മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.50.1
कृतेऽवहारे सैन्यानां प्रथमे भरतर्षभ ।
भीष्मे च युद्धसंरब्धे हृष्टे दुर्योधने तथा ॥ ६.५०.१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ആദ്യദിവസത്തെ യുദ്ധം അവസാനിച്ച് സൈന്യങ്ങൾ പിൻവാങ്ങിയപ്പോൾ, ഭീഷ്മർ യുദ്ധാവേശത്തിലും ദുര്യോധനൻ സന്തോഷത്തിലും ആയിരുന്നപ്പോൾ.
6.50.2
धर्मराजस्ततस्तूर्णमभिगम्य जनार्दनम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सर्वैश्चैव जनेश्वरैः ॥ ६.५०.२ ॥
അനന്തരം ധർമ്മരാജാവ് വേഗത്തിൽ ജനാർദ്ദനനെ സമീപിച്ചു, സഹോദരന്മാരോടും എല്ലാ രാജാക്കന്മാരോടുമൊപ്പം.
6.50.3
शुचा परमया युक्तश्चिन्तयानः पराजयम् ।
वार्ष्णेयमब्रवीद्रजान्दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ॥ ६.५०.३ ॥
അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി, പരാജയത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, രാജാക്കന്മാരെയും ഭീഷ്മരുടെ വിക്രമത്തെയും കണ്ട് വാർഷ്ണേയനോട് പറഞ്ഞു.
6.50.4
कृष्ण पश्य महेष्वासं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
शरैर्दहन्तं सैन्यं मे ग्रीष्मे कक्षमिवानलम् ॥ ६.५०.४ ॥
കൃഷ്ണാ, നോക്കൂ, മഹാധനുർധരനായ ഭീഷ്മരെ, ഭയങ്കര വിക്രമമുള്ളവനെ, വേനലിൽ ഉണങ്ങിയ കാടിനെ തീ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ എന്റെ സേനയെ അമ്പുകളാൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനെ.
6.50.5
कथमेनं महात्मानं शक्ष्यामः प्रतिवीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्यं मे हविष्मन्तमिवानलम् ॥ ६.५०.५ ॥
ഈ മഹാത്മാവിനെ എങ്ങനെ നേരിട്ടു നോക്കാൻ കഴിയും? ഹവിസ്സുള്ള അഗ്നിപോലെ എന്റെ സേനയെ നക്കി വിഴുങ്ങുന്നവനെ.
6.50.6
एतं हि पुरुषव्याघ्रं धनुष्मन्तं महाबलम् ।
दृष्ट्वा विप्रद्रुर्त सैन्यं समरे मार्गणाहतम् ॥ ६.५०.६ ॥
ഈ പുരുഷവ്യാഘ്രനെ, വില്ലാളിയും മഹാബലവാനുമായ അവനെ കണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളേറ്റ സേന ചിതറി ഓടി.
6.50.7
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च संयुगे ।
वरुणः पाशभृद्वापि कुबेरो वा गदाधरः ॥ ६.५०.७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കുപിതനായ യമനെയോ, വജ്രായുധനായ ഇന്ദ്രനെയോ, പാശധാരിയായ വരുണനെയോ, ഗദാധാരിയായ കുബേരനെയോ ജയിക്കാൻ സാധിച്ചേക്കാം.
6.50.8
न तु भीष्मो महाजेताः शक्यो जेतुं महाबलः ।
सोऽहमेवं गते मग्नो भीष्मागाधजलेऽप्लुवे ॥ ६.५०.८ ॥
എന്നാൽ മഹാവിജയിയും മഹാബലവാനുമായ ഭീഷ്മരെ ജയിക്കുക സാധ്യമല്ല. ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഭീഷ്മനെന്ന അഗാധജലത്തിൽ മുങ്ങി, തോണിയില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.
6.50.9
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य केशव ।
वनं यात्सामि वार्ष्णेय श्रेयो मे तत्र जीवितुम् ॥ ६.५०.९ ॥
കേശവാ, എന്റെ ബുദ്ധിയുടെ ദൗർബല്യം മൂലം ഭീഷ്മരെ സമീപിച്ച്, വാർഷ്ണേയാ, ഞാൻ വനത്തിലേക്ക് പോകും; അവിടെ ജീവിക്കുന്നതാണ് എനിക്ക് നന്മ.
6.50.10
न त्वेतान्पृथिवीपालान्दातुं भीष्माय मृत्यवे ।
क्षपयिष्यति सेनां मे कृष्ण भीष्मो महास्त्रवित् ॥ ६.५०.१० ॥
എന്നാൽ ഈ ഭൂപാലരെ മരണതുല്യനായ ഭീഷ്മർക്ക് നൽകരുത്; കൃഷ്ണാ, മഹാസ്ത്രജ്ഞനായ ഭീഷ്മർ എന്റെ സേനയെ നശിപ്പിക്കും.
6.50.11
यथाऽनलं प्रज्वलितं पतङ्गाः समभिद्रुताः ।
विनाशायोपगच्छन्ति तथा मे सनिको जनः ॥ ६.५०.११ ॥
ജ്വലിക്കുന്ന തീയിലേക്ക് ശലഭങ്ങൾ പാഞ്ഞടുത്ത് നാശത്തിലേക്ക് ചെല്ലുന്നതുപോലെ, എന്റെ സേനയോടുകൂടിയ ജനങ്ങൾ നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
6.50.12
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातश्चैव मे वीराः कर्शिताः शरपीडिताः ॥ ६.५०.१२ ॥
വാർഷ്ണേയാ, രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി പരാക്രമിയായ ഞാനും നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്റെ വീര സഹോദരന്മാരും അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായി ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
6.50.13
मत्कृते भ्रातृहार्देन राज्याद्भ्रष्टास्तथा सुखात् ।
जीवितं बहुमन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ॥ ६.५०.१३ ॥
എന്റെ കാരണത്താൽ സഹോദര സ്നേഹത്താൽ രാജ്യത്തിൽ നിന്നും സുഖത്തിൽ നിന്നും ഭ്രഷ്ടരായവർ; അതിനാൽ ഞാൻ ജീവിതത്തെ വളരെ വിലപ്പെട്ടതായി കരുതുന്നു, കാരണം ഇന്ന് ജീവിതം ദുർലഭമാണ്.
6.50.14
जीवितस्य च शेषेण तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ।
न घातयिष्यामि रणे मित्राणीमानि केशव ॥ ६.५०.१४ ॥
ജീവിതത്തിന്റെ ശേഷിച്ച കാലത്ത് ഞാൻ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യും; ഹേ കേശവാ, യുദ്ധത്തിൽ ഈ മിത്രങ്ങളെ ഞാൻ കൊല്ലിക്കുകയില്ല.
6.50.15
रथान्मे बहुसाहस्रान्दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः ।
घातयत्यनिशं भीष्मः प्रवराणां प्रहारिणाम् ॥ ६.५०.१५ ॥
മഹാബലനായ ഭീഷ്മർ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളാൽ എന്റെ ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളെ ഇടവിടാതെ നശിപ്പിക്കുന്നു, ശ്രേഷ്ഠരായ പ്രഹാരകരോടൊപ്പം.
6.50.16
किं नु कृत्वा हितं मे स्याद्ब्रूहि माधव माचिरम् ।
मध्यस्थमिव पश्यामि समरे सव्यसाचिनम् ॥ ६.५०.१६ ॥
ഹേ മാധവാ, എനിക്ക് ഹിതമായത് എന്ത് ചെയ്യണം? താമസിക്കാതെ പറയൂ. യുദ്ധത്തിൽ സവ്യസാചിയായ അർജുനനെ മധ്യസ്ഥനെപ്പോലെ ഞാൻ കാണുന്നു.
6.50.17
एको भीमः परं शक्त्या युध्यत्येव महाभुजः ।
केवलं बाहुवीर्येण क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.५०.१७ ॥
മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ ഒരുവൻ മാത്രം പൂർണ്ണശക്തിയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു; തന്റെ ഭുജവീര്യത്താൽ മാത്രം, ക്ഷത്രധർമ്മം ഓർത്തുകൊണ്ട്.
6.50.18
गदया वीरघातिन्या यथोत्साहं महामनाः ।
करोत्यसुकरं कर्म रथाश्वनरपङ्क्तिषु ॥ ६.५०.१८ ॥
വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന ഗദയാൽ, തന്റെ ഉത്സാഹത്തിനൊത്ത്, മഹാമനസ്കനായ ഭീമൻ രഥങ്ങളുടെയും കുതിരകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും നിരകളിൽ അസാധ്യമായ കർമ്മം ചെയ്യുന്നു.
6.50.19
नालमेष क्षयं कर्तुं परसैन्यस्य मारिष ।
आर्जवेनैव युद्धेन वीर वर्षशतैरपि ॥ ६.५०.१९ ॥
ഓ മാന്യനേ, ഇവൻ തനിച്ച് ശത്രുസൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ പ്രാപ്തനല്ല; ഓ വീരാ, നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ നൂറ് വർഷം കൊണ്ടും അല്ല.
6.50.20
एकोऽस्त्रवित्सखा तेऽयं सोऽप्यस्मान्समुपेक्षते ।
निर्दह्यमानान्भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥ ६.५०.२० ॥
അസ്ത്രവിദ്യ അറിയുന്ന നിന്റെ സുഹൃത്ത് ഇവൻ മാത്രമാണ്; എന്നിട്ടും ഭീഷ്മനാലും മഹാത്മാവായ ദ്രോണനാലും ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഞങ്ങളെ ഇവൻ അവഗണിക്കുന്നു.
6.50.21
दिव्यान्यस्त्राणि भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
धक्ष्यन्ति क्षत्रियान्सर्वान्प्रयुक्तानि पुनः पुनः ॥ ६.५०.२१ ॥
ഭീഷ്മന്റെയും മഹാത്മാവായ ദ്രോണന്റെയും ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ട് എല്ലാ ക്ഷത്രിയരെയും ദഹിപ്പിക്കും.
6.50.22
कृष्ण भीष्मः सुसंरब्धः सहितः सर्वपार्थिवैः ।
क्षपयिष्यति नो नूनं यादृशोऽस्य पराक्रमः ॥ ६.५०.२२ ॥
ഓ കൃഷ്ണാ, അത്യന്തം കോപിച്ച ഭീഷ്മൻ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരോടും ചേർന്ന് നമ്മെ തീർച്ചയായും നശിപ്പിക്കും; അവന്റെ പരാക്രമം അത്തരത്തിലാണ്.
6.50.23
स त्वं पश्य महाभाग योगेश्वर महारथम् ।
भीष्मं यः शमयेत्संख्ये दावाग्निं जलदो यथा ॥ ६.५०.२३ ॥
ഓ മഹാഭാഗാ, ഓ യോഗേശ്വരാ, ആ മഹാരഥനായ ഭീഷ്മനെ കാണുക; യുദ്ധത്തിൽ കാട്ടുതീയെ മേഘം ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ ശമിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നത് നിനക്കാണ്.
6.50.24
तव प्रसादाद्गोविन्द पाण्डवा निहतद्विषः ।
स्वराज्यमनुसंप्राप्ता मोदिष्यन्ते सबान्धवाः ॥ ६.५०.२४ ॥
ഓ ഗോവിന്ദാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പാണ്ഡവർ ശത്രുക്കളെ വധിച്ച് സ്വരാജ്യം വീണ്ടെടുത്ത് ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കും.
6.50.25
एवमुक्त्वा ततः पार्थो ध्यान्नास्ते महामनाः ।
चिरमन्तर्मना भूत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ ६.५०.२५ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മഹാമനസ്കനായ പാർത്ഥൻ ദീർഘനേരം ധ്യാനത്തിൽ നിലനിന്നില്ല; ഉള്ളിലേക്ക് ആണ്ടുപോയി, ശോകത്താൽ ബോധം മങ്ങിയവനായി.
6.50.26
शोकार्तं तमथो ज्ञात्वा दुःखोपहतचेतसम् ।
अब्रवीत्तत्र गोविन्दो हर्षयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ६.५०.२६ ॥
ശോകത്താൽ വേദനിച്ചും ദുഃഖത്താൽ കലങ്ങിയ മനസ്സോടെയുമിരിക്കുന്ന അവനെ അറിഞ്ഞ്, അവിടെവച്ചുതന്നെ ഗോവിന്ദൻ പാണ്ഡവരെയെല്ലാം ആഹ്ലാദിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
6.50.27
माशुचो भरतश्रेष्ट न त्वं शोचितुमर्हसि ।
यस्य ते भ्रातरः शूराः सर्वलोकेषु धन्विनःक ॥ ६.५०.२७ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ദുഃഖിക്കരുത്; നീ ശോകിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല. നിന്റെ സഹോദരന്മാർ ശൂരന്മാരും സർവലോകങ്ങളിലും വില്ലാളികളുമാണ്.
6.50.28
अहं च प्रियकृद्राजन्सात्यकिश्च महायशाः ।
विराटद्रुपदौ चेमौ धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.२८ ॥
രാജാവേ, ഞാനും മഹായശസ്വിയായ സാത്യകിയും, ഈ വിരാടനും ദ്രുപദനും, പാർഷതനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും നിനക്ക് പ്രിയം ചെയ്യുന്നവരാണ്.
6.50.29
तथैव सबलाश्चेमे राजानो राजसत्तम ।
त्वत्प्रसादं प्रतीक्षन्ते त्वद्भक्ताश्च विशांपते ॥ ६.५०.२९ ॥
അതുപോലെതന്നെ സൈന്യങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ രാജാക്കന്മാരും, രാജശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; നിന്റെ ഭക്തരും അങ്ങനെതന്നെ, പ്രജാപതേ.
6.50.30
एष ते पार्षतो नित्यं हितकामः प्रिये रतः ।
सैनापत्यमनुप्राप्तो धृष्टद्युम्नो महाबलः ॥ ६.५०.३० ॥
നിന്റെ പാർഷതനായ, എപ്പോഴും നിന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും നിനക്ക് പ്രിയമായതിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവനുമായ മഹാബലനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ സേനാപതിത്വം നേടി.
6.50.31
शिखण्डी च महाबाहो भीष्मस्य निधनं किल ।
एतच्छ्रुत्वा ततो धर्मो धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
अब्रवीत्समितौ तस्यां वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ६.५०.३१ ॥
മഹാബാഹുവേ, ശിഖണ്ഡിയും ഭീഷ്മന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് അങ്ങനെ തന്നെ പറയുന്നു. ഇതു കേട്ട് അപ്പോൾ ധർമ്മപുത്രൻ ആ സഭയിൽ, വാസുദേവൻ കേൾക്കെ, മഹാരഥനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോട് പറഞ്ഞു.
6.50.32
धृष्टद्युम्न निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि मारिष ।
नातिक्रम्यं भवेत्तच्च वचनं मम भाषितम् ॥ ६.५०.३२ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നാ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാൻ പോകുന്നത് കേൾക്കുക, മാരിഷാ. ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്ക് ലംഘിക്കരുത്.
6.50.33
भवान्सेनापतिर्मह्यं वासुदेवेन संमितः ।
कार्तिकेयो यथा नित्यं देवानामभवत्पुरा ॥ ६.५०.३३ ॥
നീ എനിക്ക് സേനാപതിയാണ്, വാസുദേവനാൽ തുല്യനായി കരുതപ്പെട്ടവൻ. പണ്ട് കാർത്തികേയൻ ദേവന്മാർക്ക് എപ്പോഴും സേനാപതിയായിരുന്നതുപോലെ.
6.50.34
तथा त्वमपि पाण्डूनां सेनानीः पुरुषर्षभ ।
स त्वं पुरुषशार्दूल विक्रम्य जहि कौरवान् ॥ ६.५०.३४ ॥
അതുപോലെ നീയും പാണ്ഡവരുടെ സേനാപതിയാണ്, പുരുഷർഷഭാ. അതിനാൽ പുരുഷശാർദൂലാ, വിക്രമത്തോടെ മുന്നേറി കൗരവരെ വധിക്കുക.
6.50.35
अहं च तेऽनुयास्यामि भीमः कृष्णश्च मारिष ।
माद्रीपुत्रौ च सहितौ द्रौपदेयाश्च दंशिताः ॥ ६.५०.३५ ॥
ഞാനും നിന്നെ അനുഗമിക്കും, ഭീമനും കൃഷ്ണനും, മാരിഷാ, മാദ്രിയുടെ ഇരുപുത്രന്മാരും ഒന്നിച്ച്, കവചമണിഞ്ഞ ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരും.
6.50.36
ये चान्ये पृथिवीपालाः प्रधानाः पुरुषर्षभ ।
तत उद्धर्षयन्सर्वान्धृष्टद्युम्नोऽभ्यभाषत ॥ ६.५०.३६ ॥
മറ്റു പ്രധാന ഭൂപാലന്മാരും, പുരുഷർഷഭാ, അപ്പോൾ എല്ലാവരെയും ഉത്സാഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ അവരോട് സംസാരിച്ചു.
6.50.37
अहं द्रोणान्तकः पार्थ विहितः शम्भुना पुरा ।
रणे भीष्मं कृपं द्रोणं तथा शल्यं जयद्रथम् ॥ ६.५०.३७ ॥
ഞാൻ ദ്രോണന്റെ അന്തകനാണ്, പാർത്ഥാ. പണ്ടേ ശംഭു എന്നെ ഇതിനായി നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മർ, കൃപർ, ദ്രോണർ, ശല്യർ, ജയദ്രഥൻ എന്നിവരെയും (ഞാൻ നേരിടും).
6.50.38
सर्वानद्य रणे दृप्तान्प्रतियोत्स्यामि पार्थिव ।
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैः पाण्डवैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५०.३८ ॥
ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ആ ഗർവിഷ്ഠരെല്ലാവരെയും ഞാൻ നേരിടും, രാജാവേ. അപ്പോൾ യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തരായ മഹാധനുർധരന്മാരായ പാണ്ഡവർ ആർത്തുവിളിച്ചു.
6.50.39
समुद्यते पार्थिवेन्द्रे पार्षते शत्रुसूदने ।
तमब्रवीत्ततः पार्थः पार्षतं पृतनापतिम् ॥ ६.५०.३९ ॥
ശത്രുസംഹാരകനായ പാർഷതൻ (ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ) ഉയർന്നുനിന്നപ്പോൾ പാർത്ഥൻ സേനാപതിയായ പാർഷതനോട് പറഞ്ഞു.
6.50.40
व्यूहः क्रौञ्चारुणो नाम सर्वशत्रुनिबर्हणः ।
यं बृहस्पतिरिन्द्राय तदा देवासुरेऽब्रवीत् ॥ ६.५०.४० ॥
ഇത് ക്രൗഞ്ചാരുണ എന്ന വ്യൂഹമാണ്; എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കുന്നത്. ദേവാസുരയുദ്ധകാലത്ത് ബൃഹസ്പതി ഇത് ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
6.50.41
तं यथावत्प्रतिव्यूहं परानीकविनाशनम् ।
अदृष्टपूर्वं राजानः पश्यन्तु कुरुभिः सह ॥ ६.५०.४१ ॥
ശത്രുസേനയെ നശിപ്പിക്കുന്ന ആ പ്രതിവ്യൂഹത്തെ, മുമ്പൊരിക്കലും കാണാത്തതിനെ, രാജാക്കന്മാർ കൗരവരോടൊപ്പം കാണട്ടെ.
6.50.42
यथोक्तः स नृदेवेन विष्णुर्वज्रभृता यथा ।
प्रभाते सर्वसैन्यानामग्रे चक्रे धनञ्जयम् ॥ ६.५०.४२ ॥
നൃദേവൻ (യുധിഷ്ഠിരൻ) പറഞ്ഞതുപോലെ, വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം വിഷ്ണു നിന്നതുപോലെ, പ്രഭാതത്തിൽ എല്ലാ സേനകൾക്കും മുന്നിൽ ധനഞ്ജയനെ അവൻ നിർത്തി.
6.50.43
आदित्यपथगः केतुस्तस्याद्भुतमनोरमः ।
शासनात्पुरुहूतस्य निर्मितो विश्वकर्मणा ॥ ६.५०.४३ ॥
അവന്റെ കൊടി സൂര്യപഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അത്ഭുതവും മനോഹരവുമായിരുന്നു; ഇന്ദ്രന്റെ കല്പനപ്രകാരം വിശ്വകർമ്മാവ് അത് നിർമ്മിച്ചു.
6.50.44
इन्द्रायुधसवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतः ।
आकाशग इवाकाशे गन्धर्वनगरोपमः ॥ ६.५०.४४ ॥
ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ നിറമുള്ള കൊടികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനെപ്പോലെ, ആകാശത്തിലെ ഗന്ധർവനഗരം പോലെ അത് വിളങ്ങി.
6.50.45
नृत्यमान इवाभाति रथचर्यासु मारिष ।
तेन रत्नवता पार्थः स च गाण्डीवधन्वना ॥ ६.५०.४५ ॥
ഹേ മാരിഷ, രഥചലനങ്ങളിൽ അത് നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ വിളങ്ങി; ആ രത്നഖചിത രഥത്തിൽ പാർത്ഥൻ, ഗാണ്ഡീവ ധനുസ്സുള്ളവനും.
6.50.46
बभूव परमोपेतः सुमेरुरिव भानुना ।
शिरोभूद्द्रुपदो राजा महत्या सेनया वृतः ॥ ६.५०.४६ ॥
സൂര്യനാൽ സുമേരു പർവതം എന്നപോലെ അത് പരമവൈഭവത്തോടെ വിളങ്ങി; ദ്രുപദരാജാവ് മഹാസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മുന്നണിയിൽ ആയിരുന്നു.
6.50.47
कुन्तिभोजश्च चैद्यश्च चक्षुर्भ्यां तौ जनेश्वरौ ।
दाशार्णकाः प्रभद्राश्च दाशेरकगणैः सह ॥ ६.५०.४७ ॥
കുന്തിഭോജനും ചൈദ്യനും, ആ രണ്ടു ജനേശ്വരന്മാർ, കണ്ണുകൾ പോലെ പ്രിയരായവർ; ദാശാർണകരും പ്രഭദ്രരും ദാശേരക ഗണങ്ങളോടൊപ്പം.
6.50.48
अनूपकाः किराताश्च ग्रीवायां भरतर्षभ ।
पटच्चरैश्च पौण्ड्रैश्च राजन्पौरवकैस्तथा ॥ ६.५०.४८ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കഴുത്തിന്റെ ഭാഗത്ത് അനൂപകരും കിരാതരും; രാജാവേ, പടച്ചരരും പൗണ്ഡ്രരും പൗരവകരും അതുപോലെ.
6.50.49
निषादैः सहितश्चापि पृष्ठमासीद्युधिष्ठिरः ।
पक्षौ तु भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.४९ ॥
നിഷാദന്മാരോടുകൂടി യുധിഷ്ഠിരൻ പിന്നണിയിലായിരുന്നു; ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും ഭീമസേനനും പാർഷതൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനുമുണ്ടായിരുന്നു.
6.50.50
द्रौपदेयाभिमन्युश्च सात्यकिश्च महारथः ।
पिशाचा दारदाश्चैव पुण्ड्राः कुण्डीविषैः सह ॥ ६.५०.५० ॥
ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരും അഭിമന്യുവും മഹാരഥനായ സാത്യകിയും; പിശാചന്മാർ, ദാരദന്മാർ, പൗണ്ഡ്രന്മാർ, കുണ്ഡീവിഷന്മാർ എന്നിവരോടുകൂടി.
6.50.51
मारुता धेनुकाश्चैव तंगमाः परतंगणाः ।
बाह्लिकास्तित्तिराश्चैव चोलाः पाण्ड्याश्च भारत ॥ ६.५०.५१ ॥
മാരുതന്മാർ, ധേനുകന്മാർ, തങ്ഗമന്മാർ, പരതങ്ഗണന്മാർ, ബാഹ്ലികന്മാർ, തിത്തിരന്മാർ; ഭാരതാ, ചോളന്മാരും പാണ്ഡ്യന്മാരും.
6.50.52
एते जनपदा राजन्दक्षिणं पक्षमाश्रिताः ।
अग्निवेशास्तुद्दुण्डाश्च मालवा दानभारयः ॥ ६.५०.५२ ॥
രാജാവേ, ഈ ജനപദങ്ങൾ വലത്തേ പക്ഷം ആശ്രയിച്ചിരുന്നു — അഗ്നിവേശന്മാർ, തുദ്ദുണ്ഡന്മാർ, മാളവന്മാർ, ദാനഭാരിമാർ.
6.50.53
शबरा उद्भसाश्चैव वत्साश्च सह नाकुलैः ।
नकुलः सहदेवश्च वामं पक्षं समाश्रिताः ॥ ६.५०.५३ ॥
ശബരന്മാരും ഉദ്ഭസന്മാരും വത്സന്മാരും നാകുലന്മാരോടുകൂടി; നകുലനും സഹദേവനും ഇടത്തേ പക്ഷം ആശ്രയിച്ചു.
6.50.54
रथानामयुतं पक्षौ शिरस्तु नियुतं तथा ।
पृष्ठमर्बुदमेवासीत्सहस्रामि च विंशतिः ॥ ६.५०.५४ ॥
ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും പതിനായിരം രഥങ്ങൾ; തലഭാഗത്ത് നിയുതം; പിന്നിൽ അർബുദം, ഇരുപതിനായിരവും.
6.50.55
ग्रीवायां नियुतं चापि सहस्रामि च सप्ततिः ।
पक्षकोटिप्रपक्षेषु पक्षान्तेषु च वारणाः ॥ ६.५०.५५ ॥
കഴുത്തുകളിൽ പതിനായിരവും എഴുപതിനായിരവും ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ചിറകുകളിലും ഉപചിറകുകളിലും ചിറകിന്റെ അറ്റങ്ങളിലും ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.50.56
जग्मुः परिवृता राजंश्चलन्त इव पर्वताः ।
जघनं पालयामास विराटः सह केकयैः ॥ ६.५०.५६ ॥
രാജാവേ, അവർ ചുറ്റപ്പെട്ട് ചലിക്കുന്ന പർവതങ്ങൾ പോലെ നീങ്ങി; വിരാടൻ കേകയരോടൊപ്പം പിൻഭാഗം കാത്തു.
6.50.57
काशिराजश्च शैब्यश्च रथानामयुतैस्त्रिभिः ।
एवमेनं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ॥ ६.५०.५७ ॥
കാശിരാജാവും ശൈബ്യനും മൂന്ന് അയുതം രഥങ്ങളോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു; ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവർ ഈ മഹാവ്യൂഹം ഒരുക്കി.
6.50.58
सूर्योधयं त इच्छतः स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
तेषामादित्यवर्मानि विमलानि महान्ति च ।
श्वेतच्छत्राण्यशोभन्त वारणेषु रथेषु च ॥ ६.५०.५८ ॥
സൂര്യോദയം ആഗ്രഹിച്ച് അവർ യുദ്ധത്തിനായി കവചമണിഞ്ഞ് നിന്നു; അവരുടെ സൂര്യവർണ്ണമുള്ള നിർമ്മലവും വലുതുമായ കവചങ്ങളും വെൺകുടകളും ആനകളിലും രഥങ്ങളിലും പ്രകാശിച്ചു.