マハーバーラタ · 章 6.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.50.1
कृतेऽवहारे सैन्यानां प्रथमे भरतर्षभ ।
भीष्मे च युद्धसंरब्धे हृष्टे दुर्योधने तथा ॥ ६.५०.१ ॥
バラタの雄牛よ、初日の戦いが終わって軍勢が引き上げた時、ビーシュマは戦意に燃え、ドゥルヨーダナは喜んでいた。
6.50.2
धर्मराजस्ततस्तूर्णमभिगम्य जनार्दनम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सर्वैश्चैव जनेश्वरैः ॥ ६.५०.२ ॥
そこで法王は速やかにジャナールダナのもとへ赴いた。兄弟たちと諸王すべてを伴って。
6.50.3
शुचा परमया युक्तश्चिन्तयानः पराजयम् ।
वार्ष्णेयमब्रवीद्रजान्दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ॥ ६.५०.३ ॥
極度の悲しみに満たされ、敗北を思い悩み、諸王とビーシュマの武勇を見て、ヴァールシュネーヤ（クリシュナ）に語った。
6.50.4
कृष्ण पश्य महेष्वासं भीष्मं भीमपराक्रमम् ।
शरैर्दहन्तं सैन्यं मे ग्रीष्मे कक्षमिवानलम् ॥ ६.५०.४ ॥
クリシュナよ、見よ、偉大な弓取りビーシュマを。恐るべき武勇の持ち主が、夏に乾いた藪を火が焼くように、矢で我が軍を焼いている。
6.50.5
कथमेनं महात्मानं शक्ष्यामः प्रतिवीक्षितुम् ।
लेलिह्यमानं सैन्यं मे हविष्मन्तमिवानलम् ॥ ६.५०.५ ॥
この大いなる魂の人を、どうして正面から見ることができようか。供物を得た火のように我が軍を舐め尽くす者を。
6.50.6
एतं हि पुरुषव्याघ्रं धनुष्मन्तं महाबलम् ।
दृष्ट्वा विप्रद्रुर्त सैन्यं समरे मार्गणाहतम् ॥ ६.५०.६ ॥
人中の虎、弓を持つ大力の者を見て、戦場で矢に射られた軍勢は散り散りに逃げた。
6.50.7
शक्यो जेतुं यमः क्रुद्धो वज्रपाणिश्च संयुगे ।
वरुणः पाशभृद्वापि कुबेरो वा गदाधरः ॥ ६.५०.७ ॥
戦いにおいては、怒れるヤマ、金剛杵を持つインドラ、羂索を持つヴァルナ、あるいは棍棒を持つクベーラにさえ勝つことは可能かもしれない。
6.50.8
न तु भीष्मो महाजेताः शक्यो जेतुं महाबलः ।
सोऽहमेवं गते मग्नो भीष्मागाधजलेऽप्लुवे ॥ ६.५०.८ ॥
しかし、大勝利者にして大力のビーシュマは打ち負かすことができない。こうして私はビーシュマという底なしの水に沈み、浮かぶ筏もない。
6.50.9
आत्मनो बुद्धिदौर्बल्याद्भीष्ममासाद्य केशव ।
वनं यात्सामि वार्ष्णेय श्रेयो मे तत्र जीवितुम् ॥ ६.५०.९ ॥
ケーシャヴァよ、私自身の判断力の弱さゆえに、ビーシュマのもとへ赴き、森へ行くことになろう。ヴリシュニの子孫よ、そこで生きることこそ私には善いのだ。
6.50.10
न त्वेतान्पृथिवीपालान्दातुं भीष्माय मृत्यवे ।
क्षपयिष्यति सेनां मे कृष्ण भीष्मो महास्त्रवित् ॥ ६.५०.१० ॥
しかし、この地を守る王たちを死そのものであるビーシュマに渡してはならない。クリシュナよ、大いなる武器に通じたビーシュマは、我が軍を滅ぼすであろう。
6.50.11
यथाऽनलं प्रज्वलितं पतङ्गाः समभिद्रुताः ।
विनाशायोपगच्छन्ति तथा मे सनिको जनः ॥ ६.५०.११ ॥
燃え盛る火に蛾が群がって破滅へ向かうように、我が民は軍と共に破滅へと向かっている。
6.50.12
क्षयं नीतोऽस्मि वार्ष्णेय राज्यहेतोः पराक्रमी ।
भ्रातश्चैव मे वीराः कर्शिताः शरपीडिताः ॥ ६.५०.१२ ॥
ヴリシュニの子孫よ、王国のために、私は勇猛でありながら破滅へと導かれた。そして我が英雄の兄弟たちも矢に苦しめられて衰弱してしまった。
6.50.13
मत्कृते भ्रातृहार्देन राज्याद्भ्रष्टास्तथा सुखात् ।
जीवितं बहुमन्येऽहं जीवितं ह्यद्य दुर्लभम् ॥ ६.५०.१३ ॥
私のために、兄弟の情から、王国と幸福を失った者たちがいる。それゆえ私は命を大切に思う。今日、命は得がたいのだから。
6.50.14
जीवितस्य च शेषेण तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ।
न घातयिष्यामि रणे मित्राणीमानि केशव ॥ ६.५०.१४ ॥
残された命で私は困難な苦行を行おう。ケーシャヴァよ、戦場でこれら友を殺させはしない。
6.50.15
रथान्मे बहुसाहस्रान्दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः ।
घातयत्यनिशं भीष्मः प्रवराणां प्रहारिणाम् ॥ ६.५०.१५ ॥
大力のビーシュマは神の武器で、私の幾千もの戦車を絶えず破壊している。最も優れた攻撃者たちとともに。
6.50.16
किं नु कृत्वा हितं मे स्याद्ब्रूहि माधव माचिरम् ।
मध्यस्थमिव पश्यामि समरे सव्यसाचिनम् ॥ ६.५०.१६ ॥
マーダヴァよ、私のために何をするのが良いのか。遅れずに言え。戦いで私は、サヴィヤサーチン・アルジュナが中立の傍観者であるかのように見ている。
6.50.17
एको भीमः परं शक्त्या युध्यत्येव महाभुजः ।
केवलं बाहुवीर्येण क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥ ६.५०.१७ ॥
大腕のビーマは、ただ一人で全力を尽くして戦っている。腕の勇猛さのみに頼り、武士の義務を心に留めて。
6.50.18
गदया वीरघातिन्या यथोत्साहं महामनाः ।
करोत्यसुकरं कर्म रथाश्वनरपङ्क्तिषु ॥ ६.५०.१८ ॥
英雄を打ち倒す棍棒で、意気のままに、寛大な心のビーマは戦車と馬と兵士の列の中で、なし難い行いをしている。
6.50.19
नालमेष क्षयं कर्तुं परसैन्यस्य मारिष ।
आर्जवेनैव युद्धेन वीर वर्षशतैरपि ॥ ६.५०.१९ ॥
この者一人では敵軍を滅ぼすことはできない、尊き方よ。正面からの戦いでは百年かかっても、勇士よ。
6.50.20
एकोऽस्त्रवित्सखा तेऽयं सोऽप्यस्मान्समुपेक्षते ।
निर्दह्यमानान्भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥ ६.५०.२० ॥
武器の知識を持つ君の友はこの一人だけだ。それなのにビーシュマと偉大なドローナに焼かれる我々を、彼は顧みない。
6.50.21
दिव्यान्यस्त्राणि भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
धक्ष्यन्ति क्षत्रियान्सर्वान्प्रयुक्तानि पुनः पुनः ॥ ६.५०.२१ ॥
ビーシュマと偉大なドローナの神々の武器は、繰り返し放たれて、すべての王族を焼き尽くすだろう。
6.50.22
कृष्ण भीष्मः सुसंरब्धः सहितः सर्वपार्थिवैः ।
क्षपयिष्यति नो नूनं यादृशोऽस्य पराक्रमः ॥ ६.५०.२२ ॥
クリシュナよ、激怒したビーシュマは全ての王と共に、必ずや我々を滅ぼすだろう。彼の武勇はそれほどなのだ。
6.50.23
स त्वं पश्य महाभाग योगेश्वर महारथम् ।
भीष्मं यः शमयेत्संख्ये दावाग्निं जलदो यथा ॥ ६.५०.२३ ॥
偉大なる者よ、ヨーガの主よ、あの大戦車兵ビーシュマを見よ。雲が森の火を鎮めるように、戦いで彼を鎮められるのは君だけだ。
6.50.24
तव प्रसादाद्गोविन्द पाण्डवा निहतद्विषः ।
स्वराज्यमनुसंप्राप्ता मोदिष्यन्ते सबान्धवाः ॥ ६.५०.२४ ॥
ゴーヴィンダよ、君の恩寵によって、パーンドゥの子らは敵を倒し自国を取り戻し、親族と共に喜ぶだろう。
6.50.25
एवमुक्त्वा ततः पार्थो ध्यान्नास्ते महामनाः ।
चिरमन्तर्मना भूत्वा शोकोपहतचेतनः ॥ ६.५०.२५ ॥
そう言って、大心のパールタ（アルジュナ）は長く瞑想に留まらなかった。内に沈み込み、悲しみに心を打たれて。
6.50.26
शोकार्तं तमथो ज्ञात्वा दुःखोपहतचेतसम् ।
अब्रवीत्तत्र गोविन्दो हर्षयन्सर्वपाण्डवान् ॥ ६.५०.२६ ॥
悲しみに苦しみ、心を憂いに打たれた彼を知って、そこでゴーヴィンダは、すべてのパーンダヴァたちを喜ばせながら語った。
6.50.27
माशुचो भरतश्रेष्ट न त्वं शोचितुमर्हसि ।
यस्य ते भ्रातरः शूराः सर्वलोकेषु धन्विनःक ॥ ६.५०.२७ ॥
嘆くな、バラタ族の最良の者よ。お前が悲しむのはふさわしくない。お前の兄弟たちは勇士であり、全世界で弓の名手なのだから。
6.50.28
अहं च प्रियकृद्राजन्सात्यकिश्च महायशाः ।
विराटद्रुपदौ चेमौ धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.२८ ॥
王よ、私と、大いなる名声のサーティヤキ、このヴィラータとドゥルパダ、そしてプリシャタの子ドリシュタデュムナ——我々は皆、あなたの喜びのために尽くす者です。
6.50.29
तथैव सबलाश्चेमे राजानो राजसत्तम ।
त्वत्प्रसादं प्रतीक्षन्ते त्वद्भक्ताश्च विशांपते ॥ ६.५०.२९ ॥
同様に、軍勢を率いるこれらの王たちも、最良の王よ、あなたの恩寵を待っている。あなたの信徒たちもまた、人々の主よ。
6.50.30
एष ते पार्षतो नित्यं हितकामः प्रिये रतः ।
सैनापत्यमनुप्राप्तो धृष्टद्युम्नो महाबलः ॥ ६.५०.३० ॥
あなたのプリシャタの子は、常にあなたの利益を願い、あなたの愛するものに喜ぶ者である。大力のドリシュタデュムナが、軍の指揮権を得た。
6.50.31
शिखण्डी च महाबाहो भीष्मस्य निधनं किल ।
एतच्छ्रुत्वा ततो धर्मो धृष्टद्युम्नं महारथम् ।
अब्रवीत्समितौ तस्यां वासुदेवस्य श्रृण्वतः ॥ ६.५०.३१ ॥
大腕の者よ、シカンディンもビーシュマの死についてそう語る。これを聞いて、そのとき法王（ダルマ）は、ヴァスデーヴァが聞く中、その集会で偉大な戦車兵ドリシュタデュムナに語った。
6.50.32
धृष्टद्युम्न निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि मारिष ।
नातिक्रम्यं भवेत्तच्च वचनं मम भाषितम् ॥ ६.५०.३२ ॥
ドリシュタデュムナよ、私がおまえに言うことを聞け、尊き者よ。私のこの言葉は破られてはならない。
6.50.33
भवान्सेनापतिर्मह्यं वासुदेवेन संमितः ।
कार्तिकेयो यथा नित्यं देवानामभवत्पुरा ॥ ६.५०.३३ ॥
あなたは私の将軍であり、ヴァスデーヴァにも同等と見なされている。かつてカールティケーヤが常に神々の将軍であったように。
6.50.34
तथा त्वमपि पाण्डूनां सेनानीः पुरुषर्षभ ।
स त्वं पुरुषशार्दूल विक्रम्य जहि कौरवान् ॥ ६.५०.३४ ॥
同様にあなたもパーンドゥの子らの将軍である、人中の牡牛よ。ゆえに人中の虎よ、勇ましく進み、クル族を討て。
6.50.35
अहं च तेऽनुयास्यामि भीमः कृष्णश्च मारिष ।
माद्रीपुत्रौ च सहितौ द्रौपदेयाश्च दंशिताः ॥ ६.५०.३५ ॥
私もあなたに従おう。ビーマとクリシュナも、尊き者よ、マードリーの二人の息子たちも共に、そして武装したドラウパディーの息子たちも。
6.50.36
ये चान्ये पृथिवीपालाः प्रधानाः पुरुषर्षभ ।
तत उद्धर्षयन्सर्वान्धृष्टद्युम्नोऽभ्यभाषत ॥ ६.५०.३६ ॥
その他の主だった地上の王たちよ、人中の牡牛よ。すると、ドリシュタデュムナは皆を奮い立たせて彼らに語りかけた。
6.50.37
अहं द्रोणान्तकः पार्थ विहितः शम्भुना पुरा ।
रणे भीष्मं कृपं द्रोणं तथा शल्यं जयद्रथम् ॥ ६.५०.३७ ॥
私はドローナの破滅者である、パールタよ。昔シャンブ（シヴァ）によってそのために任命された。戦場ではビーシュマ、クリパ、ドローナ、シャリヤ、ジャヤドラタにも立ち向かおう。
6.50.38
सर्वानद्य रणे दृप्तान्प्रतियोत्स्यामि पार्थिव ।
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैः पाण्डवैर्युद्धदुर्मदैः ॥ ६.५०.३८ ॥
王よ、今日戦場で私はあの高慢なる者たちすべてと戦おう。すると戦いの酔いに狂う大弓の使い手、パーンダヴァたちが大いに鬨の声をあげた。
6.50.39
समुद्यते पार्थिवेन्द्रे पार्षते शत्रुसूदने ।
तमब्रवीत्ततः पार्थः पार्षतं पृतनापतिम् ॥ ६.५०.३९ ॥
敵を滅ぼすパールシャタ（ドリシュタデュムナ）が立ち上がると、パールタは軍の総司令官パールシャタに語った。
6.50.40
व्यूहः क्रौञ्चारुणो नाम सर्वशत्रुनिबर्हणः ।
यं बृहस्पतिरिन्द्राय तदा देवासुरेऽब्रवीत् ॥ ६.५०.४० ॥
これはクラウンチャールナという陣形で、すべての敵を滅ぼすものである。神々と阿修羅の戦いの折、ブリハスパティがインドラに教えたものだ。
6.50.41
तं यथावत्प्रतिव्यूहं परानीकविनाशनम् ।
अदृष्टपूर्वं राजानः पश्यन्तु कुरुभिः सह ॥ ६.५०.४१ ॥
敵軍を滅ぼすこの対抗陣形を、クル族とともに諸王にそのままご覧いただこう。これは以前一度も見られたことのないものである。
6.50.42
यथोक्तः स नृदेवेन विष्णुर्वज्रभृता यथा ।
प्रभाते सर्वसैन्यानामग्रे चक्रे धनञ्जयम् ॥ ६.५०.४२ ॥
人王（ユディシュティラ）の命じたとおり、雷霆を持つインドラと共にいるヴィシュヌのように、夜明けに彼はすべての軍の先頭にダナンジャヤを置いた。
6.50.43
आदित्यपथगः केतुस्तस्याद्भुतमनोरमः ।
शासनात्पुरुहूतस्य निर्मितो विश्वकर्मणा ॥ ६.५०.४३ ॥
彼の旗は太陽の道を進むもので、驚くほど美しかった。インドラの命によりヴィシュヴァカルマンが造ったものである。
6.50.44
इन्द्रायुधसवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतः ।
आकाशग इवाकाशे गन्धर्वनगरोपमः ॥ ६.५०.४४ ॥
インドラの弓と同じ色の旗で飾られ、空を行くもののように、空中のガンダルヴァの都のように見えた。
6.50.45
नृत्यमान इवाभाति रथचर्यासु मारिष ।
तेन रत्नवता पार्थः स च गाण्डीवधन्वना ॥ ६.५०.४५ ॥
戦車の動きの中で、それは踊るかのように輝いた、尊き者よ。その宝玉をちりばめた戦車にパールタと、ガーンディーヴァの弓を持つ彼がいた。
6.50.46
बभूव परमोपेतः सुमेरुरिव भानुना ।
शिरोभूद्द्रुपदो राजा महत्या सेनया वृतः ॥ ६.५०.४६ ॥
太陽に照らされたスメール山のように、それは至上の輝きを得た。王ドルパダは大軍に囲まれ、その頭となった。
6.50.47
कुन्तिभोजश्च चैद्यश्च चक्षुर्भ्यां तौ जनेश्वरौ ।
दाशार्णकाः प्रभद्राश्च दाशेरकगणैः सह ॥ ६.५०.४७ ॥
クンティボージャとチャイディヤ、その二人の人主は、彼の両眼のように親しい。ダーシャールナカ族とプラバドラ族がダーシェーラカの群れとともに。
6.50.48
अनूपकाः किराताश्च ग्रीवायां भरतर्षभ ।
पटच्चरैश्च पौण्ड्रैश्च राजन्पौरवकैस्तथा ॥ ६.५०.४८ ॥
バラタの牛よ、頸の部分にはアヌーパカ族とキラータ族。王よ、パッタッチャラ族、パウンドラ族、そしてパウラヴァカ族もまた。
6.50.49
निषादैः सहितश्चापि पृष्ठमासीद्युधिष्ठिरः ।
पक्षौ तु भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.५०.४९ ॥
ニシャーダ族とともにユディシュティラは後方におり、両翼にはビーマセーナとパルシャタの子ドリシュタデュムナがいた。
6.50.50
द्रौपदेयाभिमन्युश्च सात्यकिश्च महारथः ।
पिशाचा दारदाश्चैव पुण्ड्राः कुण्डीविषैः सह ॥ ६.५०.५० ॥
ドラウパディーの息子たち、アビマーニユと大戦車兵サーティヤキ、そしてピシャーチャ、ダーラダ、プンドラ、クンディーヴィシャらが共にあった。
6.50.51
मारुता धेनुकाश्चैव तंगमाः परतंगणाः ।
बाह्लिकास्तित्तिराश्चैव चोलाः पाण्ड्याश्च भारत ॥ ६.५०.५१ ॥
マールタ族、デーヌカ族、タンガマ族、パラタンガナ族、バーリカ族、ティッティラ族；そしてバーラタよ、チョーラ族とパーンディヤ族もいた。
6.50.52
एते जनपदा राजन्दक्षिणं पक्षमाश्रिताः ।
अग्निवेशास्तुद्दुण्डाश्च मालवा दानभारयः ॥ ६.५०.५२ ॥
王よ、これらの国々は右翼を担った。アグニヴェーシャ族、トゥッダンダ族、マーラヴァ族、ダーナバーラ族である。
6.50.53
शबरा उद्भसाश्चैव वत्साश्च सह नाकुलैः ।
नकुलः सहदेवश्च वामं पक्षं समाश्रिताः ॥ ६.५०.५३ ॥
シャバラ族、ウッドバサ族、ヴァトサ族がナクラの従者たちとともに。ナクラとサハデーヴァが左翼を取った。
6.50.54
रथानामयुतं पक्षौ शिरस्तु नियुतं तथा ।
पृष्ठमर्बुदमेवासीत्सहस्रामि च विंशतिः ॥ ६.५०.५४ ॥
両翼には一万の戦車、先頭には同じくニユタの戦車があった。後方にはアルブダと、さらに二万があった。
6.50.55
ग्रीवायां नियुतं चापि सहस्रामि च सप्ततिः ।
पक्षकोटिप्रपक्षेषु पक्षान्तेषु च वारणाः ॥ ६.५०.५५ ॥
首には一万、そして七万の象がおり、翼、副翼、翼の端にも象がいた。
6.50.56
जग्मुः परिवृता राजंश्चलन्त इव पर्वताः ।
जघनं पालयामास विराटः सह केकयैः ॥ ६.५०.५६ ॥
王よ、彼らは取り囲まれ、動く山々のように進んだ。ヴィラータはケーカヤ族とともに後方を守った。
6.50.57
काशिराजश्च शैब्यश्च रथानामयुतैस्त्रिभिः ।
एवमेनं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ॥ ६.५०.५७ ॥
カーシーの王とシャイヴヤは三アユタの戦車を率いていた。バラタよ、こうしてパーンダヴァたちはこの大陣形を組んだ。
6.50.58
सूर्योधयं त इच्छतः स्थिता युद्धाय दंशिताः ।
तेषामादित्यवर्मानि विमलानि महान्ति च ।
श्वेतच्छत्राण्यशोभन्त वारणेषु रथेषु च ॥ ६.५०.५८ ॥
日の出を望み、彼らは鎧を着けて戦いのために立った。太陽の色をした清らかで大きな鎧と白い傘蓋が、象と戦車の上で輝いた。