Mahābhārata · Adhyāya 6.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.50.1
कृतेऽवहारे सैन्यानां प्रथमे भरतर्षभ ।
भीष्मे च युद्धसंरब्धे हृष्टे दुर्योधने तथा ॥ ६.५०.१ ॥
Cuando terminó el combate del primer día y los ejércitos se retiraron, oh toro de los Bharatas, Bhīṣma estaba enardecido por la batalla y Duryodhana se alegraba.
6.50.2
धर्मराजस्ततस्तूर्णमभिगम्य जनार्दनम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सर्वैश्चैव जनेश्वरैः ॥ ६.५०.२ ॥
Entonces el rey Dharma se acercó rápidamente a Janārdana, acompañado de sus hermanos y de todos los reyes.
6.50.3
शुचा परमया युक्तश्चिन्तयानः पराजयम् ।
वार्ष्णेयमब्रवीद्रजान्दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ॥ ६.५०.३ ॥
Lleno de intenso dolor, pensando en la derrota, al ver a los reyes y el valor de Bhīṣma, habló al Vārṣṇeya (Kṛṣṇa).
6.50.4
कृष्ण पश्य महेष्वासं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
शरैर्दहन्तं सैन्यं मे ग्रीष्मे कक्षमिवानलम् ॥ ६.५०.४ ॥
Oh Kṛṣṇa, mira al gran arquero Bhīṣma, de terrible valor, que con sus flechas quema a mi ejército como el fuego a la maleza en verano.
6.50.5
कथमेनं महात्मानं शक्ष्यामः प्रतिवीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्यं मे हविष्मन्तमिवानलम् ॥ ६.५०.५ ॥
¿Cómo podremos mirar de frente a este magnánimo, que lame a mi ejército como un fuego alimentado con ofrendas?
6.50.6
एतं हि पुरुषव्याघ्रं धनुष्मन्तं महाबलम् ।
दृष्ट्वा विप्रद्रुर्त सैन्यं समरे मार्गणाहतम् ॥ ६.५०.६ ॥
Al ver a este tigre entre los hombres, arquero de gran poder, el ejército herido por flechas en la batalla huyó en desorden.
6.50.7
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च संयुगे ।
वरुणः पाशभृद्वापि कुबेरो वा गदाधरः ॥ ६.५०.७ ॥
En la batalla, quizás sea posible vencer a Yama airado, a Indra que empuña el trueno, a Varuṇa portador del lazo o a Kubera armado con la maza.
6.50.8
न तु भीष्मो महाजेताः शक्यो जेतुं महाबलः ।
सोऽहमेवं गते मग्नो भीष्मागाधजलेऽप्लुवे ॥ ६.५०.८ ॥
Pero Bhīṣma, el gran vencedor de inmenso poder, no puede ser vencido. Así me hallo hundido en las aguas sin fondo de Bhīṣma, sin balsa en la que flotar.
6.50.9
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य केशव ।
वनं यात्सामि वार्ष्णेय श्रेयो मे तत्र जीवितुम् ॥ ६.५०.९ ॥
Oh Keśava, por debilidad de mi propio juicio, me acercaré a Bhīṣma y me iré al bosque, oh descendiente de Vṛṣṇi; allí vivir sería mejor para mí.
6.50.10
न त्वेतान्पृथिवीपालान्दातुं भीष्माय मृत्यवे ।
क्षपयिष्यति सेनां मे कृष्ण भीष्मो महास्त्रवित् ॥ ६.५०.१० ॥
Pero no se debe entregar a estos protectores de la tierra a Bhīṣma, que es como la muerte misma; oh Kṛṣṇa, Bhīṣma, conocedor de las grandes armas, destruirá mi ejército.
6.50.11
यथाऽनलं प्रज्वलितं पतङ्गाः समभिद्रुताः ।
विनाशायोपगच्छन्ति तथा मे सनिको जनः ॥ ६.५०.११ ॥
Como las polillas se precipitan hacia el fuego ardiente y van a su destrucción, así mi pueblo, junto con el ejército, va hacia la ruina.
6.50.12
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातश्चैव मे वीराः कर्शिताः शरपीडिताः ॥ ६.५०.१२ ॥
Oh descendiente de Vṛṣṇi, por causa del reino yo, aunque valiente, he sido llevado a la ruina, y mis hermanos, héroes también, han sido debilitados, afligidos por las flechas.
6.50.13
मत्कृते भ्रातृहार्देन राज्याद्भ्रष्टास्तथा सुखात् ।
जीवितं बहुमन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ॥ ६.५०.१३ ॥
Por mi causa, por afecto fraternal, han caído del reino y de la felicidad; por eso estimo mucho la vida, pues hoy la vida es difícil de obtener.
6.50.14
जीवितस्य च शेषेण तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ।
न घातयिष्यामि रणे मित्राणीमानि केशव ॥ ६.५०.१४ ॥
Con lo que me resta de vida realizaré una austeridad difícil; oh Keśava, no haré que estos amigos sean muertos en la batalla.
6.50.15
रथान्मे बहुसाहस्रान्दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः ।
घातयत्यनिशं भीष्मः प्रवराणां प्रहारिणाम् ॥ ६.५०.१५ ॥
El poderoso Bhīṣma, con armas divinas, destruye sin cesar mis muchos miles de carros, junto con los mejores guerreros que golpean.
6.50.16
किं नु कृत्वा हितं मे स्याद्ब्रूहि माधव माचिरम् ।
मध्यस्थमिव पश्यामि समरे सव्यसाचिनम् ॥ ६.५०.१६ ॥
Oh Mādhava, ¿qué debo hacer para mi bien? Dímelo sin demora. En la batalla veo a Savyasācin Arjuna como si fuera un espectador neutral.
6.50.17
एको भीमः परं शक्त्या युध्यत्येव महाभुजः ।
केवलं बाहुवीर्येण क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.५०.१७ ॥
Bhīma, el de grandes brazos, lucha solo con toda su fuerza, confiando únicamente en el valor de sus brazos y recordando el deber del guerrero.
6.50.18
गदया वीरघातिन्या यथोत्साहं महामनाः ।
करोत्यसुकरं कर्म रथाश्वनरपङ्क्तिषु ॥ ६.५०.१८ ॥
Con su maza, que mata a los héroes, y según su ardor, el de gran ánimo Bhīma realiza una hazaña imposible entre las filas de carros, caballos y hombres.
6.50.19
नालमेष क्षयं कर्तुं परसैन्यस्य मारिष ।
आर्जवेनैव युद्धेन वीर वर्षशतैरपि ॥ ६.५०.१९ ॥
Este solo no es capaz de destruir el ejército enemigo, oh señor; ni en cien años en combate directo, oh héroe.
6.50.20
एकोऽस्त्रवित्सखा तेऽयं सोऽप्यस्मान्समुपेक्षते ।
निर्दह्यमानान्भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥ ६.५०.२० ॥
Este amigo tuyo, único conocedor de las armas, nos desatiende aunque somos quemados por Bhīṣma y el magnánimo Droṇa.
6.50.21
दिव्यान्यस्त्राणि भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
धक्ष्यन्ति क्षत्रियान्सर्वान्प्रयुक्तानि पुनः पुनः ॥ ६.५०.२१ ॥
Las armas divinas de Bhīṣma y del magnánimo Droṇa, empleadas una y otra vez, quemarán a todos los kṣatriyas.
6.50.22
कृष्ण भीष्मः सुसंरब्धः सहितः सर्वपार्थिवैः ।
क्षपयिष्यति नो नूनं यादृशोऽस्य पराक्रमः ॥ ६.५०.२२ ॥
Oh Kṛṣṇa, Bhīṣma, muy enfurecido y unido a todos los reyes, sin duda nos destruirá, tal es su valor.
6.50.23
स त्वं पश्य महाभाग योगेश्वर महारथम् ।
भीष्मं यः शमयेत्संख्ये दावाग्निं जलदो यथा ॥ ६.५०.२३ ॥
Mira, oh afortunado, oh señor del yoga, a aquel gran carrero Bhīṣma, que en batalla podría apagarlo como una nube apaga el fuego del bosque.
6.50.24
तव प्रसादाद्गोविन्द पाण्डवा निहतद्विषः ।
स्वराज्यमनुसंप्राप्ता मोदिष्यन्ते सबान्धवाः ॥ ६.५०.२४ ॥
Por tu gracia, oh Govinda, los Pāṇḍavas, tras abatir a sus enemigos y recobrar su reino, se regocijarán junto a sus parientes.
6.50.25
एवमुक्त्वा ततः पार्थो ध्यान्नास्ते महामनाः ।
चिरमन्तर्मना भूत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ ६.५०.२५ ॥
Habiendo hablado así, Pārtha, de gran ánimo, no permaneció mucho tiempo en meditación; hundido en su interior, con la conciencia abatida por el dolor.
6.50.26
शोकार्तं तमथो ज्ञात्वा दुःखोपहतचेतसम् ।
अब्रवीत्तत्र गोविन्दो हर्षयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ६.५०.२६ ॥
Al saber que estaba afligido por el dolor y su mente abatida por la pena, entonces Govinda habló allí, alegrando a todos los Pāṇḍavas.
6.50.27
माशुचो भरतश्रेष्ट न त्वं शोचितुमर्हसि ।
यस्य ते भ्रातरः शूराः सर्वलोकेषु धन्विनःक ॥ ६.५०.२७ ॥
No te aflijas, mejor de los Bharatas; no te corresponde lamentarte, pues tus hermanos son héroes, arqueros en todos los mundos.
6.50.28
अहं च प्रियकृद्राजन्सात्यकिश्च महायशाः ।
विराटद्रुपदौ चेमौ धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.२८ ॥
Yo, y Sātyaki de gran fama, y estos dos, Virāṭa y Drupada, y Dhṛṣṭadyumna, hijo de Pṛṣata, todos somos quienes hacemos lo que te agrada, oh rey.
6.50.29
तथैव सबलाश्चेमे राजानो राजसत्तम ।
त्वत्प्रसादं प्रतीक्षन्ते त्वद्भक्ताश्च विशांपते ॥ ६.५०.२९ ॥
Asimismo estos reyes con sus ejércitos, mejor de los reyes, aguardan tu favor; y tus devotos también, oh señor de los hombres.
6.50.30
एष ते पार्षतो नित्यं हितकामः प्रिये रतः ।
सैनापत्यमनुप्राप्तो धृष्टद्युम्नो महाबलः ॥ ६.५०.३० ॥
Este hijo de Pṛṣata tuyo, que siempre desea tu bien y se deleita en lo que te es querido, el poderoso Dhṛṣṭadyumna, ha alcanzado el mando del ejército.
6.50.31
शिखण्डी च महाबाहो भीष्मस्य निधनं किल ।
एतच्छ्रुत्वा ततो धर्मो धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
अब्रवीत्समितौ तस्यां वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ६.५०.३१ ॥
Oh, de poderosos brazos, también Śikhaṇḍin habla así de la muerte de Bhīṣma. Al oír esto, Dharma habló entonces en aquella asamblea, mientras escuchaba Vāsudeva, al gran auriga Dhṛṣṭadyumna.
6.50.32
धृष्टद्युम्न निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि मारिष ।
नातिक्रम्यं भवेत्तच्च वचनं मम भाषितम् ॥ ६.५०.३२ ॥
Dhṛṣṭadyumna, escucha lo que voy a decirte, oh respetado. Mi palabra aquí pronunciada no debe ser transgredida.
6.50.33
भवान्सेनापतिर्मह्यं वासुदेवेन संमितः ।
कार्तिकेयो यथा नित्यं देवानामभवत्पुरा ॥ ६.५०.३३ ॥
Tú eres mi comandante, tenido por igual por Vāsudeva, así como Kārttikeya fue siempre el comandante de los dioses en tiempos antiguos.
6.50.34
तथा त्वमपि पाण्डूनां सेनानीः पुरुषर्षभ ।
स त्वं पुरुषशार्दूल विक्रम्य जहि कौरवान् ॥ ६.५०.३४ ॥
Asimismo, tú también eres comandante de los Pāṇḍavas, toro entre los hombres. Así pues, tigre entre los hombres, avanza con valor y mata a los Kauravas.
6.50.35
अहं च तेऽनुयास्यामि भीमः कृष्णश्च मारिष ।
माद्रीपुत्रौ च सहितौ द्रौपदेयाश्च दंशिताः ॥ ६.५०.३५ ॥
Yo también te seguiré, y Bhīma y Kṛṣṇa, oh respetado, los dos hijos de Mādrī juntos, y los hijos de Draupadī, bien armados.
6.50.36
ये चान्ये पृथिवीपालाः प्रधानाः पुरुषर्षभ ।
तत उद्धर्षयन्सर्वान्धृष्टद्युम्नोऽभ्यभाषत ॥ ६.५०.३६ ॥
Y los demás príncipes principales de la tierra, toro entre los hombres: entonces Dhṛṣṭadyumna, animándolos a todos, les habló.
6.50.37
अहं द्रोणान्तकः पार्थ विहितः शम्भुना पुरा ।
रणे भीष्मं कृपं द्रोणं तथा शल्यं जयद्रथम् ॥ ६.५०.३७ ॥
Soy el destructor de Droṇa, oh Pārtha, designado hace tiempo por Śambhu. En la batalla también me enfrentaré a Bhīṣma, Kṛpa, Droṇa, Śalya y Jayadratha.
6.50.38
सर्वानद्य रणे दृप्तान्प्रतियोत्स्यामि पार्थिव ।
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैः पाण्डवैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५०.३८ ॥
Hoy en la batalla lucharé contra todos esos orgullosos, oh rey. Entonces los Pāṇḍavas, grandes arqueros embriagados por el orgullo de la batalla, lanzaron un gran clamor.
6.50.39
समुद्यते पार्थिवेन्द्रे पार्षते शत्रुसूदने ।
तमब्रवीत्ततः पार्थः पार्षतं पृतनापतिम् ॥ ६.५०.३९ ॥
Cuando Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna), destructor de enemigos, se alzó, Pārtha habló entonces a Pārṣata, comandante del ejército.
6.50.40
व्यूहः क्रौञ्चारुणो नाम सर्वशत्रुनिबर्हणः ।
यं बृहस्पतिरिन्द्राय तदा देवासुरेऽब्रवीत् ॥ ६.५०.४० ॥
Esta es la formación llamada Krauñcāruṇa, que destruye a todos los enemigos; Bṛhaspati se la enseñó a Indra en la guerra de dioses y demonios.
6.50.41
तं यथावत्प्रतिव्यूहं परानीकविनाशनम् ।
अदृष्टपूर्वं राजानः पश्यन्तु कुरुभिः सह ॥ ६.५०.४१ ॥
Que los reyes, junto con los Kurus, contemplen ese contra-formación tal como es, que destruye el ejército enemigo y nunca antes se había visto.
6.50.42
यथोक्तः स नृदेवेन विष्णुर्वज्रभृता यथा ।
प्रभाते सर्वसैन्यानामग्रे चक्रे धनञ्जयम् ॥ ६.५०.४२ ॥
Según lo que había indicado el señor de los hombres, como Viṣṇu junto a Indra, portador del rayo, al amanecer colocó a Dhanañjaya al frente de todos los ejércitos.
6.50.43
आदित्यपथगः केतुस्तस्याद्भुतमनोरमः ।
शासनात्पुरुहूतस्य निर्मितो विश्वकर्मणा ॥ ६.५०.४३ ॥
Su estandarte, que recorre la senda del sol, era maravilloso y hermoso; por orden de Indra fue hecho por Viśvakarman.
6.50.44
इन्द्रायुधसवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतः ।
आकाशग इवाकाशे गन्धर्वनगरोपमः ॥ ६.५०.४४ ॥
Adornado con banderines del color del arco de Indra, parecía como algo que se mueve en el cielo, como una ciudad de los Gandharvas en el aire.
6.50.45
नृत्यमान इवाभाति रथचर्यासु मारिष ।
तेन रत्नवता पार्थः स च गाण्डीवधन्वना ॥ ६.५०.४५ ॥
En los movimientos del carro brillaba como si danzara, oh respetable; con aquel carro enjoyado, Pārtha, y él con el arco Gāṇḍīva.
6.50.46
बभूव परमोपेतः सुमेरुरिव भानुना ।
शिरोभूद्द्रुपदो राजा महत्या सेनया वृतः ॥ ६.५०.४६ ॥
Se volvió dotado de suprema majestad, como el monte Sumeru iluminado por el sol; el rey Drupada, rodeado de un gran ejército, se convirtió en su cabeza.
6.50.47
कुन्तिभोजश्च चैद्यश्च चक्षुर्भ्यां तौ जनेश्वरौ ।
दाशार्णकाः प्रभद्राश्च दाशेरकगणैः सह ॥ ६.५०.४७ ॥
Kuntibhoja y el Caidya, aquellos dos señores de hombres, queridos como sus propios ojos; los Dāśārṇakas y los Prabhadras junto con las huestes de los Dāśerakas.
6.50.48
अनूपकाः किराताश्च ग्रीवायां भरतर्षभ ।
पटच्चरैश्च पौण्ड्रैश्च राजन्पौरवकैस्तथा ॥ ६.५०.४८ ॥
Oh toro de los Bharatas, en el cuello los Anūpakas y los Kirātas; y los Paṭaccaras y los Pauṇḍras, oh rey, y asimismo los Pauravakas.
6.50.49
निषादैः सहितश्चापि पृष्ठमासीद्युधिष्ठिरः ।
पक्षौ तु भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.४९ ॥
Con los niṣādas, Yudhiṣṭhira estaba en la retaguardia; y en las dos alas estaban Bhīmasena y Dhṛṣṭadyumna, hijo de Pṛṣata.
6.50.50
द्रौपदेयाभिमन्युश्च सात्यकिश्च महारथः ।
पिशाचा दारदाश्चैव पुण्ड्राः कुण्डीविषैः सह ॥ ६.५०.५० ॥
Los hijos de Draupadī, Abhimanyu y el gran auriga Sātyaki, junto con los piśācas, los dāradas, los puṇḍras y los kuṇḍīviṣas.
6.50.51
मारुता धेनुकाश्चैव तंगमाः परतंगणाः ।
बाह्लिकास्तित्तिराश्चैव चोलाः पाण्ड्याश्च भारत ॥ ६.५०.५१ ॥
Los mārutas, los dhenukas, los taṃgamas y los paratauṅgaṇas, los bāhlikas y los tittiras; y los colas y los pāṇḍyas, oh Bhārata.
6.50.52
एते जनपदा राजन्दक्षिणं पक्षमाश्रिताः ।
अग्निवेशास्तुद्दुण्डाश्च मालवा दानभारयः ॥ ६.५०.५२ ॥
Estos pueblos, oh rey, se situaron en el ala derecha: los agniveśas, los tuddaṇḍas, los mālavas y los dānabhārayas.
6.50.53
शबरा उद्भसाश्चैव वत्साश्च सह नाकुलैः ।
नकुलः सहदेवश्च वामं पक्षं समाश्रिताः ॥ ६.५०.५३ ॥
Los śabaras, los udbhasas y los vatsas, junto con los seguidores de Nakula; Nakula y Sahadeva tomaron el ala izquierda.
6.50.54
रथानामयुतं पक्षौ शिरस्तु नियुतं तथा ।
पृष्ठमर्बुदमेवासीत्सहस्रामि च विंशतिः ॥ ६.५०.५४ ॥
Diez mil carros había en las alas, y de igual modo un niyuta en la cabeza; en la retaguardia había un arbuda y veinte mil más.
6.50.55
ग्रीवायां नियुतं चापि सहस्रामि च सप्ततिः ।
पक्षकोटिप्रपक्षेषु पक्षान्तेषु च वारणाः ॥ ६.५०.५५ ॥
En los cuellos había diez mil y setenta mil; en las alas, en las subalas y en los extremos de las alas había elefantes.
6.50.56
जग्मुः परिवृता राजंश्चलन्त इव पर्वताः ।
जघनं पालयामास विराटः सह केकयैः ॥ ६.५०.५६ ॥
Rodeados, oh rey, avanzaron como montañas en movimiento; Virāṭa, junto con los Kekaya, protegía la retaguardia.
6.50.57
काशिराजश्च शैब्यश्च रथानामयुतैस्त्रिभिः ।
एवमेनं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ॥ ६.५०.५७ ॥
El rey de Kāśi y Śaibya, con tres ayutas de carros; así, oh Bhārata, los Pāṇḍava dispusieron esta gran formación.
6.50.58
सूर्योधयं त इच्छतः स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
तेषामादित्यवर्मानि विमलानि महान्ति च ।
श्वेतच्छत्राण्यशोभन्त वारणेषु रथेषु च ॥ ६.५०.५८ ॥
Deseando la salida del sol, se mantuvieron de pie, armados para la batalla; sus grandes armaduras, relucientes como el sol y sin mancha, y sus sombrillas blancas brillaban sobre los elefantes y los carros.