લેતા, ત્યારે શ્વેતે યુદ્ધમાં શંતનુપુત્ર ભીષ્મને કહ્યું.
6.48.82
तिष्ठेदानीं सुसंरब्धः पश्य मां पुरुषो भव ।
एवमुक्त्वा महेष्वासो भीष्मं युधि पराक्रमी ॥ ६.४८.८२ ॥
"હવે ઊભો રહે, પૂર્ણ ક્રોધથી મને જો, પુરુષ થા" એમ કહીને તે મહાધનુર્ધર, પરાક્રમી યુદ્ધમાં ભીષ્મને (બોલ્યો).
6.48.83
ततः शक्तिममेयात्मा चिक्षेप भुजगोपमाम् ।
पाण्डवार्थे पराक्रान्तस्तवानर्थं चिकीर्षुकः ॥ ६.४८.८३ ॥
પછી અમેય આત્માવાળાએ સર્પ જેવી શક્તિ ફેંકી. પાંડવોના હિત માટે પરાક્રમથી, તમારું અહિત કરવા ઇચ્છતો (તે આમ કરતો હતો).
6.48.84
हाहाकारो महानासीत्पुत्राणां ते विशांपते ।
दृष्ट्वा शक्तिं महाघोरां मृत्योर्दण्डसमप्रभाम् ॥ ६.४८.८४ ॥
હે રાજા, તમારા પુત્રોમાં મોટો હાહાકાર થયો. મૃત્યુના દંડ જેવી પ્રભાવાળી તે મહાભયંકર શક્તિ જોઈને.
6.48.85
श्वेतस्य करनिर्मुक्तां निर्मुक्तोरगसन्निभाम् ।
अपतत्सहसा राजन्महोल्केव नभस्तलात् ॥ ६.४८.८५ ॥
હે રાજન, શ્વેતના હાથમાંથી છૂટેલી, છૂટેલા સર્પ જેવી તે શક્તિ અચાનક આકાશમાંથી મહાઉલ્કાની જેમ પડી.
6.48.86
ज्वलन्तीमन्तरिक्षे तां ज्वालाभिरिव संवृताम् ।
असंभ्रान्तस्तदा राजन्पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.८६ ॥
આકાશમાં બળતી, જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલી જાણે એ શક્તિને જોઈને, હે રાજન, તમારા પિતા દેવવ્રત ત્યારે વિચલિત ન થયા.
6.48.87
अष्टभिर्नवभिर्भीष्मः शक्तिं चिच्छेद पत्रिभिः ।
उत्कृष्टहेमविकृतां निकृतां निशितैः शरैः ॥ ६.४८.८७ ॥
ભીષ્મે આઠ અને નવ બાણોથી એ શક્તિને કાપી નાખી; તે ઉત્કૃષ્ટ સોનાથી શણગારેલી હતી, તીક્ષ્ણ બાણોથી છેદાઈ.
6.48.88
उच्चुक्रुशुस्ततः सर्वे तावका भरतर्षभ ।
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.४८.८८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યારે તમારા બધા લોકો બૂમો પાડી ઊઠ્યા; શક્તિને નષ્ટ થયેલી જોઈને વૈરાટિ ક્રોધથી મૂર્છિત થયો.
6.48.89
कालोपहतचेतास्तु कर्तवक्यं नाभ्यजानत ।
क्रोधसंमूर्च्छितो राजन्वैराटिः प्रहसन्निव ॥ ६.४८.८९ ॥
કાળથી હણાયેલા ચિત્તવાળો તે કર્તવ્ય ઓળખી ન શક્યો; હે રાજન, ક્રોધથી મૂર્છિત વૈરાટિ જાણે હસતો...
6.48.90
गदां जग्राह संहृष्टो भीष्मस्य निधनं प्रति ।
क्रोधेन रक्तनयनो दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ६.४८.९० ॥
ભીષ્મના મૃત્યુ માટે હર્ષિત થઈ તેણે ગદા ઝાલી; ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો, હાથમાં દંડ ધારણ કરેલા યમ સમાન.
6.48.91
भीष्मं समिदुद्राव जलौघ इव पर्वतम् ।
तस्य वेगमसंवार्यं मत्वा भीष्मः प्रतापवान् ॥ ६.४८.९१ ॥
પાણીનો પ્રવાહ પર્વત પર તૂટી પડે તેમ તે ભીષ્મ તરફ દોડ્યો. તેના વેગને અટકાવી ન શકાય તેવો જાણીને પ્રતાપી ભીષ્મ…
6.48.92
प्रहारविप्रमोक्षार्थं सहसा धरणींगतः ।
श्वेतः क्रोधसमाविष्टो भ्रामयित्वा तु तां गदाम् ॥ ६.४८.९२ ॥
પ્રહારથી બચવા માટે તે અચાનક ભૂમિ પર ઊતર્યો. ક્રોધથી ભરાયેલા શ્વેતે તે ગદાને ફેરવીને…
6.48.93
रथे भीष्मस्य चिक्षेप यथा देवो धनेश्वरः ।
तया भीष्मनिपातिन्या स रथो भस्मसात्कृतः ॥ ६.४८.९३ ॥
ધનેશ્વર દેવ ફેંકે તેમ તેણે ભીષ્મના રથ પર તે ફેંકી. ભીષ્મને પાડી શકે તેવી તે ગદાથી તે રથ ભસ્મ થઈ ગયો.
6.48.94
सध्वजः सह सूतेन साश्वः सयुगबन्धुरः ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं भीष्मं दृष्ट्वा रथोत्तमकाः ॥ ६.४८.९४ ॥
ધ્વજ, સારથિ, ઘોડા અને યુગબંધ સહિત તે રથ નાશ પામ્યો. રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મને રથહીન જોઈને ઉત્તમ રથીઓ…
6.48.95
अभ्यधावन्त सहिताः शल्यप्रभृतयो रथाः ।
ततोऽन्यं रथमास्थाय धनुर्विस्फार्य दुर्मनाः ॥ ६.४८.९५ ॥
શલ્ય વગેરે રથીઓ સાથે મળીને દોડ્યા. ત્યારે દુઃખી મનના ભીષ્મે બીજા રથ પર ચડીને ધનુષ્ય ખેંચીને…
6.48.96
शनकैरभ्यायाच्छ्वेतं गाङ्गेयः प्रहसन्निव ।
एतस्मिन्नन्तरे भीष्मः शुश्राव विपुलां गिरम् ॥ ६.४८.९६ ॥
ગંગાપુત્ર ભીષ્મ હસતા હોય તેમ ધીમે ધીમે શ્વેત તરફ આગળ વધ્યા. આ દરમિયાન ભીષ્મે એક મોટી વાણી સાંભળી.
6.48.97
आकाशादीरितां दिव्यामात्मनो हितसंभवाम् ।
भीष्मभीष्म महाबाहो शीघ्रं यत्नं कुरुष्व वै ॥ ६.४८.९७ ॥
આકાશમાંથી કહેવાયેલી, દિવ્ય, પોતાના હિતથી ઉત્પન્ન થયેલી વાણી: હે ભીષ્મ, ભીષ્મ, હે મહાબાહો, ઝડપથી પ્રયત્ન કરો.
6.48.98
एष ह्यस्य जये कालो निर्दिष्टो विश्वयोनिना ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं देवदूतेन भाषितम् ॥ ६.४८.९८ ॥
તેના વિજયનો આ સમય વિશ્વયોનિએ નક્કી કર્યો છે. દેવદૂતે કહેલું આ વચન સાંભળીને—
6.48.99
संप्रहृष्टमना भूत्वा वधे तस्य मनो दधे ।
विरथं रथिनां श्रेष्ठं श्वेतं दृष्ट्वा पदातिनम् ॥ ६.४८.९९ ॥
અત્યંત હર્ષિત મનથી તેણે તેના વધ પર મન લગાવ્યું. રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ શ્વેતને રથ વિના પગે ચાલતો જોઈને—
6.48.100
सहितास्त्वभ्यवर्तन्त परीप्सन्तो महारथाः ।
सात्यकिर्भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.४८.१०० ॥
મહારથીઓ એકસાથે તેની રક્ષા કરવાની ઇચ્છાથી આગળ વધ્યા—સાત્યકિ, ભીમસેન, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને પાર્ષત.
6.48.101
कैकेयो धृष्टकेतुश्च अभिमन्युश्च वीर्यवान् ।
एतानापततः सर्वान्द्रोणशल्यकृपैः सह ॥ ६.४८.१०१ ॥
કૈકેય, ધૃષ્ટકેતુ અને પરાક્રમી અભિમન્યુ—આ સર્વ આક્રમણ કરતા હતા ત્યારે દ્રોણ, શલ્ય અને કૃપ સાથે.
6.48.102
अवारयदमेयात्मा वारिवेगानिवाचलः ।
स निरुद्धेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु ॥ ६.४८.१०२ ॥
અમેયાત્મા (ભીષ્મ) પર્વત જેમ પાણીના વેગને રોકે તેમ તેમને રોકી દીધા. પાંડવોના મહાત્માઓ બધા રોકાઈ ગયા ત્યારે—
6.48.103
श्वेतः खङ्गमथाकृष्य भीष्मस्य धनुराच्छिनात् ।
तदपास्य धनुश्छिन्नं त्वरमाणः पितामहः ॥ ६.४८.१०३ ॥
શ્વેતે તલવાર ખેંચીને ભીષ્મનું ધનુષ્ય કાપ્યું. ત્યારે પિતામહે કપાયેલું ધનુષ્ય ફેંકીને ઝડપથી
6.48.104
देवदूतवचः श्रुत्वा वधे तस्य मनो दधे ।
ततः प्रचरमाणस्तु पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.१०४ ॥
દેવદૂતના વચન સાંભળીને તેના વધ તરફ તેમણે મન લગાવ્યું. પછી તમારા પિતા દેવવ્રતે
6.48.105
अन्यत्कार्मुकमादाय त्वरमाणो महारथः ।
क्षणेन सज्यमकरोच्छक्रचापसमप्रभम् ॥ ६.४८.१०५ ॥
બીજું ધનુષ્ય લઈને ઝડપથી તે મહારથીએ ક્ષણમાં ઇન્દ્રધનુષ જેવા તેજસ્વી તેને પ્રત્યંચા ચઢાવી.
6.48.106
पिता ते भरतश्रेष्ठ श्वेतं दृष्ट्वा महारथैः ।
वृतं तं मनुजव्याघ्रैर्भीमसेनपुरोगमैःक ॥ ६.४८.१०६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ભીમસેનને આગળ રાખેલા મનુષ્ય-વ્યાઘ્ર મહારથીઓથી ઘેરાયેલા શ્વેતને તમારા પિતાએ જોયો.
6.48.107
अभ्यवर्तत गाङ्गेयः श्वेतं सेनापतिं द्रुतम् ।
आपतन्तं ततो भीष्मो भीमसेनं प्रतापवान् ॥ ६.४८.१०७ ॥
ગાંગેયે સેનાપતિ શ્વેત તરફ ઝડપથી ધસારો કર્યો. ત્યારે પ્રતાપી ભીષ્મ ભીમસેન પર ત્રાટકતા
6.48.108
आजघ्ने विशिखैः षष्ट्या सेनान्यं स महारथः ।
अभिमन्युं च समरे पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.१०८ ॥
તે મહારથીએ સાઠ બાણોથી સેનાપતિને ઘાયલ કર્યા. યુદ્ધમાં તમારા પિતા દેવવ્રતે અભિમન્યુ પર પણ
6.48.109
आजघ्ने भरतश्रेष्ठस्त्रिभिः सन्नतपर्वभिः ।
सात्यकिं च शतेनाजौ भरतानां पितामहः ॥ ६.४८.१०९ ॥
ભરતશ્રેષ્ઠે ત્રણ વળેલા અણીવાળા બાણોથી પ્રહાર કર્યો; યુદ્ધમાં સાત્યકીને સો (બાણોથી) — ભરતોના પિતામહ.
6.48.110
धृष्टद्युम्नं च विंशत्या कैकेयं चापि पञ्चभिः ।
तांश्च सर्वान्महेष्वासान्पिता देवव्रतस्तव ॥ ६.४८.११० ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્નને વીસ (બાણોથી) અને કૈકેયને પાંચ (બાણોથી); તે સર્વ મહાધનુર્ધરોને તમારા પિતા દેવવ્રતે (પ્રહાર કર્યો).
6.48.111
वारयित्वा शरैर्घोरैः श्वेतमेवाभिदुद्रुवे ।
ततः शरं मृत्युसमं भारसाधनमुत्तमम् ॥ ६.४८.१११ ॥
ભયંકર બાણોથી તેમને રોકીને શ્વેત તરફ દોડ્યા; ત્યારે મૃત્યુ સમાન, ભાર સાધનારો ઉત્તમ બાણ (લીધો).
6.48.112
विकृष्य बलवान्भीष्मः समाधत्त दुरासदम् ।
ब्रह्मास्त्रेण सुसंयुक्तं तं शरं लोमवाहिनम् ॥ ६.४८.११२ ॥
બળવાન ભીષ્મે ધનુષ ખેંચીને તે દુર્ધર્ષ બાણ ચડાવ્યું — બ્રહ્માસ્ત્રથી સારી રીતે જોડાયેલું, પીંછાવાળું તે બાણ.
6.48.113
ददृशुर्देवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ।
स तस्य कवचं भित्वा हृदयं चामितौजसः ॥ ६.४८.११३ ॥
દેવો, ગંધર્વો, પિશાચો, ઉરગો, રાક્ષસો (આ) જોવા લાગ્યા. તે બાણ અમિત તેજસ્વીના કવચને વીંધીને હૃદય (સુધી પહોંચ્યું).
6.48.114
जगाम धरणीं बाणो महाशनिरिव ज्वलन् ।
अस्तं गच्छन्यथाऽऽदित्यः प्रभाप्रादाय सत्वरः ॥ ६.४८.११४ ॥
તે બાણ મહાવજ્રની જેમ બળતું પૃથ્વી પર પડ્યું — સૂર્ય અસ્ત થતાં ઝડપથી પ્રકાશ લઈ લે તેમ.
6.48.115
एवं जीवितमादाय श्वेतदेहाञ्जगाम ह ।
तं भीष्मेण नरव्याघ्रं तथा विनिहतं युधि ॥ ६.४८.११५ ॥
આ રીતે પ્રાણ લઈને શ્વેત દેહવાળો ચાલ્યો ગયો. યુદ્ધમાં ભીષ્મ દ્વારા એ રીતે હણાયેલા તે નરવ્યાઘ્રને (જોયો).
6.48.116
प्रपतन्तमपश्याम गिरेः शृङ्गमिव च्युतम् ।
अशोचन्पाण्डवास्तत्र क्षत्रियाश्च महारथाः ॥ ६.४८.११६ ॥
પર્વતના શિખરની જેમ પડતા તેને અમે જોયો. ત્યાં પાંડવો અને મહારથી ક્ષત્રિયો શોક કરવા લાગ્યા.
6.48.117
प्रहृष्टाश्च सुतास्तुभ्यं कुरवश्चापि सर्वशः ।
ततो दुःशासनो राजञ्श्वेतं दृष्ट्वा निपातितम् ॥ ६.४८.११७ ॥
તમારા પુત્રો અને બધા કૌરવો હર્ષિત થયા. હે રાજન, ત્યારે દુઃશાસને શ્વેતને પાડી દેવાયેલો જોયો.
6.48.118
वादित्रनिनदैर्घोरैर्नृत्यति स्म समंततः ।
तस्मिन्हते महेष्वासे भीष्मेणाहवशोभिना ॥ ६.४८.११८ ॥
ભયંકર વાદ્યોના અવાજોથી તે ચારે બાજુ નાચવા લાગ્યો. યુદ્ધમાં શોભતા ભીષ્મ દ્વારા એ મહેષ્વાસ હણાયો ત્યારે.
6.48.119
प्रावेपन्त महेष्वासाः शिखण्डिप्रमुखा रथाः ।
ततो धनंजयो राजन्वार्ष्णेयश्चापि सर्वशः ॥ ६.४८.११९ ॥
શિખંડી મુખ્ય મહેષ્વાસ રથીઓ કંપવા લાગ્યા. હે રાજન, ત્યારે ધનંજય અને વાર્ષ્ણેય પણ સર્વત્ર (કંપ્યા).
6.48.120
अवहारं शनैश्चक्रुर्निहते वाहिनीपतौ ।
ततोऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत ॥ ६.४८.१२० ॥
સેનાપતિ હણાયા પછી તેઓએ ધીમે ધીમે પાછા હટવાનું શરૂ કર્યું. ત્યારે હે ભારત, તમારી અને તેમની સેનાઓ પાછી હટી.
6.48.121
तावकानां परेषां च नर्दतां च मुहुर्मुहुः ।
पार्था विमनसो भूत्वा न्यवर्तन्त महारथाः ।
चिन्तयन्तो वधं घोरं द्वैरथेन परंतपाः ॥ ६.४८.१२१ ॥
તમારા અને શત્રુઓના યોદ્ધાઓ વારંવાર ગર્જના કરતા રહ્યા, ત્યારે પાર્થો અને મહારથીઓ ખિન્ન મનથી પાછા ફર્યા; દ્વંદ્વ યુદ્ધમાં થનારા ભયંકર વધનો વિચાર કરતાં, હે શત્રુતાપકો.