మహాభారతం · అధ్యాయం 6.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.50.1
कृतेऽवहारे सैन्यानां प्रथमे भरतर्षभ ।
भीष्मे च युद्धसंरब्धे हृष्टे दुर्योधने तथा ॥ ६.५०.१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, మొదటి రోజు యుద్ధం ముగిసి సేనలు వెనుతిరిగిన తర్వాత, భీష్ముడు యుద్ధోత్సాహంతో ఉండగా, దుర్యోధనుడు సంతోషంగా ఉండగా.
6.50.2
धर्मराजस्ततस्तूर्णमभिगम्य जनार्दनम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सर्वैश्चैव जनेश्वरैः ॥ ६.५०.२ ॥
అప్పుడు ధర్మరాజు వేగంగా జనార్దనుని సమీపించాడు, తన సోదరులతో మరియు రాజులందరితో కలిసి.
6.50.3
शुचा परमया युक्तश्चिन्तयानः पराजयम् ।
वार्ष्णेयमब्रवीद्रजान्दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ॥ ६.५०.३ ॥
అత్యంత దుఃఖంతో, పరాజయాన్ని గురించి ఆలోచిస్తూ, రాజులను భీష్ముని పరాక్రమాన్ని చూసి, వార్ష్ణేయునితో ఇలా అన్నాడు.
6.50.4
कृष्ण पश्य महेष्वासं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
शरैर्दहन्तं सैन्यं मे ग्रीष्मे कक्षमिवानलम् ॥ ६.५०.४ ॥
కృష్ణా, చూడు, మహా ధనుర్ధరుడైన భీష్ముని, భయంకర పరాక్రమం గలవానిని, వేసవిలో అడవిని అగ్ని కాల్చినట్లు నా సేనను బాణాలతో దహిస్తున్నవానిని.
6.50.5
कथमेनं महात्मानं शक्ष्यामः प्रतिवीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्यं मे हविष्मन्तमिवानलम् ॥ ६.५०.५ ॥
ఈ మహాత్ముని ఎదురుగా ఎలా చూడగలం? హవిస్సులతో కూడిన అగ్నిలా నా సేనను నాకుతూ మ్రింగుతున్నవానిని.
6.50.6
एतं हि पुरुषव्याघ्रं धनुष्मन्तं महाबलम् ।
दृष्ट्वा विप्रद्रुर्त सैन्यं समरे मार्गणाहतम् ॥ ६.५०.६ ॥
ఈ నరవ్యాఘ్రుడు, ధనుర్ధరుడు, మహాబలుడిని చూసి, యుద్ధంలో బాణాలతో కొట్టబడిన సేన చెల్లాచెదురై పారిపోయింది.
6.50.7
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च संयुगे ।
वरुणः पाशभृद्वापि कुबेरो वा गदाधरः ॥ ६.५०.७ ॥
యుద్ధంలో కోపించిన యముడిని, వజ్రపాణి ఇంద్రుడిని, పాశధారి వరుణుడిని లేదా గదాధారి కుబేరుడిని జయించడం సాధ్యమే.
6.50.8
न तु भीष्मो महाजेताः शक्यो जेतुं महाबलः ।
सोऽहमेवं गते मग्नो भीष्मागाधजलेऽप्लुवे ॥ ६.५०.८ ॥
కానీ మహావిజేత, మహాబలుడైన భీష్ముడిని జయించడం సాధ్యం కాదు. ఈ స్థితిలో నేను భీష్ముని అగాధ జలంలో మునిగి, తెప్పలేకుండా ఉన్నాను.
6.50.9
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य केशव ।
वनं यात्सामि वार्ष्णेय श्रेयो मे तत्र जीवितुम् ॥ ६.५०.९ ॥
కేశవా, నా బుద్ధి దుర్బలత్వం వల్ల భీష్ముడిని సమీపించి, వార్ష్ణేయా, నేను అడవికి వెళ్తాను; అక్కడ జీవించడమే నాకు శ్రేయస్కరం.
6.50.10
न त्वेतान्पृथिवीपालान्दातुं भीष्माय मृत्यवे ।
क्षपयिष्यति सेनां मे कृष्ण भीष्मो महास्त्रवित् ॥ ६.५०.१० ॥
కానీ ఈ భూపాలురను మృత్యువులాంటి భీష్ముడికి ఇవ్వకూడదు; కృష్ణా, మహాస్త్రాలను తెలిసిన భీష్ముడు నా సేనను నాశనం చేస్తాడు.
6.50.11
यथाऽनलं प्रज्वलितं पतङ्गाः समभिद्रुताः ।
विनाशायोपगच्छन्ति तथा मे सनिको जनः ॥ ६.५०.११ ॥
మండుతున్న అగ్నివైపు మిడతలు పరుగెత్తి వినాశానికి చేరినట్లు, నా సేనతో కూడిన ప్రజలు వినాశం వైపు వెళ్తున్నారు.
6.50.12
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातश्चैव मे वीराः कर्शिताः शरपीडिताः ॥ ६.५०.१२ ॥
వార్ష్ణేయా, రాజ్యం కోసం పరాక్రమశాలినైన నేను వినాశానికి గురయ్యాను; నా వీర సోదరులు కూడా బాణాలతో పీడితులై క్షీణించారు.
6.50.13
मत्कृते भ्रातृहार्देन राज्याद्भ्रष्टास्तथा सुखात् ।
जीवितं बहुमन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ॥ ६.५०.१३ ॥
నా కారణంగా సోదర ప్రేమతో రాజ్యం నుండి, సుఖం నుండి భ్రష్టులైనవారు; కాబట్టి నేను జీవితాన్ని ఎంతో విలువైనదిగా భావిస్తున్నాను, ఎందుకంటే ఈ రోజు జీవితం దుర్లభం.
6.50.14
जीवितस्य च शेषेण तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ।
न घातयिष्यामि रणे मित्राणीमानि केशव ॥ ६.५०.१४ ॥
జీవితంలో మిగిలిన కాలంతో నేను కఠిన తపస్సు చేస్తాను; ఓ కేశవా, యుద్ధంలో ఈ మిత్రులను చంపించను.
6.50.15
रथान्मे बहुसाहस्रान्दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः ।
घातयत्यनिशं भीष्मः प्रवराणां प्रहारिणाम् ॥ ६.५०.१५ ॥
మహాబలుడైన భీష్ముడు దివ్య అస్త్రాలతో నా వేలాది రథాలను ఎడతెగకుండా నాశనం చేస్తున్నాడు, శ్రేష్ఠ యోధులతో కలిసి.
6.50.16
किं नु कृत्वा हितं मे स्याद्ब्रूहि माधव माचिरम् ।
मध्यस्थमिव पश्यामि समरे सव्यसाचिनम् ॥ ६.५०.१६ ॥
ఓ మాధవా, నాకు హితమైనది ఏమి చేయాలి? ఆలస్యం చేయక చెప్పు. యుద్ధంలో సవ్యసాచి అర్జునుడిని మధ్యస్థుడిగా చూస్తున్నాను.
6.50.17
एको भीमः परं शक्त्या युध्यत्येव महाभुजः ।
केवलं बाहुवीर्येण क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.५०.१७ ॥
మహాబాహువైన భీముడు ఒక్కడే పూర్తి శక్తితో పోరాడుతున్నాడు; కేవలం తన బాహువుల పరాక్రమంతో, క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్మరిస్తూ.
6.50.18
गदया वीरघातिन्या यथोत्साहं महामनाः ।
करोत्यसुकरं कर्म रथाश्वनरपङ्क्तिषु ॥ ६.५०.१८ ॥
వీరులను సంహరించే గదతో, తన ఉత్సాహానికి తగినట్లు, మహామనస్కుడైన భీముడు రథాలు, అశ్వాలు, మనుషుల వరుసలలో అసాధ్య కార్యం చేస్తున్నాడు.
6.50.19
नालमेष क्षयं कर्तुं परसैन्यस्य मारिष ।
आर्जवेनैव युद्धेन वीर वर्षशतैरपि ॥ ६.५०.१९ ॥
ఓ పూజ్యుడా, ఇతడు ఒంటరిగా శత్రుసైన్యాన్ని నాశనం చేయలేడు; ఓ వీరా, నేరుగా యుద్ధం చేసినా వందేళ్లలోనూ కాదు.
6.50.20
एकोऽस्त्रवित्सखा तेऽयं सोऽप्यस्मान्समुपेक्षते ।
निर्दह्यमानान्भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥ ६.५०.२० ॥
అస్త్రవిద్య తెలిసిన నీ మిత్రుడు ఇతడు ఒక్కడే; అయినా భీష్ముడు, మహాత్ముడైన ద్రోణుడు దహింపజేస్తుంటే మమ్మల్ని ఉపేక్షిస్తున్నాడు.
6.50.21
दिव्यान्यस्त्राणि भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
धक्ष्यन्ति क्षत्रियान्सर्वान्प्रयुक्तानि पुनः पुनः ॥ ६.५०.२१ ॥
భీష్ముని, మహాత్ముడైన ద్రోణుని దివ్యాస్త్రాలు పదే పదే ప్రయోగించబడి క్షత్రియులందరినీ దహించివేస్తాయి.
6.50.22
कृष्ण भीष्मः सुसंरब्धः सहितः सर्वपार्थिवैः ।
क्षपयिष्यति नो नूनं यादृशोऽस्य पराक्रमः ॥ ६.५०.२२ ॥
ఓ కృష్ణా, అత్యంత కోపంతో ఉన్న భీష్ముడు సర్వ రాజులతో కలిసి మమ్మల్ని నిశ్చయంగా నాశనం చేస్తాడు; అతని పరాక్రమం అలాంటిది.
6.50.23
स त्वं पश्य महाभाग योगेश्वर महारथम् ।
भीष्मं यः शमयेत्संख्ये दावाग्निं जलदो यथा ॥ ६.५०.२३ ॥
ఓ మహాభాగా, యోగేశ్వరా, ఆ మహారథుడైన భీష్ముని చూడు; యుద్ధంలో అడవి మంటను మేఘం ఆర్పినట్లు అతనిని శాంతింపజేయగలవాడు నీవే.
6.50.24
तव प्रसादाद्गोविन्द पाण्डवा निहतद्विषः ।
स्वराज्यमनुसंप्राप्ता मोदिष्यन्ते सबान्धवाः ॥ ६.५०.२४ ॥
ఓ గోవిందా, నీ అనుగ్రహంతో పాండవులు శత్రువులను సంహరించి తమ స్వరాజ్యాన్ని తిరిగి పొంది, బంధువులతో కలిసి ఆనందిస్తారు.
6.50.25
एवमुक्त्वा ततः पार्थो ध्यान्नास्ते महामनाः ।
चिरमन्तर्मना भूत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ ६.५०.२५ ॥
అని పలికి మహామనస్కుడైన పార్థుడు ధ్యానంలో ఎక్కువసేపు నిలవలేదు; లోపల లీనమై, శోకంతో చైతన్యం చెదిరినవాడై ఉన్నాడు.
6.50.26
शोकार्तं तमथो ज्ञात्वा दुःखोपहतचेतसम् ।
अब्रवीत्तत्र गोविन्दो हर्षयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ६.५०.२६ ॥
శోకంతో బాధపడి, దుఃఖంతో కలతచెందిన మనస్సు గలవాడిని గ్రహించి, అక్కడే గోవిందుడు పాండవులందరినీ సంతోషపెడుతూ ఇలా అన్నాడు.
6.50.27
माशुचो भरतश्रेष्ट न त्वं शोचितुमर्हसि ।
यस्य ते भ्रातरः शूराः सर्वलोकेषु धन्विनःक ॥ ६.५०.२७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, శోకించకు; నీవు దుఃఖించడం తగదు. నీ సోదరులు శూరులు, సర్వలోకాలలోనూ విలుకాండ్రు.
6.50.28
अहं च प्रियकृद्राजन्सात्यकिश्च महायशाः ।
विराटद्रुपदौ चेमौ धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.२८ ॥
రాజా, నేను, మహాయశస్వి సాత్యకి, ఈ విరాటుడు మరియు ద్రుపదుడు, పార్షతుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు — మేమంతా నీకు ప్రియం చేసేవారు.
6.50.29
तथैव सबलाश्चेमे राजानो राजसत्तम ।
त्वत्प्रसादं प्रतीक्षन्ते त्वद्भक्ताश्च विशांपते ॥ ६.५०.२९ ॥
అలాగే సైన్యాలతో ఉన్న ఈ రాజులు, రాజశ్రేష్ఠా, నీ అనుగ్రహాన్ని నిరీక్షిస్తున్నారు; నీ భక్తులు కూడా, ప్రజాపతీ.
6.50.30
एष ते पार्षतो नित्यं हितकामः प्रिये रतः ।
सैनापत्यमनुप्राप्तो धृष्टद्युम्नो महाबलः ॥ ६.५०.३० ॥
నీ పార్షతుడు, ఎల్లప్పుడూ నీ హితాన్ని కోరేవాడు, నీకు ప్రియమైన దానిలో ఆనందించేవాడు — మహాబలుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు సేనాపతిత్వాన్ని పొందాడు.
6.50.31
शिखण्डी च महाबाहो भीष्मस्य निधनं किल ।
एतच्छ्रुत्वा ततो धर्मो धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
अब्रवीत्समितौ तस्यां वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ६.५०.३१ ॥
ఓ మహాబాహూ, శిఖండి కూడా భీష్ముని మరణం గురించి అలాగే చెబుతున్నాడు. ఇది విని, అప్పుడు ధర్మరాజు ఆ సభలో, వాసుదేవుడు వింటుండగా, మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నునితో అన్నాడు.
6.50.32
धृष्टद्युम्न निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि मारिष ।
नातिक्रम्यं भवेत्तच्च वचनं मम भाषितम् ॥ ६.५०.३२ ॥
ధృష్టద్యుమ్నా, నేను నీకు చెప్పబోయేది వినుము, మారిష. నేను పలికిన ఈ మాటను అతిక్రమించకూడదు.
6.50.33
भवान्सेनापतिर्मह्यं वासुदेवेन संमितः ।
कार्तिकेयो यथा नित्यं देवानामभवत्पुरा ॥ ६.५०.३३ ॥
నీవు నాకు సేనాపతివి, వాసుదేవునిచే సమానంగా గౌరవించబడినవాడవు. పూర్వం కార్తికేయుడు దేవతలకు ఎప్పుడూ సేనాపతిగా ఉన్నట్లు.
6.50.34
तथा त्वमपि पाण्डूनां सेनानीः पुरुषर्षभ ।
स त्वं पुरुषशार्दूल विक्रम्य जहि कौरवान् ॥ ६.५०.३४ ॥
అలాగే నీవు కూడా పాండవుల సేనాపతివి, పురుషులలో వృషభుడా. కాబట్టి పురుషులలో శార్దూలుడా, పరాక్రమంతో ముందుకు సాగి కౌరవులను సంహరించు.
6.50.35
अहं च तेऽनुयास्यामि भीमः कृष्णश्च मारिष ।
माद्रीपुत्रौ च सहितौ द्रौपदेयाश्च दंशिताः ॥ ६.५०.३५ ॥
నేనూ నిన్ను అనుసరిస్తాను, భీముడూ, కృష్ణుడూ, మారిష, మాద్రి ఇద్దరు కుమారులూ కలిసి, కవచధారులైన ద్రౌపదీ కుమారులూ.
6.50.36
ये चान्ये पृथिवीपालाः प्रधानाः पुरुषर्षभ ।
तत उद्धर्षयन्सर्वान्धृष्टद्युम्नोऽभ्यभाषत ॥ ६.५०.३६ ॥
మరియు ఇతర ప్రధాన భూపాలురారా, పురుషులలో వృషభుడా, అప్పుడు అందరినీ ఉత్సాహపరుస్తూ ధృష్టద్యుమ్నుడు వారితో మాట్లాడాడు.
6.50.37
अहं द्रोणान्तकः पार्थ विहितः शम्भुना पुरा ।
रणे भीष्मं कृपं द्रोणं तथा शल्यं जयद्रथम् ॥ ६.५०.३७ ॥
నేను ద్రోణుని అంతకుడను, పార్థా. పూర్వం శంభుడు నన్ను దీనికోసమే నియమించాడు. యుద్ధంలో భీష్ముడు, కృపుడు, ద్రోణుడు, శల్యుడు, జయద్రథుడు (వీరిని నేను ఎదుర్కొంటాను).
6.50.38
सर्वानद्य रणे दृप्तान्प्रतियोत्स्यामि पार्थिव ।
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैः पाण्डवैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५०.३८ ॥
ఈ రోజు యుద్ధంలో గర్విష్ఠులందరినీ నేను ఎదుర్కొంటాను, రాజా. అప్పుడు యుద్ధోన్మత్తులైన మహాధనుర్ధరులు పాండవులు గర్జించారు.
6.50.39
समुद्यते पार्थिवेन्द्रे पार्षते शत्रुसूदने ।
तमब्रवीत्ततः पार्थः पार्षतं पृतनापतिम् ॥ ६.५०.३९ ॥
శత్రువులను సంహరించే పార్షతుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు) రాజాధిపతిగా లేచినప్పుడు, పార్థుడు సేనాపతి పార్షతునితో ఇలా అన్నాడు.
6.50.40
व्यूहः क्रौञ्चारुणो नाम सर्वशत्रुनिबर्हणः ।
यं बृहस्पतिरिन्द्राय तदा देवासुरेऽब्रवीत् ॥ ६.५०.४० ॥
ఇది క్రౌంచారుణ అనే వ్యూహం; సర్వ శత్రువులను సంహరించేది. దేవాసుర యుద్ధ సమయంలో బృహస్పతి దీనిని ఇంద్రునికి బోధించాడు.
6.50.41
तं यथावत्प्रतिव्यूहं परानीकविनाशनम् ।
अदृष्टपूर्वं राजानः पश्यन्तु कुरुभिः सह ॥ ६.५०.४१ ॥
శత్రుసేనను నాశనం చేసే ఆ ప్రతివ్యూహాన్ని, ఇంతకుముందెన్నడూ చూడనిదాన్ని, రాజులు కౌరవులతో కలిసి చూడనివ్వండి.
6.50.42
यथोक्तः स नृदेवेन विष्णुर्वज्रभृता यथा ।
प्रभाते सर्वसैन्यानामग्रे चक्रे धनञ्जयम् ॥ ६.५०.४२ ॥
నృదేవుడు (యుధిష్ఠిరుడు) చెప్పినట్లు, వజ్రధారి ఇంద్రునితో విష్ణువు ఉన్నట్లుగా, ప్రభాతంలో సర్వ సేనలకు ముందు ధనంజయుని నిలిపాడు.
6.50.43
आदित्यपथगः केतुस्तस्याद्भुतमनोरमः ।
शासनात्पुरुहूतस्य निर्मितो विश्वकर्मणा ॥ ६.५०.४३ ॥
అతని ధ్వజం సూర్యమార్గంలో సంచరించేది, అద్భుతమైనది, మనోహరమైనది; ఇంద్రుని ఆజ్ఞ ప్రకారం విశ్వకర్మ దానిని నిర్మించాడు.
6.50.44
इन्द्रायुधसवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतः ।
आकाशग इवाकाशे गन्धर्वनगरोपमः ॥ ६.५०.४४ ॥
ఇంద్రధనుస్సు వర్ణాల పతాకాలతో అలంకరించబడి, ఆకాశంలో సంచరించేదిలా, ఆకాశంలో గంధర్వ నగరంలా కనిపించింది.
6.50.45
नृत्यमान इवाभाति रथचर्यासु मारिष ।
तेन रत्नवता पार्थः स च गाण्डीवधन्वना ॥ ६.५०.४५ ॥
ఓ మారిష, రథ చలనాలలో అది నాట్యం చేస్తున్నట్లు ప్రకాశించింది; ఆ రత్నఖచిత రథంలో పార్థుడు, గాండీవ ధనుస్సుతో అతడు.
6.50.46
बभूव परमोपेतः सुमेरुरिव भानुना ।
शिरोभूद्द्रुपदो राजा महत्या सेनया वृतः ॥ ६.५०.४६ ॥
అది పరమ వైభవంతో కూడినది అయింది, సూర్యునితో సుమేరు పర్వతం వలె; రాజు ద్రుపదుడు మహా సేనతో చుట్టబడి ముందు భాగంలో ఉన్నాడు.
6.50.47
कुन्तिभोजश्च चैद्यश्च चक्षुर्भ्यां तौ जनेश्वरौ ।
दाशार्णकाः प्रभद्राश्च दाशेरकगणैः सह ॥ ६.५०.४७ ॥
కుంతిభోజుడు, చైద్యుడు, ఆ ఇద్దరు జనేశ్వరులు, కన్నులవలె ప్రియులు; దాశార్ణకులు, ప్రభద్రులు దాశేరక గణాలతో కలిసి.
6.50.48
अनूपकाः किराताश्च ग्रीवायां भरतर्षभ ।
पटच्चरैश्च पौण्ड्रैश्च राजन्पौरवकैस्तथा ॥ ६.५०.४८ ॥
ఓ భరతర్షభా, మెడ భాగంలో అనూపకులు, కిరాతులు; ఓ రాజా, పటచ్చరులు, పౌండ్రులు, అలాగే పౌరవకులు.
6.50.49
निषादैः सहितश्चापि पृष्ठमासीद्युधिष्ठिरः ।
पक्षौ तु भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.४९ ॥
నిషాదులతో కూడి యుధిష్ఠిరుడు వెనుక భాగంలో ఉన్నాడు; రెండు పక్షాలపై భీమసేనుడు, పార్షతుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు ఉన్నారు.
6.50.50
द्रौपदेयाभिमन्युश्च सात्यकिश्च महारथः ।
पिशाचा दारदाश्चैव पुण्ड्राः कुण्डीविषैः सह ॥ ६.५०.५० ॥
ద్రౌపది కుమారులు, అభిమన్యుడు, మహారథుడు సాత్యకి; పిశాచులు, దారదులు, పౌండ్రులు, కుండీవిషులతో కూడి.
6.50.51
मारुता धेनुकाश्चैव तंगमाः परतंगणाः ।
बाह्लिकास्तित्तिराश्चैव चोलाः पाण्ड्याश्च भारत ॥ ६.५०.५१ ॥
మారుతులు, ధేనుకులు, తంగములు, పరతంగణులు, బాహ్లికులు, తిత్తిరులు; ఓ భారతా, చోళులు, పాండ్యులు.
6.50.52
एते जनपदा राजन्दक्षिणं पक्षमाश्रिताः ।
अग्निवेशास्तुद्दुण्डाश्च मालवा दानभारयः ॥ ६.५०.५२ ॥
రాజా, ఈ జనపదాలు దక్షిణ పక్షాన్ని ఆశ్రయించి ఉన్నాయి — అగ్నివేశులు, తుద్దుండులు, మాళవులు, దానభారులు.
6.50.53
शबरा उद्भसाश्चैव वत्साश्च सह नाकुलैः ।
नकुलः सहदेवश्च वामं पक्षं समाश्रिताः ॥ ६.५०.५३ ॥
శబరులు, ఉద్భసులు, వత్సులు నాకులులతో కూడి; నకులుడు, సహదేవుడు ఎడమ పక్షాన్ని ఆశ్రయించారు.
6.50.54
रथानामयुतं पक्षौ शिरस्तु नियुतं तथा ।
पृष्ठमर्बुदमेवासीत्सहस्रामि च विंशतिः ॥ ६.५०.५४ ॥
రెండు పక్షాలలో పదివేల రథాలు; తలభాగంలో నియుతం; వెనుక అర్బుదం, ఇరవై వేలు ఉండేవి.
6.50.55
ग्रीवायां नियुतं चापि सहस्रामि च सप्ततिः ।
पक्षकोटिप्रपक्षेषु पक्षान्तेषु च वारणाः ॥ ६.५०.५५ ॥
మెడలపై పదివేలు, డెబ్భై వేల ఏనుగులు ఉన్నాయి; రెక్కలు, ఉపరెక్కలు, రెక్క చివరల్లో కూడా ఏనుగులు ఉన్నాయి.
6.50.56
जग्मुः परिवृता राजंश्चलन्त इव पर्वताः ।
जघनं पालयामास विराटः सह केकयैः ॥ ६.५०.५६ ॥
ఓ రాజా, వారు చుట్టుముట్టబడి కదులుతున్న పర్వతాల వలె వెళ్ళారు; విరాటుడు కేకయులతో కలిసి వెనుక భాగాన్ని కాపాడాడు.
6.50.57
काशिराजश्च शैब्यश्च रथानामयुतैस्त्रिभिः ।
एवमेनं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ॥ ६.५०.५७ ॥
కాశిరాజు, శైబ్యుడు మూడు అయుతాల రథాలతో ఉన్నారు; భరతా, ఈ విధంగా పాండవులు ఈ మహావ్యూహాన్ని రచించారు.
6.50.58
सूर्योधयं त इच्छतः स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
तेषामादित्यवर्मानि विमलानि महान्ति च ।
श्वेतच्छत्राण्यशोभन्त वारणेषु रथेषु च ॥ ६.५०.५८ ॥
సూర్యోదయాన్ని కోరుతూ వారు యుద్ధానికి కవచాలు ధరించి నిలిచారు; వారి సూర్యవర్ణపు నిర్మల మహా కవచాలు, తెల్లని గొడుగులు ఏనుగులపై, రథాలపై శోభించాయి.